Niby słońce coraz dłużej z nami zostaje, ale ciągle bardziej otula nas ciemność i wilgotny chłód zimy. Dlatego polecamy posłuchać podcastów o sztuce, które zdecydowanie mogą rozpalić nasze serca i zainspirować do myślenia, tworzenia czy po prostu zachęcać do zagłębienia się w to, co w sztuce piszczy.
Godzina Szumu
https://open.spotify.com/show/2S7bxSPcunuu8u0x9DXbKe
Nie może być inaczej. Zaczynam od podcastu „Magazynu SZUM”, który prowadzi krytyczka sztuki Karolina Plinta. Jeśli siedzicie w sztuce współczesnej, to „SZUM” od dawna służy jako kompas wskazujący drogę do tego, co się dzieje, uzupełniany przez „Dwutygodnik”, „Czas Kultury” i ostatnio także „MINT”. Jednak tylko „Magazyn SZUM” skupia się wyłącznie na sztuce wizualnej i performansie, a Karolina Plinta od lat pobudza umysły i emocje wielu kuratorek i kuratorów. Podcast głównie opiera się na wywiadach, koncentrując się na aktualnych wystawach i wydarzeniach w środowisku. Nie stroni od trudnych tematów, jak chociażby ostatnie wydarzenia na Performance Platform Lublin, ale – co ważne – potrafi poprowadzić rozmowę tak, by wyciągnąć z tego coś więcej niż jedynie dyskusję o kontrowersjach. Jeśli kojarzycie Karolinę Plintę jako ostrą krytyczkę, która potrafiła wywołać silne emocje, możecie się tutaj poczuć zaskoczeni. Skupia się na prowadzeniu rozmów w taki sposób, by dobrze przybliżyć odbiorcom idee swoich rozmówczyń, a czasem można odnieść wrażenie, że ma w sobie silną misję edukacyjną na temat kultury wizualnej. Oczywiście nie zabraknie uszczypliwości, jak chociażby w odcinku podsumowującym 2024 rok, w którym – obok Karoliny Plinty – Piotr Policht i Aleksy Wójtowicz bez cienia empatii rozszarpują miniony rok w polskiej sztuce. Ten podcast to bez wątpienia coś, czego trzeba słuchać, jeśli chce się być na bieżąco.
Otulina o sztuce
https://open.spotify.com/show/1SpKmcTbFM9yuU4ocgjZ3V
Polskich podcastów o sztuce dawnej nie brakuje, ale zdecydowanie najlepszą pracę wykonuje doktor Aleksandra Janiszewska-Cardone, historyczka sztuki i kuratorka w Muzeum Narodowym w Warszawie. W każdym odcinku przybliża historię konkretnego obrazu lub mniej znanej postaci, która odcisnęła ślad w historii sztuki, na przykład queerowej Krystyny Szwedzkiej. Imponuje wiedzą, zarówno historyczną, jak i techniczną, a zarazem ma talent do zmysłowego opowiadania o świetle, barwie i nastroju obrazu. Dużo u niej niderlandzkich mistrzów, rozpoznawalnych dzieł, ale zawsze znajdzie sposób, by wydobyć mniej oczywiste wątki, co sprawia, że słucha się jej z rosnącym zaciekawieniem. Jej podcasty świetnie sprawdziłyby się jako wstęp przed odwiedzeniem muzealnych kolekcji, a nawet jako materiał edukacyjny dla uczniów w szkołach. I piszę to bez cienia ironii, sama czuję podczas słuchania, że powraca moja dawna miłość do historii sztuki.
Sztuka poza ramami
https://open.spotify.com/show/1ylZwX1yqHjngh4LhmxUEz?si=e53a5afb1c854bd4
Początkowo trudno było mi wyczuć specyfikę podcastu Mai Michalak – zastanawiałam się, jaki obiera kierunek i dokąd zmierza. Z czasem odkryłam, że to doskonały program dla osób, które chciałyby zacząć kolekcjonować sztukę (nie tylko współczesną) lub lepiej ją zrozumieć. Jest skierowany do tych, którzy nie należą do środowiska artystów, kuratorów czy pracowników galerii. Podcast przypomina połączenie działu w magazynie „Zwierciadło” z przewodnikiem po rozmowach na przyjęciach u ambasadora. Może trochę ironizuję, ale uwierzcie mi – doceniam pracę, jaką wykonuje Maja Michalak. Bardzo przystępnie opowiada o tym, jak patrzeć na sztukę i co w niej dostrzegać, a także zaprasza świetnych gości i specjalistki. Coraz lepiej rozumiem jej wrażliwość i zainteresowania, co jest dla mnie szczególnie ciekawe – w końcu to właśnie one stanowią siłę każdego twórcy. Nie przepadam za podcastami, których popularność opiera się wyłącznie na znanych nazwiskach, świetnych gościach gadułach i kontrowersyjnych tematach, które wyznaczają algorytmy codzienności. W takich programach prowadzący często wydaje się zbędny. Dlatego wolę, by podcasty miały swoją specyfikę, nawet jeśli niekoniecznie są do mnie skierowane. Niemniej Sztuka poza ramami na pewno ma swoje mocne grono słuchaczy, dlatego tylko życzyć, by Maja Michalak regularnie tworzyła nowe odcinki.
Supernowa. Historia Arkadiusa
https://web.audioteka.com/pl/cycle/88fd4381-f8d0-4b32-b540-c92237923081&utm_source=f5&utm_medium=articler&utm_campaign=supernowa
To rodzynek na tej liście, ponieważ jest to audioserial reporterski, a nie regularny podcast. W siedmiu odcinkach Wojtek Oleksiak, Julia Strużycka i Karolina Sulej odpowiedzieli historię projektanta mody, który na przełomie XX i XXI wieku rozbujał polską wyobraźnię modową i dopiero co kształtującą się celebrycką sceną w Warszawie. To nie tyle biograficzna opowieść, ile raczej kulturoznawcza czy socjologiczna próba spojrzenia na Polskę tamtych lat przez pryzmat postaci Arkadiusa. Być może niektóre osoby z przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych różnie wspominają jego projekty, ale uwierzcie mi – z perspektywy czasu (i tego podcastu) niezwykle doceniłam to, co zrobił. Ci, którzy nie wiedzą, czym obecnie zajmuje się Arkadius, mogą być zaskoczeni, odkrywając jego aktualne oblicze. Podcast ma świetne opracowanie dźwiękowe i muzyczne (zasługa Jerzego Rogiewicza), dzięki temu odnosi się wrażenie, jakby słuchało się dobrego dokumentu. Ciekawie byłoby posłuchać innych reportaży tej ekipy, ponieważ unikatowych postaci w polskim środowisku sztuki nie brakuje.
Jak ona to robi
https://open.spotify.com/show/5uxaGFn3IDuTojUexmSURs?si=490878b6f7684a86
Choć nie jest to podcast stricte o sztuce, wyjątkowo cenię serię stworzoną przez Annę Sańczuk. Rozmawia z kobietami o ich pracy, często twórczej, ale w jej podcaście nie brakuje również aktywistek i psycholożek. Jak ona to robi to pogłębiona rozmowa o tym, jak praca łączy się z życiem. Lub pasja, która staje się pracą, przenika codzienność. Nie brakuje tu intymnych momentów – Anna Sańczuk potrafi stworzyć atmosferę, w której jej gościnie otwierają się i dzielą poruszającymi historiami. Trochę to przypomina rozmowę przyjaciółek, które potrafią na siebie spojrzeć bardziej krytycznym okiem. Jest dużo odcinków związanych ze sztuką wizualną, ponieważ Anna Sańczuk, dziennikarka i krytyczka, ma doskonałą wiedzę, co słychać podczas tych rozmów. Szczególnie polecam odcinki z Moniką Drożyńską, Aleksandrą Wasilkowską, Teresą Starzec oraz moją ulubioną Mirellą von Chrupek.
MINT
https://open.spotify.com/show/4dsBVPYJecPYy7DJjlNvHP?si=a781846b26d44041
Wahałam się, czy dodać do tej listy ten podcast, ponieważ dotyczy szeroko rozumianej kultury. Jednocześnie niezwykle cenię działania Aleksandra Hudzika. Hudzik to świetny dziennikarz, posiadający rozległą wiedzę i wyrobioną wrażliwość, którą miałam okazję lepiej poznać podczas wspólnych posiedzeń jury przy Fotopublikacji Roku. Niedawno udowodnił, że w Polsce jest miejsce na dobry magazyn o kulturze, który nie ogranicza się do powierzchowności – stawia mocne tezy, współpracuje z dobrymi dziennikarzami i krytyczkami, a jednocześnie dba o interakcje w socialach. Czyli robi wszystko, by magazyn nie zaginął w gąszczu innych postów. Co imponujące, „MINT” ostatnio pojawił się nawet w wersji drukowanej. Podcast jest skupiony na tym, co obecnie dzieje się w świecie kultury. Niestety, nowe odcinki pojawiają się tylko co dwa tygodnie, przy czym jeden z nich zawsze stanowi podsumowanie miesiąca. Sztuki wizualnej jest tam niewiele, ale gdy się pojawia, zawsze jest dogłębnie omówiona. Dlatego oficjalnie postuluję: chcemy więcej.
Talk Art
https://open.spotify.com/show/1rnFysoDaQrO7YSTJYSQmb?si=446798be41584872
Jeśli miałabym polecić jeden angielskojęzyczny podcast o sztuce, to bez wątpienia byłby to niezwykle popularny program aktora Russella Toveya i galerzysty Roberta Diamenta. Podcast jest energiczny, zabawny i miejscami nawet wzruszający, a odcinki lśnią nazwiskami zarówno wielkich, jak i wschodzących gwiazd. Nie brakuje także właścicieli galerii czy kolekcjonerów. Na przykład w odcinku z sir Eltonem Johnem i Davidem Furnishem, którzy opowiadają oni o swoim fotograficznym zbiorze z okazji otwarcia ekspozycji w V&A South Kensington Museum w Londynie – to była fenomenalna wystawa, którą miałam okazję zobaczyć tej zimy. Talk Art nie jest podcastem, którego mogę słuchać regularnie – momentami ich energia bywa dla mnie męcząca. Niemniej jednak nie sposób odmówić im ciekawości w odkrywaniu sztuki, nie wspominając o imponującej liście gości i mocnych młodych artystach, którzy pojawiają się w tym programie. Krótko mówiąc: na bogato.
Nearest Truth
https://nearesttruth.com/
Podcasty o fotografii to skomplikowana sprawa. Jest ich wiele, również po polsku, ale trudno znaleźć coś, co traktuje fotografię jako jedną z dziedzin sztuk wizualnych. Wiele z nich koncentruje się na technologii, „właściwym” robieniu zdjęć czy edycji. Dominuje także pewna pretensjonalność w mówieniu o tej dziedzinie. Rzadko jednak można trafić na pogłębione rozmowy z twórcami, dla których fotografia jest praktyką artystyczną. Podcast tworzony przez Fotopolis stara się działać w tym kierunku, ale wciąż nie jest to coś, co mnie przyciąga. Dlatego jeśli chcę posłuchać o fotografii, wybieram Nearest Truth prowadzony przez Brada Feuerhelma. Wśród rozmówców pojawiają się czasem twórcy, dla których fotografia jest tylko częścią ich praktyki artystycznej, oraz wydawcy, co czyni ten program naprawdę wyjątkowym na tle innych. W tych rozmowach jest coś intymnego, co sprawia, że czuję się, jakbym siedziała tuż obok nich. Podcast nie jest dostępny na Spotify ani Apple Podcast, ale na jego stronie można przeszukiwać treści według licznych tagów, na przykład książek fotograficznych czy archiwów. Zatem doskonale sprawdzi się podczas analizowania jakiegoś zagadnienia, które akurat zajmuje mi głowę.
Miłego słuchania.
Tekst: Beata Bartecka