[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.19.2″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|0px||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Ostatnie lata to z\u0142oty okres dla kola\u017cu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 chyba najbardziej demokratyczn\u0105 technik\u0105 w plastyce (i kto wie, czy to nieco archaiczne s\u0142owo nie pasuje tutaj najlepiej). Wyci\u0105gni\u0119ty z artystycznego pawlacza, przez dekady nieco zapomniany, obecnie \u015bwi\u0119ci triumfy przede wszystkim w przestrzeni cyfrowej. Tw\u00f3rc\u0105 kola\u017cu mo\u017ce by\u0107 dzi\u015b bowiem ka\u017cdy – instagram puchnie od kurs\u00f3w oraz realizacji.\u00a0<\/span><\/p>\n Brzmi to strasznie, bo mog\u0142oby si\u0119 zdawa\u0107, \u017ce nasz\u0105 wizualno\u015b\u0107 zalewa fala amatorszczyzny w z\u0142ym gu\u015bcie i kiepskiej formie, ale nie do ko\u0144ca tak jest. Si\u0142\u0105 kola\u017cu jest to, \u017ce zwykle wygl\u0105da dobrze i w wi\u0119kszo\u015bci realizacji mo\u017cemy doszukiwa\u0107 si\u0119 interesuj\u0105cych relacji pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi elementami sk\u0142adowymi. Oczywi\u015bcie to nie jest tak, \u017ce wszyscy robi\u0105 fajne kola\u017ce i nie odr\u00f3\u017cnimy dobrego od z\u0142ego, nie o to chodzi. Raczej o to, \u017ce amatorski kola\u017c nie razi jak np. amatorskie malarstwo czy ceramika. Nie trzeba tu specjalnej znajomo\u015bci podstaw komponowania przedstawienia, ani te\u017c obeznania z technik\u0105 (poza wycinaniem i przyklejaniem w przypadku kola\u017cu analogowego, czy obs\u0142ug\u0105 nieskomplikowanego programu w przypadku cyfrowego). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, przy relatywnie niewielkim nak\u0142adzie pracy mo\u017cna mie\u0107 przyjemny dla oka efekt.<\/span><\/p>\n Ale nie chc\u0119 fetowa\u0107 faktu, \u017ce kola\u017c trafi\u0142 pod strzechy, a raczej zaznaczy\u0107 okoliczno\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rym to medium zn\u00f3w zacz\u0119\u0142o by\u0107 obiektem zainteresowania szerszej publiki. Bo z jednej strony kojarzy si\u0119 z dzieci\u0119c\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 artystyczn\u0105 (kt\u00f3rej absolutnie nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107), z drugiej za\u015b jest symbolem z\u0142otych czas\u00f3w mi\u0119dzywojennej awangardy, kiedy poszukiwano intensywnie narz\u0119dzi (wizualnych, s\u0142ownych, muzycznych) s\u0142u\u017c\u0105cych do komentowania szybko rozwijaj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecznie i technologicznie \u015bwiata. Czyli albo co\u015b b\u0142ahego, albo dawnego.\u00a0<\/span><\/p>\n Na wiosn\u0119 2022 roku we wroc\u0142awskich galeriach Geppart i Sztuka na miejscu zorganizowano wystaw\u0119 pt. <\/span>Weso\u0142a, ale nie za bardzo<\/span><\/i>, podczas kt\u00f3rej zaprezentowano kola\u017ce Wis\u0142awy Szymborskiej oraz kola\u017ce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w inspirowane tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 poetyck\u0105 noblistki. Jaki z tego wniosek? Wielu artyst\u00f3w (nie tylko wizualnych) robi kola\u017ce, nawet do szuflady, tak po prostu. W tym medium nie ma mowy o presji. Mo\u017cna wszystko, jest przestrze\u0144 na nieskr\u0119powan\u0105 zabaw\u0119 (kt\u00f3rej w dojrzalszej tw\u00f3rczo\u015bci mo\u017ce cz\u0119sto brakowa\u0107), nie ma warunk\u00f3w do spe\u0142nienia, ani granic. To czysta emanacja obraz\u00f3w oraz s\u0142\u00f3w wy\u015bnionych i wyobra\u017conych, wolnych skojarze\u0144, lu\u017anych w\u0105tk\u00f3w. Wreszcie – zaprzeczenie linearno\u015bci czasu, kt\u00f3ra jest przecie\u017c koncepcj\u0105 utopijn\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n W Pawilonie Czterech Kopu\u0142 we Wroc\u0142awiu w pa\u017adzierniku otwarto wystaw\u0119 <\/span>Collage – klejone \u015bwiaty<\/span><\/i>, kt\u00f3ra czasowo, ale przede wszystkim w kontek\u015bcie powy\u017cszych w\u0105tk\u00f3w, jest bardzo zasadnym i oczekiwanym wydarzeniem. Organizatorzy korzystaj\u0105 z przywileju \u201cbycia pierwszymi\u201d (albo jednymi z pierwszych), pokaz ma wi\u0119c charakter przyczynkowy, a nie problemowy. W tek\u015bcie promuj\u0105cym jest napisane tak: \u201cWystawa jest pr\u00f3b\u0105 pokazania ewolucji oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci kola\u017cu (form, technik, materia\u0142\u00f3w), kt\u00f3ry przez lata by\u0142 i nadal jest u\u017cywany przez artyst\u00f3w do rozmaitych cel\u00f3w\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n I faktycznie, na wystawie znajdziemy reprezentacj\u0119 r\u00f3\u017cnych w\u0105tk\u00f3w i technik w obr\u0119bie medium (chocia\u017c w zasadzie mam w\u0105tpliwo\u015bci, czy powinni\u015bmy a\u017c tak bardzo przywi\u0105zywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b kategoryczny i naukowy do rodzaj\u00f3w kola\u017cu; ich mnogo\u015b\u0107 jest przecie\u017c bezkresna), ale nie wyczerpuje to z pewno\u015bci\u0105 tematu. W spos\u00f3b oczywisty dominuj\u0105 nazwiska wa\u017cne dla sztuki polskiej, ale pojawi\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy nimi tuzy europejskie, takie jak Max Ernst, Kurt Schwitters czy Ji\u0159i Kol\u00e1\u0159. S\u0105dz\u0119, \u017ce z powodzeniem mo\u017cna by skupi\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na reprezentacji rodzimych artyst\u00f3w, chocia\u017cby z tego powodu, \u017ce kola\u017c w wykonaniu \u201e<\/span>zachodnim\u201d jest powszechnie znanym szerszej publiczno\u015bci tematem. Zasadne oczywi\u015bcie jest mimo wszystko osadzenie polskiej sztuki w szerszym kontek\u015bcie, co zreszt\u0105 uczyni\u0142a kuratorka ju\u017c na pocz\u0105tku swojej opowie\u015bci. Si\u0119gn\u0119\u0142a bowiem do historii medium (ale nie tej najdawniejszej, kt\u00f3ra ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w staro\u017cytnych Chinach), do XIX-wiecznych realizacji opartych na \u0142\u0105czeniu technik plastycznych, takich jak relief na jedwabnym pod\u0142o\u017cu, scena religijna zbudowana z po\u0142\u0105czenia malarstwa temperowego na desce i rze\u017abiarsko opracowanej blachy czy obraz zrobiony z papieru, tkaniny i suszonych ro\u015blin. Pozorna przewidywalno\u015b\u0107 muzealnej narracji zosta\u0142a zr\u0119cznie rozbita ju\u017c na pocz\u0105tku poprzez zestawienie historycznych realizacji z zupe\u0142nie wsp\u00f3\u0142czesnymi (Robert Rauschenberg, Jan Dziaczkowski, <\/span>Shinji Ogawa).\u00a0<\/span><\/p>\n P\u00f3\u017aniej zostajemy porwani przez nast\u0119puj\u0105ce po sobie w\u0105tki w historii kola\u017cu, a wi\u0119c z\u0142oty okres lat 20. i 30., gdy to medium (w du\u017cej mierze opieraj\u0105ce si\u0119 o fotografi\u0119) znakomicie odpowiada\u0142o dynamice przemian spo\u0142ecznych, politycznych czy urbanistycznych, nast\u0119pnie otoczenie Tadeusza Kantora, mail art, w\u0105tki wroc\u0142awskie (m.in. Lech Twardowski, Grupa Luxus, Alfons Mazurkiewicz, Krzes\u0142awa Maliszewska, Eugeniusz Get-Stankiewicz) czy kola\u017c nieoczywisty (Krzysztof M. Bednarski, Piotr Ukla\u0144ski, Jaros\u0142aw Koz\u0142owski, Magdalena Kucharska, Koji Kamoji, Milan Grygar). Na koniec dobijamy do cyfrowej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/span><\/p>\n Kola\u017c jest wr\u0119cz stworzony do tego by odpu\u015bci\u0107 naturaln\u0105 dla historyka sztuki sk\u0142onno\u015b\u0107 do kategoryzowania i osadzania tego, co widzimy w okre\u015blonym miejscu i czasie. Szufladkowanie stoi bowiem niejako w kontrze do idei medium, kt\u00f3re opiera si\u0119 przecie\u017c w\u0142a\u015bnie o \u0142\u0105czenie \u015bwiat\u00f3w pozornie niemaj\u0105cych styczno\u015bci ze sob\u0105 i tworzenie nowych kontekst\u00f3w, prowadzenie zaskakuj\u0105cych dialog\u00f3w czy \u015blizgania si\u0119 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi p\u0142aszczyznami. Najog\u00f3lniej m\u00f3wi\u0105c, chodzi o prze\u0142amanie percepcji linearno\u015bci i skazanego na niepowodzenie d\u0105\u017cenia do uk\u0142adania sobie \u015bwiata wed\u0142ug okre\u015blonych regu\u0142. A przecie\u017c wiadomo, \u017ce on nigdy taki nie b\u0119dzie i w\u0142a\u015bnie my\u015blenie kola\u017cowe zdaje si\u0119 najbardziej odpowiada\u0107 potrzebom skomplikowanej rzeczywisto\u015bci.\u00a0<\/span><\/p>\n Obecno\u015b\u0107 prac Jana Dziaczkowskiego jest zdecydowanie jednym z highlight\u00f3w pokazu, jest bowiem jednocze\u015bnie oczekiwana, a zarazem zaskakuj\u0105ca. Prace artysty, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 ponad dziesi\u0119\u0107 lat temu w g\u00f3rach, s\u0105 ju\u017c klasyk\u0105 polskiego kola\u017cu. Jednocze\u015bnie stanowi\u0105 nieustaj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o niezwykle interesuj\u0105cych w\u0105tk\u00f3w, jakby ci\u0105gle wymy\u015blanych. Dziaczkowski w ostatnich latach cz\u0119sto przedstawiany by\u0142 w kontek\u015bcie swojej aktywno\u015bci g\u00f3rskiej (jako turysty oraz artysty) i w ten spos\u00f3b chyba najbardziej znanym sta\u0142 si\u0119 cykl kola\u017cy G\u00f3ry dla Warszawy<\/em> przedstawiaj\u0105cy spekulatywn\u0105 blisko\u015b\u0107 stolicy i Tatr. W Pawilonie Czterech Kopu\u0142 pokazywane s\u0105 m.in. prace z cyklu Pozdrowienia z wakacji<\/em>. Przyjemna w recepcji, ale jednocze\u015bnie wynikaj\u0105ca ze znajomo\u015bci historii medium i sztuki w og\u00f3le, przedstawiona z humorem i zr\u0119czno\u015bci\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 opiera si\u0119 na wizualno\u015bci retro, a wi\u0119c tym, co kojarzy nam si\u0119 z kola\u017cem wr\u0119cz organicznie – elementach wyci\u0119tych z gazet, starych ulotkach, wyci\u0105gni\u0119tych z prywatnych archiw\u00f3w zdj\u0119ciach. Mo\u017cna \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce m.in. dzi\u0119ki \u201e<\/span>odkryciu\u201d Dziaczkowskiego kola\u017c zacz\u0105\u0142 pojawia\u0107 si\u0119 w ostatnich latach w mainstreamie sztuki.\u00a0<\/span><\/p>\n Wydobycie w\u0105tk\u00f3w kola\u017cowych z tw\u00f3rczo\u015bci klasyk\u00f3w wroc\u0142awskich, jak np. Andrzeja Dudka-D\u00fcrera, Lecha Twardowskiego i Alfonsa Mazurkiewicza, czy te\u017c umiejscowienie ich w szerokim kontek\u015bcie medium, skutkuje nowym spojrzeniem na ca\u0142kiem dobrze opracowany rozdzia\u0142 z historii sztuki. Kola\u017c ma bowiem to do siebie, \u017ce w specyficzny spos\u00f3b wytr\u0105ca artyst\u0119 z jego przegr\u00f3dki, w kt\u00f3rej zosta\u0142 umieszczony. Powoduje u widza lekki niepok\u00f3j: czy tw\u00f3rca si\u0119ga do sztuki pierwszych awangard? czy prowadzi dialog z przesz\u0142o\u015bci\u0105? kogo cytuje? mo\u017ce wymy\u015bli\u0142 co\u015b nowego? Za ka\u017cdym razem mamy bowiem do czynienia z potencjaln\u0105 zmian\u0105 kontekstu i konieczno\u015bci\u0105 podj\u0119cia pr\u00f3by odczytania czyjej\u015b tw\u00f3rczo\u015bci na nowo.<\/span><\/p>\n Finalna cz\u0119\u015b\u0107 wystawy, po\u015bwi\u0119cona najbardziej aktualnej wersji kola\u017cu, jest zdecydowanie najskromniej opracowana. Realizacje Tymka Borowskiego czy Alicji Bia\u0142ej s\u0105 zaledwie pr\u00f3bk\u0105 tego, co dzieje si\u0119 u artyst\u00f3w najm\u0142odszych. Opus magnum Borowskiego zaznacza udzia\u0142 medi\u00f3w cyfrowych we wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie realizowanych kola\u017cach, ale zupe\u0142nie nie oddaje skali, w jakiej si\u0119 to odbywa. Jednocze\u015bnie a\u017c prosi si\u0119, by zauwa\u017cona tak\u017ce zosta\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 reprezentantki Pawilonu Polskiego na tegorocznym Biennale w Wenecji, Ma\u0142gorzaty Mirgi-Tas, kt\u00f3rej dzia\u0142ania s\u0105 reprezentacj\u0105 jednej z najbardziej tradycyjnych form kola\u017cu, czyli \u0142\u0105czenia tkanin.\u00a0<\/span><\/p>\n Kola\u017c najbardziej aktualny to materia\u0142 na zupe\u0142nie nowy rozdzia\u0142, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 w\u0142a\u015bciwie rozwini\u0119ty dopiero pod wp\u0142ywem osobnych bada\u0144. Ci\u0119\u017cko jest uj\u0105\u0107 w obr\u0119bie jednej wystawy mnogo\u015b\u0107 w\u0105tk\u00f3w \u201e<\/span>od XIX wieku po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d, nie chc\u0119 wi\u0119c z powy\u017cszych refleksji czyni\u0107 zarzutu. Ponadto w specyfik\u0119 opracowywania tw\u00f3rczo\u015bci aktualnej i realizowania wystaw w muzeach niejako wpisana jest ostro\u017cno\u015b\u0107 w eksperymentowaniu, zanim pewnym si\u0119 stanie, \u017ce dane zjawisko faktycznie jest znacz\u0105ce i warte pokazania. Collage-klejone \u015bwiaty<\/em> to wa\u017cny krok w badaniach nad medium, kt\u00f3ry uwidacznia jak bardzo rozleg\u0142a jest to przestrze\u0144 oraz jak intensywnie – kuratorsko i badawczo – mo\u017cna w jej obszarze dzia\u0142a\u0107.<\/span><\/p>\n Tekst: Alicja Klimczak-Dobrzaniecka<\/span><\/p>\n Zdj\u0119cia: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”1162,1159,1155,1156,1157,1158,1160,1161,1163,1164,1165,1166,1169,1170,1171,1167,1168″ posts_number=”30″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.19.2″ _module_preset=”default” min_height=”1024px” custom_margin=”||208px|||” custom_padding=”||0px|||” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kola\u017c jest wr\u0119cz stworzony do tego by odpu\u015bci\u0107 naturaln\u0105 dla historyka sztuki sk\u0142onno\u015b\u0107 do kategoryzowania i osadzania tego, co widzimy w okre\u015blonym miejscu i czasie. Szufladkowanie stoi bowiem niejako w kontrze do idei medium, kt\u00f3re opiera si\u0119 przecie\u017c w\u0142a\u015bnie o \u0142\u0105czenie \u015bwiat\u00f3w pozornie niemaj\u0105cych styczno\u015bci ze sob\u0105 i tworzenie nowych kontekst\u00f3w, prowadzenie zaskakuj\u0105cych dialog\u00f3w czy \u015blizgania si\u0119 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi p\u0142aszczyznami. Najog\u00f3lniej m\u00f3wi\u0105c, chodzi o prze\u0142amanie percepcji linearno\u015bci i skazanego na niepowodzenie d\u0105\u017cenia do uk\u0142adania sobie \u015bwiata wed\u0142ug okre\u015blonych regu\u0142.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1168,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1152"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1176,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1152\/revisions\/1176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}