[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.20.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Zapocz\u0105tkowana w latach 80-tych XX wieku odbudowa zniszczonego w czasie wojny Starego Miasta w Elbl\u0105gu powszechnie uto\u017csamiana jest z koncepcj\u0105 Retrowersji, czyli autorsk\u0105 doktryn\u0105 konserwatorsk\u0105 opracowan\u0105 przez prof. Mari\u0119 Lubock\u0105-Hoffmann. Jednak Star\u00f3wka nie odrodzi\u0142aby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bez udzia\u0142u architekt\u00f3w, archeolog\u00f3w, historyk\u00f3w, spo\u0142ecznik\u00f3w, budowla\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w powojennych procesach przywracania jej do \u017cycia. Historia odbudowy to tak\u017ce opowie\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanek \u2013 o ich marzeniach, planach i zaanga\u017cowaniu.<\/p>\n
\ud835\udc03\ud835\udc04\ud835\udc05\ud835\udc08\ud835\udc0d\ud835\udc08\ud835\udc02\ud835\udc09\ud835\udc04
Retrowersja \u2013 autorska doktryna konserwatorska, zaproponowana w latach 80. XX wieku przez wojew\u00f3dzk\u0105 konserwatork\u0119 zabytk\u00f3w, Mari\u0119 Lubock\u0105\u00ad-Hoffmann.
Retrowersja \u2013 wg s\u0142ownika j\u0119zyka polskiego PWN:<\/p>\n
\u00abt\u0142umaczenie na j\u0119zyk orygina\u0142u tekstu uprzednio przet\u0142umaczonego\u00bb
\u00abodwr\u00f3cenie si\u0119 jakiego\u015b narz\u0105du ku ty\u0142owi\u00bb<\/p>\n
\ud835\udc11\ud835\udc04\ud835\udc13\ud835\udc11\ud835\udc0e\ud835\udc16\ud835\udc04\ud835\udc11\ud835\udc12\ud835\udc09\ud835\udc00
Kolorowym fasadom elbl\u0105skiej Star\u00f3wki daleko do na\u015bladowczego rekonstruowania form i ornament\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, wt\u00f3rnej dos\u0142owno\u015bci czy tandetnej imitacji. Jaka jest geneza powstania tych zjawiskowych pierzei? Retrowersja stworzy\u0142a ramy dla powojennej odbudowy Starego Miasta, na rozpocz\u0119cie kt\u00f3rego Elbl\u0105g czeka\u0142 ponad 40 lat, bo a\u017c do drugiej po\u0142owy lat 80-tych. W za\u0142o\u017ceniach konserwatorki Retrowersja to pr\u00f3ba powrotu do dawnego, utraconego charakteru przedwojennego miasta wraz z jego niemierzalnymi, ulotnymi warto\u015bciami: atmosfer\u0105, duchem, nastrojem, to\u017csamo\u015bci\u0105. Nowe kamienice wyros\u0142y na obrysie historycznych fundament\u00f3w, wiernie utrzymuj\u0105c urbanistyczny uk\u0142ad, siatk\u0119 ulic i skal\u0119 kwarta\u0142\u00f3w. Jednak forma architektoniczna nowych, postmodernistycznych budynk\u00f3w nie rekonstruuje przesz\u0142o\u015bci dos\u0142ownie. Architekci Szczepan Baum i Ryszard Semka pod czujnym okiem konserwatorki, si\u0119gaj\u0105c do lokalnej historii, stworzyli zupe\u0142nie nowy \u015bwiat. Czym w takim razie jest ta ca\u0142a Retrowersja? Jak m\u00f3wi prof. Maria Lubocka-Hoffmann \u201eTo trzeba po prostu poczu\u0107\u2026\u201d<\/p>\n
\ud835\udc11\ud835\udc04\ud835\udc13\ud835\udc11\ud835\udc0e\ud835\udc16\ud835\udc04\ud835\udc11\ud835\udc12\ud835\udc09\ud835\udc04
Spaceruj\u0105c uliczkami elbl\u0105skiej Star\u00f3wki, zagl\u0105daj\u0105c do kamienic, rozmawiaj\u0105c z mieszka\u0144cami, poczu\u0107 mo\u017cna wielow\u0105tkowo\u015b\u0107 historii tego wci\u0105\u017c nieuko\u0144czonego, dzie\u0142a, jakim jest powojenna odbudowa. Ma ona bez w\u0105tpienia wiele matek i wielu ojc\u00f3w. To sztab archeolog\u00f3w, kt\u00f3ry pod przewodnictwem ma\u0142\u017ce\u0144stwa Nawrolskich przekopywa\u0142, bada\u0142 i misternie dokumentowa\u0142 gruzy zniszczonego Starego Miasta, kt\u00f3re do po\u0142owy lat 80-tych ca\u0142kowicie dzicza\u0142o, daj\u0105c dom ruderalnej ro\u015blinno\u015bci. To architekci, snuj\u0105cy szalone wizje kosmopolitycznego powojennego modernizmu, by w latach 1974-76 pod kierownictwem profesora Wies\u0142awa Andersa, przy udziale architekt\u00f3w Bauma i Semki, w ramach seminarium SARP Wybrze\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 w stron\u0119 spokojniejszych, osadzonych w historii rozwi\u0105za\u0144 w studium urbanistycznym. To moderni\u015bci, kt\u00f3rzy przebran\u017cowili si\u0119 na postmodernist\u00f3w, czy mo\u017ce raczej\u2026 retrowersjuszy?<\/p>\n
\ud835\udc12\ud835\udc0e\ud835\udc01\ud835\udc08\ud835\udc04 \ud835\udc0c\ud835\udc08\ud835\udc04\ud835\udc12\ud835\udc19\ud835\udc0a\ud835\udc00\ud835\udc0d\ud835\udc00 \u2013 \ud835\udc0c\ud835\udc08\ud835\udc00\ud835\udc12\ud835\udc13\ud835\udc14 \ud835\udc12\ud835\udc13\ud835\udc00\ud835\udc11\u00d2\ud835\udc16\ud835\udc0a\u0118
Lokalne firmy budowlane, urz\u0119dnicy, lokalni aktywi\u015bci, zwi\u0105zkowcy, pracownicy przedsi\u0119biorstwa ZAMECH, bezrobotni, uczniowie, arty\u015bci, studenci, m\u0142odzie\u017c, cz\u0142onkowie p\u00f3\u0142\u015bwiatka\u2026 wszyscy zakasali r\u0119kawy w obliczu odbudowy. \u201eZamechowska m\u0142odzie\u017c buduje sobie mieszkania \u2013 miastu star\u00f3wk\u0119\u201d g\u0142osi baner widoczny na archiwalnej fotografii, przedstawiaj\u0105cej Stare Miasto, b\u0119d\u0105ce w\u00f3wczas wielkim placem budowy. Mieszka\u0144cy i mieszkanki \u2013 dos\u0142ownie \u2013 w\u0142asnymi r\u0119kami odbudowywali d\u0142ugo wyczekane Stare Miasto i swoje upragnione domy. G\u0142\u00f3d mieszkaniowy lat 80-tych pokry\u0142 si\u0119 z g\u0142odem urbanistycznej sp\u00f3jno\u015bci miasta. Wiele lokalnych inicjatyw spo\u0142ecznych, w tym m.in. Jaszczur i Stowarzyszenie Star\u00f3wka od d\u0142u\u017cszego czasu \u017cywo dyskutowano o potrzebie odbudowy. Dla konserwator Lubockiej-Hoffmann kluczowe by\u0142o by odbudowano nie bloki, a kamienice. \u201eNowi patrycjusze na nowej Star\u00f3wce\u201d g\u0142osi\u0142y nag\u0142\u00f3wki gazet cho\u0107 na Star\u00f3wce zamieszka\u0142 przekr\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa, a dzia\u0142ki i projekty architektoniczne by\u0142y oddawane przez miasto na w\u0142asno\u015b\u0107 w zamian za czyn spo\u0142eczny pomocy w pracach archeologicznych. Elbl\u0105ska odbudowa to zatem historia transformacji \u2013 zmian ekonomicznych, rodz\u0105cego si\u0119 nowego spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego \u2013 zmaterializowana w formie wyj\u0105tkowo sp\u00f3jnego za\u0142o\u017cenia, kt\u00f3re do dzi\u015b uzupe\u0142niane jest o nowe budynki.<\/p>\n
\ud835\udc0d\ud835\udc08\ud835\udc04\ud835\udc0f\ud835\udc14\ud835\udc01\ud835\udc0b\ud835\udc0a\ud835\udc0e\ud835\udc16\ud835\udc00\ud835\udc0d\ud835\udc04 \ud835\udc00\ud835\udc11\ud835\udc02\ud835\udc07\ud835\udc08\ud835\udc16\ud835\udc00
Na wystawie zaprezentowane zostan\u0105 w du\u017cej mierze niepublikowane dot\u0105d archiwalne fotografie, dokumenty, rysunki, plany, artyku\u0142y prasowe, materia\u0142y video. Powojenna historia obszaru Starego Miasta zostanie opowiedziana dzi\u0119ki wiedzy i archiwaliom zgromadzonym podczas niezwykle cennych rozm\u00f3w przeprowadzonych z osobami bezpo\u015brednio zaanga\u017cowanymi w odbudow\u0119. Zbadamy ruderaln\u0105 flor\u0119 ruin Starego Miasta, przyjrzymy fragmentom historycznych budynk\u00f3w, odnalezionych w czasie wykopalisk, zadziwi\u0105 nas niezrealizowane modernistyczne wizje urbanistyczne, poznamy histori\u0119 elbl\u0105skiego certyfikowanego gruzobetonu z kt\u00f3rego odbudowano Star\u00f3wk\u0119, zajrzymy do notatek prof. Lubockiej-Hoffmann i poczujemy ducha lat 90-tych.<\/p>\n
\ud835\udc0d\ud835\udc0e\ud835\udc16\ud835\udc04 \ud835\udc05\ud835\udc0e\ud835\udc11\ud835\udc0c\ud835\udc18 \ud835\udc0f\ud835\udc11\ud835\udc19\ud835\udc04\ud835\udc12\ud835\udc13\ud835\udc11\ud835\udc19\ud835\udc04\ud835\udc0d\ud835\udc0d\ud835\udc04
By poszerzy\u0107 punkty widzenia na powojenn\u0105 odbudow\u0119, zesp\u00f3\u0142 kuratorski zaprosi\u0142 do wsp\u00f3\u0142pracy kilkana\u015bcie artystek i artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy w nawi\u0105zaniu do lokalnej tradycji Biennale oraz poszczeg\u00f3lnych w\u0105tk\u00f3w poruszanych na wystawie, stworzyli autorskie formy przestrzenne, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 prezentowane we wn\u0119trzu Galerii EL. Arty\u015bci i artystki z ca\u0142ej Polski, tworz\u0105cy w r\u00f3\u017cnych mediach i eksperymentuj\u0105cy w innych obszarach, podj\u0119li takie tematy jak: zniszczenie i odrodzenie, dziczenie, gruzy, archeologia, modernistyczne wizje odbudowy, retrowersja, duch miejsca, zabudowa deweloperska, czy spo\u0142eczne archiwum Star\u00f3wki\u2026 by dope\u0142ni\u0107 obrazu odbudowy, kt\u00f3ra zapewne nigdy si\u0119 nie sko\u0144czy.
\ud835\udcb5\ud835\udc9c\ud835\udcab\u211b\ud835\udc9c\ud835\udcae\ud835\udcb5\ud835\udc9c\u2133\ud835\udcb4 \ud835\udca9\ud835\udc9c \ud835\udcb2\ud835\udcb4\ud835\udcae\ud835\udcaf\ud835\udc9c\ud835\udcb2\u0118, kt\u00f3ra jest owocem wyj\u0105tkowej wsp\u00f3\u0142pracy dw\u00f3ch instytucji o r\u00f3\u017cnych profilach (artystycznym i architektonicznym), wsparcia wielu lokalnych ekspert\u00f3w i ekspertek oraz tw\u00f3rczego zaanga\u017cowania artyst\u00f3w i artystek z ca\u0142ej Polski.<\/p>\n
Artystki i arty\u015bci:
Maciej Cholewa, Jan Domicz, Roman Fus, Krystyna J\u0119drzejewska-Szmek i Kasper Jakubowski, Krzysztof Maniak, KinoMANUAL (Aga Jarz\u0105b i Maciej B\u0105czyk), Anna Maria Karczmarska i Miko\u0142aj Ma\u0142ek, Anna Kr\u00f3likiewicz, Filip Rybkowski, Dominika Skutnik, Joanna Stachowiak, TURNUS (Marcelina Gorczy\u0144ska i Kamila Fal\u0119cka), Aleksander Wadas, Wiktoria Walendzik
Zesp\u00f3\u0142 kuratorski:
Zuzanna Mielczarek, Maciej Olewniczak, Emilia Orzechowska, Mateusz W\u0142odarek<\/p>\n
Retrowersje: sobie mieszkania \u2013 miastu Star\u00f3wk\u0119
13.05-25.06.2023
Centrum Sztuki Galeria EL
ul. Ku\u015bnierska 6, Elbl\u0105g<\/p>\n
Tekst: materia\u0142y organizatora<\/p>\n
Zdj\u0119cia: K. Rodziewicz, materia\u0142y organizatora<\/p>\n
<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”1641,1642,1643,1644,1645,1646,1647,1648″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.20.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zapocz\u0105tkowana w latach 80-tych XX wieku odbudowa zniszczonego w czasie wojny Starego Miasta w Elbl\u0105gu powszechnie uto\u017csamiana jest z koncepcj\u0105 Retrowersji, czyli autorsk\u0105 doktryn\u0105 konserwatorsk\u0105 opracowan\u0105 przez prof. Mari\u0119 Lubock\u0105-Hoffmann. Jednak Star\u00f3wka nie odrodzi\u0142aby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bez udzia\u0142u architekt\u00f3w, archeolog\u00f3w, historyk\u00f3w, spo\u0142ecznik\u00f3w, budowla\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w powojennych procesach przywracania jej do \u017cycia. Historia odbudowy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1649,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-1638","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1638"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1655,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638\/revisions\/1655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}