[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.21.0″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
\u201eTen du\u017cy og\u00f3rek zainspirowa\u0142 mnie i mo\u017ce powstanie z niego dzie\u0142o. Jeszcze nie wiadomo, czy wyl\u0105duje w trzewiach\u2026\u201d \u2013 odpowiada Adam Niklewicz mamie dopytuj\u0105cej przez telefon, czy warzywa, kt\u00f3re mu podarowa\u0142a, zosta\u0142y ju\u017c przygotowane do zrobienia przetwor\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie, og\u00f3rek przeistoczy\u0142 si\u0119 w dzie\u0142o sztuki, a nawet dwa \u2013 obiekt kinetyczny Jeden obr\u00f3t na minut\u0119<\/em> i prac\u0119 wideo Rozmowa z mam\u0105<\/em> (dzi\u0119ki kt\u00f3rej s\u0142yszymy przytoczone s\u0142owa artysty). Og\u00f3rek, w nowym wcieleniu, odby\u0142 podr\u00f3\u017c z North Haven w\u00a0Stanach Zjednoczonych, gdzie Niklewicz mieszka od blisko czterdziestu lat, do Zamo\u015bcia \u2013 jego rodzinnego miasta, gdzie prezentuje te i inne prace na wystawie Lekkomy\u015blno\u015b\u0107<\/em> w BWA Galeria Zamojska.<\/p>\n Historia warzywa, z kt\u00f3rego rodzi si\u0119 dzie\u0142o sztuki, nie jest w praktyce artystycznej Adama Niklewicza czym\u015b niezwyk\u0142ym, w\u0142a\u015bciwie jest norm\u0105. Wiele produkt\u00f3w spo\u017cywczych nie wyl\u0105dowa\u0142o \u201ew trzewiach\u201d artysty, wiele talerzy, kubk\u00f3w i sztu\u0107c\u00f3w nie znalaz\u0142o miejsca w\u00a0szufladach kuchennych, wiele skarpetek, koszul i but\u00f3w nie trafi\u0142o do garderoby, w ko\u0144cu wiele \u0142opat, m\u0142otk\u00f3w i wiader nie wype\u0142ni\u0142o swojego przeznaczenia. Nawet jednorazowym chusteczkom do nosa grozi tu po\u015bwi\u0119cenie na potrzeby sztuki. Tw\u00f3rca \u0142\u0105czy nieprzystaj\u0105ce z\u00a0pozoru elementy rzeczywisto\u015bci \u2013 b\u0142ah\u0105 codzienno\u015b\u0107 \u2013 z odniesieniami do historii sztuki, \u015bwiata fikcji i dzie\u0142 filozofii. W jego realizacjach banalne drobiazgi ukazuj\u0105 wielkie paradoksy. Ods\u0142aniaj\u0105 nieoczywiste znaczenia, nieoczekiwane asocjacje oraz \u017cyciowe absurdy. Ulubione zabiegi artysty \u2013 rekontekstualizacja i transkontekstualizacja, zabawa skal\u0105, multiplikacja i odzieranie z u\u017cyteczno\u015bci \u2013 pozwalaj\u0105 mu tworzy\u0107 sytuacje poetyckie oraz prywatne legendy, jak cho\u0107by opowie\u015bci o niejakim Zimonku \u2013 krawcu i rolniku, kt\u00f3ry w\u00a0trakcie w\u0142asnego wesela wskoczy\u0142 do studni, o meksyka\u0144skiej gosposi, kt\u00f3rej wyr\u00f3s\u0142 kaktus na d\u0142oni, czy o bli\u017ani\u0119tach syjamskich trudni\u0105cych si\u0119 pszczelarstwem. Adam Niklewicz ze szczeg\u00f3lnym upodobaniem eksploatuje wszelkie utensylia przeznaczone do mierzenia, stabilizowania i utrwalania (ta\u015bmy miernicze, metry krawieckie, imad\u0142a, puszki konserwowe, s\u0142oiki). W jego sztuce wszystko, co ma s\u0142u\u017cy\u0107 rygorystycznemu ujmowaniu rzeczywisto\u015bci w ramy okre\u015blonego porz\u0105dku, dopuszcza si\u0119 zdrady wobec zamiar\u00f3w producenta i swojej funkcji. Staje si\u0119 za to zaskakuj\u0105co wizyjne i buduje sens przez porzucenie pierwotnego znaczenia.<\/p>\n Vladimir Nabokov, analizuj\u0105c pisarstwo jednego z ulubionych autor\u00f3w Adama Niklewicza \u2013 Niko\u0142aja Gogola, pisa\u0142: \u201eOpowiadanie rozwija si\u0119 w ten oto spos\u00f3b: be\u0142kot, be\u0142kot, fala liryzmu, be\u0142kot, fala liryzmu, be\u0142kot, fantastyczny punkt kulminacyjny, be\u0142kot, be\u0142kot i\u00a0powr\u00f3t do chaosu, z kt\u00f3rego wszystko powsta\u0142o\u201d[1]<\/sup><\/a>. I \u017ceby nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci \u2013 Nabokov pisa\u0142 powy\u017csze s\u0142owa z uwielbieniem dla tw\u00f3rczo\u015bci Gogola. Je\u015bli za \u201ebe\u0142kot\u201d uzna\u0107, niew\u0105tpliwie obecny w sztuce Niklewicza, pierwiastek oniryczny, sprzeciwiaj\u0105cy si\u0119 nie tylko prawom konieczno\u015bci, ale czasem tak\u017ce wymogom rozumu, to mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzie\u0142a artysty maj\u0105 poniek\u0105d podobn\u0105 konstrukcj\u0119. Obecne w tych pracach archiwum niespodziewanych symetrii, analogii i kalambur\u00f3w prowadzi realizacje przez fale liryzmu do \u201efantastycznych punkt\u00f3w kulminacyjnych\u201d, ale tak\u017ce \u2013 w finale \u2013 do okre\u015blonych, cho\u0107 niedopowiedzianych, tre\u015bci.<\/p>\n Liryzm, psychoanalityczny rebus czy surrealistyczny humor z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie wyczerpuj\u0105 kategorii, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cliwe jest analizowanie tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Wprawdzie niefrasobliwo\u015b\u0107, z jak\u0105 miesza on porz\u0105dki \u017cycia, kultury, fikcji, snu i \u017cartu, oraz \u0142atwo\u015b\u0107, z\u00a0jak\u0105 szafuje \u201elekkomy\u015blnymi\u201d anegdotami, nie sprzyjaj\u0105 traktowaniu temat\u00f3w \u201ena serio\u201d, jednak z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 pod warstw\u0105 krotochwili dostrzec mo\u017cna ca\u0142kiem powa\u017cne odniesienia do zagadnie\u0144 kulturowych i spo\u0142ecznych. Ograniczmy si\u0119 do kilku wymownych przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n Praca Wujaszek Wania <\/em>\u2013 kieliszek w\u00f3dki ustawiony na kruchej tafli lodu dziwnie przypominaj\u0105cej kszta\u0142tem terytorium Ukrainy \u2013 niesie zapowied\u017a rych\u0142ej katastrofy. Odsy\u0142a przy tym do dramatu Antoniego Czechowa o tym samym tytule, stanowi\u0105cego pesymistyczn\u0105 diagnoz\u0119 po\u0142o\u017cenia rosyjskiej\u00a0inteligencji.<\/p>\n Obiekt Maska ameryka\u0144ska<\/em>, wykonany z paczek papieros\u00f3w marki Natural American Spirit \u2013 firmy wykorzystuj\u0105cej na opakowaniach produkt\u00f3w stereotypowy wizerunek \u201eIndianina\u201d \u2013 ukazuje niefrasobliwe podej\u015bcie koncernu tytoniowego do historii pierwszych narod\u00f3w Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. \u201eMaskowanie\u201d produktu obrazem rdzennego mieszka\u0144ca nie do\u015b\u0107, \u017ce zrodzi\u0142o w palaczach prze\u015bwiadczenie o \u201eplemiennym\u201d pochodzeniu tytoniu, to jeszcze spowodowa\u0142o przekonanie o jego mniejszej szkodliwo\u015bci \u2013 jako produktu tradycyjnego.<\/p>\n W obiektach takich jak Romantyczno\u015b\u0107<\/em>, gdzie na fujarce wykonanej z suchej krakowskiej artysta wykonuje poloneza, czy Pomnik barszczowi<\/em>, kt\u00f3ry unie\u015bmiertelnia gest jedzenia tradycyjnej potrawy, Adam Niklewicz gromadzi \u2013 nie bez odrobiny sentymentu \u2013 r\u00f3\u017cne stereotypy \u201epolsko\u015bci\u201d. Przywo\u0142uje epok\u0119 wieszcz\u00f3w, czas mesjanizmu, mityczn\u0105 sielank\u0119 polskiej wsi, nawi\u0105zuje do naszej dumy narodowej przejawiaj\u0105cej nieuleczaln\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do patosu. Pomnik barszczowi<\/em> jest przy okazji odniesieniem do Duchampowskiego Aktu schodz\u0105cego po schodach<\/em>, a zarazem futurystycznej obsesji ukazywania ruchu \u2013 w tym wypadku motywacj\u0105 tw\u00f3rcy jest pragnienie zobrazowania poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w drogi, jak\u0105 pokonuje \u0142y\u017cka zmierzaj\u0105ca z talerza wype\u0142nionego zup\u0105 do polskich ust.<\/p>\n Sk\u0142onno\u015b\u0107 do nadawania sensu temu, co peryferyjne, doskonale wida\u0107 w Performansie zamojskim<\/em> \u2013 spacerze odbytym w trakcie przygotowa\u0144 do wystawy, podczas kt\u00f3rego artysta pozbiera\u0142 papiery za\u015bmiecaj\u0105ce okolic\u0119 BWA. Punktem wyj\u015bcia akcji sta\u0142o si\u0119 jedno ze wspomnie\u0144 z czas\u00f3w szkolnych, zwi\u0105zane z ekscentryczk\u0105 nazywan\u0105 Krysia Papierek. By\u0142a to kobieta znana w Zamo\u015bciu ze sprz\u0105tania, za pomoc\u0105 narz\u0119dzia w\u0142asnej roboty, napotkanych na drodze \u015bmieci. Praca stanowi swoisty ho\u0142d dla osoby uznawanej za \u201ewariatk\u0119\u201d, kt\u00f3rej bezinteresowna \u2013 za to prowokuj\u0105ca kpiny \u2013 postawa jest godnym na\u015bladowania przejawem troski o wsp\u00f3lne dobro.<\/p>\n Wiele z tych prac, wychodz\u0105c od marginalnego, niedostrzeganego czy nawet pogardzanego, stanowi \u0142agodny, wolny zar\u00f3wno od patosu, jak i od ckliwo\u015bci, przejaw szacunku dla ludzkiego \u017cycia i ludzkiej kreatywno\u015bci. Artysta zdaje si\u0119 programowo patrzy\u0107 na \u015bwiat z\u00a0\u017cabiej perspektywy i odrzuca\u0107 wszelkie uj\u0119cia arbitralne. Miejsce m\u0119drca g\u0142osz\u0105cego ex cathedra<\/em> idee i s\u0105dy zajmuje w jego tw\u00f3rczo\u015bci raczej posta\u0107 \u201e\u015bwi\u0119tego idioty\u201d, kt\u00f3ry \u2013 robi\u0105c co\u015b z pozoru b\u0142ahego, be\u0142kotliwego czy ur\u0105gaj\u0105cego rozs\u0105dkowi \u2013 przynosi \u015bwiatu wi\u0119cej po\u017cytku ni\u017c medialne wyczyny wi\u0119kszo\u015bci \u201em\u0119\u017c\u00f3w stanu\u201d. Adam Niklewicz zdaje si\u0119 bra\u0107 do serca s\u0142owa jednego z opowiada\u0144 Fiodora Dostojewskiego: \u201eWszystkiemu si\u0119 dziwi\u0107 jest oczywi\u015bcie g\u0142upot\u0105, niczemu si\u0119 za\u015b nie dziwi\u0107 jest znacznie \u0142atwiej i nie wiadomo czemu uwa\u017ca si\u0119, \u017ce to w dobrym tonie. Ale chyba w istocie tak nie jest. Moim zdaniem nie dziwi\u0107 si\u0119 niczemu jest znacznie g\u0142upiej ni\u017c dziwi\u0107 si\u0119 wszystkiemu. No i, poza tym, niczemu si\u0119 nie dziwi\u0107 \u2013 to prawie to samo, co niczego nie szanowa\u0107\u201d[2]<\/span><\/a>.<\/p>\n <\/p>\n