[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.21.0″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Trwa kaniku\u0142a. Psia Gwiazda \u2013 Syriusz \u2013 wschodzi razem ze S\u0142o\u0144cem, co zwiastuje d\u0142ugie upalne dni. Ten czas niesie dla niekt\u00f3rych trwo\u017cn\u0105 klimatyczn\u0105 refleksj\u0119, wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b jednak kojarzy si\u0119 wci\u0105\u017c z letnim wypoczynkiem, urlopami, kr\u00f3tk\u0105 cho\u0107by przerw\u0105 w pracy. Jak czas ten ma si\u0119 do codzienno\u015bci os\u00f3b os\u00f3b utrzymuj\u0105cych si\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci i \u2013 szerzej \u2013 zwi\u0105zanych z sektorem sztuki i kultury? R\u00f3\u017cnie.<\/p>\n
Osoby zatrudnione w bud\u017cetowych i prywatnych instytucjach kultury teoretycznie (za chwil\u0119 wi\u0119cej o tym) korzystaj\u0105 oczywi\u015bcie ze zdobyczy socjalnych w postaci p\u0142atnych urlop\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b tworz\u0105cych polski sektor kultury funkcjonuje jednak poza systemem instytucjonalnego wsparcia. Freelancerki i freelancerzy, artystki i arty\u015bci, krytyczki i krytycy, kuratorki i kuratorzy, badaczki i badacze, edukatorki i edukatorzy, osoby dzia\u0142aj\u0105ce niezale\u017cnie, tak\u017ce prowadz\u0105ce w\u0142asne przestrzenie wystawowe, czyli tzw. artist-run-spacy<\/em>, pracuj\u0105 przez okr\u0105g\u0142y rok, bez kr\u00f3tkich nawet okres\u00f3w przerwy. Im mniej jest okazji do pracy zarobkowej, tym intensywniej. To samo dotyczy os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 projektowaniem, organizacj\u0105 i obs\u0142ug\u0105 wydarze\u0144 na zlecenie prywatnych i publicznych instytucji. Lato to w\u00a0ko\u0144cu sezon festiwali, d\u0142ugo odsuwanych wycieczek do odleg\u0142ych o\u015brodk\u00f3w \u2013 ma o tym poj\u0119cie ten, kto w okolicach na przyk\u0142ad Open\u2019era, OFF Festival czy Nowych Horyzont\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142 wsi\u0105\u015b\u0107 do dalekobie\u017cnego poci\u0105gu. Muzea i galerie sztuki cz\u0119sto planuj\u0105 w tym okresie \u201eblockbustery\u201d, czyli potencjalne kasowe hity, kt\u00f3re maj\u0105 szans\u0119 zainteresowa\u0107 szersze ni\u017c zwykle rzesze odbiorcze.<\/p>\n Nawet relatywnie dobrze wynagradzani pracownicy publicznych plac\u00f3wek wykorzystuj\u0105 ten czas na dorywcze zatrudnienie w szeregach festiwalowej obs\u0142ugi. Ci z nas, kt\u00f3rych nie sta\u0107 na karnety na \u015bwiatowe imprezy (te w naszym regionie ci\u0105gn\u0105 si\u0119 do p\u00f3\u017anej jesieni), takie jak mi\u0119dzynarodowe biennale i przegl\u0105dy specjalistyczne (Transmediale, Steirischer Herbst), uczestnicz\u0105 w nich, zasilaj\u0105c szeregi wolontariatu, co w obliczu zaawansowanych kwalifikacji bywa g\u0142\u0119boko frustruj\u0105ce. Letnie podr\u00f3\u017ce planujemy tak, \u017ceby przy okazji zahaczy\u0107 przynajmniej o kilka artystycznych pracowni. Terminy wyjazd\u00f3w za\u015b w ten spos\u00f3b, by nie omin\u0105\u0107 istotnych z naszej perspektywy wydarze\u0144 w okolicy. Inwestowanie czasu wolnego w networking jest norm\u0105. Dotyczy to zar\u00f3wno os\u00f3b samozatrudnionych, jak i\u00a0pracuj\u0105cych w instytucjach, uczelniach, muzeach, galeriach i centrach sztuki. Zamiast p\u0142ywa\u0107 w jeziorze, starannie planujemy tras\u0119 wakacyjnych wizyt. Odwiedzamy zaprzyja\u017anione miejsca, wymieniaj\u0105c si\u0119 informacjami, jednocze\u015bnie opowiadamy o\u00a0planowanych projektach. Ameryka\u0144ski elevator-pitch<\/em> to najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cy model towarzyskiej interakcji. Nie mo\u017ce by\u0107 zreszt\u0105 inaczej, gdy liczba znajomych na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych idzie w tysi\u0105ce.<\/p>\n Nic dziwnego, \u017ce skwar w przyrodzie sprzyja szybszemu wypaleniu. W ko\u0144cu zanim nastanie apokaliptyczny \u201egrudzie\u0144 w bud\u017cet\u00f3wce\u201d, jest jeszcze \u201egrantopad\u201d \u2013 i na te rzeczy trzeba by\u0107 gotowym. Potem dopiero przyjdzie mr\u00f3z i wszystko zastygnie co najmniej do ko\u0144ca lutego, zanim potwierdzone zostan\u0105 samorz\u0105dowe bud\u017cety i sp\u0142yn\u0105 odpowiedzi z\u00a0program\u00f3w grantowych. Z jakiego\u015b powodu najwa\u017cniejsze krajowe i samorz\u0105dowe mechanizmy grantowe s\u0105 w ko\u0144cu wci\u0105\u017c rozliczane w trybie kalendarzowo-rocznym. Planowanie harmonogram\u00f3w wydarze\u0144, bud\u017cetowanie, zdobywanie \u015brodk\u00f3w, rozliczanie projekt\u00f3w \u2013 wszystko to dzieje si\u0119 w ci\u0105gu kilku najcieplejszych, letnich i jesiennych miesi\u0119cy. Rytm \u017cycia wi\u0119kszych i mniejszych graczy w polu sztuki jest podobny. Mniej wi\u0119cej po dziesi\u0119ciu, pi\u0119tnastu latach wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich dopada znu\u017cenie, a tych najmniej zarabiaj\u0105cych \u2013 prawdziwe wypalenie. To stan, w kt\u00f3rym trudno sprosta\u0107 kolejnym sprintom, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 si\u0119 w produkcyjne maratony (praca zwykle ca\u0142odobowa, sen przerywany telefonami, kt\u00f3re oznaczaj\u0105 gaszenie po\u017car\u00f3w).<\/p>\n O wszystkim tym pisa\u0142 ju\u017c w 2016 roku Kuba Szreder w tek\u015bcie ABC projektariatu. O\u00a0n\u0119dzy projektowego \u017cycia<\/em>, nazywaj\u0105c \u201eartyzol\u201d \u2013 bli\u017cej niesprecyzowany zwi\u0105zek chemiczny zast\u0119puj\u0105cy w umys\u0142ach \u015bwiata artystycznego cukier \u2013 opiatem wsp\u00f3\u0142czesnej tw\u00f3rczo\u015bci. Projektariat to z jednej strony rzesza os\u00f3b, kt\u00f3re \u201enie posiadaj\u0105 nic, opr\u00f3cz pragnienia, by w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w jaki\u015b projekt\u201d[1]<\/sup><\/a>. Z drugiej strony odpowiada mu system projektowy, kt\u00f3ry absorbuje energi\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3rych si\u0142a g\u0142osu w ewentualnej konfrontacji z\u00a0instytucjami zarz\u0105dzaj\u0105cymi jest na tyle s\u0142aba, \u017ce rzadko zapewnia im uczciwe kontrakty, a\u00a0bywa, \u017ce trudno jest im negocjowa\u0107 nawet adekwatne do zaanga\u017cowania wynagrodzenie. Cho\u0107 od czasu publikacji tekstu Szredera up\u0142yn\u0119\u0142o ponad sze\u015b\u0107 lat, podczas kt\u00f3rych system instytucjonalny zmieni\u0142 si\u0119 nie do poznania, to sytuacja projektariatu nie zmieni\u0142a si\u0119 znacznie. Wci\u0105\u017c rz\u0105dzi nim paradoksalna sprzeczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ujawnia si\u0119 z ca\u0142\u0105 jaskrawo\u015bci\u0105, gdy przymierzymy warto\u015bci postulowane przez instytucje, takie jak troska, solidarno\u015b\u0107 i\u00a0siostrze\u0144stwo (na r\u00f3wnie s\u0142abo op\u0142acanych stanowiskach w sektorze pracuj\u0105 kobiety), do praw rzeczywi\u015bcie rz\u0105dz\u0105cych ich dzia\u0142aniem, jak\u017ce sprzecznych z tymi warto\u015bciami. W\u0105skie gard\u0142o dost\u0119pnych p\u0142atnych pozycji prowadzi przez czy\u015bciec pracy nad czyimi\u015b projektami i\u00a0nie zmieni tego najdoskonalsza nawet praca nad mechanizmami zarz\u0105dzania w instytucjach kultury. Zawsze powr\u00f3ci \u015bwi\u0119ta tr\u00f3jca: ciekawo\u015b\u0107, inspiracja\/podziw, identyfikacja\/poczucie bycia cz\u0119\u015bci\u0105. Je\u015bli nie potrafisz sprawi\u0107, by si\u0119 pojawi\u0142a, pr\u00f3buj dalej, albo szkoda zachodu.<\/p>\n Ciekaw\u0105 odpowiedzi\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 o nieza\u0142atwionych problemach polskiej kultury i\u00a0n\u0119dzy projektariatu, ale tak\u017ce o wyczerpaniu os\u00f3b, kt\u00f3re mimo zatrudnienia w instytucjach cierpi\u0105 na skutki wieloletniego \u017cycia w projektach, s\u0105 rezydencje wytchnieniowe. Ostatnio g\u0142o\u015bniej jest o nich w zwi\u0105zku ze strategiami solidarno\u015bciowego reagowania na dramatyczne po\u0142o\u017cenie artystek i artyst\u00f3w z teren\u00f3w obj\u0119tych wojennymi konfliktami. I cho\u0107 trudno por\u00f3wnywa\u0107 sytuacj\u0119 tych os\u00f3b z problemami bezpiecznego \u015bwiata, warto przyjrze\u0107 si\u0119 propozycjom, kt\u00f3re traktuj\u0105 potrzeby polskiego \u015brodowiska tw\u00f3rczego analogicznie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rezydencji artystycznych i kuratorskich jest organizowana z my\u015bl\u0105 o osobach, kt\u00f3rym brak finansowej i fizycznej przestrzeni na tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Organizowane s\u0105 cz\u0119sto przez ekscytuj\u0105ce instytucje jako wa\u017cny etap artystycznego samorozwoju os\u00f3b, do kt\u00f3rych s\u0105 przeznaczone, punkt przerzutowy inspiracji i w\u0119z\u0142y w sieci transferu wiedzy. Ich cele s\u0105 zwykle wyra\u017anie okre\u015blone przez wa\u017cne, a czasem zwyczajnie modne, aktualne tematy. W\u00a0odr\u00f3\u017cnieniu od nich rezydencje wytchnieniowe oferuj\u0105 przestrze\u0144 na regeneracj\u0119 osobom, kt\u00f3re tw\u00f3rczo\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a na skraj wyczerpania.<\/p>\n Jedn\u0105 z pierwszych tego typu propozycji, o kt\u00f3rych us\u0142ysza\u0142am, by\u0142a \u201eLatarnia G\u00f3rska\u201d w\u00a0Micha\u0142owicach. Jej tw\u00f3rcy: Konrad Brynda, Piotr Bujas, Pawe\u0142 Krzaczkowski i Katarzyna Szumska, okre\u015blili to \u201emiejscem czasu odzyskanego\u201d[2]<\/sup><\/a>. Nie chodzi\u0142o w tym przywo\u0142aniu jednak o Proustowskie magdalenki, tylko o pracowni\u0119 z prawdziwego zdarzenia, z widokiem na Karkonosze, funkcjonuj\u0105c\u0105 w otoczeniu siedziby niezale\u017cnego Teatru Cinema, \u201eoferuj\u0105cego kr\u00f3tkie pobyty przyznawane przez Rad\u0119 Domu wybranym osobom w formie bezinteresownego daru\u201d[3]<\/sup><\/a>. I w\u0142a\u015bnie ta formu\u0142a, opieraj\u0105ca si\u0119 na dostrze\u017ceniu problemu wielu os\u00f3b tw\u00f3rczych, kt\u00f3rym jest niemo\u017cno\u015b\u0107 zagwarantowania inspiracji, by\u0142a jednym z\u00a0w\u0119gielnych kamieni ideowych miejsca, kt\u00f3re ostatecznie nie powsta\u0142o.<\/p>\n Powsta\u0142a jednak rezydencja wytchnieniowa organizowana w Sopocie przez Mart\u0119 Szadowiak w artystycznym hubie Goyki 3 Art Inkubator (nazwa od adresu), kt\u00f3ra zapewnia dla wy\u0142onionej w naborze osoby komfortowy pobyt nad morzem bez konieczno\u015bci dostarczania jakiegokolwiek artystycznego rezultatu. Jak pisze pomys\u0142odawczyni:<\/p>\n Kwestia well-being<\/em>, zdrowia psychicznego, dobrostanu jest kluczowa w obecnych niespokojnych czasach, a animatorzy_rki i dzia\u0142acze_czki nie daj\u0105 sobie prawa do odpoczynku, do zadbania o siebie, do zainspirowania si\u0119 przyrod\u0105\/natur\u0105, bo ci\u0105gle s\u0105 w dzia\u0142aniu. [\u2026] Poprzez rezydencj\u0119 wytchnieniow\u0105 chcia\u0142am da\u0107 im przestrze\u0144 i czas do robienia nic. Do wyrwania si\u0119 z bie\u017c\u0105czki i\u00a0[cyklu] realizacji kolejnych projekt\u00f3w, do skupienia si\u0119 na sobie, do zadbania o sw\u00f3j dobrostan i\u00a0spo\u017cytkowanie tego tygodnia tylko dla siebie \u2013 zar\u00f3wno w sferze fizycznej, jak i psychicznej.<\/p>\n <\/p>\n Tydzie\u0144 to niewiele w sytuacji realnego wypalenia, jednak serwowany regularnie mo\u017ce przywr\u00f3ci\u0107 niezb\u0119dn\u0105 w tej pracy ciekawo\u015b\u0107 innej osoby, pobudzi\u0107 intelektualny apetyt i da\u0107 przestrze\u0144 na poszukiwanie inspiracji w ofercie innych tw\u00f3rczych os\u00f3b, nie tylko wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n Wspominam o tym aspekcie wobec odwa\u017cnego wyznania jednej ze znanych polskich poetek, kt\u00f3ra na swoim profilu spo\u0142eczno\u015bciowym, pod wra\u017ceniem wys\u0142uchania wstrz\u0105saj\u0105cego dla niej koncertu, namawia\u0142a ostatnio do porzucenia \u201e\u0142atwych rozrywek\u201d, kt\u00f3re, jak powszechnie wiadomo, nale\u017c\u0105 do \u201egrzesznych przyjemno\u015bci\u201d os\u00f3b na co dzie\u0144 intensywnie zajmuj\u0105cych si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, i zast\u0105pienia ich emocjonalnie wyczerpuj\u0105cym, jednak wzbogacaj\u0105cym intelektualnie i duchowo kontaktem ze sztuk\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce dotkn\u0119\u0142a tym wpisem bardzo istotnej kwestii. Jak odr\u00f3\u017cni\u0107 przestrze\u0144 pracy od przestrzeni czasu wolnego, kiedy pracuje si\u0119 przez ca\u0142y czas na swoich emocjach, wra\u017cliwo\u015bci i intensywnych mi\u0119dzyludzkich relacjach? Czy odpowiedzi\u0105 jest separowanie ich w jak\u017ce mieszcza\u0144skim trybie, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142a nowoczesno\u015b\u0107? A mo\u017ce jednak chodzi o to, by kszta\u0142towa\u0107 swoj\u0105 przestrze\u0144 jako ca\u0142o\u015b\u0107, dba\u0107 o r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy inspiracj\u0105 i ekspresj\u0105 niezale\u017cnie od zajmowanych w ponowoczesnym podziale pracy pozycji?<\/p>\n Kto\u015b zwr\u00f3ci\u0142 mi ostatnio w dyskusji uwag\u0119, \u017ce specyfika pola sztuki sama produkuje mechanizm, kt\u00f3ry jest \u017ar\u00f3d\u0142em jego problem\u00f3w. Aktorzy sceny artystycznej bardzo cz\u0119sto i\u00a0tak robiliby to, czym si\u0119 zajmuj\u0105, bo sztuka jest dla nich konieczno\u015bci\u0105, wyborem tego, czego pragn\u0105. Niezwykle \u0142atwo ich za to nie wynagradza\u0107 i traktowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji tego pragnienia jako przywilej, czekaj\u0105c na rynkow\u0105 weryfikacj\u0119 (albo i nie \u2013 sztuka i rynek sztuki to osobne kwestie). W ko\u0144cu je\u015bli kto\u015b decyduje si\u0119 na zajmowanie si\u0119 sztuk\u0105, to cz\u0119sto robi to dlatego, \u017ce \u201ewybiera siebie\u201d po to, \u017ceby, jak m\u00f3wi porzekad\u0142o o realizacji pasji, \u201eani jednego dnia nie sp\u0119dzi\u0107 w pracy\u201d. Wyobra\u017cenie o sztuce jako formie sp\u0119dzania \u201ewolnego czasu\u201d, a wi\u0119c dysponowania sob\u0105 wed\u0142ug w\u0142asnego uznania, jest tak zakorzenione w\u00a0powszechnym prze\u015bwiadczeniu, \u017ce ju\u017c nie pami\u0119tamy, jak jest nowe. Na pewno s\u0142yszeli\u015bcie ju\u017c gdzie\u015b opini\u0119: \u201eKa\u017cdy by tak chcia\u0142\u201d, kt\u00f3ra \u015bwiadczy o tym, \u017ce wiele os\u00f3b wci\u0105\u017c widzi prac\u0119 jako r\u00f3\u017cne warianty znoju, wyobcowuj\u0105ce jednostki z osobistego sensu istnienia. Czas wolny jest za\u015b widziany jako jej przeciwie\u0144stwo, przestrze\u0144 realizacji osobistej wolno\u015bci w\u00a0og\u00f3le. Postawy, kt\u00f3re ignoruj\u0105 ten podzia\u0142, postrzegane s\u0105 jako naruszenie mi\u0119dzyludzkiej umowy, a zatem spo\u0142eczne dewiacje (ciekawostka: ojciec polskiej socjologii, Florian Znaniecki, okre\u015bli\u0142 tym terminem r\u00f3\u017cne formy nonkonformizmu, postrzegane zar\u00f3wno pozytywnie \u2013 bohater, jak i negatywne \u2013 przest\u0119pca).<\/p>\n Pomi\u0144my protekcjonalny wobec \u015bwiata pracy, romantyczny spos\u00f3b patrzenia na problem, kt\u00f3ry zauwa\u017cony w pierwotnie marksowskiej refleksji nad nowoczesno\u015bci\u0105, pokutuje w\u00a0konserwatywnym, neoliberalnym spojrzeniu na sztuk\u0119, kt\u00f3ra, je\u015bli chce by\u0107 prac\u0105, jak wszystkie ga\u0142\u0119zie ludzkiej dzia\u0142alno\u015bci, poradzi\u0107 powinna sobie sama i sama zatroszczy\u0107 si\u0119 o\u00a0w\u0142asne przestrzenie rezyliencji. Wydaje si\u0119, \u017ce w kszta\u0142towanie tej perspektywy wtr\u0105ca si\u0119 wci\u0105\u017c chrze\u015bcija\u0144ska koncepcja pierworodnego grzechu, uniwersalnej \u201ezmazy\u201d, kt\u00f3ra przez wieki emanuje potrzeb\u0105 rozdzielenia przestrzeni przyjemno\u015bci i beztroski od przestrzeni wysi\u0142ku i po\u015bwi\u0119cenia. Po\u0142\u0105czenie wysi\u0142ku i przyjemno\u015bci, tak jak beztroski i ofiary, wydaje si\u0119 wielu osobom z tej perspektywy bezsensowne. Czy doprawdy po\u0142\u0105czenie pasji i pracy jest tak rzadkie we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, \u017ce sztuka wydaje nam si\u0119 wyj\u0105tkiem? Czy kierowcy, budowla\u0144cy, piekarze, ksi\u0119gowi, in\u017cynierowie ruchu, nauczyciele lub ksi\u0119\u017ca nie kochaj\u0105 swojej pracy, nie czuj\u0105 jej sensu i p\u0142yn\u0105cej z niej satysfakcji? By\u0107 mo\u017ce s\u0105 i tacy. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c zapewne arty\u015bci, dla kt\u00f3rych sztuka bywa \u017ar\u00f3d\u0142em zw\u0105tpienia i zm\u0119czenia. Prawdopodobnie bywa tak w obu grupach. A je\u015bli przyznamy, \u017ce jedni i drudzy, bez wzgl\u0119du na to, czy mog\u0105 liczy\u0107 na zdobycze socjalne, potrzebuj\u0105 przestrzeni dla siebie, to czym m\u00f3g\u0142by by\u0107 dla nich czas wolny?<\/p>\n Sk\u0105d w og\u00f3le wzi\u0119\u0142o si\u0119 poj\u0119cie czasu wolnego? W r\u00f3\u017cnych redakcjach jego odpowiedniki istniej\u0105 oczywi\u015bcie co najmniej od czas\u00f3w antycznych. Starogreckie \u03c3\u03c7\u03bf\u03bb\u03ae <\/em>(skhol\u1e17) \u2013 od kt\u00f3rego pochodzi polskie s\u0142owo \u201eszko\u0142a\u201d \u2013 \u0142\u0105czy\u0142o luksus czasu wolnego i wype\u0142niaj\u0105ce je rozrywki, takie jak toczenie dysput i rozwa\u017cania filozoficzne. Wieki \u015brednie scali\u0142y czas w\u00a0odr\u0119bnych rolach, tak jak stotalizowa\u0142y obraz \u015bwiata, b\u00f3stwa i polityki. W XVIII wieku, epoce prze\u0142omowych zmian ekonomicznych, spo\u0142ecznych i kulturowych, dosz\u0142o w Europie do oddzielenia poj\u0119\u0107 pracy i czasu wolnego. Ten ostatni, dot\u0105d b\u0119d\u0105cy w systemie feudalnym domen\u0105 wy\u0142\u0105cznie klas posiadaj\u0105cych, szlachty i mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w, wraz z narodzinami wczesnego kapitalizmu i wyodr\u0119bnianiem si\u0119 obywatelskiej, mieszcza\u0144skiej przestrzeni publicznej uleg\u0142 cz\u0119\u015bciowej demokratyzacji. Z drugiej strony za\u015b zacz\u0105\u0142 by\u0107 \u0142\u0105czony ponownie ze sfer\u0105 duchow\u0105 i intelektualn\u0105. Rozwini\u0119te przez niemiecki romantyzm poj\u0119cie Mu\u00dfe<\/em> przeci\u0105gn\u0119\u0142o koncepcj\u0119 czasu wolnego na stron\u0119 spekulatywnej inspiracji. W przestrze\u0144 uog\u00f3lnion\u0105, uwolnion\u0105 od zobowi\u0105za\u0144, pozbawion\u0105 merkantylnych lub w inny spos\u00f3b wyrachowanych uroszcze\u0144. To czas, w kt\u00f3rym ujawniaj\u0105 si\u0119 nowe idee, przeciwstawiony nowemu zjawisku, kt\u00f3rym by\u0142 zysk i interes.<\/p>\n Ciekawe, w jakim stopniu d\u0142ugie trwanie tej tradycji i arystokratyczne konotacje stoj\u0105ce za koncepcj\u0105 czasu wolnego powi\u0105za\u0142y przestrze\u0144 \u201ebezinteresownej\u201d pracy intelektualnej z\u00a0wypoczynkiem. To na d\u0142ugo ograniczy\u0142o mo\u017cliwo\u015bci \u0142\u0105czenia tego rodzaju pracy z\u00a0wynagrodzeniem. W systemie peerelowskim mo\u017cna by\u0142o wprawdzie \u017cy\u0107 z pracy kuratora\/komisarza wystaw, kolekcji, wydarze\u0144, artystki czy projektantki, pod warunkiem udowodnienia cho\u0107by naci\u0105ganego utylitaryzmu tw\u00f3rczo\u015bci. Wystawy by\u0142y przestrzeni\u0105 \u201epromocji\u201d, swoistej spo\u0142ecznej weryfikacji, kt\u00f3ra nie by\u0142a postrzegana jako w\u0142a\u015bciwa arena dzia\u0142alno\u015bci zawodowej. Troch\u0119 jak dzisiaj Instagram oraz inne platformy i media elektroniczne. Arty\u015bci mogli zarabia\u0107 wy\u0142\u0105cznie w zwi\u0105zku z certyfikowanym statusem i\u00a0udokumentowan\u0105 funkcj\u0105 pe\u0142nion\u0105 wobec spo\u0142ecze\u0144stwa. Nikogo nie k\u0142u\u0142y w oczy zarobki os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, o ile by\u0142y przypisane do zada\u0144 zwi\u0105zanych z realizacj\u0105 konkretnych zam\u00f3wie\u0144 publicznych: re\u017cyseri\u0105, kompozycj\u0105 muzyczn\u0105, koncertami, tworzeniem wystaw, opowie\u015bci o nich, pisaniem tekst\u00f3w problemowych, okoliczno\u015bciowej poezji albo t\u0142umaczeniem dzie\u0142 obcych. Dzi\u015b zarobki tw\u00f3rc\u00f3w budz\u0105 o wiele wi\u0119ksze emocje, cho\u0107 zam\u00f3wieniom i zakupom ich dzie\u0142 towarzysz\u0105 r\u00f3wnie rygorystyczne mechanizmy dowodzenia po\u017cytku. Szczeg\u00f3lnie gdy sprawa dotyczy publicznych pieni\u0119dzy. Nawet je\u015bli instytucje dzi\u015b pe\u0142ni\u0105 inn\u0105 funkcj\u0119 ni\u017c czterdzie\u015bci lat temu. Czy zagadnienie bezpo\u015bredniego po\u017cytku powinno wci\u0105\u017c dyktowa\u0107, czym jest praca? A by\u0107 mo\u017ce zakwestionowanie tego paradygmatu powinno zmieni\u0107 nasze postrzeganie czasu \u201euwolnionego\u201d. Czym w ko\u0144cu jest robienie nic?<\/p>\n Nie pragn\u0119 oczywi\u015bcie w tym kr\u00f3tkim felietonie rozwi\u0105za\u0107 problemu poziomu krajowych czy samorz\u0105dowych nak\u0142ad\u00f3w na sztuk\u0119, kt\u00f3ry zagwarantuje polskiej kulturze satysfakcjonuj\u0105cy poziom regeneracji. O wiele bardziej interesuj\u0105cy jest globalny problem etosu pracy i zintegrowania go z racj\u0105 bytu i potrzebami jednostek, prawdopodobnie nie tylko ludzkich. Odgraniczenie poj\u0119\u0107 pracy i czasu wolnego w \u015bwiatowej historii spo\u0142ecznej wchodzi w nowy etap. Dzia\u0142anie cz\u0142owieka w jego otoczeniu, jego przekszta\u0142canie w\u00a0perspektywie postwzrostowej, ma zupe\u0142nie inne znaczenie ni\u017c w XVIII i XIX wieku. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dokonuje si\u0119 obecnie w obszarze artystycznym wyodr\u0119bnienie tego, co w\u00f3wczas wyemancypowa\u0142o warstw\u0119 mieszcza\u0144stwa i czasu wolnego, postulat integralno\u015bci ka\u017cdej osoby. Tw\u00f3rczynie i tw\u00f3rcy sztuki, niezale\u017cnie, czy tworz\u0105 j\u0105 osoby o certyfikowanych przez system publiczny kwalifikacjach, czy inne postacie z fotografii w\u00a0kolumnach magazyn\u00f3w lajfstajlowych, a mo\u017ce te\u017c byty, kt\u00f3rych dot\u0105d nie postrzegali\u015bmy jako autorskie, potrzebuj\u0105 chwili wytchnienia, \u017ceby by\u0107 tw\u00f3rcze. Jak przeczyta\u0142am w jednym z\u00a0magazyn\u00f3w: \u201eNie ma kreacji bez rekreacji\u201d.<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/sup><\/a> Por. https:\/\/beczmiana.pl\/abc-projektariatu-o-nedzy-projektowego-zycia\/<\/a> [dost\u0119p: 12 lipca 2023 roku].<\/p>\n [2]<\/sup><\/a> Ca\u0142a Polska. Wyprawa do \u017ar\u00f3de\u0142 sztuki (nieinstytucjonalne przestrzenie sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej)<\/em>, red. A. Mitu\u015b, [wydawnictwo towarzysz\u0105ce wystawie], BWA Wroc\u0142aw 2019, s. 50\u201351.<\/p>\n [3]<\/sup><\/a> Por. http:\/\/badr.pl\/web\/galeria\/ksw-latarnia-gorska-miejsce-czasu-odzyskanego<\/a> [dost\u0119p: 12 lipca 2023 roku].<\/p>\n <\/p>\n Tekst: Anka Mitu\u015b<\/p>\n Zdj\u0119cia: Maryna Tomaszewska, Goyki 3 Art Inkubator<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”2190,2191,2192″ posts_number=”30″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.21.0″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Trwa kaniku\u0142a. Psia Gwiazda \u2013 Syriusz \u2013 wschodzi razem ze S\u0142o\u0144cem, co zwiastuje d\u0142ugie upalne dni. Ten czas niesie dla niekt\u00f3rych trwo\u017cn\u0105 klimatyczn\u0105 refleksj\u0119, wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b jednak kojarzy si\u0119 wci\u0105\u017c z letnim wypoczynkiem, urlopami, kr\u00f3tk\u0105 cho\u0107by przerw\u0105 w pracy. Jak czas ten ma si\u0119 do codzienno\u015bci os\u00f3b os\u00f3b utrzymuj\u0105cych si\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci i \u2013 szerzej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2191,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2188"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2197,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2188\/revisions\/2197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}