[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.22.1″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
S\u0142ynny aztecki XV-wieczny utw\u00f3r liryczny rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 s\u0142owami We only came to sleep \/ We only came to dream przywo\u0142uje obraz wsp\u00f3\u0142istnienia mi\u0119dzygatunkowego, w kt\u00f3rym poeta nahuatl Tochihuitzin Coyolchiuhqui wskazuje, i\u017c celem naszego \u017cycia nie jest wcale sam \u017cywot na ziemi w ludzkim do\u015bwiadczeniu, ale i symbioza z natur\u0105 oraz metamorfoza w wielo\u015bci stawania si\u0119. Wiersz m\u00f3g\u0142by stanowi\u0107 podbudow\u0119 do wystawy Plantifictions skupiaj\u0105cej si\u0119 wok\u00f3\u0142 problemu mezoameryka\u0144skich materializm\u00f3w w \u015bwietle my\u015bli tubylczej i wsp\u00f3\u0142czesnych kosmologii uwzgl\u0119dniaj\u0105cych spo\u0142eczno-filozoficzne perspektywy istot innych ni\u017c ludzkie. Ekspozycja konsekwentnie realizuje ide\u0119 odrzucania antropocentryzmu na rzecz znacznie szerszych uwik\u0142a\u0144 mi\u0119dzygatunkowych b\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bci\u0105 ontologii relacyjnych, takich jak tentakularny Chthulucen \u2013 koncepcja stworzona i opisana przez badaczk\u0119 Donn\u0119 Haraway i silnie wskazuj\u0105ca na aspekt opowiadania historii i mitu jako elementu r\u00f3wnoprawnego z racjonalnym poznaniem. Cz\u0142on chthulu odnosi si\u0119 do gatunku paj\u0105ka Pimoa cthulhu, porzucaj\u0105c jednak ostatnie \u201eh\u201d i tworz\u0105c metaplazm\u0119 j\u0119zykow\u0105, oraz do greckich s\u0142\u00f3w khth\u00f4n oraz kainos. Kainos okre\u015bla to, co nowe i o\u017cywcze \u2013 rodzaj nowego przymierza. Jednak w przeciwie\u0144stwie do dobrze nam znanego, powszechnego w u\u017cyciu i ub\u00f3stwianego przez modernizm neos wyra\u017caj\u0105cego co\u015b absolutnie nowego, co dopiero si\u0119 pojawi\u0142o, kainos odnosi si\u0119 do tego, co istnia\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej i rzuca \u015bwiat\u0142o na elementy danej rzeczy, kt\u00f3ra wprawdzie bytowa\u0142a ju\u017c przedtem, ale jawi si\u0119 w nowy spos\u00f3b i przynosi o\u017cywcze skutki. Khth\u00f4n oznacza za\u015b ziemi\u0119. Za\u0142o\u017cenie wystawy Plantifictions mo\u017cemy zrozumie\u0107 w kontek\u015bcie do\u015b\u0107 poetyckiego i trudnego do bezpo\u015bredniego przet\u0142umaczenia fragmentu pochodz\u0105cego z dzie\u0142a Haraway Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene:<\/p>\n
Ma znaczenie, jakich spraw u\u017cywamy, by my\u015ble\u0107 o innych sprawach; ma znaczenie, jakie historie opowiadamy, by opowiada\u0107 o innych historiach; ma znaczenie, jakie w\u0119z\u0142y wi\u0105\u017cemy, jakie my\u015bli my\u015bl\u0105 my\u015bli, jakie opisy opisuj\u0105 opisy, jakie wi\u0119zy wi\u0105\u017c\u0105 wi\u0119zy. Ma znaczenie, jakie historie tworz\u0105 \u015bwiaty, jakie \u015bwiaty tworz\u0105 historie.
(It matters what matters we use to think other matters with; it matters what stories we tell to tell other stories with; it matters what knots knot knots, what thoughts think thoughts, what descriptions describe descriptions, what ties tie ties. It matters what stories make worlds, what worlds make stories) [Haraway 2016, 12].<\/p>\n
Prace Pablo Ram\u00edreza Gonz\u00e1leza pod\u0105\u017caj\u0105 za t\u0105 my\u015bl\u0105, dekonstruuj\u0105c metaforyczny dotychczas j\u0119zyk i metodologi\u0119 nauk przyrodniczych, i za pomoc\u0105 j\u0119zyka sztuki realizuj\u0105 potrzeb\u0119 tworzenia nowych wsp\u00f3\u0142prac mi\u0119dzygatunkowych, opowie\u015bci, fantazji archeologicznych, struktur SF (m.in. science-fiction, speculative-fabulation, science-fact). Plantifictions to przestrze\u0144, w kt\u00f3rej ro\u015bliny, obiekty, artefakty ceramiczne oraz technologie buduj\u0105 postnaturalne uwik\u0142ania na rzecz alternatywnych sposob\u00f3w narracji o przesz\u0142o\u015bci, tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Spotykamy si\u0119 tu z wyakcentowaniem subtelnego \u017cycia ro\u015blin \u2013 degradowanych dotychczas jako byty (nie)mechaniczne, a jednocze\u015bnie maj\u0105cych pot\u0119\u017cn\u0105 moc w globalnych mitologiach, zepchni\u0119tych na marginesy humanistyki, pozbawionych podmiotowo\u015bci. Plantifictions to odpowied\u017a na nurt plant studies w obszarze sztuki, ale i praktyki spo\u0142ecznej \u2013 tworzenia opowie\u015bci, gdzie ro\u015blina czy szerzej materia nieo\u017cywiona (od)zyskuje swoj\u0105 podmiotowo\u015b\u0107. Dekolonizacja ro\u015blin dotyka nie tylko wymiaru uprawnego czy ekonomicznego. W rozumieniu antropocentrycznym ro\u015bliny zyskuj\u0105 swoj\u0105 widzialno\u015b\u0107 dopiero w\u00f3wczas, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 w \u015bwiecie cz\u0142owieka jako \u017ar\u00f3d\u0142o pokarmu, lek, materia\u0142 budowlany [Zamorska 2020, 9]. Obserwowany w sztuce i humanistyce zwrot ku ro\u015blinom i materii nieo\u017cywionej nast\u0105pi\u0142 nieco p\u00f3\u017aniej ni\u017c tendencja animal studies. Prekursorskim uk\u0142onem w kierunku podmiotowo\u015bci i krytycznych studi\u00f3w nad ro\u015blinami na gruncie polskim by\u0142a s\u0142ynna praca Zdzis\u0142awa Jurkiewicza W s\u0142u\u017cbie ro\u015blin pokazana we Wroc\u0142awiu na Mi\u0119dzynarodowym Triennale Rysunku w 1995 roku, pozostawiaj\u0105ca trwa\u0142y \u015blad w sztuce polskiej i \u015bwiadomo\u015bci lokalnego \u015brodowiska oraz odbiorc\u00f3w sztuki. Z pewno\u015bci\u0105 u cz\u0119\u015bci publiczno\u015bci powstan\u0105 wyra\u017ane asocjacje Plantifictions ze wspomnian\u0105 wieloelementow\u0105 instalacj\u0105 Jurkiewicza \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 egzotyczne ro\u015bliny z systemami nawadniaj\u0105cymi typu DIY, rysunkami, notatkami. Powracaj\u0105c do tera\u017aniejszo\u015bci, w kt\u00f3rej echa ro\u015blin wyznaczaj\u0105 nowe sposoby my\u015blenia o bytach wi\u0119cej-ni\u017c-ludzkich, Pablo Ram\u00edrez Gonz\u00e1lez, finalizuj\u0105cy obecnie prac\u0119 doktorsk\u0105, prezentuje owoc kilkuletnich bada\u0144 artystycznych p\u0142yn\u0105cych z metodologii budowania \u015bwiat\u00f3w nieopartych na ludzkiej wyj\u0105tkowo\u015bci i kartezja\u0144skim podziale na natur\u0119 i kultur\u0119. Artysta \u0142\u0105czy byty naturalne, organiczne, syntetyczne, zestawia antyczne techniki ceramiczne ze wsp\u00f3\u0142czesnymi biotechnologiami i w\u0142\u0105cza je w witalny splot materii. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do historii o niewolnictwie, zaw\u0142aszczaniu ziemi, monokulturach, klonowaniu i modyfikacjach genetycznych, Pablo si\u0119ga po niespotykane materia\u0142y umo\u017cliwiaj\u0105ce przewodzenie pr\u0105du i korzysta z biodanych transformuj\u0105cych audiowizualne \u015brodowiska swoich instalacji. W przestrzeni wystawy odbiorca ma sposobno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia odmiennego wsp\u00f3\u0142bycia z natur\u0105 w ramach struktury, w kt\u00f3rej mit i nauka operuj\u0105 w tych samych ramach poznawczych.<\/p>\n
W Plantifictions nade wszystko wybrzmiewa idea kinship (pokrewie\u0144stwa mi\u0119dzygatunkowe) w\u0142\u0105czaj\u0105ca inne ni\u017c organiczne systemy (w tym organizmy mitologiczne, fantastyczne, archeologiczne) i sam palimpsest mur\u00f3w Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnego, podlegaj\u0105cego \u201ezarastaniu\u201d przez zaimplementowane przez Ram\u00edreza ro\u015bliny i rze\u017aby. Wytwarza si\u0119 sytuacja przywo\u0142uj\u0105ca mezoameryka\u0144skie \u015bwi\u0105tynie przej\u0119te przez endemiczne, tropikalne ro\u015bliny i odkryte na powr\u00f3t przez kolonizacyjn\u0105 archeologi\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 m.in. masowej turystyce. Intermedialno\u015b\u0107 instalacji, zamieszczenie w przestrzeni rysunk\u00f3w pochodz\u0105cych ze szkicownika artysty kojarzy\u0107 si\u0119 mo\u017ce z odwrotem od linneuszowskiego zielnika z usystematyzowanymi nazwami \u0142aci\u0144skimi i metodyczn\u0105 morfologi\u0105 na rzecz przedstawie\u0144 bli\u017cszych Kodeksowi Mendoza \u2013 p\u00f3\u017ano\u015bredniowiecznemu manuskryptowi narysowanemu przez azteckiego, nieznanego z imienia skryb\u0119 ukazuj\u0105cego \u017cycie codzienne i kultur\u0119 Aztek\u00f3w. Na jednej ze stron kodeksu znajdujemy rysunek opisuj\u0105cy Ahuacatlan \u2013 Krain\u0119 Avocado (Miejsce Avocado, Place of Avocado), gdzie drzewko ma nadane wyra\u017ane cechy podmiotowe. Konstelacje obiekt\u00f3w tworz\u0105cych Plantifictions kreuj\u0105 nowe spojrzenie na podmiotowo\u015b\u0107 ro\u015blin, wytwarzaj\u0105c emocjonalno-spo\u0142eczn\u0105 przestrze\u0144 otwart\u0105 na relacje mi\u0119dzygatunkowe.<\/p>\n
Wystawa otwiera przestrze\u0144 do namys\u0142u nad mo\u017cliwymi scenariuszami dekolonialnych przysz\u0142o\u015bci bazuj\u0105cych na niehierarchicznych relacjach mi\u0119dzygatunkowych oraz komunikacji pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a podmiotami wi\u0119cej-ni\u017c-ludzkimi (more-than-human). Artysta stawia pytania o mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia relacji poza ludzkim ekscepcjonalizmem. Plantifictions zwraca r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na ograniczenia neokolonialnej logiki, kt\u00f3ra przenika niemal ka\u017cd\u0105 sfer\u0119 \u017cycia, a jej kwestionowanie pozwala na zastanowienie si\u0119, co dzi\u015b oznacza bycie cz\u0142owiekiem w rozumieniu wykraczaj\u0105cym poza eurocentryczn\u0105 epistemologi\u0119.<\/p>\n
Literatura:
Haraway D. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the chthulucene. Durham: Duke University Press.
Zamorska M. (2020). Kulturowe herbarium. Polityka, etyka i estetyka ro\u015blin, \u201ePrace Kulturoznawcze\u201d, nr 24(3), s. 9\u201321.<\/p>\n
Tekst i zdj\u0119cia: materia\u0142y organizatora<\/p>\n
Plantifictions
Pablo Ram\u00edrez Gonz\u00e1lez
Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesne Wroc\u0142aw
21.09\u201331.12.2023
Kuratorka: Daniela Tagowska<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”2353,2354,2355,2356,2357,2358,2359,2360,2361,2362,2363,2364,2365″ posts_number=”30″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.22.1″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0142ynny aztecki XV-wieczny utw\u00f3r liryczny rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 s\u0142owami We only came to sleep \/ We only came to dream przywo\u0142uje obraz wsp\u00f3\u0142istnienia mi\u0119dzygatunkowego, w kt\u00f3rym poeta nahuatl Tochihuitzin Coyolchiuhqui wskazuje, i\u017c celem naszego \u017cycia nie jest wcale sam \u017cywot na ziemi w ludzkim do\u015bwiadczeniu, ale i symbioza z natur\u0105 oraz metamorfoza w wielo\u015bci stawania si\u0119. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2353,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-2351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2351"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2368,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2351\/revisions\/2368"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}