[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.22.1″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
<\/p>\n
W kuratorskim, skierowanym do malarzy \u2013 cz\u0142onk\u00f3w wroc\u0142awskiego okr\u0119gu Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w \u2013 zaproszeniu do uczestnictwa w wystawie zatytu\u0142owanej Dwaj Je\u017ad\u017acy Apokalipsy zosta\u0142y sformu\u0142owane wyra\u017ane oczekiwania w ramach tego projektu. Chodzi\u0142o bowiem o artystyczne wyra\u017cenie w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 z niedawno prze\u017cytego czasu pandemii COVID-19 oraz reakcji na tocz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119 mi\u0119dzy agresywn\u0105 Rosj\u0105 a broni\u0105c\u0105 si\u0119 Ukrain\u0105. Ostatnie lata wyr\u00f3\u017cnia\u0142o bowiem znamienne nagromadzenie kl\u0119sk o wr\u0119cz apokaliptycznym wymiarze. To st\u0105d odwo\u0142anie do dw\u00f3ch je\u017ad\u017ac\u00f3w z Apokalipsy wed\u0142ug \u015awi\u0119tego Jana: zarazy i wojny. Znakomicie to ilustruje s\u0142ynna litografia Alberta D\u00fcrera Czterej je\u017ad\u017acy Apokalipsy. Przypomnijmy, \u017ce apokalipsa to po grecku \u201ezdj\u0119cie zas\u0142ony\u201d, a wi\u0119c wyj\u015bcie z ukrycia, ujawnienie prawdy, niemniej zawsze rozumiano j\u0105 jako synonim ko\u0144ca, cho\u0107 tak\u017ce pocz\u0105tku. \u017byjemy wi\u0119c w czasie, w kt\u00f3rym wyczerpuj\u0105 si\u0119 tradycyjne formy do\u015bwiadczanej rzeczywisto\u015bci, zmienia si\u0119 natura \u015bwiata, pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe, inne byty, \u0142\u0105cz\u0105ce w sobie to, co stare, z tym, co nowe, a do czego aspiruje obecnie \u015bwiat. W tej mierze czo\u0142ow\u0105 rol\u0119, w sensie kulturowej interpretacji tych zmian, mo\u017ce odgrywa\u0107 sztuka, z jej wyczuleniem na to wszystko, co wnosi tera\u017aniejszo\u015b\u0107. Sztuka jest bowiem szczeg\u00f3lnie predestynowana do oddania i \u201eprzepracowania\u201d traumy, jakiej ulegamy wobec nieoczekiwanych i tragicznych dla nas wydarze\u0144.
W projekcie wzi\u0119\u0142o ostatecznie udzia\u0142 dwudziestu o\u015bmiu tw\u00f3rc\u00f3w z Polski (w tym tr\u00f3jka artyst\u00f3w z Ukrainy), w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci specjalnie przygotowuj\u0105cych propozycje na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107. Ekspozycj\u0119 zlokalizowano w opuszczonym i przeznaczonym do remontu pa\u0142acu Hatzfeldt\u00f3w \u2013 obiekcie wykorzystywanym przez wiele lat na cele ekspozycyjne, a wi\u0119c w przestrzeni u\u0142atwiaj\u0105cej aran\u017cacj\u0119 wystawy.<\/p>\n
Ekspozycj\u0119 Dwaj Je\u017ad\u017acy Apokalipsy zdominowa\u0142y \u2013 co jest zrozumia\u0142e \u2013 prace wyra\u017caj\u0105ce w artystycznej formie sprzeciw wobec wojny, propozycje odsy\u0142aj\u0105ce do znamion rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119, do tych \u201eje\u017ad\u017ac\u00f3w galopuj\u0105cych\u201d na swoich \u201e\u017celaznych rumakach\u201d, osi\u0105gaj\u0105cych imperialistyczne cele w ramach \u201especjalnej operacji wojskowej\u201d skierowanej przeciw obro\u0144com niezale\u017cno\u015bci Ukrainy. Czyli agresorom nios\u0105cym \u015bmier\u0107 niewinnym dzieciom i cywilnym obywatelom, niszcz\u0105cym przy okazji ich materialny dobytek. Obrazy totalnych zniszcze\u0144, dos\u0142ownie przedstawionych (w realistycznych uj\u0119ciach), \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 tu z przekazami abstrakcyjnymi \u2013 symbolicznie odnosz\u0105cymi si\u0119 do tematu wojny. Okrucie\u0144stwo wojny i jej ofiary upami\u0119tnili swoimi pracami Mariusz Miko\u0142ajek, Anna Kutera, Stanis\u0142aw Tomalak, Eugenia Tynna, Anna Szpakowska-Kujawska, Wojciech Pukocz, Zdzis\u0142aw Nitka, Barbara Jankowska-John, Olena Matoshniak i inni.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c do jednego motywu tw\u00f3rczo\u015bci odnie\u015bli si\u0119 autorzy \u201eprzepracowuj\u0105cy\u201d traum\u0119 pandemii, jak dowodz\u0105 tego obrazy Tomasza Pietrka, Andrzeja G\u0142uszka czy asambla\u017ce Piotra B\u0142a\u017cejewskiego. Osobn\u0105 grup\u0119 reprezentowali arty\u015bci proponuj\u0105cy obrazy o tematyce nawi\u0105zuj\u0105cej zar\u00f3wno do pandemii, jak i \u2013 osobno \u2013 do zagro\u017cenia wojennego. Taki podw\u00f3jny punkt widzenia zaproponowali Mira \u017belechower-Aleksiun, Jerzy G\u0142uszek i Wojciech Kaniowski, a tak\u017ce Vasyl Savchenko. R\u00f3wnie\u017c environment Witolda Liszkowskiego oparto na wsp\u00f3\u0142istnieniu \u015blad\u00f3w po przebytej chorobie, jak i refleksyjnych odwo\u0142aniach do fenomenu wojny. Podobnie symboliczna praca Stanis\u0142awa R. Kortyki odnios\u0142a si\u0119 do fatum zarazy i wojny r\u00f3wnocze\u015bnie.<\/p>\n
W ekspozycj\u0119 w przestrzeniach pa\u0142acu Hatzfeldt\u00f3w wprowadzaj\u0105 \u201esztandary \u2013 ca\u0142uny\u201d Andrzeja Dudka-D\u00fcrera, nawi\u0105zuj\u0105ce do D\u00fcrerowskich Czterech je\u017ad\u017ac\u00f3w Apokalipsy. S\u0105 one niejako emblematyczne dla wymowy ca\u0142ego projektu, cho\u0107 w swojej narracji ograniczone do symboliki wyra\u017canej przez personifikacje zarazy i wojny. Obok prac Andrzeja Dudka-D\u00fcrera rozwieszono tkanin\u0119 Eugenii Tynny \u2013 powo\u0142uj\u0105cej si\u0119 na poemat Lesi Ukrainki, kt\u00f3ry porusza temat walki o spo\u0142eczn\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 i d\u0105\u017cenie do wolno\u015bci, co zosta\u0142o przez artystk\u0119 kaligraficznie wydrukowane na tej tkaninie. Tu tak\u017ce znalaz\u0142o si\u0119 zawieszone wysoko p\u0142\u00f3tno (240 x 315 cm) Vasyla Savchenki \u201eimituj\u0105ce\u201d niszczone cia\u0142o i sk\u00f3r\u0119 do\u015bwiadczon\u0105 chorobami i wojennymi ranami.<\/p>\n
St\u0105d korytarzem ekspozycja prowadzi do apsydy prezentuj\u0105cej prac\u0119 Witolda Liszkowskiego. W samym korytarzu zaprezentowano, z jednej strony \u2013 znamienny dla tematu wystawy \u2013 asambla\u017c Stanis\u0142awa Tomalaka, czyli wizualny zapis pola bitewnego Wojna totalna. To przedstawienie odnosi si\u0119 symbolicznie do wszelkich wojen wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, jak i zdarze\u0144 generowanych przez obecn\u0105, tragiczn\u0105 w skutkach napa\u015b\u0107 Rosji na Ukrain\u0119. Ale wymowa tej pracy, w intencji jej autora, jest szersza, przestrzega bowiem przed wszelkimi innymi (\u015bwiatowymi) zagro\u017ceniami dla ludzi \u2013 \u201ewojnami\u201d: ekologiczn\u0105, hybrydow\u0105, rasow\u0105, religijn\u0105. S\u0105 to sta\u0142e totalne wyzwania o charakterze apokaliptycznym.
Z drugiej strony korytarza uwag\u0119 zwraca praca Marka Marchwickiego, wizualizuj\u0105ca stany l\u0119kowe ludzi \u2013 prywatne, ale tak\u017ce zbiorowe, znamienne w sytuacji zagro\u017cenia zaraz\u0105 i wojn\u0105. Artysta ten w innej pracy m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c o nadziei, o tym, \u017ce czas si\u0119 odmieni, \u017ce czeka nas nowy pocz\u0105tek. Blisko st\u0105d do tematyki pracy Andrzeja G\u0142uszka Jak unikn\u0105\u0107 czarnej nocy?, prezentuj\u0105cej symboliczn\u0105 sie\u0107 chroni\u0105c\u0105 przed zewn\u0119trznym zagro\u017ceniem, r\u00f3wnocze\u015bnie jednak b\u0119d\u0105c\u0105 sieci\u0105 wewn\u0119trznego uwi\u0119zienia albo usidlenia. To wyraz bezradno\u015bci, lecz r\u00f3wnie\u017c poszukiwania sposobu na jego przezwyci\u0119\u017cenie.<\/p>\n
Z kolei Micha\u0142 J\u0119drzejewski w abstrakcyjnym zestawie, w uj\u0119ciu rysunkowym (operuj\u0105cym, jak zwykle u tego autora, skr\u00f3tem formalnym, cz\u0119sto ironizuj\u0105cym, w klimacie sensybilistycznych realizacji) \u2013 tym razem wobec powagi tematu \u2013 wyrazi\u0142 sw\u00f3j niepok\u00f3j przed skutkami wsp\u00f3\u0142czesnego rozpasania cywilizacyjnego. Wszak ekspansja jednych oznacza zniewolenie innych. Te symptomy agresji i braku opanowania s\u0105 symbolizowane przez popl\u0105tane linie dr\u00f3g, po kt\u00f3rych cwa\u0142uj\u0105 je\u017ad\u017acy Apokalipsy. Ku zatraceniu?
Ten ci\u0105g prac zamykaj\u0105 obrazy Stanis\u0142awa R. Kortyki, metaforycznie odnosz\u0105ce si\u0119 wprost do tematu projektu. Artysta proponuje tu wyobra\u017cenie symbolicznie przedstawianego Zwiastuna apokalipsy \u2013 wy\u0142aniaj\u0105c\u0105 si\u0119 jakby spoza ramy obrazu tajemnicz\u0105 form\u0119: ciemn\u0105 bry\u0142\u0119 (podwojon\u0105) atakuj\u0105c\u0105 otwart\u0105 przestrze\u0144 obrazu. Budzi to poczucie l\u0119ku, niepokoju, nie wycisza obaw.<\/p>\n
W zako\u0144czeniu tego ci\u0105gu ekspozycyjnego znalaz\u0142y si\u0119 prace Anny Kutery i Micha\u0142a Pietrzaka. Na zadany temat Anna Kutera odpowiedzia\u0142a powsta\u0142ymi wiele lat wcze\u015bniej inscenizowanymi fotografiami, kt\u00f3re, jak si\u0119 okaza\u0142o, do\u015b\u0107 celnie trafiaj\u0105 w wymow\u0119 ekspozycji. Cyfrowe zdj\u0119cia z cyklu Morfologia aktualnej rzeczywisto\u015bci po\u015bwiadczaj\u0105 w istocie sta\u0142\u0105 aktualno\u015b\u0107, poniewa\u017c obrazy te \u2013 przedstawiaj\u0105ce dzieci wyposa\u017cone w bro\u0144 \u2013 dowodz\u0105, \u017ce przemoc, wojna i agresja s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym elementem naszego \u017cycia (i wychowania m\u0142odego pokolenia).<\/p>\n
Umieszczona tu\u017c obok praca Micha\u0142a Pietrzaka do\u015b\u0107 enigmatycznie odnios\u0142a si\u0119 do tematu wystawy. Jego plansza wykonana technik\u0105 frotage oraz wykorzystane elementy innych fotografii (\u0142\u0105czonych w wi\u0119ksze zestawy) w swojej naturze nawi\u0105zywa\u0142y do postkonceptualnej stylistyki, co czyni\u0142o ich odczytanie do\u015b\u0107 dowolnym lub nazbyt szerokim.
Spora cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji \u2013 wyeksponowana w witrynie i umo\u017cliwiaj\u0105ca jej ogl\u0105d z ulicy Wita Stwosza \u2013 zosta\u0142a podporz\u0105dkowana zasadzie swoistej \u201ewizyt\u00f3wki\u201d ca\u0142ego projektu. Znalaz\u0142y si\u0119 tu prace o charakterze emblematycznym \u2013 wizualnie odnosz\u0105ce si\u0119 do tematu wystawy. St\u0105d dzie\u0142a Igora W\u00f3jcika, prezentuj\u0105ce znaki wojny, i obrazy plakatowe Tomasza Pietrka, symbolicznie ilustruj\u0105ce pandemi\u0119, wybija\u0142y si\u0119 na pierwszy plan. Obrazy Igora W\u00f3jcika, podobnie jak Anny Kutery, nale\u017ca\u0142y do tych propozycji, kt\u00f3re powsta\u0142y znacznie wcze\u015bniej (Artefakty idei Igora W\u00f3jcika w 2012 roku), ale znakomicie dostosowa\u0142y si\u0119 tre\u015bci\u0105 do koncepcji projektu. Znaki \u2013 symbole tego malarza \u015bwiadcz\u0105 o ich uniwersalnym charakterze, co sprawdzi\u0142o si\u0119 w zestawieniu ich z obrazami innych tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie obok tych \u201eznakowych\u201d prac Igora W\u00f3jcika zawis\u0142y niezwykle rozbudowane tre\u015bciowo, ekspresyjne obrazy Zdzis\u0142awa Nitki, szczeg\u00f3lnie znamienne z wpisanym w nie has\u0142em \u2013 protestem przeciw wojnie. W nat\u0142oku charakterystycznych dla tego malarza \u201esylwetowych\u201d form zwierz\u0119cych i ludzkich, pojawia si\u0119 napis w j\u0119zyku rosyjskim \u201ewojno b\u0105d\u017a przekl\u0119ta\u201d.
Bardziej sielskie otoczenie dla obraz\u00f3w Igora W\u00f3jcika i Zdzis\u0142awa Nitki stworzy\u0142y prace Marleny Promnej. Autorka, znana z artystycznego zaanga\u017cowania w propagowanie natury (ogrody, parki, ziele\u0144), przygotowa\u0142a estetycznie wysmakowane obrazy lasu \u2013 w podtek\u015bcie miejsca, kt\u00f3re daj\u0105 schronienie i naje\u017ad\u017acom, i broni\u0105cym si\u0119 przed agresj\u0105, a wi\u0119c przestrzeni s\u0142u\u017c\u0105cej zar\u00f3wno dobru, jak i z\u0142u. Co mo\u017ce generowa\u0107 poczucie l\u0119ku i niepokoju, ale tak\u017ce sugeruje mo\u017cliwo\u015b\u0107 ukrycia si\u0119.<\/p>\n
T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji zamyka\u0142a abstrakcyjna praca Waldemara Kuczmy, kt\u00f3rej wieloznaczne mo\u017cliwo\u015bci odczyta\u0144 mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 interpretacji odniesie\u0144 zar\u00f3wno do dobra, jak i do z\u0142a. Mo\u017cna odbiera\u0107 takie uj\u0119cie tematu w jego atrakcji i abstrakcji \u2013 jako wyraz indywidualnej artystycznej postawy.<\/p>\n
Praw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 witryny wype\u0142ni\u0142y prace Oleny Matoshniuk (artystki ukrai\u0144skiej, niedawno po studiach w Akademii Sztuk Pi\u0119knych przyj\u0119tej do Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w). Obrazy te s\u0105 rezultatem autentycznych prze\u017cy\u0107 autorki, b\u0119d\u0105cej \u015bwiadkiem tego wojennego horroru, zniszcze\u0144, ognia, \u015bmierci. To przyczyna uproszczonego w formie sposobu wyra\u017cenia malarsko swoich prze\u017cy\u0107, uj\u0119cia tyle\u017c ekspresywnego, co dramatycznego. Te obrazy \u201ebol\u0105\u201d.<\/p>\n
Oddaj\u0105ce \u2013 symbolicznie i emblematycznie \u2013 groz\u0119 pandemii obrazy Tomasza Pietrka w prostej formie odnios\u0142y si\u0119 do tego wydarzenia w sensie \u201emedycznym\u201d, ale tak\u017ce politycznym (na przyk\u0142ad obraz Women\u2019s Rights, nawi\u0105zuj\u0105cy do protest\u00f3w polskich kobiet). Obie te prace trafi\u0142y wcze\u015bniej na ok\u0142adki \u201eFormatu\u201d, by\u0142y tak\u017ce nagradzane za ich walory wizualne.
Prace Tomasza Pietrka okala\u0142y \u2013 abstrakcyjne w formie \u2013 realizacje malarskie Barbary Jankowskiej-John. Artystka zastosowa\u0142a tu zabieg \u0142\u0105cz\u0105cy pami\u0119\u0107 historii (wojny i powstania warszawskiego) z tre\u015bci\u0105 poezji Krzysztofa Kamila Baczy\u0144skiego \u2013 odniesionej do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Ka\u017cda wojna jest taka sama: niesie \u015bmier\u0107, grabie\u017c i nieszcz\u0119\u015bcia. Trzeba pami\u0119ta\u0107 o ofiarach i nie wybacza\u0107 w imieniu tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li o \u015bwicie i gin\u0105 nadal w \u015bwietle dnia.<\/p>\n
T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji zamyka\u0142 zestaw prac malarskich Wojna I, II i III Mariusza Miko\u0142ajka. Udzia\u0142 tego artysty w wystawie by\u0142 niemal oczywisty, poniewa\u017c ju\u017c od lat osiemdziesi\u0105tych z niezwyk\u0142\u0105 empati\u0105 podchodzi\u0142 on do problemu z\u0142a i nieszcz\u0119\u015b\u0107, wizualizuj\u0105c \u2013 w nawi\u0105zaniu do chrze\u015bcija\u0144skiej ikonografii \u2013 motywy cierpienia i prze\u015bladowa\u0144, zbrodni przeciw niewinnym ludziom. St\u0105d cykl Wojna I, II i III w ekspresyjnej formie wyra\u017ca stosunek Mariusza Miko\u0142ajka do ka\u017cdej wojny, w tym do obecnej \u2013 toczonej w Ukrainie.
Najobszerniejsz\u0105 sal\u0119 ekspozycyjn\u0105 zape\u0142ni\u0142y obrazy o zr\u00f3\u017cnicowanej formie warsztatowej i niesionych tre\u015bciach interwencyjno-rozliczeniowych. Wprowadza\u0142y w t\u0119 przestrze\u0144 asambla\u017ce Wojciecha Kaniowskiego oraz Piotra B\u0142a\u017cejewskiego. Obrazy Wojciecha Kaniowskiego, znanego z tej techniki malarza, zawsze by\u0142y bogate w u\u017cyte w nich elementy kompozycyjne: artefakty, przedmioty gotowe oraz po\u0142\u0105czenia formalne i barwne, co dawa\u0142o efekty albo ekspresyjnej narracyjno\u015bci, albo o zupe\u0142nie przeciwnej stylistyce \u2013 utrzymane w lirycznej, poetyckiej refleksji i zadumie. Artysta cz\u0119sto kumuluje w realizacjach tre\u015bci z obszaru kultury popularnej, w nawi\u0105zaniach do \u015bwiata idoli muzyki i innych sztuk. Na wystawie znalaz\u0142y si\u0119 jednak prace prezentuj\u0105ce nastr\u00f3j powagi i refleksji wobec skutk\u00f3w wojny.<\/p>\n
Z kolei Piotr B\u0142a\u017cejewski zaproponowa\u0142 obraz asambla\u017c po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci zmar\u0142ej w 2022 roku \u017cony Wies\u0142awy. Jej d\u0142uga choroba zako\u0144czy\u0142a si\u0119 \u015bmierci\u0105 wprawdzie w atmosferze przemijaj\u0105cej ju\u017c pandemii, jednak dla artysty i tak oznacza\u0142o to przekre\u015blenie wieloletniej nadziei na szcz\u0119\u015bliwe rozstrzygni\u0119cie. Obraz Nadzieja \u2013 p\u0142yta naje\u017cona kilkuset wbitymi w ni\u0105 strzykawkami \u2013 jest dowodem do\u015bwiadcze\u0144 traumy i ho\u0142du z\u0142o\u017conego bliskiej osobie. Abstrakcyjno-geometryczny drugi obraz B\u00f3j to ostatni w zasadzie tylko dope\u0142nia\u0142 przes\u0142anie pierwszej propozycji.<\/p>\n
Dwie prace Miry \u017belechower-Aleksiun stanowi\u0105 w tym zestawie niezwykle intryguj\u0105c\u0105 malarsk\u0105 relacj\u0119 z czasu pandemii (ilustruj\u0105c\u0105 izolacj\u0119, wy\u0142\u0105czenie i mas\u0119 \u201enieprzepracowanych\u201d l\u0119k\u00f3w wobec choroby o nieznanych skutkach). To samo (w drugiej pracy) mo\u017cna powiedzie\u0107 o napa\u015bci Rosji na Ukrain\u0119 \u2013 nie znamy jeszcze jej fina\u0142u, nie wiemy, co b\u0119dzie potem, a co ju\u017c zostawi\u0142o sw\u00f3j trwa\u0142y \u015blad i co pozostanie po tych wydarzeniach. Jaka b\u0119dzie ta RESZTA. Prace artystki wyj\u0105tkowo wi\u0119c celnie wpisuj\u0105 si\u0119 w ide\u0119 ca\u0142ego projektu.
Metaforyczne obrazy Jerzego G\u0142uszka eksponuj\u0105 poetyck\u0105 aur\u0119 \u2013 w estetycznej formule oddaj\u0105 temat o tragicznych skutkach, kt\u00f3re zapowiadaj\u0105 dwaj apokaliptyczni je\u017ad\u017acy. Artysta proponuje tu obraz Oswajania si\u0119 z przeznaczeniem, a w zasadzie oswajania si\u0119 z traum\u0105 tragicznych wydarze\u0144. R\u00f3wnie\u017c skomplikowana metaforycznie jest druga praca \u2013 ilustracja \u201eprzenikania\u201d sylwetki \u017co\u0142nierza w chroni\u0105cy go konar drzewa to nawi\u0105zanie do fina\u0142u wszelkiej agresji, do symptom\u00f3w wojny i naszych l\u0119k\u00f3w.<\/p>\n
Zdecydowanie niedos\u0142owne w swojej narracyjno\u015bci wobec tematu wystawy okaza\u0142y si\u0119 obrazy Krystyny Szczepaniak. Artystka w znakowych przedstawieniach miejskich budowli i \u201eklasyfikowanych\u201d sylwetkach koni by\u0107 mo\u017ce po\u015brednio odnosi si\u0119 do opustosza\u0142ych w czasach pandemii miast (efekt izolacji). A w serii prac Cavalli nawi\u0105zuje do apoteozy ruchu, zmiany. Malarka twierdzi, \u017ce ko\u0144 symbolizuje to wszystko, co jest i mocne, i delikatne zarazem, a jednocze\u015bnie wyra\u017ca ruch, p\u0119d, czyli zmian\u0119, poniewa\u017c ka\u017cd\u0105 strat\u0119 mo\u017cna (ruch do przodu) zmieni\u0107 w zysk. Nowe zast\u0119puje stare, przysz\u0142o\u015b\u0107 wypiera przesz\u0142o\u015b\u0107. Artystka prezentuje tu swoisty stoicyzm, a jej prace bardzo subtelnie tylko sugeruj\u0105 zainteresowanie tematyk\u0105 projektu.<\/p>\n
Praca Wojciecha Pukocza odnosi si\u0119 z kolei do znanego faktu z wojny w Ukrainie \u2013 \u201eobrony\u201d pomnik\u00f3w kultury w miastach bombardowanych przez Rosjan. Wojna mo\u017ce wybiera cele wa\u017cne ze strategicznego punktu widzenia, ale przy okazji niszczy wszystko, co znajdzie si\u0119 w jej zasi\u0119gu: gin\u0105 niewinni cywile, rozpadaj\u0105 si\u0119 budynki mieszkalne i u\u017cytku publicznego (szpitale, szko\u0142y, teatry), unicestwieniu ulegaj\u0105 pomniki historii i kultury. To wojna toczona przeciw \u201eduszy\u201d narodu.
Obok dwie prace Jolanty Nikt, zwracaj\u0105cej uwag\u0119 na rol\u0119 dzia\u0142alno\u015bci dezinformacyjnej s\u0142u\u017c\u0105cej manipulacji informacjami i przedstawianym obrazem wojny. Te moralizatorskie w tre\u015bci obrazy s\u0105 jednocze\u015bnie czytelnym protestem przeciw lej\u0105cej si\u0119 (\u201esycz\u0105cej\u201d) z ekran\u00f3w telewizyjnych propagandy, odniesionej i do skutk\u00f3w pandemii, i do okrucie\u0144stwa wojny (Rzygi wojny).<\/p>\n
W tej przestrzeni odbiorcz\u0105 uwag\u0119 anga\u017cuj\u0105 jeszcze dwie ciekawe propozycje: malarskie prace Janusza Motylskiego i obiekty Anny Szpakowskiej-Kujawskiej. Janusz Motylski swoje obrazy odni\u00f3s\u0142 nie wprost do tematu wystawy, ale w po\u015bredniej \u2013 symbolicznej postaci. Inspiruj\u0105c si\u0119 naturalnymi zjawiskami (o\u015bnie\u017cone g\u00f3rskie \u201estwory\u201d) zaobserwowanymi w krajobrazie g\u00f3rskim, stworzy\u0142 malarsk\u0105 wizj\u0119 \u201eorszaku\u201d \u015bmierci \u2013 zmierzaj\u0105cego w stron\u0119 dolin, gdzie szala\u0142a i zbiera\u0142a swoje \u017cniwo pandemia. Taki symptom niepokoju oddaje tak\u017ce drugi obraz, przedstawiaj\u0105cy autorski wyraz sprzeciwu wobec wojny w Ukrainie, ale i wobec poczucia braku stabilno\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.<\/p>\n
Rze\u017abiarsko-malarskie formy przestrzenne Anny Szpakowskiej-Kujawskiej mog\u0105 by\u0107 z kolei odczytywane jako symbolizuj\u0105ce apokalips\u0119 obiekty i jej \u201enarz\u0119dzia\u201d. Artystka z racji swoich d\u0142ugoletnich do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych (od drugiej wojny \u015bwiatowej i powstania warszawskiego), czyli w wymiarze fenomenu pami\u0119ci, stworzy\u0142a prace odnosz\u0105ce si\u0119 i do wspomnie\u0144 z przesz\u0142o\u015bci, i do zdarze\u0144 aktualnych, w\u0142a\u015bnie do tego, co dzieje si\u0119 obecnie w Ukrainie. \u0106wiczenia z pami\u0119ci pierwsze i Genealogia s\u0142u\u017c\u0105 przywracaniu wspomnie\u0144 z okrutnego czasu wojen i \u017cycia w zrujnowanym \u015bwiecie powojennym, maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c przestrzega\u0107 przed konsekwencjami tych zjawisk.<\/p>\n
Za swoiste \u201ezamkni\u0119cie\u201d projektu (i wystawy) mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana instalacja Witolda Liszkowskiego \u2013 pomieszczona w apsydzie (rotunda). Zadanie postawione przez kuratora temu arty\u015bcie by\u0142o wyzwaniem swoi\u015bcie apokaliptycznym. Mia\u0142 on bowiem w ci\u0105gu miesi\u0105ca zaaran\u017cowa\u0107 w tej przestrzeni now\u0105 ods\u0142on\u0119 swojej \u201esztuki osobistej\u201d \u2013 serii ju\u017c wcze\u015bniej realizowanych instalacji \u2013 environment, w kt\u00f3rych na tle wymalowanej wprost na \u015bcianach sieci (abstrakcyjnego t\u0142a) artysta zamieszcza specjalnie przygotowane fotografie uzupe\u0142niane domalowanymi ornamentami oraz namalowanymi miniobrazami. Ustawia i aran\u017cuje ponadto \u201est\u00f3\u0142 pami\u0119ci\u201d z materialnymi rekwizytami oraz ilustracjami odnosz\u0105cymi si\u0119 do tematu ekspozycji. Tak wi\u0119c przez sygnatury w\u0142asnej pami\u0119ci tw\u00f3rca odnosi si\u0119 do problem\u00f3w (i dowod\u00f3w) podejmowanych przez obecnie realizowany projekt. Zdj\u0119cia bliskich os\u00f3b i autorskie z czasu pandemii, fotografie os\u00f3b zaprzyja\u017anionych i wa\u017cnych dla artysty z racji wsp\u00f3lnych inicjatyw, wreszcie pami\u0105tki wydarze\u0144, has\u0142a i ilustracje sprz\u0119tu wojennego \u2013 to wszystko pozwala na stworzenie rozbudowanej przestrzennie narracji s\u0142u\u017c\u0105cej przepracowaniu osobistej traumy artysty. Propozycja Witolda Liszkowskiego nawi\u0105zuje do jego postkonceptualnych korzeni, wpisuj\u0105c si\u0119 wyra\u017anie we wroc\u0142awski wymiar sztuki o intelektualnym, personalistycznym wyd\u017awi\u0119ku.<\/p>\n
Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce przygotowanie prac o ambicjach artystycznych na zadany, z g\u00f3ry ustalony temat, a wi\u0119c niejako na \u201ezam\u00f3wienie\u201d, nie jest komfortowe dla autor\u00f3w. Ogranicza to bowiem tw\u00f3rcz\u0105 inwencj\u0119, cho\u0107 z drugiej strony \u2013 dyscyplinuje autorskie zamiary, stawia artyst\u0119 wobec wymogu zintensyfikowania wyobra\u017ani i utrzymywania jej w pewnych tematycznie okre\u015blonych granicach. Ich przekroczenie b\u0105d\u017a umiej\u0119tne omijanie r\u00f3wnie\u017c jest wyrazem aktywnej postawy. W\u0142a\u015bnie takich dowod\u00f3w r\u00f3\u017cnych strategii artystycznych dostarczyli uczestnicy tego projektu.<\/p>\n
Tekst: Andrzej Saj<\/p>\n
Zdj\u0119cia: Kazimierz Pawlak<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”2405,2406,2398,2399,2400,2401,2402,2403,2404″ posts_number=”30″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.22.1″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W kuratorskim, skierowanym do malarzy \u2013 cz\u0142onk\u00f3w wroc\u0142awskiego okr\u0119gu Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w \u2013 zaproszeniu do uczestnictwa w wystawie zatytu\u0142owanej Dwaj Je\u017ad\u017acy Apokalipsy zosta\u0142y sformu\u0142owane wyra\u017ane oczekiwania w ramach tego projektu. Chodzi\u0142o bowiem o artystyczne wyra\u017cenie w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 z niedawno prze\u017cytego czasu pandemii COVID-19 oraz reakcji na tocz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119 mi\u0119dzy agresywn\u0105 Rosj\u0105 a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2400,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2396","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2396"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2396\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2408,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2396\/revisions\/2408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}