[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.22.2″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
<\/p>\n
Sztandarowy projekt BWA Wroc\u0142aw w 2023 roku stawia na fotografi\u0119. W najwi\u0119kszej przestrzeni na dworcu Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny ogl\u0105damy r\u00f3wnoleg\u0142e wystawy dw\u00f3jki autor\u00f3w \u2013 Micha\u0142a \u0141uczaka i Anny Or\u0142owskiej, przygotowane przez kurator\u00f3w Macieja Bujk\u0119 i Katarzyn\u0119 Roj. Wsp\u00f3lnym mianownikiem pokaz\u00f3w jest \u015al\u0105sk \u2013 G\u00f3rny, Opolski, Dolny. Z Katowic pochodzi Micha\u0142, z Opolszczyzny \u2013 Anna, ich wystawy spotykaj\u0105 si\u0119 w stolicy Dolnego \u015al\u0105ska, we Wroc\u0142awiu. Kiedy my\u015blimy o \u015al\u0105sku, przed oczyma staj\u0105 nam kopalnie i w\u0119giel, my\u015blimy o bezrobociu strukturalnym, kapitale pochodz\u0105cym z \u201eczarnego z\u0142ota\u201d, o migracjach ludno\u015bci i skomplikowanej to\u017csamo\u015bci kulturowej regionu. Nie inaczej jest i tym razem \u2013 obie wystawy si\u0142\u0105 rzeczy dotykaj\u0105 tych problem\u00f3w. W podj\u0119tej tematyce dostrzegam pewn\u0105 konsekwencj\u0119 programow\u0105, z jak\u0105 pod\u0105\u017ca wroc\u0142awskie BWA, wynikaj\u0105c\u0105 z horyzontu zainteresowa\u0144 kurator\u00f3w pracuj\u0105cych na jej instytucjonalnym pok\u0142adzie. Pami\u0119tamy jeszcze tegoroczn\u0105 udan\u0105 wystaw\u0119 Podr\u00f3\u017c do wn\u0119trza ziemi przygotowan\u0105 przez Joann\u0119 Koby\u0142t, kuratork\u0119 BWA Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny, gdzie w\u0119giel i jego wydobycie by\u0142y tak\u017ce wa\u017cnym w\u0105tkiem. G\u0142o\u015bnym echem wybrzmia\u0142o jednak r\u00f3wnie\u017c zainteresowanie Katarzyny Roj wroc\u0142awskimi polami irygacyjnymi i zachowaniem ich biotopu, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 ko\u0142em nap\u0119dowym wieloletniego, zaplanowanego z wizjonerskim rozmachem projektu artystyczno-badawczego w galerii Dizajn BWA Wroc\u0142aw, czy zorganizowanie w tej przestrzeni galeryjnej wspania\u0142ej wytchnieniowej \u017byjni \u2013 dost\u0119pnego dla wszystkich miejskiego sanatorium z pijalni\u0105 wody i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wdychania zapachu geranium w otoczeniu d\u017awi\u0119k\u00f3w natury. Pewn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na przemiany spo\u0142eczne i definiowanie roli sztuki i artysty wobec pal\u0105cych problem\u00f3w ekologicznych i spo\u0142ecznych, ale tak\u017ce wyj\u0105tkow\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 na potrzeby widza i pr\u00f3by wci\u0105gni\u0119cia go w zmys\u0142ow\u0105 i intelektualn\u0105 wycieczk\u0119, odnajdujemy w najnowszym projekcie Micha\u0142a \u0141uczaka i Anny Or\u0142owskiej pod wsp\u00f3lnym metatytu\u0142em Wystawy o obrotach materii.<\/p>\n
Kiedy us\u0142ysza\u0142am, \u017ce g\u0142\u00f3wnym wydarzeniem programowym tej wci\u0105\u017c najwi\u0119kszej galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej we Wroc\u0142awiu jest fotografia, nie by\u0142am w\u0142a\u015bciwie zaskoczona. Maciej Bujko, jeden z kurator\u00f3w wydarzenia, latami anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w t\u0119 dziedzin\u0119 i zanim zosta\u0142 dyrektorem BWA, by\u0142 mi\u0119dzy innymi pomys\u0142odawc\u0105 i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 festiwalu TIFF. Obserwowanie zmieniaj\u0105cej si\u0119 pozycji fotografii dzisiaj jest niezwykle ciekawe \u2013 w dobie nat\u0142oku obraz\u00f3w w sieci i powszechnego fotografowania oraz publikowania wszystkiego przez wszystkich i o wszystkim, jej status podlega nieustannym dynamicznym przekszta\u0142ceniom. Od razu rodzi si\u0119 pytanie, czy w tej sytuacji mo\u017cna powiedzie\u0107 co\u015b ciekawego o \u015al\u0105sku za po\u015brednictwem fotografii, nie wpadaj\u0105c w utarte koleiny reporta\u017cu czy klasycznej, opatrzonej formu\u0142y ekspozycyjnej? Okazuje si\u0119, \u017ce tak. Tej wystawy nie ogl\u0105da si\u0119 szybko, autorzy i kuratorzy zrobili wszystko, by widza w przestrzeni zatrzyma\u0107 na d\u0142u\u017cej, na r\u00f3\u017cne sposoby czaruj\u0105c wyobra\u017ani\u0119 i zmys\u0142y, oferuj\u0105c du\u017co wi\u0119cej ni\u017c tylko wyb\u00f3r kadr\u00f3w do szybkiego przyswojenia. Jest to jedna z najlepiej zaprojektowanych pod k\u0105tem widza wystaw, jakie widzia\u0142am przez ostatnie dwie dekady w tej galerii.<\/p>\n
U Micha\u0142a \u0141uczaka w cz\u0119\u015bci Wydobycie w\u0119dr\u00f3wk\u0119 zaczynamy od kopalnianych ciemno\u015bci, w kt\u00f3rej rozb\u0142yskuj\u0105 czarno-bia\u0142e zdj\u0119cia g\u00f3rnik\u00f3w po fajrancie. Ich anonimowe cia\u0142a \u2013 pokryte sadz\u0105 po fedrowaniu torsy, g\u0142owy ze \u015bladami po kasku godzinami wrzynaj\u0105cym si\u0119 w sk\u00f3r\u0119, spracowane r\u0119ce \u2013 s\u0105 \u015bwiadectwem wyczerpuj\u0105cego, rujnuj\u0105cego zdrowie wysi\u0142ku. \u015awietnie rezonuj\u0105 z ciasno wykadrowanymi zdj\u0119ciami pomnik\u00f3w trudu g\u00f3rniczego z Katowic, kt\u00f3re uchwyci\u0142 artysta. Wn\u0119trza wyrobiska, z\u0142o\u017ca na fotografiach zestawione zosta\u0142y z rzeczywistymi fragmentami skamielin prehistorycznych ro\u015blin, kt\u00f3re wychodz\u0105 na \u015bwiat\u0142o dzienne jako uboczny skutek wydobycia cennego minera\u0142u. Uwag\u0119 Micha\u0142a \u0141uczaka zwraca radzenie sobie przyrody z dawnymi wyrobiskami \u2013 artysta fotografuje coraz liczniejsze miejsca zagarni\u0119te przez natur\u0119 po dawnych kopalniach i infrastrukturze. Interesuje go r\u00f3wnie\u017c architektura naznaczona skutkami wydobycia \u2013 ankrowane domy czy przytrzymywane drewnianymi przyporami, kt\u00f3rych specyficzna struktura zostaje powt\u00f3rzona w aran\u017cacji ekspozycji i s\u0142u\u017cy do podtrzymywania tekst\u00f3w informuj\u0105cych o poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bciach wystawy. W\u0105tkiem tragiczno-humorystycznym s\u0105 krzywizny dom\u00f3w, kt\u00f3re pad\u0142y ofiar\u0105 g\u00f3rniczych szk\u00f3d, ale wci\u0105\u017c by\u0142y i w niekt\u00f3rych wypadkach nadal s\u0105 u\u017cytkowane. W dramatycznie przechylonych przestrzeniach ludzie nadal funkcjonuj\u0105, bo nie maj\u0105 innego wyj\u015bcia, jak pani w bibliotece, w kt\u00f3rej ju\u017c nic nie trzyma poziomu, przegl\u0105daj\u0105ca, jak gdyby nigdy nic, katalog szufladkowy. Krajobraz G\u00f3rnego \u015al\u0105ska to te\u017c oczywi\u015bcie ha\u0142dy. Na zdj\u0119ciach Micha\u0142a \u0141uczaka fotografowane w z\u0142otej godzinie, wydaj\u0105 si\u0119 nieziemskie, jakby pochodz\u0105ce z Marsa. Fantastycznym dodatkiem jest rozpylany w tym miejscu wystawy zapach, stworzony specjalnie przez Monik\u0119 Opiek\u0119 i jej pracowni\u0119 Zapachy Natury, kt\u00f3ry ma przywo\u0142ywa\u0107 wspomnienia, bliskie pewnie wszystkim dzieciakom zje\u017cd\u017caj\u0105cym na sankach zim\u0105 na sztucznie usypanych zboczach. Ha\u0142da pachnie jednocze\u015bnie przyjemnie ziemi\u015bcie i asfaltowo nieprzyjemnie. Wdychamy t\u0119 ha\u0142d\u0119.<\/p>\n
U Anny Or\u0142owskiej pachn\u0105 sienniki. Pieje kogut. Przenosimy si\u0119 na \u015al\u0105sk Opolski, gdzie osi\u0105 opowie\u015bci jest \u015bwiat dzieci\u0144stwa i po\u0142o\u017cony we wsi \u017b\u0119dowice (dawniej Sandowitz) stary m\u0142yn wodny na Ma\u0142ej Panwi, nale\u017c\u0105cy do rodziny autorki od stu dwudziestu lat, dzi\u015b ju\u017c nieczynny. Mo\u017cemy, siedz\u0105c na sienniku pod instalacj\u0105 powtarzaj\u0105c\u0105 kszta\u0142t zsypu na m\u0105k\u0119 i po\u015br\u00f3d pas\u00f3w transmisyjnych, zanurzy\u0107 si\u0119 w d\u017awi\u0119kach wsi. Na zdj\u0119ciach przewija si\u0119 architektura m\u0142yna i jego mechanizmy \u2013 symbol symbiozy cz\u0142owieka z si\u0142ami natury, przemian pokoleniowych, zmian historii regionu. Na ca\u0142ej wystawie, w r\u00f3\u017cnych jej miejscach, pojawiaj\u0105 si\u0119 grudki rudy darniowej wysyconej zwi\u0105zkami \u017celaza. Bogactwo \u017celaza pos\u0142u\u017cy\u0142o autorce do poszerzenia warsztatu fotograficznego o nowe pole eksperymentu, do wybarwienia wprost w strumieniu sporych rozmiar\u00f3w tkanin z naniesionymi na nie kola\u017cami ze zdj\u0119\u0107 pochodz\u0105cych z rodzinnego albumu. Na wystawie, poza przywo\u0142aniem postaci ju\u017c nie\u017cyj\u0105cych, pojawia si\u0119 kilka fotografii dzieci, najm\u0142odszego pokolenia z rodziny artystki. Przeniesieniu si\u0119 w osobisty \u015bwiat Anny Or\u0142owskiej, widziany oczyma dziecka, pomog\u0142o znakomite wr\u0119cz s\u0142uchowisko. To ono by\u0142o dla mnie najlepszym przewodnikiem po tej cz\u0119\u015bci wystawy. Anna Or\u0142owska udost\u0119pni\u0142a w\u0142asne, prywatne zapiski, kt\u00f3re odczytane g\u0142osem aktorki Krystyny Krotoskiej, otwiera\u0142y nam \u015bwiat pierwszych wspomnie\u0144, pr\u00f3b rekonstrukcji drobnych historii, anegdot i opowie\u015bci o cz\u0142onkach rodziny, o otoczeniu, gospodarstwie, m\u0142ynie, o losach ludzi i ich ziemi. Jedn\u0105 z postaci, kt\u00f3rej Anna Or\u0142owska po\u015bwi\u0119ca szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, jest babcia Johanna, kt\u00f3ra jako m\u0142oda kobieta ukrywa\u0142a si\u0119 przed Armi\u0105 Radzieck\u0105 w niewielkim pokoiku w m\u0142ynie. Ciekawym zabiegiem by\u0142o zrobienie osobnej miniwystawy po\u015bwi\u0119conej tej historii, kt\u00f3r\u0105 zaaran\u017cowano poza BWA, w ma\u0142ym drewnianym ko\u015bciele na terenie parku Szczytnickiego. Aby wi\u0119c zobaczy\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107, trzeba by\u0142o pokona\u0107 pewien dystans, wybra\u0107 si\u0119 na wycieczk\u0119 poza galeri\u0119. Opowie\u015b\u0107 Anny Or\u0142owskiej jest bardzo indywidualna, ale jednocze\u015bnie uniwersalna, ka\u017cdy ma takie swoje \u201eza\u015bwiaty\u201d, tylko nie ka\u017cdy potrafi tak o nich opowiada\u0107. Na pewno ten, kto da si\u0119 ponie\u015b\u0107 stworzonej narracji, odb\u0119dzie w\u0142asn\u0105 podr\u00f3\u017c do pierwszych wspomnie\u0144, na tej wystawie jest na to przestrze\u0144.<\/p>\n
W pewnym sensie obie prezentacje \u2013 Micha\u0142a \u0141uczaka i Anny Or\u0142owskiej \u2013 dotycz\u0105 przemijania i pami\u0119ci, chwytaj\u0105 odchodz\u0105cy ju\u017c \u015bwiat i to, co na naszych oczach ulega zmianie. Obie tak\u017ce uruchamiaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119, omijaj\u0105c szcz\u0119\u015bliwie rafy wielkich narracji i utartych ekspozycyjnych schemat\u00f3w.<\/p>\n
Tekst: Patrycja Sikora
Zdj\u0119cia: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci BWA Wroc\u0142aw<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”2436,2437,2438,2439,2440,2441,2442,2443,2444,2445,2446,2447,2448,2449,2450,2451,2452,2453,2454,2455,2456,2457″ posts_number=”30″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.22.2″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sztandarowy projekt BWA Wroc\u0142aw w 2023 roku stawia na fotografi\u0119. W najwi\u0119kszej przestrzeni na dworcu Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny ogl\u0105damy r\u00f3wnoleg\u0142e wystawy dw\u00f3jki autor\u00f3w \u2013 Micha\u0142a \u0141uczaka i Anny Or\u0142owskiej, przygotowane przez kurator\u00f3w Macieja Bujk\u0119 i Katarzyn\u0119 Roj. Wsp\u00f3lnym mianownikiem pokaz\u00f3w jest \u015al\u0105sk \u2013 G\u00f3rny, Opolski, Dolny. Z Katowic pochodzi Micha\u0142, z Opolszczyzny \u2013 Anna, ich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2455,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2424","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2424","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2424"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2461,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2424\/revisions\/2461"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}