[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.23.1″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Inspiracj\u0105 i zacz\u0105tkiem do stworzenia wystawy Wiek za\u0107my<\/em> od \u015bwiate\u0142 przez kuratork\u0119 Ma\u0142gorzat\u0119 Kr\u00f3l i artyst\u0119 Piotra Ml\u0105ckiego stanowi\u0142o wielkie trz\u0119sienie ziemi i tsunami, kt\u00f3re nawiedzi\u0142y Lizbon\u0119 1 listopada 1755 roku, rujnuj\u0105c miasto i pozbawiaj\u0105c \u017cycia kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy ofiar. Ten jeden z najtragiczniejszych kataklizm\u00f3w w historii Europy sk\u0142oni\u0142 \u00f3wczesnych do rozwa\u017ca\u0144 nad jego przyczyn\u0105. Dlaczego to w\u0142a\u015bnie s\u0142yn\u0105ca z wielkiej pobo\u017cno\u015bci stolica Portugalii, bastion katolicyzmu, zosta\u0142a ukarana? Jednym z \u00f3wczesnych my\u015blicieli szczeg\u00f3lnie dotkni\u0119tych tymi wydarzeniami by\u0142 Wolter, kt\u00f3ry wyrazi\u0142 sw\u00f3j wielki \u017cal w Poemacie o zag\u0142adzie Lizbony<\/em>. W utworze tym, tak odmiennym od napisanego w 1736 roku \u015awiatowca<\/em> \u2013 hedonistycznej pochwa\u0142y cywilizacji i post\u0119pu \u2013 filozof kwestionuje optymizm ideowy tamtych czas\u00f3w, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie teodycei i teorii mniejszego z\u0142a Leibniza jako pr\u00f3by uzasadnienia dobra i z\u0142a w obliczu istnienia wszechmocnego i dobroczynnego Boga. Trz\u0119sienie ziemi w Lizbonie wstrz\u0105sn\u0119\u0142o wiar\u0105 wielu ludzi, zakwestionowa\u0142o przekonanie, \u017ce \u015bwiat jest zgodny z ide\u0105 Boga, kt\u00f3ry jest jednocze\u015bnie wszechmocny i dobry. Dla Woltera katastrofa ta by\u0142a zarazem punktem zwrotnym w sposobie postrzegania \u015bwiata. Zaistnia\u0142e wydarzenia stanowi\u0142y przyczynek do powstania o\u015bwieceniowego my\u015blenia, gwa\u0142townie przyspieszy\u0142y rozw\u00f3j i ustanowi\u0142y nowy paradygmat.<\/p>\n Walka klas Tu\u017c obok prowokuje niewielki obraz zatytu\u0142owany Pal\u0119 Lizbon\u0119<\/em> (2023), z syntetycznym uj\u0119ciem roz\u017carzonych p\u0142omieni, oraz realizacja O\u015bwiecenie<\/em> (2023), podaj\u0105ca w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 zasadno\u015b\u0107 o\u015bwieceniowego ruchu, wskazuj\u0105ca na \u201edysproporcje w post\u0119pie nauki wzgl\u0119dem post\u0119pu spo\u0142ecznego\u201d \u2013 jak podaje opis do\u0142\u0105czony do wystawy. W zamy\u015ble rozw\u00f3j technologii ma doprowadzi\u0107 do polepszenia warunk\u00f3w \u017cycia, ostatecznie jednak przyczynia si\u0119 do destrukcji naszego \u015bwiata. O\u015bwiecenie, kt\u00f3re przyczyni\u0142o si\u0119 wieki temu do przyspieszenia rozwoju ludzko\u015bci, obecnie wp\u0142ywa na jej degeneracj\u0119 czy zoboj\u0119tnienie. Trzy \u201eo\u017cywione\u201d szkielety, pozosta\u0142o\u015bci po ludzkim bycie, w domowym zaciszu przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 wi\u0119c \u015bwietlistemu show rozgrywaj\u0105cemu si\u0119 za oknem \u2013 wybuchowi bomby atomowej. Praca sama w sobie jest groteskowa, gdy\u017c zestawienie szkielet\u00f3w ze \u015bmierciono\u015bn\u0105 si\u0142\u0105 w jasnej, pe\u0142nej nadziei po\u015bwiacie i domowej scenerii wzbudza pewien dysonans poznawczy. Wydaje si\u0119, jakby bohaterowie wypatrywali z nadziej\u0105 lepszego jutra.<\/p>\n Podzielony, niczym dyptyk, na dwie cz\u0119\u015bci Autoportret ze spalon\u0105 Tesl\u0105<\/em> (pami\u0119ci Neda Ludda) z 2023 roku jest ho\u0142dem dla Neda Ludda, tw\u00f3rcy robotniczej rewolty w dziewi\u0119tnastowiecznej Anglii, pocz\u0105tk\u00f3w rewolucji przemys\u0142owej. Artysta, id\u0105c dalej w swoich rozwa\u017caniach nad nier\u00f3wno\u015bciami klas i destrukcyjnym dla spo\u0142ecze\u0144stwa post\u0119pie technologicznym, przywo\u0142uje zjawisko luddyst\u00f3w, kt\u00f3rzy sprzeciwiali si\u0119 innowacjom wprowadzanym w miejscach pracy. Organizowali nocne napady na tkalnie, w czasie kt\u00f3rych niszczyli krosna tkackie. W wizji Ml\u0105ckiego wanitatywny motyw w\u0142asnej czaszki uchwycony zosta\u0142 w du\u017cym zbli\u017ceniu, z profilu, na tle jaskrawobia\u0142ego zimowego pejza\u017cu ze spalonym wrakiem pojazdu. Dochodzi tu do zestawienia \u015bmierci i nietrwa\u0142o\u015bci istnienia zar\u00f3wno cielesnego, jak i materialnego. Wrak spalonego samochodu mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 odniesieniem do wsp\u00f3\u0142czesnych luddyst\u00f3w, do nieustannie tocz\u0105cego si\u0119 sporu mi\u0119dzy klasami.<\/p>\n Umieszczona we wn\u0119ce w \u015bcianie miniaturowa Makieta ko\u0144ca \u015bwiata<\/em> (2023) to apokaliptyczny dance macabre<\/em> szkielet\u00f3w wok\u00f3\u0142 turbiny wiatrowej w otoczeniu p\u0142omieni i za\u015bmieconego krajobrazu dotkni\u0119tego zmianami klimatycznymi. Sama kubiczna, drobna forma snuje tre\u015bciw\u0105, postapokaliptyczn\u0105 opowie\u015b\u0107. Bij\u0105ca od niej ironia \u201epodkr\u0119ca\u201d coraz cz\u0119\u015bciej podwa\u017can\u0105 zasadno\u015b\u0107 budowania kolejnych wiatrak\u00f3w. Natychmiast przychodz\u0105 na my\u015bl wielkoformatowe katastroficzne realizacje otoczonych aur\u0105 skandalu Jacka i Dinosa Chapman\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c u Ml\u0105ckiego nieprzerwana krytyka naszych czas\u00f3w oraz podwa\u017canie idei post\u0119pu prowadzi do drastycznych wizji przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Neoromantyczna historia post\u0119pu Zestawienie olejnego uj\u0119cia Campo del Cielo<\/em> (2023) z Meteorytem Campo del Cielo<\/em> opatrzono stosownym komentarzem: \u201e[\u2026] dawno, dawno temu w dzisiejszym argenty\u0144skim Campo del Cielo spad\u0142 meteoryt. \u00d3wcze\u015bni \u015bwiadkowie tego wydarzenia uznali meteoryt za fragment boga s\u0142o\u0144ce, kt\u00f3ry ofiarowa\u0142 im kawa\u0142ek swojego boskiego cia\u0142a\u201d. W tej realizacji Piotr Ml\u0105cki powraca do zaciemniaj\u0105cego umys\u0142 i hamuj\u0105cego rozw\u00f3j my\u015blenia magicznego opartego na religii i zabobonach. Meteoryt spadaj\u0105cy na Argentyn\u0119, podobnie jak katastrofa, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a osiemnastowieczn\u0105 Lizbon\u0119, to zjawiska naturalne t\u0142umaczone na podstawie nadnaturalnych przekona\u0144. Na obrazie szkielety wydaj\u0105 si\u0119 o\u017cywionymi uczestnikami kosmicznego misterium ze spadaj\u0105cym z nieba meteorytem i z odwzorowanymi ob\u0142okami Magellana \u2013 dwiema kar\u0142owatymi galaktykami. Praca ta przypomina, \u017ce dzi\u0119ki podr\u00f3\u017com, odkrywaniu \u015bwiata (mi\u0119dzy innymi przez Ferdynanda Magellana) i o\u015bwieceniowej my\u015bli wiedza o \u015bwiecie i wszech\u015bwiecie uleg\u0142a znacznemu rozwojowi.<\/p>\n My\u015blenie niemagiczne Fala nad Lizbon\u0105<\/em> (2023) mo\u017ce stanowi\u0107 kompozycyjn\u0105 klamr\u0119 dla malarskich rozwa\u017ca\u0144 Ml\u0105ckiego. Wymowne nawi\u0105zanie do katastrofy i wszechobecny motyw \u015bmierci pos\u0142u\u017cy\u0142y do zastanowienia si\u0119 nad przemianami warunkuj\u0105cymi postrzeganie rzeczywisto\u015bci. Ludzko\u015b\u0107 cyklicznie dochodzi do momentu przedefiniowania dogmat\u00f3w i warto\u015bci w zale\u017cno\u015bci od czas\u00f3w, w jakich \u017cyje. Radykalna zmiana perspektywy domaga si\u0119 dostosowania do danej sytuacji mimo jej tragicznych nast\u0119pstw.<\/p>\n Sapere aude Artysta w swoim mrocznym, owianym tajemnicz\u0105 aur\u0105 malarstwie odwo\u0142uje si\u0119 do historii i problem\u00f3w spo\u0142ecznych, pr\u00f3buje zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na znaczenie uczenia si\u0119 na b\u0142\u0119dach minionych pokole\u0144. Jego ciemne figuratywne kompozycje w duchu memento mori kontrastuj\u0105 z obrazami pe\u0142nymi \u015bwiat\u0142a i wyrazistych kontur\u00f3w. Ml\u0105cki bardzo cz\u0119sto przyjmuje konkretne style malarskie i maniery, podszywa si\u0119, nieco ironicznie, pod styl dzieci\u0119cy czy tw\u00f3rc\u00f3w ikon, powracaj\u0105c niniejszym do stylistyk sprzed \u201ewieku rozumu\u201d. A podszywanie to w zamy\u015ble wzmacnia przekaz.<\/p>\n Wanitatywne, budz\u0105ce groz\u0119, ale i kryj\u0105ce w sobie grotesk\u0119 malarstwo Ml\u0105ckiego odnosi si\u0119 do postapokaliptycznych wizji, wzmacnia poczucie prze\u0142omowo\u015bci epoki, w kt\u00f3rej \u017cyjemy (podobnie jak w epoce o\u015bwiecenia). Co wi\u0119cej, zastanawia si\u0119 nad znaczeniem i kolejnymi konsekwencjami post\u0119pu. Podobno \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie koniec \u015bwiata ni\u017c koniec kapitalizmu. A przecie\u017c kapitalizm zosta\u0142 stworzony przez ludzko\u015b\u0107 i wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce jego zako\u0144czenie jest od niej zale\u017cne. Przychodzi tutaj na my\u015bl TINA \u2013 \u201eThere is no alternative\u201d (Nie ma alternatywy) \u2013 s\u0142ynny slogan Margaret Thatcher. I to w\u0142a\u015bnie kapitalizm oraz filozofia nieograniczonego wzrostu s\u0105 odpowiedzialne za rozgrywaj\u0105ce si\u0119 na naszej planecie przemiany i kryzysy ekologiczne. Zobrazowana marno\u015b\u0107 istnienia nie bez przyczyny wi\u0105\u017ce si\u0119 z feralnym dniem Wszystkich \u015awi\u0119tych w Lizbonie w 1736 roku, przypominaj\u0105c o krucho\u015bci ludzkiego \u017cycia wobec \u017cywio\u0142\u00f3w natury. Wystawa sk\u0142ania do zadawania pyta\u0144 o transformacj\u0119 gospodarcz\u0105, o przej\u015bcie do gospodarki postkapitalistycznej, dla kt\u00f3rej najwa\u017cniejszy jest ludzki dobrostan i ekologiczna stabilno\u015b\u0107, a nie ci\u0105g\u0142y wzrost. Piotr Ml\u0105cki zarazem podkre\u015bla, \u017ce post\u0119p jest fundamentem rozwoju cywilizacji, a my\u015bl o\u015bwieceniowa pozwoli\u0142a zwalczy\u0107 stagnacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, zwolni\u0142a nas z ok\u00f3w my\u015blenia magicznego i religijnych uprzedze\u0144.<\/p>\n Walka klas, malarsko sparafrazowana na obrazie Jak wej\u015b\u0107 do klasy wy\u017cszej<\/em>?, to wed\u0142ug artysty zarzewie wszelkich konflikt\u00f3w, nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 spor\u00f3w. Centralnym punktem tej teorii jest przekonanie, \u017ce relacje spo\u0142eczne i ekonomiczne w spo\u0142ecze\u0144stwie kapitalistycznym s\u0105 niesprawiedliwe, a konflikt mi\u0119dzy klasami spo\u0142ecznymi \u2013 nieunikniony. Mark Fischer w Realizmie kapitalistycznym przedstawi\u0142 diagnoz\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego kapitalizmu, w kt\u00f3rej rzeczywisto\u015b\u0107 i kapitalizm staj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 to\u017csame. Kapitalizm nie tylko osadza si\u0119 na produkcji towar\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c buduje relacje spo\u0142eczne i wp\u0142ywa na szerzenie podmiotowo\u015bci w sferze produkcji, uzale\u017cnia ludzko\u015b\u0107 od technologii.<\/p>\n Nieodzown\u0105 konsekwencj\u0105 post\u0119pu jest niszczenie zastanych struktur w celu ich odbudowy w ulepszonej formie. Odkrycie prawdy utrudnia brak sta\u0142ego punktu odniesienia, dlatego dogmaty kszta\u0142tuj\u0105 my\u015blenie o rzeczywisto\u015bci. Zmiana zastanego status quo jest nieodzownym kosztem, a jednocze\u015bnie sposobem na wznoszenie si\u0119 na drabinie post\u0119pu. Wystawa Wiek za\u0107my od \u015bwiate\u0142 pokazuje, \u017ce pasmo kl\u0119sk, kt\u00f3rych do\u015bwiadczy\u0142a i do\u015bwiadcza ludzko\u015b\u0107 d\u0105\u017c\u0105ca do odkrycia obiektywnego i niepodwa\u017calnego stanu \u015bwiata, brutalnie u\u015bwiadamia ma\u0142o\u015b\u0107 cz\u0142owieka wobec wielkich tajemnic \u015bwiata.<\/p>\n Tekst i zdj\u0119cia: Hanna Kosto\u0142owska<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”2825,2826,2827,2828,2829,2830,2831″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.23.1″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Inspiracj\u0105 i zacz\u0105tkiem do stworzenia wystawy Wiek za\u0107my od \u015bwiate\u0142 przez kuratork\u0119 Ma\u0142gorzat\u0119 Kr\u00f3l i artyst\u0119 Piotra Ml\u0105ckiego stanowi\u0142o wielkie trz\u0119sienie ziemi i tsunami, kt\u00f3re nawiedzi\u0142y Lizbon\u0119 1 listopada 1755 roku, rujnuj\u0105c miasto i pozbawiaj\u0105c \u017cycia kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy ofiar. Ten jeden z najtragiczniejszych kataklizm\u00f3w w historii Europy sk\u0142oni\u0142 \u00f3wczesnych do rozwa\u017ca\u0144 nad jego przyczyn\u0105. Dlaczego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2826,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2823"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2823\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2850,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2823\/revisions\/2850"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Odwiecznie rozgrywaj\u0105ca si\u0119 walka klas sta\u0142a si\u0119 jednym z kluczowych w\u0105tk\u00f3w wystawy. W obrazie Jak wej\u015b\u0107 do klasy wy\u017cszej<\/em> (2023) Piotr Ml\u0105cki pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 symboliczn\u0105 relacj\u0105 kota i psa. Kot, uto\u017csamiaj\u0105cy klas\u0119 wy\u017csz\u0105, kroczy dumnie po p\u0142ocie i wyra\u017anie g\u00f3ruje nad siedz\u0105cym i wpatrzonym w niego psem, b\u0119d\u0105cym uciele\u015bnieniem klasy robotniczej. Z za\u0142o\u017cenia konflikt ten nakierowany jest na przej\u0119cie kontroli nad \u015brodkami produkcji. Nieuchronnie nasuwa si\u0119 tutaj marksistowska teoria spo\u0142ecze\u0144stwa podzielonego na proletariat i bur\u017cuazj\u0119, w kt\u00f3rej walka klas staje si\u0119 g\u0142\u00f3wnym czynnikiem kszta\u0142tuj\u0105cym spo\u0142ecze\u0144stwo. Teoria ta stanowi\u0142a zarazem teori\u0119 klasowej struktury rozumiej\u0105cej spo\u0142ecze\u0144stwo jako ca\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane. Marks wykazywa\u0142 sk\u0142onno\u015b\u0107 do dychotomizowania tej struktury, obrazuj\u0105c j\u0105 jako uk\u0142ad dw\u00f3ch podstawowych klas (posiadaj\u0105cej i nieposiadaj\u0105cej). Tym samym minimalizowa\u0142 rol\u0119 klasy \u015bredniej oraz podzia\u0142\u00f3w w obr\u0119bie klas podstawowych (Jerzy Szacki, Historia my\u015bli socjologicznej<\/em>, Warszawa 2005, s. 225). Dychotomi\u0119 t\u0119 wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c na obrazie Ml\u0105ckiego, w kt\u00f3rym dochodzi do uproszczonego i konfrontacyjnego zestawienia zwa\u015bnionych zwierz\u0105t. Efekt skr\u00f3towo\u015bci jest podkre\u015blony przez naiwny styl malarski i zaburzona perspektywa uj\u0119cia.<\/p>\n
Dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wystawy wyr\u00f3\u017cnia ciemna, pos\u0119pna kolorystyka. Tw\u00f3rca pod\u0105\u017ca w g\u0142\u0105b rozwa\u017ca\u0144 nad rewolucj\u0105 przemys\u0142ow\u0105, zestawiaj\u0105c ze sob\u0105 dwa odmienne spojrzenia na ide\u0119 post\u0119pu. Z jednej strony frapuje Ko\u0144 z p\u0142ugiem<\/em> (2023) z cyklu O rewolucji przemys\u0142owej<\/em>, b\u0119d\u0105cy komentarzem do rozwoju technologicznego i nierozerwalnie zwi\u0105zan\u0105 z nim eksploatacj\u0105 natury. P\u0142\u00f3tno zosta\u0142o rozwieszone na \u201eroboczych\u201d s\u0142upach, niczym transparent maj\u0105cy zamanifestowa\u0107 wielk\u0105 niedol\u0119 niemej ofiary post\u0119pu \u2013 pokiereszowanego konia na tle ciemnej strony rzeczywisto\u015bci. Z drugiej strony komentarzem do tej realizacji jest ma\u0142oformatowy obraz Statek parowy na rzece<\/em> (2022), kt\u00f3ry jest jakby przeciwwag\u0105 dla dzie\u0142a opisanego powy\u017cej. Uj\u0119ty w neoromantycznej stylistyce wynalazek epoki przemys\u0142owej nap\u0119dzany maszyn\u0105 parow\u0105 staje si\u0119 dobitnym przyk\u0142adem wielkich zmian cywilizacyjnych na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n
Trzecia sala galerii, usytuowana najwy\u017cej, z p\u00f3\u0142kolistym poka\u017anym oknem wychodz\u0105cym na ulic\u0119 \u0141azarza (z widokiem na Centrum Kredytowe \u2013 wszak bez kredytu nie ma post\u0119pu), staje si\u0119 sfer\u0105 sacrum<\/em> wype\u0142nion\u0105 odg\u0142osami \u017cyciodajnej wody wylewaj\u0105cej si\u0119 z Fontanny z czaszk\u0105 Ludwika XVI<\/em>. Artysta prze\u0142amuje schematy i dogmaty religii chrze\u015bcija\u0144skiej, podwa\u017ca znaczenie symboli, ukazuj\u0105c zarazem ich absurdalno\u015b\u0107. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tu odwo\u0142ania do historii Francji, od \u015bmierci Hugona Kapeta po stracenie Ludwika XVI. Fontanna jest r\u00f3wnie\u017c reminiscencj\u0105 pisuaru Duchampa, bynajmniej nie w wymiarze estetycznym, gdy\u017c zachowuje barokow\u0105 stylistyk\u0119. Autor wr\u0119cz zach\u0119ca do interakcji: umycia d\u0142oni lub wrzucenia monety. Czarny humor bije r\u00f3wnie\u017c od realizacji malarskich zachowuj\u0105cych religijn\u0105 form\u0119. Na z\u0142oconym drewnianym Ikonostasie<\/em> (2022) dokonano odwr\u00f3cenia r\u00f3l. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zdominowany przez szatana, zamiast \u015bwi\u0119tych i anio\u0142\u00f3w sportretowane zosta\u0142y istoty z piekielnych czelu\u015bci, w centrum kr\u00f3luje diabe\u0142 z mano cornuta, a poni\u017cej smok zwyci\u0119\u017ca \u015awi\u0119tego Jerzego. W piekielnych sceneriach mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 sardonicznych odniesie\u0144 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, na przyk\u0142ad do gier komputerowych czy do sceny z Annuszk\u0105 wylewaj\u0105c\u0105 olej z Mistrza i Ma\u0142gorzaty<\/em> Michai\u0142a Bu\u0142hakowa. Uj\u0119ty w formie \u015bredniowiecznego tryptyku O\u0142tarz ci\u0119\u017ckiej pracy rolnej<\/em> (2021) jest wyrazem ho\u0142du dla trud\u00f3w pracy ch\u0142op\u00f3w pa\u0144szczy\u017anianych. Ich niedola, bieda i tragiczna \u015bmier\u0107 (ukazana w scenie z trzema wisielcami na prawym skrzydle) jest konsekwencj\u0105 bogac\u0105cych si\u0119 mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w. Ich heraldyczne symbole w kszta\u0142cie stylizowanego kwiatu lilii oraz motyw z\u0142otego s\u0142o\u0144ca \u2013 \u0142\u0105czonych z monarchi\u0105 francusk\u0105 \u2013 przys\u0142aniaj\u0105 niebo. Ogie\u0144 rozp\u0119tany na drzewie trawi stopniowo motywy fleur-de-lis.<\/p>\n
\u201eO\u015bwieceniem nazywamy wyj\u015bcie cz\u0142owieka z niepe\u0142noletno\u015bci, w kt\u00f3r\u0105 popad\u0142 z w\u0142asnej winy. Niepe\u0142noletno\u015b\u0107 to niezdolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka do pos\u0142ugiwania si\u0119 swym w\u0142asnym rozumem, bez obcego kierownictwa. Zawinion\u0105 jest ta niepe\u0142noletno\u015b\u0107 wtedy, kiedy przyczyn\u0105 jej jest nie brak rozumu, lecz decyzji i odwagi pos\u0142ugiwania si\u0119 nim bez obcego kierownictwa\u201d \u2013 docieka\u0142 Immanuel Kant w artykule Co to jest o\u015bwiecenie<\/em>? (opublikowanym w pi\u015bmie \u201eBerlinische Monatsschrift\u201d w 1784 roku). My\u015bl filozofa potwierdza\u0142a wielk\u0105 prze\u0142omowo\u015b\u0107 \u201ewieku rozumu\u201d, kt\u00f3ry godzi\u0142 w tradycyjne systemy religijne, a tak\u017ce autorytety niepozwalaj\u0105ce cz\u0142owiekowi na samodzielne wyra\u017canie w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w. Piotr Ml\u0105cki nie neguje znaczenia o\u015bwiecenia, uzmys\u0142awia na wielu p\u0142aszczyznach, \u017ce ka\u017cdy post\u0119p niesie ze sob\u0105 ofiary, kolejne zagro\u017cenia. Wed\u0142ug za\u0142o\u017cenia nowy porz\u0105dek mia\u0142 by\u0107 rozumny i rozwija\u0107 si\u0119 w zgodzie z natur\u0105, ze szcz\u0119\u015bciem jednostki i ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Jednak \u017caden ustr\u00f3j nie b\u0119dzie pe\u0142nym uciele\u015bnieniem tego \u0142adu, je\u015bli nie zostanie dostosowany do kondycji \u015bwiata danej epoki.<\/p>\n