[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.23.1″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
\u201eNie szuka\u0142am swego g\u0142osu, ale wszystkich g\u0142os\u00f3w, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rych nikt nie s\u0142ucha\u0142, g\u0142os\u00f3w doliny, kt\u00f3ra jest fragmentem wszystkich dolin \u015bwiata\u201d. Franca Ghitti<\/p>\n
POCZ\u0104TKI
Dawno temu, gdy ust\u0119puj\u0105cy lodowiec formowa\u0142 kszta\u0142t g\u00f3r, tworzy\u0142 jeziora i zostawia\u0142 pami\u0105tki w postaci monumentalnych piaskowc\u00f3w, klimat sta\u0142 si\u0119 na tyle przyjazny, \u017ce w doliny zacz\u0119li przybywa\u0107 ludzie. Pierwotne plemiona uprawia\u0142y ro\u015bliny, zak\u0142ada\u0142y osady, hodowa\u0142y zwierz\u0119ta, potrafi\u0142y nawet wznosi\u0107 megalityczne budowle. Nauka nazywa ich czas \u201erewolucj\u0105 neolityczn\u0105\u201d(1) . \u017bycie we wsp\u00f3lnocie wymaga\u0142o wymiany informacji, wyra\u017cania emocji i organizacji. Mutacja genu mowy pozwoli\u0142a cz\u0142owiekowi na prawdziw\u0105 ekspansj\u0119 my\u015bli. Rozw\u00f3j j\u0119zyka przyni\u00f3s\u0142 za\u015b kolejny prze\u0142om: protopismo. Zapis istnienia. Dziennik wydarze\u0144, wskaz\u00f3wki na przysz\u0142o\u015b\u0107 i lekcje dla potomnych. To w\u0142a\u015bnie gest, narz\u0119dzie i znak postrzegamy jako domeny rozwoju psychologii cywilizacji, spo\u0142eczne pochodzenie wy\u017cszych funkcji psychicznych cz\u0142owieka.<\/p>\n
Rysunki w jaskiniach oraz ryty naskalne znajduj\u0105 si\u0119 w wielu miejscach globu, lecz tylko jedna dolina na \u015bwiecie mo\u017ce szczyci\u0107 si\u0119 tym, \u017ce ma ich najwi\u0119cej: Dolina Znak\u00f3w Val Camonica. Przed romanizacj\u0105 do\u015bwiadcza\u0142a istnego przemarszu lud\u00f3w, kt\u00f3re osiedlaj\u0105c si\u0119, zapewni\u0142y obszarowi r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i wymian\u0119 kulturow\u0105. I chocia\u017c swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza Kamunom(2) , to znalezione artefakty s\u0105 niezbitym dowodem, \u017ce Etruskowie i Celtowie dotarli tu r\u00f3wnie\u017c(3) . Prastara i tajemnicza Val Camonica wci\u0105\u017c zaskakuje oraz uczy pokory. Wystarczy spojrze\u0107 na Rosa Camuna(4) (badacze nie\u015bmia\u0142o upatruj\u0105 w tym znaku astrolabium s\u0142u\u017c\u0105ce do liczenia czasu), aby wyzby\u0107 si\u0119 zgubnego przekonania o wy\u017cszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych nad ludami pierwotnymi.<\/p>\n
MIEJSCE
Osiemnastowieczny klasztor w Darfo Boario Terme(5) zbudowano nad rzek\u0105, na planie kwadratu, z dziedzi\u0144cem po\u015brodku i kamienn\u0105 wieczn\u0105 fontann\u0105. Cisza, harmonia i odosobnienie przez lata s\u0142u\u017cy\u0142y zakonnicom. Kiedy odesz\u0142y, obiekt utraci\u0142 \u015bwietno\u015b\u0107. Dzi\u015b, po gruntownym remoncie, nadal ceni si\u0119 tu spok\u00f3j. Budynek mie\u015bci okaza\u0142\u0105 bibliotek\u0119 publiczn\u0105, konserwatorium muzyczne oraz niedawno otwarte Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Sale wystawowe znajduj\u0105 si\u0119 na parterze. Mo\u017cna tu wej\u015b\u0107 od strony dziedzi\u0144ca lub dosta\u0107 si\u0119 bezpo\u015brednio z g\u0142\u00f3wnej ulicy. Wcze\u015bniej jednak nale\u017cy zaanonsowa\u0107 swoje przybycie.<\/p>\n
B\u0119d\u0105c w \u015brodku, wyra\u017anie wyczuwa si\u0119 zapach drewna. \u015awie\u017co bielone kamienie mur\u00f3w s\u0105 pofa\u0142dowane i sterylnie czyste. Wysokie sklepienia sufit\u00f3w s\u0105 zamkni\u0119te lekkimi smuk\u0142ymi \u0142ukami. Pierwsza sala nie nale\u017cy do okaza\u0142ych, ma amfiladowy uk\u0142ad i jest czym\u015b w rodzaju zapowiedzi. Mo\u017cna tu przystan\u0105\u0107 i zapozna\u0107 si\u0119 z publikacj\u0105, obszernym katalogiem podsumowuj\u0105cym dorobek tw\u00f3rczy artystki, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119cono to miejsce. Jej u\u015bmiech zdaje si\u0119 wita\u0107 go\u015bci u progu. Uwieczniono go na zdj\u0119ciu wykonanym w Nowym Jorku w 2008 roku. Artystka jest jeszcze w pe\u0142ni si\u0142, podnosi dziarsko i sugestywnie jedno ze swoich dzie\u0142 \u2013 ogromn\u0105 waliz\u0119 wykonan\u0105 w technice patchworku. Co takiego chcia\u0142a powiedzie\u0107 nam tym pozbawionym ozd\u00f3b gestem? Bo chcia\u0142a na pewno. Franca Ghitti to mistrzyni znak\u00f3w, kt\u00f3ra uczy czyta\u0107 \u201einne alfabety\u201d i rozumie\u0107 znaczenia zakodowanych intencji. Poetka, kt\u00f3ra \u201episze rze\u017ab\u0105\u201d. J\u0119zykiem absolutnym, esencjonalnym i dosadnym, cho\u0107 wype\u0142nionym metafor\u0105.<\/p>\n
TRANSFORMACJA MY\u015aLI W FORM\u0118
Trasa wystawy rozpoczyna si\u0119 od serii instalacji \u201emagicznych pude\u0142ek\u201d. Du\u017ce znaczenie ma tytu\u0142 cyklu \u2013 Vicinie. Mo\u017cna czyta\u0107 to jako s\u0105siedztwa, lecz szukaj\u0105c g\u0142\u0119biej w etymologii tego s\u0142owa, odnajdziemy \u0142aci\u0144skie vicus \u2013 wsp\u00f3lnot\u0119 ludzi powsta\u0142\u0105 u schy\u0142ku Cesarstwa Rzymskiego, pracuj\u0105c\u0105 solidarnie w lasach oraz ku\u017aniach. Wsp\u00f3lnot\u0119 wspominan\u0105 w dzie\u0142ach Dantego, kt\u00f3ra mimo licznych epidemii, g\u0142odu i najazd\u00f3w barbarzy\u0144c\u00f3w przetrwa\u0142a a\u017c do czas\u00f3w nowo\u017cytnych, po\u0142\u0105czona wi\u0119zami lojalno\u015bci. Artystka fascynuje si\u0119 tym \u015bwiatem i odtwarza go, przenosz\u0105c z jego prehistorii w now\u0105 przestrze\u0144 pude\u0142kowych, geometrycznych struktur \u2013 habitat\u00f3w zamieszkiwanych przez symboliczne kszta\u0142ty i postaci. Nawi\u0105zuje do idei, zapowiadanej ju\u017c przez wczesn\u0105 awangard\u0119, idei rze\u017aby, w kt\u00f3rej pustka staje si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dzie\u0142a. Cykl powstaje w latach 1965\u20131980 i mo\u017cna go r\u00f3wnie\u017c umieszcza\u0107 w nurcie arte povera. Rze\u017abiarka wykorzystuje takie materia\u0142y, jak \u015bcinki tartaczne, zu\u017cyte drewno czy wykrzywione gwo\u017adzie. Nadaje im nowe znaczenia, przywo\u0142uj\u0105c nie tyle pami\u0119\u0107 kultury rzemios\u0142a, ile wp\u0142yw wsp\u00f3lnoty na kondycj\u0119 jednostki. W sali \u201es\u0105siedzkiej\u201d znajdziemy r\u00f3wnie\u017c silne dzia\u0142anie innych symboli, takich jak narz\u0119dzie oraz mapa.<\/p>\n
Dalsz\u0105 tras\u0119 zaprojektowano w ten spos\u00f3b, by wyeksponowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 historycznego bruku, jednocze\u015bnie pozostawiaj\u0105c archeologiczne znalezisko bezpiecznie daleko od zwiedzaj\u0105cych. Chc\u0105c zatem i\u015b\u0107 dalej, nale\u017cy uwa\u017cnie przeprawi\u0107 si\u0119 przez pomost, aby tu\u017c za nim zg\u0142\u0119bia\u0107 tematy czasu i przestrzeni wyra\u017canych poprzez geometri\u0119. Okr\u0105g\u0142e minimalistyczne struktury sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na cykl Tondi (Rundy) wydaj\u0105 si\u0119 przetacza\u0107, jakby uchwycone w obiegu, z\u0142apane w swojej powtarzalno\u015bci. Instalacje te, cho\u0107 zbudowane z \u017celaza i drewna, maj\u0105 w sobie subteln\u0105 lekko\u015b\u0107, kt\u00f3ra w sugestii ruchu wychodzi daleko poza materialno\u015b\u0107. Mijaj\u0105c oparte o mur wertykalne obiekty wygl\u0105daj\u0105ce jak po\u0142acie dach\u00f3w staro\u017cytnych domostw, dochodzimy do ciasnego pomieszczenia bez naturalnego \u015bwiat\u0142a. To sekretne miejsce odosobnienia, jakich pe\u0142no w dawnych klasztorach. \u015awietlik u szczytu pokrywaj\u0105 ci\u0119\u017ckie, \u017celiwne kraty. Poni\u017cej znajduje si\u0119 co\u015b w rodzaju kamiennego o\u0142tarza. Roz\u0142o\u017cono na nim wielk\u0105 ksi\u0119g\u0119, w kt\u00f3rej \u201es\u0142owa\u201d zapisane zosta\u0142y przez wyszukan\u0105 kompozycj\u0119 u\u0142o\u017cenia gwo\u017adzi. Karty ksi\u0119gi Libri chiodati (Przebite ksi\u0119gi) z lat 2007\u20132012 wydaj\u0105 si\u0119 krwawi\u0107. Drug\u0105 prac\u0105 jest du\u017cych rozmiar\u00f3w obiekt zbudowany z \u017celaznych oku\u0107, po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 na wz\u00f3r \u0142a\u0144cucha. Mo\u017cemy doszukiwa\u0107 si\u0119 tu odniesie\u0144 do \u201ewr\u00f3t Europy\u201d, gdy\u017c nawarstwienie napi\u0119\u0107 i forma przywo\u0142uj\u0105 na my\u015bl bramy i barykady, bariery i granice w wymiarze migracji, wygnania b\u0105d\u017a wykluczenia. Obie instalacje prezentowane w tej przestrzeni uzyskuj\u0105 zdolno\u015b\u0107 transformacji, kondensuj\u0105c si\u0142\u0119 swojego przekazu do niemal liturgicznej mocy. Jednak najbardziej spektakularne dzie\u0142a zobaczymy wracaj\u0105c do najwi\u0119kszej z sal.<\/p>\n
Znajduj\u0105cy si\u0119 w centrum imponuj\u0105cy Bosco jest majestatycznym lasem drzew inkrustowanych i barwionych, u kt\u00f3rego st\u00f3p rozpo\u015bcieraj\u0105 si\u0119 symetrycznie roz\u0142o\u017cone kadzie. Te same, kt\u00f3re w staro\u017cytnych ku\u017aniach s\u0142u\u017cy\u0142y do nalewania stopionego metalu. Obok zaanektowa\u0142y przestrze\u0144 trzy roz\u0142o\u017cyste, nies\u0142ychanie sensualne Alberi. Drzewo mo\u017ce symbolizowa\u0107 tu zwi\u0105zek cz\u0142owieka z natur\u0105 przez ci\u0105g skojarze\u0144: Las \u2013 Schronienie \u2013 Dom. Mo\u017ce tak\u017ce wyra\u017ca\u0107 warto\u015bci rodowe (totem) lub by\u0107 sanktuarium przodk\u00f3w, kt\u00f3rych losy zapisuje czas w kolejnych warstwach swojego up\u0142ywu. Korzenie si\u0119gaj\u0105 do pocz\u0105tk\u00f3w \u015bwiata i natury pochodzenia. Drewno ze swoj\u0105 pierwotn\u0105 emocj\u0105 zmys\u0142ow\u0105 (szorstka faktura kory, zapach) jest niekwestionowanym bohaterem prezentowanych prac, cho\u0107 znajduj\u0105ce si\u0119 obok metalowe pi\u00f3ropusze Albero (li\u015bcie wykonane z po\u0142yskliwych \u017celaznych odpad\u00f3w), dzi\u0119ki promieniom wpadaj\u0105cego \u015bwiat\u0142a, wydaj\u0105 si\u0119 \u017cywymi istotami, zamkni\u0119tym duchem prastarej materii.<\/p>\n
REFLEKSJE
W czasach chciwej nadprodukcji, inteligentnych algorytm\u00f3w i dewastacji przyrody skromne muzeum z dala od metropolii, wraz ze swoj\u0105 selektywnie przemy\u015blan\u0105 kolekcj\u0105, dzia\u0142a niczym ruch oporu przeciw powierzchowno\u015bci. Zabiera wa\u017cny g\u0142os w kwestiach ponadczasowych: tworzy\u0107 nowe to szanowa\u0107, rozumie\u0107 i troszczy\u0107 si\u0119 o stare. Symbole prastarych lud\u00f3w, g\u0142osy dawnych plemion, ich sugestie dotycz\u0105ce pochodzenia \u015bwiata, obserwacji przyrody, kosmosu. Kalendarze i mapy, warto\u015b\u0107 pracy i jej rytua\u0142y, tradycje i relacje ze wsp\u00f3lnot\u0105. Rozumie\u0107 i szanowa\u0107 wi\u0119\u017a cz\u0142owieka z jego terytorium, naturalnym \u015brodowiskiem, rodzin\u0105, domem. Prymitywne, archaiczne czy mo\u017ce jednak zawsze wsp\u00f3\u0142czesne?<\/p>\n
Instalacje i obiekty prezentowane w muzeum przekszta\u0142caj\u0105 przestrze\u0144 w ewoluuj\u0105cy koncept. \u201eMiejsce rze\u017aby\u201d staje si\u0119 depozytem poj\u0119\u0107 ideowych i spo\u0142ecznych, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie mauzoleum pami\u0119ci terytorium i przestrzeni\u0105 przynale\u017cno\u015bci. Budz\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 zbiorow\u0105 i sugeruj\u0105c istnienie wsp\u00f3lnych kod\u00f3w formalnych, staro\u017cytnego j\u0119zyka spajaj\u0105cego wszystkich ludzi na Ziemi. Uniwersalnego, cho\u0107 zapomnianego alfabetu.<\/p>\n
Sztuka m\u00f3wi r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami, czasem tworzy dystans, bywa nierozumiana, wymaga atencji i wysi\u0142ku intelektu. Mimo to jej mowa trwa w pami\u0119ci od pokole\u0144, przejawiaj\u0105c si\u0119 w dzie\u0142ach, kt\u00f3re kreuje cz\u0142owiek z epoki na epok\u0119. Wybitne koncepcje artystyczne maj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 zdolno\u015b\u0107 do tworzenia unii, stawania si\u0119 uniwersum emocji i my\u015bli. Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 dla nowych idei. Dzieje si\u0119 tak w\u00f3wczas, gdy intencja artysty niepostrze\u017cenie staje si\u0119 nasz\u0105 ciekawo\u015bci\u0105, gdy poruszeni po wyj\u015bciu z muzeum, jeszcze d\u0142ugo zadajemy pytania.<\/p>\n
<\/p>\n
[1]<\/span> Proces rozwoju cywilizacyjnego, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek od \u0142owiectwa, zbieractwa i koczownictwa przechodzi do produkcji \u017cywno\u015bci i hodowli, osiedlaj\u0105c si\u0119 na wybranych terenach. W naszym kr\u0119gu cywilizacyjnym przyjmuje si\u0119, \u017ce jest to okres od oko\u0142o 10 tysi\u0119cy do 4 tysi\u0119cy lat p.n.e.<\/p>\n [2]<\/span> Kamunowie \u2013 staro\u017cytny lud, kt\u00f3ry zamieszkiwa\u0142 dolin\u0119 oko\u0142o 5 tysi\u0119cy lat p.n.e.<\/p>\n [3]<\/span> Wygrawerowane na dnie fragmentu misy zachowanej w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Mantui alfabetarium pochodzi z etruskiego Castellazzo della Garolda, jednak por\u00f3wnuj\u0105c znalezisko z inskrypcjami kamu\u0144skimi z Camune, wyra\u017anie wida\u0107 ich wsp\u00f3lne pochodzenie z j\u0119zyk\u00f3w p\u00f3\u0142nocnoetruskich.<\/p>\n [4]<\/span> R\u00f3\u017ca kamu\u0144ska (Rosa Camuna<\/em>) \u2013 symbol Lombardii, ale przede wszystkim nazwa nadana szczeg\u00f3lnemu znakowi obecnemu w\u015br\u00f3d ryt\u00f3w naskalnych w dolinie. Sk\u0142ada si\u0119 z meandruj\u0105cej, zamkni\u0119tej linii, kt\u00f3ra wije si\u0119 wok\u00f3\u0142 dziewi\u0119ciu \u015blad\u00f3w. Mo\u017ce by\u0107 symetryczna, asymetryczna lub tworzy\u0107 swastyk\u0119. Zawsze zwr\u00f3cona ku s\u0142o\u0144cu.<\/p>\n [5]<\/span> Kurort, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 z uzdrawiaj\u0105cych w\u00f3d, do dzi\u015b oferuje us\u0142ugi SPA, w pobli\u017cu znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kanion z\u00a0bajecznymi widokami oraz jezioro o niespotykanym lazurowym odcieniu \u2013 Lago Moro.<\/p>\n Tekst: Zyta Misztal von Blechinger Tekst powsta\u0142 przy wsp\u00f3\u0142pracy z Museo Franca Ghitti oraz Fondazione \u201eArchivio Franca Ghitti\u201d pod przewodnictwem profesor Marii Luisy Ardizzone z Uniwersytetu Nowojorskiego. Wykorzystano fragmenty materia\u0142\u00f3w prasowych przygotowanych przez Studio ESSECI (http:\/\/www.fondazionearchiviofrancaghitti.com).<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”2878,2861,2858,2859,2860,2862,2863,2864,2865,2866,2867,2868,2869,2870,2871,2872,2874,2875,2879,2880,2881,2882,2883,2884″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.23.1″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eNie szuka\u0142am swego g\u0142osu, ale wszystkich g\u0142os\u00f3w, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rych nikt nie s\u0142ucha\u0142, g\u0142os\u00f3w doliny, kt\u00f3ra jest fragmentem wszystkich dolin \u015bwiata\u201d. Franca Ghitti POCZ\u0104TKIDawno temu, gdy ust\u0119puj\u0105cy lodowiec formowa\u0142 kszta\u0142t g\u00f3r, tworzy\u0142 jeziora i zostawia\u0142 pami\u0105tki w postaci monumentalnych piaskowc\u00f3w, klimat sta\u0142 si\u0119 na tyle przyjazny, \u017ce w doliny zacz\u0119li przybywa\u0107 ludzie. Pierwotne plemiona uprawia\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2878,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2941","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2941"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2946,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2941\/revisions\/2946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Zdj\u0119cia: Marek Misztal von Blechinger<\/p>\n