[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.25.1″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Sztuka performansu rozwin\u0119\u0142a si\u0119 na bazie eksperymentalnych praktyk futuryst\u00f3w i dadaist\u00f3w, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105czali do artystycznych koncepcji spontaniczne akcje. Przez \u0142amanie starych zasad futury\u015bci chcieli wprowadzi\u0107 post\u0119p i zmiany w sztuce. Futuryzm wywar\u0142 znaczny wp\u0142yw na sztuk\u0119 performansu i by\u0142 wa\u017cnym prekursorem tej formy wypowiedzi (https:\/\/www.thamesandhudsonusa.com\/books\/performance-art-from-futurism-to-the-present-softcover-fourth<\/a>), a cz\u0119sto by\u0142 punktem wyj\u015bcia najbardziej radykalnych pomys\u0142\u00f3w. W 1909 roku w Pary\u017cu poeta Filippo Tommaso Marinetti opublikowa\u0142 manifest futurystyczny (http:\/\/www.kunstzitate.de\/bildendekunst\/manifeste\/futurismus.htm<\/a>). Innym miejscem rozwoju performansu artystycznego by\u0142 Cabaret Voltaire w Zurychu, zwi\u0105zany z ruchem Dada (https:\/\/www.cabaretvoltaire.ch\/blog\/geburtsort-von-dada-in-zuerich<\/a>). W 1916 roku, w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej, interdyscyplinarni arty\u015bci dadai\u015bci kwestionowali rzeczywisto\u015b\u0107 za pomoc\u0105 nowych artystycznych \u015brodk\u00f3w wyrazu. Dooko\u0142a toczy\u0142a si\u0119 wojna, a w neutralnej Szwajcarii bawiono si\u0119 i eksperymentowano z muzyk\u0105, literatur\u0105, ta\u0144cem, malarstwem, rze\u017ab\u0105. Ruch Dada zosta\u0142 zapocz\u0105tkowany w ciasnym klubowym pomieszczeniu Cabaret Voltaire, licznie odwiedzanego przez bohem\u0119. Ka\u017cdej nocy odbywa\u0142y si\u0119 tam wyst\u0119py przesuwaj\u0105ce granice sztuki do skrajno\u015bci. Arty\u015bci w ten spos\u00f3b reagowali na rozgrywaj\u0105ce si\u0119 w Europie szale\u0144stwo walk. Przy czym nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d futuryst\u00f3w nie by\u0142o kobiet.<\/p>\n W latach powojennych w Europie i Stanach Zjednoczonych tw\u00f3rcy pragn\u0119li odreagowa\u0107 posttotalitarn\u0105 i postapokaliptyczn\u0105 traum\u0119. Grupa austriackich artyst\u00f3w o nazwie Akcjoni\u015bci Wiede\u0144scy, bulwersuj\u0105c i celowo dra\u017cni\u0105c publiczno\u015b\u0107, przyczyni\u0142a si\u0119 do obalenia istniej\u0105cych norm obyczajowo-spo\u0142ecznych i do poszerzenia poj\u0119cia sztuki. Akcjoni\u015bci wyszli ze swoimi dzia\u0142aniami z pracowni na ulic\u0119, nawi\u0105zywali kontakty z przypadkowymi odbiorcami. Na przyk\u0142ad G\u00fcnter Brus w rewelacyjnym Wiede\u0144skim spacerze z 1965 roku okre\u015bli\u0142 siebie jako \u017cyw\u0105 rze\u017ab\u0119. Surrealnym wygl\u0105dem mocno niepokoi\u0142 konserwatywne austriackie spo\u0142ecze\u0144stwo, w wyniku czego zosta\u0142 aresztowany (https:\/\/augustin.or.at\/diese-schande-diese-schande\/<\/a>). Liczne skandale, jak \u015bpiewanie austriackiego hymnu narodowego podczas oddawania moczu, zmusi\u0142y Brusa do emigracji. W 1970 roku wyjecha\u0142 do Monachium. Do Wiednia powr\u00f3ci\u0142 w 1979 roku.<\/p>\n W tym czasie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ca z Akcjonistami Wiede\u0144skimi artystka Valie Export prowokowa\u0142a performansem Tapp und Tastkino<\/em> z 1968 roku (https:\/\/www.moma.org\/collection\/works\/159727<\/a>), zach\u0119caj\u0105c przechodni\u00f3w w przestrzeni publicznej do dotykania swoich nagich piersi. Tacy arty\u015bci, jak Allan Kaprow czy Joseph Beuys, okre\u015blali swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u201esztuk\u0105 performansu\u201d (https:\/\/www.kunst-online.com\/blogs\/kunstblog\/kunstgeschichte-performance-kunst<\/a>). Kaprow, znany ze swoich happening\u00f3w \u2013 improwizowanych, interaktywnych akcji odbywaj\u0105cych si\u0119 w nietypowych lokalizacjach i przy zaanga\u017cowaniu publiczno\u015bci \u2013 nale\u017ca\u0142 do pionier\u00f3w tego gatunku. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce wydarzenie artystyczne nigdy nie powinno by\u0107 powtarzane w ten sam spos\u00f3b i nigdy nie powinno mie\u0107 struktury przypominaj\u0105cej spektakl teatralny. W j\u0119zyku niemieckim sztuka performansu, wywodz\u0105ca si\u0119 ze sztuk wizualnych, okre\u015blana jest precyzyjnie jako art performance<\/em> (https:\/\/www.journal.doc.art.pl\/pdf21\/art_and_documentation_21_language_of_performance_dziamski.pdf<\/a> ). W 1962 roku w Wiesbaden w zachodnich Niemczech pojawi\u0142 si\u0119 nowy ruch w sztuce \u2013 Fluxus (https:\/\/www.wiesbaden.de\/kultur\/bildende-kunst\/kunstprojekte\/fluxus\/fluxus.php<\/a>). Odegra\u0142 on r\u00f3wnie\u017c kluczow\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu performansu. Tw\u00f3rcy tego ruchu eksperymentowali z dzia\u0142aniami na \u017cywo, wykorzystuj\u0105c w\u0142asne cia\u0142o jako medium artystyczne. Ich dzia\u0142ania by\u0142y spontaniczne, niekonwencjonalne i interaktywne. Cz\u0142onkowie ruchu Fluxus odrzucali sztuk\u0119 tradycyjn\u0105 i instytucjonalne stereotypy. Warto tu wymieni\u0107 nazwiska artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy zrewolucjonizowali sztuk\u0119, zmieniaj\u0105c j\u0105 na zawsze: Yoko Ono, John Cage, Nam June Paik, Alison Knowles, George Maciunas, Robert Filliou.<\/p>\n W latach siedemdziesi\u0105tych XX wieku ukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 wiele zjawisk i tendencji krytycznie nastawionych do obowi\u0105zuj\u0105cych w\u00f3wczas norm spo\u0142eczno-kulturalnych. Performerzy atakowali warto\u015bci okre\u015blaj\u0105ce, kto jest, artyst\u0105 a kto nim nie jest. Negowali rang\u0119 i znaczenie tradycyjnego poj\u0119cia sztuki. W tym okresie odnotowujemy dzia\u0142ania Mariny Abramovi\u0107<\/span>, pary Abramovi\u0107<\/span>\/Ulay, Chrisa Burdena, Carolee Schneemann. W swoich dzia\u0142aniach zajmowali si\u0119 badaniem wytrzyma\u0142o\u015bci cia\u0142a, kwestiami odczuwania b\u00f3lu, przekazywaniem energii. Wymieniono mi\u0119dzy innymi kreacj\u0119 Josefa Beuysa I like America and America like me<\/em> z 1974 roku, gdy artysta zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w klatce z szakalem, prac\u0119 Mariny Abramovi\u0107<\/span> Rythm<\/em> 0<\/em> z 1974 roku, w kt\u00f3rej artystka postawi\u0142a przed publiczno\u015bci\u0105 siedemdziesi\u0105t dwa przedmioty, w tym r\u00f3\u017cnego rodzaju narz\u0119dzia, jak n\u00f3\u017c czy bro\u0144 paln\u0105, zach\u0119caj\u0105c widz\u00f3w do interakcji, performans Yoko Ono Cut Pices<\/em> z 1964 roku, w ramach kt\u00f3rego artystka zaprasza\u0142a publiczno\u015b\u0107 do obcinania kawa\u0142k\u00f3w jej ubra\u0144, symbolizuj\u0105c w ten spos\u00f3b akt przemocy i zaanga\u017cowania widza, performans Valie Export Tapp und Tastkino<\/em> z 1968 roku, dzia\u0142anie Yves\u2019a Kleina Anthropometries<\/em> of the Blue Epoch<\/em> z marca 1960 roku, z udzia\u0142em wymalowanych niebiesk\u0105 farb\u0105 nagich modelek, pozostawiaj\u0105cych po sobie \u015blady. W 1985 roku w Nowym Jorku powsta\u0142a grupa aktywistek i performerek Guerrilla Girls (https:\/\/www.kunstforum.de\/artikel\/guerilla-girls\/<\/a>). Ich dzia\u0142ania zwraca\u0142y uwag\u0119 na kwesti\u0119 nier\u00f3wno\u015bci p\u0142ci, demaskowa\u0142y seksizm, rasizm oraz dyskryminacj\u0119 i korupcj\u0119 w \u015bwiecie sztuki. Kolejn\u0105 interesuj\u0105c\u0105 performerk\u0105 z po\u0142owy lat osiemdziesi\u0105tych jest Andrea Freaser, kt\u00f3ra podczas swoich performans\u00f3w m\u00f3wionych oprowadza\u0142a widz\u00f3w po wystawach, krytykuj\u0105c instytucje muzealne oraz mechanizmy \u015bwiata sztuki. Wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a tak\u017ce feministyczn\u0105 grup\u0119 performerek The V-Girls (https:\/\/www.pismowidok.org\/en\/archive\/2016\/15-theatricality\/the-v-girls-feminism-and-the-authentic-subject<\/a>).<\/p>\n Na pocz\u0105tku XXI wieku uaktywnili si\u0119 tancerze eksperymentuj\u0105cy z performansem, tacy jak Tino Segal (https:\/\/www.brandeins.de\/magazine\/brand-eins-wirtschaftsmagazin\/2021\/koerper\/tino-sehgal-meine-arbeit-kann-nicht-kaputtgehen-wie-eine-skulptur<\/a>), Jerome Bel (https:\/\/www.pact-zollverein.de\/kuenstlerhaus\/kuenstlerinnen\/jerome-bel<\/a>) czy Isabel Margarita Louis (https:\/\/www.hgb-leipzig.de\/personen\/professor-innen_mitarbeiter-innen\/isabellewis#:~:text=Isabel%20Lewis%20(geb.,Insel%20vor%20der%20S%C3%BCdwestk%C3%BCste%20Floridas<\/a>). Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 tych artyst\u00f3w, zbuntowanych przeciw klasycznym teatrom ta\u0144ca, nie mie\u015bci\u0142a si\u0119 jednak w kryteriach wizualnego performansu artystycznego, lecz bardziej w obszarze performing art. Korzystaj\u0105c z przywilej\u00f3w poszerzonego poj\u0119cia sztuki, z sukcesem prezentowali swoje prace na r\u00f3\u017cnych biennale sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, documenta<\/em>, Manifesta<\/em>, oraz w muzeach czy galeriach.<\/p>\n Wiek XX w sztuce by\u0142 wyra\u017anie zdominowany przez perspektyw\u0119 zachodni\u0105, z przewag\u0105 przedstawicieli \u015bwiata anglo-ameryka\u0144skiego. W 1992 roku belgijski historyk sztuki, kurator documenta IX, Jan Hoet stwierdzi\u0142, \u017ce arty\u015bci z kontynent\u00f3w pozaeuropejskich nie robi\u0105 sztuki, tylko produkuj\u0105 r\u0119kodzie\u0142o. Podobne zdanie mia\u0142a francuska kuratorka documenta X Catherine David. Historia sztuki g\u0142\u00f3wnego nurtu dawa\u0142a niewiele przestrzeni kulturze \u201einnych\u201d. Sztuk\u0119 Azji, Afryki i Ameryki \u0141aci\u0144skiej prezentowano w muzeach etnograficznych.<\/p>\n W XXI wieku nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om. Namys\u0142 nad kolonializmem sprawi\u0142, \u017ce otworzono si\u0119 na reszt\u0119 \u015bwiata. W 2002 roku kuratorowane przez Nigeryjczyka z Nowego Jorku Okwui Enwezora documenta XI<\/em> zwr\u00f3ci\u0142y uwag\u0119 na reprezentant\u00f3w pochodz\u0105cych ze skolonializowanych kontynent\u00f3w. Do g\u0142osu zacz\u0119li dochodzi\u0107 przedstawiciele marginalizowanych kultur. Pomijani wcze\u015bniej arty\u015bci z najdalszych zak\u0105tk\u00f3w Afryki, Azji i Ameryki \u0141aci\u0144skiej zacz\u0119li organizowa\u0107 festiwale mi\u0119dzynarodowego performansu artystycznego z udzia\u0142em Amerykan\u00f3w i Europejczyk\u00f3w. Ignorowane niegdy\u015b przez sztuk\u0119 zachodu azjatyckie kraje, takie jak Chiny, Indie, Bangladesz, Birma, Indonezja, Sri Lanka, Tajlandia, Tajwan, Filipiny, Singapur, wykreowa\u0142y protagonist\u00f3w dope\u0142niaj\u0105cych obraz globalnego performansu artystycznego (https:\/\/www.textezurkunst.de\/de\/128\/raphael-cardoso-den-kanon-dekolonisieren\/<\/a>). Podczas, gdy w Europie i Stanach Zjednoczonych arty\u015bci wraz z Greenpeace i innymi organizacjami chroni\u0105cymi zwierz\u0119ta walcz\u0105 przeciwko maltretowaniu zwierz\u0105t, Chi\u0144czycy odwrotnie \u2013 nie widz\u0105 w tym \u017cadnego problemu. Gdy wyst\u0119powa\u0142am w Indiach i Bangladeszu, zosta\u0142am poinstruowana przez kurator\u00f3w, by nie \u0142ama\u0107 tabu oraz nie prowokowa\u0107 wygl\u0105dem ani swoim charakterystycznym kostiumem z naszytych element\u00f3w przypominaj\u0105cych waginy. Poza tym zabroniono wyst\u0119p\u00f3w nago albo p\u00f3\u0142nago. Dekolt i go\u0142e ramiona stawiano tak\u017ce pod znakiem zapytania.<\/p>\n Taka cenzura podcina skrzyd\u0142a artystom. Skutek jest taki, \u017ce w krajach postkolonialnych, w kt\u00f3rych nie ma demokracji, przyzwyczajeni do politycznego i religijnego totalitaryzmu performerzy nie s\u0105 w stanie stworzy\u0107 kierunku artystycznego, kt\u00f3ry przebi\u0142by dokonania sztuki Zachodu. Przyk\u0142adowo w 2022 roku niepowodzeniem sko\u0144czy\u0142a si\u0119 pr\u00f3ba zaadaptowania w Europie indonezyjskiego ruchu Lumbung lansowanego przez grup\u0119 Runan, kurator\u00f3w documenta XV<\/em>. Powodem tego konfliktu by\u0142y nie tylko oskar\u017cenia o propagowanie postaw antysemickich, lecz przede wszystkim brak poszanowania dla europejskiej tradycji indywidualizmu. Kolektywna dyscyplina nie le\u017cy w naturze europejskich artyst\u00f3w. Mimo \u017ce niekt\u00f3rzy postkolonialni performerzy podchwycili modn\u0105 na Zachodzie narracje, jak walka o prawa kobiet czy gender, to jednak uznanie praw i poszanowanie zwierz\u0105t, a tak\u017ce walka z zanieczyszczeniem \u015brodowiska nie s\u0105 popularne w Chinach, Bangladeszu czy w Afryce. Potrzeba du\u017co czasu, \u017ceby to zmieni\u0107.<\/p>\n Europejski performans artystyczny powsta\u0142 pod wp\u0142ywem buntu wobec wojen i struktur spo\u0142eczno-politycznych. Arty\u015bci kraj\u00f3w postkolonialnych przej\u0119li europejsk\u0105 form\u0119 wypowiedzi, ale nie buntu. Podczas festiwalu performansu Art is Everywhere<\/em> w Bangladeszu wielu performer\u00f3w prezentowa\u0142o podr\u00f3bki kultowych wyst\u0105pie\u0144 Mariny Abramovic i Ulaya oraz Chrisa Burdena. Ch\u0119\u0107 wtopienia si\u0119 w sztuk\u0119 zachodni\u0105 powodowa\u0142o tworzenie kopii. Wyj\u0105tek stanowili jedynie oryginalni arty\u015bci, kt\u00f3rzy wypracowali w\u0142asny styl wypowiedzi oparty na magii, zwyczajach i obrz\u0119dach ludowych w\u0142asnego kraju, jak znakomita artystka indyjska Dimple B. Shah czy Tajlandczyk Rirkrit Tiravanija z Chiang Mai, umiej\u0119tnie \u0142\u0105cz\u0105cy w swoich wyst\u0105pieniach interkontynentalne kultury.<\/p>\n Sztuka performansu artystycznego rozwin\u0119\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Afryce, w krajach takich jak Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun, Kongo. W Ghanie, w mie\u015bcie Kumasi, dzia\u0142a pr\u0119\u017cnie rezydencja artystyczna dla performer\u00f3w pIAR, za\u0142o\u017cona przez transseksualn\u0105 artystk\u0119 wizualn\u0105, performerk\u0119 i aktywistk\u0119 ruchu LGBT Va Bene Elikem Fiatsi. Genialne dzia\u0142ania Va Bene Elikem Fiatsi bazuj\u0105 na nawi\u0105zaniu do kolonializmu i niewolnictwa w Ghanie. Podobnie ugruntowany przez performera Ras Sankara Agboka, odbywaj\u0105cy si\u0119 rokrocznie festiwal performansu Emome<\/em> w Lome\/Togo prezentuje produkcje lokalnych artyst\u00f3w, cz\u0119sto oparte na rytua\u0142ach oraz historii przodk\u00f3w. Co prawda afryka\u0144scy performerzy nie s\u0105 przyt\u0142oczeni zakazem nago\u015bci, to jednak feminizm, prawa kobiet i zwierz\u0105t oraz ochrona przyrody raczej nie stanowi\u0105 tematyki dla ich artystycznych wyst\u0105pie\u0144. W Afryce Zachodniej ch\u0119tnie poruszanym tematem jest przemoc i kolonialny ucisk. Tu obserwujemy zdecydowany powr\u00f3t do dawnych rodzimych tradycji. Obecnie europejskie instytucje nie tylko w Berlinie, ale tak\u017ce w ca\u0142ych Niemczech ch\u0119tnie przyznaj\u0105 postkolonialnym artystkom i artystom granty oraz zapewniaj\u0105 im miejsce w muzeach. W ten spos\u00f3b, przez wprowadzenie r\u00f3wnouprawnienia sztuki, Europa pragnie naprawi\u0107 krzywdy kolonializmu.<\/p>\n Tekst i zdj\u0119cia: Alexandra Ho\u0142ownia<\/p>\n <\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”3827,3828,3829,3830,3831,3832″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.25.1″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sztuka performansu rozwin\u0119\u0142a si\u0119 na bazie eksperymentalnych praktyk futuryst\u00f3w i dadaist\u00f3w, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105czali do artystycznych koncepcji spontaniczne akcje. Przez \u0142amanie starych zasad futury\u015bci chcieli wprowadzi\u0107 post\u0119p i zmiany w sztuce. Futuryzm wywar\u0142 znaczny wp\u0142yw na sztuk\u0119 performansu i by\u0142 wa\u017cnym prekursorem tej formy wypowiedzi (https:\/\/www.thamesandhudsonusa.com\/books\/performance-art-from-futurism-to-the-present-softcover-fourth), a cz\u0119sto by\u0142 punktem wyj\u015bcia najbardziej radykalnych pomys\u0142\u00f3w. W 1909 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3831,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-3824","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3824"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3838,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3824\/revisions\/3838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych arty\u015bci konceptualni g\u0142osili, \u017ce pomys\u0142 jest wa\u017cniejszy ni\u017c materialna forma dzie\u0142a sztuki. Uprawiaj\u0105cy konceptualizm arty\u015bci skupiali si\u0119 na przekazie idei, a nie na estetyce dzie\u0142a. Konceptualizm otworzy\u0142 drog\u0119 dla dalszego rozwoju performansu artystycznego. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX wieku termin \u201esztuka performansu\u201d sta\u0142 si\u0119 zbiorczym okre\u015bleniem dzia\u0142a\u0144 artystycznych wykraczaj\u0105cych poza zwyk\u0142y zakres \u201esztuki performatywnej\u201d i \u201esztuki wizualnej\u201d. Pod wp\u0142ywem Antonina Artauda, futuryst\u00f3w, ruchu Dada, konceptualizmu i ruchu Fluxus performans artystyczny rozwin\u0105\u0142 si\u0119 w niezale\u017cn\u0105 form\u0119 sztuki.<\/p>\n
Performans artystyczny to dynamiczna i efemeryczna forma sztuki, skoncentrowana na bezpo\u015brednim procesie tw\u00f3rczym. Mo\u017ce si\u0119 on rozwija\u0107 w odniesieniu do koncepcji sztuk wizualnych lub wywodzi\u0107 si\u0119 ze sztuk performatywnych. W ka\u017cdym wypadku cia\u0142o performera uchodzi tu za medium, a samo wydarzenie ju\u017c w procesie kreacji staje si\u0119 dzie\u0142em. Magazyny sztuki, takie jak brytyjski \u201eReader\u2019s Digest\u201d czy ameryka\u0144ski \u201eArtland\u201d, wyr\u00f3\u017cni\u0142y kilka najwa\u017cniejszych performans\u00f3w XX wieku, zmieniaj\u0105cych, ich zdaniem, \u015bwiatow\u0105 histori\u0119 sztuki (https:\/\/www.readersdigest.co.uk\/culture\/art-theatre\/10-greatest-performance-artists; https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=HkNXM4aLzZg<\/a>; https:\/\/www.contemporaryartissue.com\/top-30-most-important-performance-artists\/)<\/a>.<\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie aktywni w tej dziedzinie stali si\u0119 Chi\u0144czycy, kt\u00f3rzy dzi\u0119ki licznej artystycznej emigracji \u015bci\u0105gali i \u015bci\u0105gaj\u0105 do swojego kraju najnowsze pr\u0105dy sztuki zachodniej. Warto wymieni\u0107 tu takie nazwiska, jak Zhan Huan, Ai Weiwei, Duan Yingmei, He Yunchang, Ma Luming, Huang Wenya, Qing Cai, Gao Ya, Xiao Lu. Tw\u00f3rcy ci dzia\u0142aj\u0105 poza granicami Chin, ale tak\u017ce w ojczy\u017anie. Jeden z moich ulubionych performer\u00f3w, Zhang Huan, latami z sukcesem tworzy\u0142 w Nowym Jorku, a po powrocie do Szanghaju wzbogaci\u0142 kultur\u0119 swojego kraju. Wielu chi\u0144skich performer\u00f3w wykorzystuje w swoich dzia\u0142aniach \u017cywe zwierz\u0119ta. Zjawisko to jest tak nagminne, \u017ce w 2017 roku z powod\u00f3w protest\u00f3w ameryka\u0144skich towarzystw ochrony zwierz\u0105t nie dopuszczono do otwarcia wystawy chi\u0144skiej sztuki w Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku (https:\/\/www.theartnewspaper.com\/2017\/09\/26\/guggenheim-withdraws-animal-works-from-chinese-art-show-after-threats-of-violence<\/a>). Chi\u0144scy performerzy zamierzali wystawi\u0107 walk\u0119 \u017cywych ps\u00f3w jako performans. Projekt ten wraz z innymi propozycjami z udzia\u0142em \u017cywych istot, jak owady, gady, p\u0142azy, usuni\u0119to z wystawy. Zakorzenione w tradycji kultury Chi\u0144skiej m\u0119czenie zwierz\u0105t jest niezrozumia\u0142e dla wielu Europejczyk\u00f3w. Gao Ya, uczestnicz\u0105c w festiwalu performansu artystycznego Art ist Everywhere<\/em> w Dhaka w Bangladeszu, w\u0142\u0105czy\u0142a do swojej instalacji kupion\u0105 na targu \u017cyw\u0105 ryb\u0119, kt\u00f3ra po pewnym czasie le\u017cenia bez wody zdech\u0142a.<\/p>\n