[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.25.1″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
\u201eDomy chroni\u0105, ziemia karmi, a drzewa daj\u0105 cie\u0144\u201d \u2013 g\u0142osi podtytu\u0142 wystawy IMMER NOCH<\/em> \/ NADAL<\/em>, kt\u00f3r\u0105 do 23 czerwca mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Kunsthalle w przygranicznym G\u00f6rlitz. Brzmi to niemal sielankowo. W reakcji na te s\u0142owa wyobra\u017ania podsuwa wizj\u0119 budynku, kt\u00f3ry jest autentycznym azylem i domem pokole\u0144, gruntu, po kt\u00f3rym st\u0105pa si\u0119 bezpiecznie i pewnie, oraz natury, drzew, kt\u00f3re s\u0105 przychylne. Ale ta wystawa niesie inne przes\u0142anie, wraz z gorzk\u0105 prawd\u0105 o pograniczu. Dramatycznie odmienne. A co, je\u015bli dom to cztery \u015bciany, kt\u00f3re kryj\u0105 dramaty i d\u017awigaj\u0105 historie przesiedle\u0144? Je\u015bli grunt zapada si\u0119 nie tylko pod nogami, ale tak\u017ce grobami anonimowych ofiar wojny? Je\u015bli na drzewach, z kt\u00f3rych ga\u0142\u0119zi zwisaj\u0105 smaczne owoce, zwisa\u0142 sznur?<\/p>\n Natura nie protestuje, natura milcz\u0105co przyzwala. Drzewa daj\u0105 cie\u0144. Wydaj\u0105 owoce. Zasadzone i piel\u0119gnowane przez Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy po wojnie musieli opu\u015bci\u0107 swoje ziemie, ogrody i sady, sta\u0142y si\u0119 drzewami nap\u0142ywowych polskich (a teraz tak\u017ce ukrai\u0144skich) rodzin. Ziemia nie pami\u0119ta. Nie pomni, ile krwi wch\u0142on\u0119\u0142a, dla ilu nie by\u0142a lekk\u0105. Domy przyjm\u0105 ka\u017cdego i ka\u017cdego zapomn\u0105. Z opustosza\u0142ych stan\u0105 si\u0119 pe\u0142nymi. W oknach pojawi\u0105 si\u0119 nowe firanki, a we wn\u0119trzach \u2013 nowe \u017cycie nowych ludzi. To oni b\u0119d\u0105 teraz zbiera\u0107 \u201ete same\u201d czere\u015bnie.<\/p>\n Z \u201etych samych\u201d czere\u015bni, zebranych w dolno\u015bl\u0105skim Tarczynie ko\u0142o Wlenia, Bart\u0142omiej Puch zrobi\u0142 przetwory. W przygotowaniu d\u017cemu pomagali mu inni uczestnicy tarczy\u0144skiej rezydencji (o czym poni\u017cej). Po sko\u0144czonej pracy ruszyli na wie\u015b, by obdzieli\u0107 przysmakiem mieszka\u0144c\u00f3w niewielkiej miejscowo\u015bci o niebywa\u0142ej historii (po)wojennej \u2013 bo historia ka\u017cdej osady na pograniczu jest przecie\u017c niebywa\u0142a. To, co zosta\u0142o \u2013 par\u0119 s\u0142oik\u00f3w szkar\u0142atnej galaretki \u2013 ogl\u0105damy na wystawie w Kunsthalle. To rezultat kolektywnej pracy nad owocami z\u00a0drzew, kt\u00f3re autor nazywa \u201epierwszymi przyjaci\u00f3\u0142mi osadnik\u00f3w\u201d.<\/p>\n Du\u017co bardziej radykalnie o konflikcie wyp\u0119dzonych i nap\u0142ywowych wypowiedzia\u0142a si\u0119 Lisa Maria Baier, m\u0142oda bezkompromisowa tw\u00f3rczyni film\u00f3w i fotografka, kt\u00f3ra dramatycznej historii rodzinnej po\u015bwi\u0119ci\u0142a statyczne i ruchome kadry. To ulotne zdj\u0119cia i uj\u0119cia dziewczyny \u2013 ba\u015bniowe, gdy na jej blond w\u0142osach powiewaj\u0105 k\u0142osy z wianka, a wstrz\u0105saj\u0105ce, gdy przywo\u0142uj\u0105 brutalne motywy krzywdy m\u0142odych kobiet \u2013 niewinnych ofiar wojennego bestialstwa. Kobiety od pokole\u0144 doznaj\u0105 krzywd i przemocy w walce m\u0119\u017cczyzn. Mocne obrazy. Najmocniejszy przekaz niesie jednak dokumentacja artystycznego, performatywnego aktu autorki, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 in-situ<\/em> (w Tarczynie), gdzie w\u0142asnor\u0119cznie wykopa\u0142a gr\u00f3b \u2013 dla wszystkich anonimowych ofiar wojny i powojennych wydarze\u0144. Wielkoformatowy banner ze zdj\u0119ciem cmentarnego do\u0142u z trudem przywodzi na my\u015bl pojednanie czy uhonorowanie ofiar przy\u015bwiecaj\u0105ce tw\u00f3rczyni w jej wykonywanej przez wiele dni pracy. Wzbudza tyle podziw dla ogromu wysi\u0142ku koniecznego do wykopania jamy, ile zwykle ukrywane g\u0142\u0119boko przera\u017cenie i wzruszenie zapomnianym, bezimiennym losem ofiar, kt\u00f3re cz\u0119sto nie doczeka\u0142y si\u0119 grobu.<\/p>\n Podobne sekwencje odtworzy\u0142 i udokumentowa\u0142 Oscar Lebeck. Jego film (zapis wideo performansu dokamerowego \u017bniwa<\/em>) to \u201eniemy pomnik\u201d ofiar Holocaustu. Artysta, odtwarzaj\u0105c kos\u0105 gest \u017cniwiarza, pr\u00f3buje \u201eoczy\u015bci\u0107\u201d teren oboz\u00f3w koncentracyjnych Gross-Rosen oraz Falkensee, by pami\u0119\u0107, kt\u00f3ra obrasta w nast\u0119pne wspomnienia, niczym koszona trawa \u2013 nie mia\u0142a szansy \u201ezarosn\u0105\u0107\u201d, zas\u0142oni\u0107 ich i \u201ezachwa\u015bci\u0107\u201d. Do tego samego zabiegu artystycznego si\u0119gn\u0105\u0142 w kolejnej pracy. Stary projektor slajd\u00f3w wrzuca co chwil\u0119 nowy widok mglistego kszta\u0142tu bry\u0142y barak\u00f3w obozowych. To fotomonta\u017c, poniewa\u017c w Gross-Rosen, gdzie wykona\u0142 zdj\u0119cia, pozosta\u0142y ju\u017c tylko fundamenty. Przywr\u00f3cenie \u201egabaryt\u00f3w\u201d r\u00f3wna si\u0119 wskrzeszeniu pami\u0119ci. Zr\u00f3wnanie z ziemi\u0105 mur\u00f3w nie r\u00f3wna si\u0119 unicestwieniu wspomnie\u0144.<\/p>\n Te postanowi\u0142a zachowa\u0107 kolejna artystka \u2013 Oliwa Drozdowicz. Jej instalacja zaprezentowa\u0142a artefakty \u2013 notatniki, w kt\u00f3rych jej babcie przez wiele dekad prowadzi\u0142y zapiski potrzebne do kontynuowania familijnego fachu ogrodniczego. Po\u017c\u00f3\u0142k\u0142e kartki zawieraj\u0105ce odr\u0119czne opisy pogody z kolejnych dni, nocy, miesi\u0119cy i lat, porady i uwagi ogrodnicze oraz dokumentacje etap\u00f3w pracy, uzupe\u0142ni\u0142a o rodzinne wizerunki. Dawne portrety rodowe odtworzy\u0142a autorsk\u0105 technik\u0105 \u2013 tak\u017ce zgodn\u0105 z rodzinnymi tradycjami \u2013 antotypii (wykorzystuj\u0105cej ro\u015bliny do wytworzenia emulsji \u015bwiat\u0142oczu\u0142ej). Sentymentalizm pracy wynika nie tylko z epokowego sztafa\u017cu, lecz r\u00f3wnie\u017c z faktu, \u017ce stworzone t\u0105 nietrwa\u0142\u0105 technik\u0105 fotografie blakn\u0105, a\u017c kiedy\u015b znikn\u0105 \u2013 jak przez lata znikn\u0119\u0142y kolejne osoby z rodziny. O\u00a0swoistym zawieszeniu w czasie i\u00a0odczarowaniu pustki m\u00f3wi te\u017c instalacja Twoje obrusy wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105 w u\u017cyciu, Babciu<\/em>, kt\u00f3ra na\u015bladuje suszenie obrus\u00f3w. Zgodnie z \u017cyczeniem artystki tkaniny znalezione w babcinej szafie zosta\u0142y \u015bci\u0105gni\u0119te ze sznurka przez odwiedzaj\u0105cych wystaw\u0119 i ozdobi\u0105 kolejne sto\u0142y (a\u00a0instalacja b\u0119dzie systematycznie uzupe\u0142niana).\u00a0<\/p>\n Przedmioty domowego i przydomowego u\u017cytku pos\u0142u\u017cy\u0142y za pretekst do dw\u00f3ch udanych realizacji wielkoformatowych Marca Tobiasa Winterhagena. Autor niezwykle zaaran\u017cowa\u0142 przestrze\u0144, sytuuj\u0105c w centrum Kunsthalle gigantycznej skali drewnian\u0105 miark\u0119. Zestawi\u0142 przyziemne wspomnienie towarzysz\u0105cego mu w remoncie domu podr\u0119cznego, a\u00a0niepor\u0119cznego narz\u0119dzia z metaforycznym problemem w\u0142a\u015bciwego oszacowania skali, wytyczenia granicy, znalezienia miary i nieadekwatno\u015bci pr\u00f3b sparametryzowania tego, co niemierzalne \u2013 odczu\u0107 to\u017csamo\u015bciowych, narodowych, patriotycznych pogranicznik\u00f3w. Drug\u0105 prac\u0119 \u2013 wielki sznur zwini\u0119ty w w\u0119ze\u0142 (\u201ep\u0119tl\u0119 samob\u00f3jc\u00f3w\u201d) \u2013 wykona\u0142 z d\u0142ugo\u015bci dok\u0142adnie odwzorowuj\u0105cej szeroko\u015b\u0107 Nysy w miejscu emigracyjnych przekrocze\u0144 wodnej granicy dla upami\u0119tnienia wszystkich, kt\u00f3rzy uton\u0119li w drodze do lepszego \u015bwiata. \u00a0<\/p>\n Grzegorz Bibro tak\u017ce odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do motywu rzeki. \u201eTymczasowi\u201d, \u201eNowi \u2013 nap\u0142ywowi\u201d, \u201eRdzenni \u2013 zmienni\u201d \u2013 g\u0142osz\u0105 jego neony, podkre\u015blaj\u0105c gr\u0105 p\u0142ynnych s\u0142\u00f3w konwencje, kt\u00f3re staj\u0105c si\u0119 stereotypem, s\u0105 twardsze ni\u017c najtwardszy mur. Daria Bielienkov z kolei podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 dyskusji z wyobra\u017ceniem zamieszkania, zasiedlenia i zadomowienia przez makiet\u0119 domu rodzinnego. Podobnie idylliczn\u0105 wizj\u0119 snuje Anastasiia Zazuliak, kt\u00f3ra cyklem fotografii oraz ksi\u0105\u017ck\u0105 fotograficzn\u0105 dokumentuje codzienne \u017cycie tarczynian w ich miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra \u201epomimo burzliwej przesz\u0142o\u015bci pozostaje domem dla swoich mieszka\u0144c\u00f3w i ciep\u0142o wita go\u015bci\u201d. Ulotny dokument filmowy o odchodz\u0105cej wraz z lud\u017ami rzeczywisto\u015bci zaprezentowa\u0142 Viktor Witkowski. W jego pracy t\u0119sknota za odchodz\u0105cym w\u00a0niepami\u0119\u0107 \u017cyciu wiejskim ust\u0119puje melancholijnej refleksji o uporczywym rozpami\u0119tywaniu krzywd. Opowiadanie i wiersz Piotra Szymona Ma\u0144czaka wzmacniaj\u0105 ten przekaz, w kt\u00f3rym nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 rozprawienia si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 i obsesja poszukiwania w\u0142asnego miejsca wraca niczym traumatyczny mi\u0119dzypokoleniowy leitmotiv<\/em>. \u00a0<\/p>\n \u201eHistoria pogranicza \u0142\u0105czy, cho\u0107 dotyczy podzielenia. Losy jego mieszka\u0144c\u00f3w zawsze s\u0105 symetryczne wzgl\u0119dem ustalonej granicy. Zagubienia i cierpienia do\u015bwiadczali ludzie po obu jej stronach. Wci\u0105\u017c s\u0105 obecne w pami\u0119ci, rozmowach, a tak\u017ce w tw\u00f3rczo\u015bci artystek i artyst\u00f3w. Wystawa \u00bbNADAL\u00ab gromadzi prace os\u00f3b wra\u017cliwych na zawi\u0142e dzieje tego regionu\u201d \u2013 pisze w tek\u015bcie przewodnim wystawy kuratorka Jagna Dom\u017calska. I dodaje: \u201eDolno\u015bl\u0105ska przyroda ma pot\u0119\u017cn\u0105 si\u0142\u0119; jest w niej niezwyk\u0142a bujno\u015b\u0107, ale te\u017c dojmuj\u0105ca cisza, kt\u00f3ra umo\u017cliwia refleksj\u0119. [\u2026] Zawarte w tytule domy, ziemia i drzewa wi\u0105\u017c\u0105 historie ludzi mieszkaj\u0105cych w okre\u015blonym miejscu. Teraz nieprzerwanie s\u0142u\u017c\u0105 dalszym pokoleniom. Nadal te\u017c jest o czym rozmawia\u0107 i odkrywa\u0107 to, co wbrew pozorom wcale nas nie dzieli\u201d.<\/p>\n Ludzie odchodz\u0105, \u015bwiadkowie historii przemijaj\u0105. Ale nie przemija prawda o tych ziemiach i\u00a0nie przemijaj\u0105 same historie. To artystyczne za\u0142o\u017cenie te\u017c nie przemija, jakby stale wyradza\u0142o si\u0119, wykwita\u0142o na nowo, wzbiera\u0142o niczym niewygodne wspomnienia, traumatyczne feedbacki, niechciana przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie chce da\u0107 si\u0119 zapomnie\u0107. NADAL<\/em> to trzecia ju\u017c ods\u0142ona projektu, kt\u00f3ry ewoluowa\u0142 przez wiele miesi\u0119cy. Warto przypomnie\u0107 jego wieloetapow\u0105 histori\u0119. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ona w 2023 roku wraz z premierow\u0105 edycj\u0105 programu rezydencji W\/E LAB (West\/East Laboratory) zainicjowanego przez wroc\u0142awski OPENHEIM w\u00a0zamiejscowej plac\u00f3wce w Tarczynie. Odby\u0142 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142pracy z partnerami (Galeria Sztuki w Legnicy, Muzeum \u015al\u0105skie w G\u00f6rlitz, O\u015brodek Kultury i Sztuki we Wroc\u0142awiu, Fundacja Flowland) i przy wsparciu Fundacji Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej oraz Marsza\u0142ka Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego. Liczne rezydencje, w kt\u00f3rych wzi\u0119li udzia\u0142 m\u0142odzi tw\u00f3rcy z Niemiec, Polski i Ukrainy, zaowocowa\u0142 w pierwszej kolejno\u015bci wystaw\u0105 Ziemia pami\u0119ta<\/em> w legnickiej Galerii Ring (wrzesie\u0144\u2013pa\u017adziernik 2023 roku), a nast\u0119pnie ekspozycj\u0105 Ro\u015bnie we mnie to wszystko co we mnie maleje<\/em> we wroc\u0142awskich Bulvarach (grudzie\u0144 2023 roku), aby p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej, w maju 2024 roku, w nowej ods\u0142onie (i nieco odmienionym sk\u0142adzie osobowym) objawi\u0107 si\u0119 za spraw\u0105 Muzeum \u015al\u0105skiego w G\u00f6rlitz. Kuratork\u0105 wszystkich trzech pokaz\u00f3w by\u0142a Jagna Dom\u017calska, kt\u00f3ra ka\u017cdorazowo modyfikowa\u0142a sk\u0142ad autorski ca\u0142o\u015bci. Do ka\u017cdej z wystaw zaprosi\u0142a kilkoro artystek i artyst\u00f3w z Polski, Niemiec i\u00a0Ukrainy, przy czym w pierwszej edycji byli to wy\u0142onieni w projekcie W\/E LAB uczestnicy rezydencji w Tarczynie.<\/p>\n Na zako\u0144czenie wystawy organizatorzy przewidzieli wydarzenia towarzysz\u0105ce.<\/p>\n Tekst: Justyna Teodorczyk<\/p>\n Zdj\u0119cia: materia\u0142y organizatora<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3854,3855,3856,3857,3858,3859,3860,3861,3862,3863,3864,3865,3866,3867,3868,3869,3870,3871,3872,3873,3874,3875,3876,3877,3878,3879,3880,3881,3882,3883,3884,3885,3886,3887,3888,3889″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.25.1″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eDomy chroni\u0105, ziemia karmi, a drzewa daj\u0105 cie\u0144\u201d \u2013 g\u0142osi podtytu\u0142 wystawy IMMER NOCH \/ NADAL, kt\u00f3r\u0105 do 23 czerwca mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Kunsthalle w przygranicznym G\u00f6rlitz. Brzmi to niemal sielankowo. W reakcji na te s\u0142owa wyobra\u017ania podsuwa wizj\u0119 budynku, kt\u00f3ry jest autentycznym azylem i domem pokole\u0144, gruntu, po kt\u00f3rym st\u0105pa si\u0119 bezpiecznie i pewnie, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3862,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-3852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3852"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3893,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3852\/revisions\/3893"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}