[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.17.4″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
W Muzeum Adama Mickiewicza w \u015amie\u0142owie zadzia\u0142y si\u0119 rzeczy radykalne, kt\u00f3re zapisa\u0142y si\u0119 na kartach jego historii jako te najmocniej ingeruj\u0105ce w zabytkow\u0105 przestrze\u0144. A sprawc\u0105 tych zdarze\u0144 by\u0142 Robert Ku\u015bmirowski, kt\u00f3ry wraz z innymi artystami zdecydowa\u0142 si\u0119 zademonstrowa\u0107 wsp\u00f3\u0142istnienie odr\u0119bnych \u015bwiat\u00f3w: tradycyjnego i wsp\u00f3\u0142czesnego. Otwarcie wystawy, kt\u00f3re powi\u0105zane zosta\u0142o z dzia\u0142aniami performatywnymi grupy Czarny Karze\u0142, mia\u0142o miejsce 8 maja br. na terenie muzeum. Ju\u017c sam tytu\u0142: \u201eI AM\u201d, akcentuj\u0105c jednoczesno\u015b\u0107 monogramu wieszcza oraz angielskie t\u0142umaczenie s\u0142\u00f3w \u201eja jestem\u201d, nader wyra\u017anie zaznacza obecno\u015b\u0107 tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 w swojej realizacji zar\u00f3wno zbiory z ekspozycji, jak i te zebrane przez niego z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 i szaradowo zinterpretowane.<\/p>\n
Oddanie przestrzeni muzealnej Robertowi Ku\u015bmirowskiemu by\u0142o odwa\u017cn\u0105 decyzj\u0105, mo\u017cna by rzec ryzykown\u0105, gdy\u017c artysta ten, nazywany \u201efa\u0142szerzem rzeczywisto\u015bci\u201d czy te\u017c \u201egeniuszem atrapy\u201d, nie szcz\u0119dzi \u015brodk\u00f3w ani nie waha si\u0119 przed zdecydowanymi dzia\u0142aniami. Nie do\u015bwiadczymy tutaj sentymentalnej w\u0119dr\u00f3wki w g\u0142\u0105b historii i \u017cycia Mickiewicza. Tw\u00f3rca \u201ewtapia\u201d si\u0119 w otoczenie, kreuje w\u0142asn\u0105 narracj\u0119, a tak\u017ce tworzy r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, swoiste muzeum w muzeum. Rozsiewa jednocze\u015bnie tak zwane \u201ewirusy\u201d, kt\u00f3re zar\u00f3wno ingeruj\u0105 w przestrze\u0144, jak i udaj\u0105 jej integralne sk\u0142adniki.<\/p>\n
Na sale ekspozycyjne prowadz\u0105 z dw\u00f3ch przeciwnych stron dwie p\u00f3\u0142koliste, \u015bwietliste galerie. Rozpo\u015bcieraj\u0105ca si\u0119 \u017cywa ziele\u0144, nadaj\u0105ca tym korytarzom charakter oran\u017cerii, zosta\u0142a uzupe\u0142niona o szczeg\u00f3lny projekt pt. \u201ePrzekwity\u201d stanowi\u0105cy po\u0142\u0105czenie fotografii Marty Zgierskiej ze \u015bcie\u017ck\u0105 d\u017awi\u0119kow\u0105 Jerzego Norkowskiego. Artystka zebra\u0142a przedwio\u015bniem wysuszone, do\u015bwiadczone przez nie\u0142atwe warunki atmosferyczne ro\u015bliny i uwieczni\u0142a je w typowym dla siebie, ascetycznym stylu. Towarzysz\u0105 im zdeformowane d\u017awi\u0119ki natury, zaczerpni\u0119te z parku \u015amie\u0142owskiego, jakby odwo\u0142anie do tego, co dzieje si\u0119 niepokoj\u0105cego w przyrodzie. Czy\u017cby by\u0142a to pie\u015b\u0144 przysz\u0142o\u015bci?<\/p>\n
Na pi\u0119trze Robert Ku\u015bmirowski zaaran\u017cowa\u0142 przedsionek, rodzaj preludium do kolejnych dzia\u0142a\u0144, wpisuj\u0105cy si\u0119 w znamienne dla jego tw\u00f3rczo\u015bci cykle podrobionych dokument\u00f3w. Wyeksponowane zosta\u0142y tu w gablotach wykonane przez niego stronnice tytu\u0142owe dzie\u0142 Mickiewicza, do kt\u00f3rych realizacji pos\u0142u\u017cy\u0142y mu kartki starych ksi\u0105\u017cek ze znakami bibliotecznymi i piecz\u0105tkami, sprawnie sugeruj\u0105cymi autentyczno\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w. Po drugiej stronie zaprezentowano plakat wernisa\u017cu utrzymany w XIX-wiecznej stylistyce drukarskiej. Pod nim widniej\u0105 unikalne rysunki z czas\u00f3w romantyzmu \u2013 portrety wa\u017cnych person, kt\u00f3re zosta\u0142y wydrukowane i poprawione przez artyst\u0119 o\u0142\u00f3wkiem. Istna, romantyczna korekta b\u0119d\u0105ca odpowiednikiem interwencji w Photoshopie.<\/p>\n
Z przedsionka przechodzimy do tzw. \u201ePokoju czystego\u201d, w kt\u00f3rym dominuje cisza, wizualna asceza, a tak\u017ce specyficzna dezinformacja. Dominuj\u0105ce r\u00f3\u017cne odcienie bieli maj\u0105 dla artysty r\u00f3wnie\u017c symbolik\u0119 osobist\u0105 \u2013 odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do wn\u0119trz szpitalnych, w kt\u00f3rych dane mu by\u0142o sp\u0119dzi\u0107 spor\u0105 ilo\u015b\u0107 czasu w dzieci\u0144stwie. Sterylno\u015b\u0107 przestrzeni zaburza jej poznanie, odziera muzealne przedmioty z wszelkich nazw (puste kartki informacyjne), funkcji, znacze\u0144. Eksponuj\u0105c te braki poznawcze, Ku\u015bmirowski wyczy\u015bci\u0142 pomieszczenie z to\u017csamo\u015bci i historii, po\u0142\u0105czy\u0142 je z ra\u017c\u0105c\u0105 biel\u0105 marmurowych, plastikowych czy te\u017c papierowych element\u00f3w. Dos\u0142owne wybielenie pozbawia niezb\u0119dnych informacji, odniesie\u0144, subiektywnych ocen \u2013 jest jakby odwo\u0142aniem do nadmiernej gloryfikacji Mickiewicza, bez skaz i przek\u0142ama\u0144. Z ciemnych, granatowych \u015bcian sali bezpardonowo wybijaj\u0105 si\u0119 sterylne fotografie Marty Zgierskiej. Prezentuj\u0105 jasnoszare odlewy twarzy, b\u0119d\u0105ce jej osobliwym studium w\u0142asnego wizerunku: od najbardziej precyzyjnego po to najmniej dok\u0142adne. Zabieg ten natychmiast przywodzi na my\u015bl mask\u0119 po\u015bmiertn\u0105 Mickiewicza. Biel szpitaln\u0105 traktowa\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c jako przekorne odwo\u0142anie do wirus\u00f3w, kt\u00f3re niepozornie opanowa\u0142y pa\u0142ac \u015bmie\u0142owski.<\/p>\n
Udaj\u0105c si\u0119 do kolejnego pomieszczenia, wkraczamy do zupe\u0142nie innej rzeczywisto\u015bci, pozbawionej celowo\u015bci i higienicznej pow\u0142oki. Jest ni\u0105 sala upad\u0142a, czyli tzw. \u201ePok\u00f3j brudny\u201d, utracony, stanowi\u0105cy rodzaj przepa\u015bci pami\u0119ci o wyeksponowanych przedmiotach. Mamy tutaj troskliwe przywr\u00f3cenie materia\u0142\u00f3w muzealnych i zarazem ich zatracenie \u2013 znamienny dla artysty zabieg wskrzeszania tego, co odrzucone. Zaprezentowana zosta\u0142a w ten spos\u00f3b osobista wizja entropii czy te\u017c zniszczenia dokonanego przez czas i ludzi. Ku\u015bmirowski spenetrowa\u0142 prawie ka\u017cd\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 muzeum w poszukiwaniu resztek pami\u0119ci i zapomnienia. Pozwoli\u0142 tym obiektom przem\u00f3wi\u0107 raz jeszcze, wydoby\u0142 z nich pi\u0119kno i szlachetno\u015b\u0107. A s\u0105 nimi mi\u0119dzy innymi: wys\u0142u\u017cone pianino salonowe, wybrakowany piec kaflowy, \u201epa\u0142acowa\u201d betonowa kolumna, ramy obraz\u00f3w czy odwr\u00f3cone ich ty\u0142y, wybrakowane ksi\u0119gi \u2013 elementy te nadaj\u0105 informacj\u0119, \u017ce mamy do czynienia z rzeczywisto\u015bci\u0105 muzealn\u0105 czy te\u017c postmuzealn\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w, zgodnie z ide\u0105 mistyfikacji, by\u0142a celowo podniszczana, odymiana \u015bwieczk\u0105 lub palona palnikiem \u2013 swoiste zabiegi kosmetyczne na potrzeby instalacji. Pozosta\u0142e artefakty, zachowane w r\u00f3\u017cnorodnej kondycji oraz zainfekowane ze wzgl\u0119du na z\u0142e warunki przechowywania, zosta\u0142y losowo w\u0142\u0105czone w ca\u0142\u0105 kolekcj\u0119 zbudowan\u0105 z warstw nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na siebie znacze\u0144. A znacze\u0144 tych artysta, jak sam twierdzi, nie kolekcjonuje, on nimi zwyczajnie \u201e\u017congluje\u201d[1]<\/span><\/a>. Nieumy\u015blna fuzja przedmiot\u00f3w prowadzi jednak do ciekawych po\u0142\u0105cze\u0144 i symbolicznych odniesie\u0144 – pewnej kooperacji, kt\u00f3rej mo\u017cna si\u0119 dopatrywa\u0107, dla przyk\u0142adu, w zestawieniu ceremonialnego krzy\u017ca ze zdezelowanym zegarem w towarzystwie medalionu Mickiewicza. Nietrudno ulec pokusie nadinterpretacji.<\/p>\n W reprezentatywnej sali centralnej \u0141ukasz Owczarzak swoj\u0105 prac\u0105 Festum<\/em>\u00a0wpisa\u0142 si\u0119 ur\u0105gliwie i wyzywaj\u0105co w pocz\u0119stunek zorganizowany na potrzeby wernisa\u017cu oraz w sam\u0105 celowo\u015b\u0107 pomieszczenia. Rozlokowa\u0142 j\u0105 mi\u0119dzy prawdziwymi elementami cateringu, by odnie\u015b\u0107 si\u0119 do tego, jak rzeczywi\u015bcie konsumujemy sztuk\u0119, zachowuj\u0105c jednocze\u015bnie konwenanse pa\u0142acowe. Makabryczne i kojarz\u0105ce si\u0119 z kadrami film\u00f3w gore<\/em> zdj\u0119cia stanowi\u0105 dekoracj\u0119 cz\u0119\u015bci zastawy sto\u0142owej. Odnajdziemy tutaj r\u00f3wnie\u017c kolejn\u0105 fotografi\u0119 Marty Zgierskiej \u201eudaj\u0105c\u0105\u201d wisz\u0105cy wcze\u015bniej obraz Gerarda Thomas’a pt. Alegoria sztuk i nauk<\/em>. Reprezentacyjna czy wr\u0119cz poczt\u00f3wkowa fotografia pokoju przeczy ironicznej wymowie ceremonia\u0142u Owczarzaka.<\/p>\n W Gabinecie Che\u0142kowskich Robert Ku\u015bmirowski bez ogr\u00f3dek manifestuje swoj\u0105 obecno\u015b\u0107: staje si\u0119 przodkiem tego szlacheckiego rodu. Na \u015bcianie umieszcza sw\u00f3j malarski portret – jak stwierdzi\u0142 \u2013 w swej \u201enieudolno\u015bci\u201d odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do wisz\u0105cych obok, nieporadnie wykonanych wydruk\u00f3w przedstawiaj\u0105cych reprezentant\u00f3w rodziny Che\u0142kowskich. Na sekretarzyku natomiast \u201ewkupi\u0142 si\u0119\u201d w ni\u0105, ustawiaj\u0105c obok wizerunk\u00f3w jej cz\u0142onk\u00f3w swoj\u0105 dostojn\u0105, oprawion\u0105 fotografi\u0119. Nie zabrak\u0142o tutaj kolejnych rodzinnych akcent\u00f3w w postaci stylizowanego na obiekt z epoki zdj\u0119cia artysty z ma\u0142\u017conk\u0105.<\/p>\n W pozosta\u0142ych salach odnajdziemy kolejne \u201epodszywaj\u0105ce si\u0119\u201d obiekty, umy\u015blnie wpisane w sta\u0142\u0105 przestrze\u0144 ekspozycyjn\u0105, kt\u00f3re powinno wyhaczy\u0107 ka\u017cde wytrawne oko. S\u0105 nimi: lampion z cmentarza weneckiego, obraz amork\u00f3w, niewielki wydruk portretu kobiety na p\u0142\u00f3tnie oprawiony plastikow\u0105 ram\u0105 od zegara czy wreszcie figurka wieszcza w sekretarzyku w Pokoju Mickiewicza. Obr\u00f3cona ty\u0142em do widz\u00f3w twarz pisarza przegl\u0105da si\u0119 w lustrach, uzyskuj\u0105c portret zwielokrotniony, przywodz\u0105cy na my\u015bl eksperymentalne poczynania Wac\u0142awa Szpakowskiego, Witkacego czy Marcela Duchampa. Zabieg ten mo\u017ce kojarzy\u0107 si\u0119 z mistycznymi poszukiwaniami w\u0142asnego \u201eja\u201d lub po prostu z wp\u0142ywami kultury popularnej i wszechobecnym \u201eselfie\u201d.<\/p>\n Wa\u017cnym uzupe\u0142nieniem wernisa\u017cu by\u0142a interwencja performatywna grupy Czarny Karze\u0142, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie towarzyszyli widzom na terenie ekspozycji, by ostatecznie przeprowadzi\u0107 akcj\u0119 z Robertem Ku\u015bmirowskim na dziedzi\u0144cu pa\u0142acu \u015bmie\u0142owskiego. O istocie tych rozwi\u0105za\u0144 \u015bwiadczy wypowiedziany niegdy\u015b komentarz artysty: \u201eSam moment otwarcia nie jest ju\u017c dla mnie wa\u017cny. Dlatego wymy\u015blam sobie performance, \u017ceby nie s\u0142ysze\u0107 uwag. Siedz\u0119 w \u015brodku pracy i naznaczam j\u0105 swoj\u0105 osob\u0105. Wtedy ona staje si\u0119 jeszcze bardziej autentyczna. Bo obecno\u015b\u0107 cz\u0142owieka powoduje, \u017ce wszystko, co sztuczne i wykreowane, zaczyna by\u0107 autentykiem\u201d[2]<\/span><\/a>.<\/p>\n Projekt \u201eI AM\u201d wpisuje si\u0119 w muzealne oczywisto\u015bci w r\u00f3\u017cnoraki spos\u00f3b. Zaznacza przede wszystkim obecno\u015b\u0107 czy te\u017c raczej jej r\u00f3wnorz\u0119dne odmiany sygnalizuj\u0105ce dominacj\u0119 os\u00f3b i przedmiot\u00f3w. Zestawia wreszcie dwie idee kolekcji: maniakalnego, prywatnego natr\u0119ctwa z kolekcjonerstwem instytucjonalnym, odg\u00f3rnie znormalizowanym. Niekiedy wstrz\u0105sa przestrzeni\u0105, innym razem zaburza jedynie percepcj\u0119 tradycyjnej organizacji wn\u0119trz. Dzia\u0142ania te mog\u0105 przywo\u0142a\u0107 na my\u015bl katastroficzne wizje Anselma Kiefera, kt\u00f3re osaczaj\u0105 miejsca ekspozycji, jak np. w malarskiej instalacji w Palazzo Ducale w Wenecji pt. \u201eQuesti scritti, quando verranno bruciati, daranno finalmente un po\u2019 di luce (Andrea Emo)\u201d (t\u0142um. w\u0142asne: \u201eTe pisma, gdy zostan\u0105 spalone, rzuc\u0105 wreszcie troch\u0119 \u015bwiat\u0142a\u201d) towarzysz\u0105cej tegorocznemu, 59. Biennale. Robert Ku\u015bmirowski potrafi sprawnie wpisa\u0107 si\u0119 w muzealne wn\u0119trza, tak aby rozpoznanie element\u00f3w zaka\u017anych sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej jedynie dezorientowa\u0142o widz\u00f3w, delikatnie podwa\u017ca\u0142o ich spostrzegawczo\u015b\u0107 i wystawia\u0142o na pr\u00f3b\u0119 wyczucie ironii. Jak sam kiedy\u015b przyzna\u0142: \u201eWiem, co burzy\u0107, a co budowa\u0107, a przy tym mam dar ukazywania rzeczy, szanowania historii i poszanowania ludzi\u201d[3]<\/span><\/a>.<\/p>\n \u015awiadomo\u015b\u0107 zainfekowania obszaru ekspozycji wyt\u0119\u017ca nasz wzrok, zaciekawia, uczula na najdrobniejszy szczeg\u00f3\u0142. Artysta podejmuje z widzami gr\u0119, czasem dzieci\u0119c\u0105 zabaw\u0119 w stylu \u201eGdzie jest Wally?\u201d. Obsesyjne przywi\u0105zanie do detalu, duch kolekcjonerski i pewna rz\u0105dza zagarni\u0119cia jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci obiekt\u00f3w jest dla Ku\u015bmirowskiego fundamentem dzia\u0142a\u0144. Z jubilersk\u0105 precyzj\u0105 porusza si\u0119 pomi\u0119dzy artefaktami z epoki: subiektywnie wybiera, nadaje im godno\u015b\u0107 i przywraca na salony. Nie tyle jego umys\u0142 skupiony jest na samych przedmiotach, co my\u015bli przedmiotami \u2013 to specyficzna metoda kreowania wewn\u0119trznego i zewn\u0119trznego \u015bwiata. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce dla tw\u00f3rcy poj\u0119cie nadmiaru jest niejasne. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, i\u017c wtargn\u0105\u0142 z impetem do pa\u0142acu, by zachwia\u0107 panuj\u0105cy w nim porz\u0105dek. Nic bardziej mylnego – wszystkie elementy tej artystycznej wizji s\u0105 wyrazem bliskiej relacji z Mickiewiczem i poszanowania tego szczeg\u00f3lnego miejsca. \u201eNieudolne\u201d pr\u00f3by podszywania si\u0119 i m\u0105cenia w przestrzeni tylko dobitnie potwierdzaj\u0105, \u017ce tytu\u0142owe \u201eI AM\u201d zdecydowanie wymaga rozwini\u0119cia trzynastozg\u0142oskowcem.<\/p>\n Tekst: Hanna Kosto\u0142owska<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/span><\/a> Katalog z wystawy pt. \u201eRobert Ku\u015bmirowski. Masyw Kolekcjonerski. Ze zbior\u00f3w Roberta Ku\u015bmirowskiego i rodziny Sosenk\u00f3w\u201d, red. Anna Maria Potocka, Galeria Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Bunkier Sztuki, Krak\u00f3w 2009, s. 131.<\/p>\n