[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Pierwszy raz zawsze jest owiany pewn\u0105 aur\u0105 tajemnicy, odbywa si\u0119 w poczuciu wzmo\u017conej ekscytacji i intensywno\u015bci. Takie chwile pozostawiaj\u0105 \u015blady w pami\u0119ci, z\u00a0kt\u00f3rymi wzrastamy, kszta\u0142tujemy si\u0119 i zmieniamy. Agata Kus, krakowska malarka, rysowniczka i ceramiczka, na swojej wystawie Pierwszy raz<\/em> w Mazowieckim Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Elektrownia w Radomiu pokazuje \u015bwiat m\u0142ody i wyostrzony, pe\u0142en refleks\u00f3w, sprzeczno\u015bci oraz paradoks\u00f3w. W zatrzymanych kadrach o fotograficznej proweniencji prze\u017cywamy pierwsze do\u015bwiadczenia i zmagania, b\u0119d\u0105ce cz\u0119sto konsekwencj\u0105 nieracjonalnych poszukiwa\u0144 oraz intuicyjnego dzia\u0142ania po omacku. Artystka \u2013 pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tradycyjnym malarstwem olejnym \u2013 snuje historie skrywaj\u0105ce pod intensywnymi barwami i realistycznymi scenami wiele emocji, nieoczywistej symboliki, l\u0119k\u00f3w i uroje\u0144, tak znamiennych dla okresu dojrzewania. Zawsze pozostawia widz\u00f3w z poczuciem niedopowiedzenia i zarazem sk\u0142ania do tworzenia w\u0142asnych alternatywnych historii.<\/p>\n W rzeczywisto\u015bci offline<\/em> i online<\/em><\/strong><\/p>\n Figuratywne obrazy ukazane w pierwszej sali rekonstruuj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 krakowsk\u0105 bohem\u0119 oraz uniwersum m\u0142odych dziewcz\u0105t, wype\u0142nione spotkaniami offline<\/em> i online<\/em>, przesycone tym, co realne i mistyczne. \u201eWyobra\u017cam sobie Agat\u0119, jak stoi po\u015brodku harmidru, kt\u00f3ry otacza j\u0105 w knajpach czy na koncertach. Ten harmider, przedestylowany przez wra\u017cliwo\u015b\u0107, l\u0105duje p\u00f3\u017aniej na obrazach\u201d [1] \u2013 napisa\u0142a w katalogowym eseju Poza ramy obrazu <\/em>Magdalena Ujma, kuratorka wystawy. Artystka jako baczna obserwatorka wy\u0142uskuje z\u00a0otoczenia klisze, kt\u00f3re ubarwia i koryguje. Jej realizm nie jest bowiem zwyk\u0142ym na\u015bladownictwem: fotograficzne notatki zostaj\u0105 przefiltrowane przez temperament autorki, przez jej artystyczn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Kojarz\u0105ce si\u0119 ze stylistyk\u0105 impresjonist\u00f3w Relikwie<\/em> (2019) zyskuj\u0105 efekt kola\u017cu i rozbicia plan\u00f3w. Wielowarstwowe t\u0142o i niedbale rozrzucone na stole akcesoria zak\u0142\u00f3caj\u0105 radosn\u0105 dzieci\u0119c\u0105 harmoni\u0119. Widz traci tu panowanie nad w\u0142asn\u0105 narracj\u0105, automatycznie wyszukuje punkt ci\u0119\u017cko\u015bci, kt\u00f3ry zostaje celowo przesuni\u0119ty czy nawet jego pozbawiony. Podobne nawi\u0105zania do dawnych mistrz\u00f3w \u2013 chocia\u017cby do m\u0142odopolskich symbolist\u00f3w \u2013 odnajdujemy w\u00a0tajemniczym Objawieniu<\/em> (2022). Tu dziewczynka znajduje si\u0119 w pewnym zawieszeniu mi\u0119dzy okresem dzieci\u0144stwa a wchodzeniem w okres dojrzewania, czuje si\u0119 obserwowana i oceniana (szczeg\u00f3lnie znamienne jest m\u0119skie spojrzenie). Podobnie jak w\u00a0realizacjach japo\u0144skiej artystki Kaoru Usukubo, portretom nostalgicznych, zadumanych dzieci towarzysz\u0105 zagadkowe atrybuty i niepokoj\u0105ce symbole. Notabene<\/em> na wystawie zaprezentowano tak\u017ce obraz b\u0119d\u0105cy uk\u0142onem w stron\u0119 innego japo\u0144skiego malarza, Yoshitomo Nary, kt\u00f3rego kresk\u00f3wkowe portrety dzieci z du\u017cymi g\u0142owami i\u00a0oczami prezentuj\u0105 ca\u0142\u0105 palet\u0119 emocji.<\/p>\n Kadr z klubu Memento mori<\/em> (2023) traci sw\u00f3j sielankowy nastr\u00f3j nie tylko przez ostrzegawczy tytu\u0142, ale tak\u017ce ze wzgl\u0119du na pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 mimochodem czaszk\u0119 \u2013 tym samym wkrada si\u0119 tu pewna nostalgia i niepewno\u015b\u0107 towarzysz\u0105ce osobom wchodz\u0105cym w wiek doros\u0142y. Ten sam atrybut marno\u015bci pod postaci\u0105 \u015bmierci obejmuje w obrazie Ambasador <\/em>(2022) poch\u0142oni\u0119t\u0105 rozmow\u0105 w kom\u00f3rce dziewczyn\u0119. Czaszka wydaje si\u0119 zwiastowa\u0107 niebezpiecze\u0144stwa czyhaj\u0105ce na ni\u0105 w Internecie. Wycofanymi \u201ekonsumentkami\u201d \u017cyciowych rozczarowa\u0144 i trosk s\u0105 r\u00f3wnie\u017c rudow\u0142osa bohaterka z\u00a0prac Melancholia<\/em> (2024) i Rana Temporaria<\/em> (2023), z doklejonymi paciorkowymi \u0142zami, oraz nieszczeg\u00f3lnie zaanga\u017cowana imprezowiczka z drinkiem w I\u2019m fine<\/em> (2024), siedz\u0105ca na roz\u017carzonym pode\u015bcie. Poch\u0142oni\u0119te w\u0142asnymi my\u015blami nastolatki trac\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z otoczeniem, zapadaj\u0105 si\u0119 w sobie. Debiutantce<\/em> (2024) towarzysz\u0105 silne, pal\u0105ce emocje \u2013 staje si\u0119 ofiar\u0105 w\u0142asnych pop\u0119d\u00f3w i uczu\u0107, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z procesem kszta\u0142towania i samostanowienia. W tym kontek\u015bcie przypomina si\u0119 stwierdzenie Micka Boyle\u2019a w filmie M\u0142odo\u015b\u0107 <\/em>(2015) Paola Sorrentina: \u201ePowiedzia\u0142e\u015b, \u017ce emocje s\u0105 przereklamowane, ale to bzdura. Emocje to wszystko, co mamy\u201d.<\/p>\n W obrazach Agaty Kus \u015bwiat dzieci\u0119cy, ubarwiony zwierz\u0119cymi motywami, miesza si\u0119 z\u00a0u\u017cywkami dla doros\u0142ych. Wydaje si\u0119, \u017ce te dwie tak odmienne rzeczywisto\u015bci dzieli jedynie jeden krok. Dope\u0142nieniem tych po\u0142\u0105cze\u0144 staje si\u0119 zdewastowany, chaotyczny, krzykliwie ubarwiony domek dla lalek ustawiony w centrum sali. Te targane sprzeczno\u015bciami nastoletnie realia kojarz\u0105 si\u0119 z bohaterkami rosyjskiego filmu Wszyscy umr\u0105, a ja nie<\/em> (2008), traktuj\u0105cego o dorastaniu dziewcz\u0105t i ich pierwszych razach, zagubionych w brutalnym \u015bwiecie osiedlowej m\u0142odzie\u017cy gotowej na stawianie w\u0142asnych warunk\u00f3w i eliminacji s\u0142abszych ogniw. Bezwzgl\u0119dny proces socjalizacji i usilne pragnienie przynale\u017cno\u015bci do grupy prowadz\u0105 do nieracjonalnych, impulsywnych zachowa\u0144. Julia Kristeva, omawiaj\u0105c w Czarnym s\u0142o\u0144cu<\/em> (2007) zjawisko melancholii i\u00a0depresji, pisa\u0142a o \u201esymbolicznym os\u0142abieniu\u201d. W dojrzewaniu upatrywa\u0142a etap intensywnych przemian psychicznych i emocjonalnych, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z\u00a0budowaniem to\u017csamo\u015bci. Rozr\u00f3\u017cni\u0142a dwa wymiary j\u0119zyka: symboliczny \u2013 zwi\u0105zany z\u00a0regu\u0142ami, normami spo\u0142ecznymi i gramatyk\u0105, oraz semiotyczny, w kt\u00f3rym kot\u0142uj\u0105 si\u0119 emocje, pragnienia i wszystko to, co pod\u015bwiadome [2]. Agata Kus oba te wymiary ewokuje w swoim rozumieniu dorastania i przerzuca na bardzo prywatny j\u0119zyk malarski.<\/p>\n Fotograficzna urywkowo\u015b\u0107 prezentowanych scen nadaje obrazom poczucie z\u0142udnego zatrzymania tego, co prawdziwe. Fragmenty narracji sk\u0142aniaj\u0105 do dopowiedze\u0144 i\u00a0interpretacji, co daje poczucie uzyskania czego\u015b w\u0142asnego. Artystka wyszukuje r\u00f3wnie\u017c odrealnione motywy i kadry w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, filmach czy grach komputerowych, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 si\u0119 miesza\u0107 z tym, co prawdziwe. Przyklejone do telefon\u00f3w dziewcz\u0119ta zanurzaj\u0105 si\u0119 bez umiaru w strumieniu informacji, w szybkim interaktywnym \u015bwiecie online<\/em>. Agata Kus ironicznie ukazuje zamazywanie tych pi\u0119trz\u0105cych si\u0119 wymiar\u00f3w chocia\u017cby w The Lady-in-waiting<\/em> (2023) czy w Suicide Blonde<\/em> (2024). Telefon niczym \u015bwi\u0119ty atrybut ka\u017cdej nastolatki zyskuje w absurdalnej pracy The Call<\/em> (2023) status narz\u0119dzia objawiaj\u0105cego prawd\u0119 i pozwalaj\u0105cego wyrwa\u0107 si\u0119 z\u00a0niewygodnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n \u00a0<\/strong>Gabinet osobliwo\u015bci<\/strong><\/p>\n \u201eBy\u0107 mo\u017ce nic nie oddaje tak wyrazi\u015bcie sprzeczno\u015bci i polifonii wieku dorastania jak kultura popularna, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie przedstawia \u2013 co prawda m\u0142odym \u2013 komercyjn\u0105 ofert\u0119 sprzeda\u017cow\u0105 (mod\u0119, idoli, styl \u017cycia), ale zarazem dostarcza obrazy, w kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 przejrze\u0107 i odnale\u017a\u0107 echo w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144\u201d [3] \u2013 napisa\u0142a \u201educholo\u017cka\u201d Olga Drenda w tek\u015bcie do wystawy. Kolejn\u0105 przestrze\u0144 ekspozycji otwiera silnie rezonuj\u0105ca realizacja Pokarm<\/em> (2022), kt\u00f3r\u0105 wype\u0142nia twarz dziewczyny wystawiaj\u0105cej j\u0119zyk z nieprze\u0142kni\u0119t\u0105 tabletk\u0105. Jej przekrwione oczy i doklejone czerwone \u0142zy dope\u0142niaj\u0105 wizj\u0119 rozpaczy i spo\u0142ecznego problemu dotycz\u0105cego nadu\u017cywania medykament\u00f3w. Pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek medycyny estetycznej, poczucia pi\u0119kna oraz pozowanych selfie wypaczaj\u0105cych prawd\u0119 o osobie. Nabrzmia\u0142e, karykaturalne usta nastolatek z\u00a0obraz\u00f3w Pepe<\/em> (2023), Bella<\/em> (2023) czy Facial Expressions Exercise<\/em> (2024) nie wywo\u0142uj\u0105 nic innego, jak tylko groteskowy efekt. Intencje beneficjentek tych zabieg\u00f3w z\u00a0pewno\u015bci\u0105 by\u0142y odmienne. Wysoki poziom absurdu dope\u0142nia trzymany w wypchanych od kwasu hialuronowego wargach przedmiot przypominaj\u0105cy strzykawk\u0119. Na innej realizacji tytu\u0142owa rutyna koncentruje si\u0119 na mechanizmie usuwania drugiego podbr\u00f3dka. W pracy Priestess <\/em>(2023) kap\u0142anka d\u017awiga wisz\u0105cy na szyi puchar nautilus<\/em> z\u00a0motywem muszli. Tego typu naczynia, powstaj\u0105ce w XVII wieku, stanowi\u0142y w swojej epoce kurioza gromadzone w tak zwanych gabinetach osobliwo\u015bci. Tym razem \u201edziwol\u0105giem\u201d staje si\u0119 jego w\u0142a\u015bcicielka, bez umiaru poprawiaj\u0105ca sw\u00f3j wygl\u0105d. Rozsiane na \u201ecielesnym\u201d p\u0142\u00f3tnie drobne krople czerwonej farby kojarz\u0105 si\u0119 z bryzgami krwi.<\/p>\n Ju\u017c Arystoteles ostrzega\u0142 m\u0142o\u01f3ie\u017c przed udziwnieniami, a dok\u0142adniej przed wpatrywaniem si\u0119 w obrazy malarza Pauzona, kt\u00f3ry szpeci\u0142 swoje postacie. Przytaczaj\u0105c ten w\u0105tek w Historycznych modelach realizmu<\/em>, Maria Poprz\u0119cka wskazywa\u0142a na drog\u0119 zniekszta\u0142ce\u0144 i deformacji oraz wydobywania mrocznych stron jako wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 metod\u0119 artystycznego interpretowania \u015bwiata [4]. U\u00a0Agaty Kus ods\u0142anianie brzydoty daje tragikomiczny rezultat. Zabiegi upi\u0119kszaj\u0105ce, niczym tortury, sk\u0142aniaj\u0105 m\u0142ode dziewczyny do pod\u0105\u017cania ku instagramowym wzorcom, w\u00a0imi\u0119 kultu idealnego cia\u0142a. \u201eTo \u00bbwlewanie\u00ab niedojrza\u0142ej materii w form\u0119 doros\u0142ej osoby Agata Kus pokazuje tak\u017ce zabiegami na samej materii malarskiej. Rozci\u0105ga obraz, zmienia proporcje cz\u0119\u015bci portretowanej twarzy, na przyk\u0142ad przeskalowuje usta lub oczy\u201d[5]. Zmieniaj\u0105ce si\u0119 cia\u0142o jest dla jego w\u0142a\u015bcicielki czym\u015b obcym, nieznanym, trudnym do okie\u0142znania i akceptacji. Mo\u017ce napawa\u0107 zar\u00f3wno dum\u0105, jak i l\u0119kiem.<\/p>\n Podobne odczucia wzbudzaj\u0105 \u201enieudane\u201d, rozmazane selfie, czyli niepokoj\u0105co rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 twarze na kokieteryjnej P\u0142aczce III<\/em> (2023) czy Little darling<\/em> (2023). Przerzucone przez filtr autoportrety by\u0107 mo\u017ce maj\u0105 sprzyja\u0107 samoakceptacji, odnalezieniu lepszej wersji siebie, rozmywaj\u0105cej si\u0119 w prawdziwym \u015bwiecie. I wreszcie nag\u0142e skoki w doros\u0142o\u015b\u0107, tak sugestywnie ukazane w pracach Trening<\/em> (2024) i\u00a0Zawodniczka<\/em> (2024), na kt\u00f3rych m\u0142oda bohaterka, przygotowana do \u201ep\u0142ynnego\u201d wej\u015bcia w now\u0105 rol\u0119, zderza si\u0119 z brutaln\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, nadci\u0105gaj\u0105c\u0105 niczym nawa\u0142nica do dobrze znanej, bezpiecznej przestrzeni.<\/p>\n Impresje<\/strong><\/p>\n Podczas trwania pandemii Agata Kus zacz\u0119\u0142a poszukiwa\u0107 przestrzeni i wolno\u015bci w\u00a0swoich obrazach, dlatego sk\u0142oni\u0142a si\u0119 w stron\u0119 tematyki krajobrazu. W Mazowieckim Centrum sala \u201epejza\u017cowa\u201d zosta\u0142a celowo przyciemniona, intensyfikuj\u0105c w ten spos\u00f3b bujno\u015b\u0107 i tajemniczo\u015b\u0107 wibruj\u0105cej przyrody. Szerokie uj\u0119cia w Niebieskim s\u0142o\u0144cu<\/em> i The Rug<\/em> z 2020 roku czy w Polowaniu<\/em> z 2021 roku rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na granicy rzeczywisto\u015bci i\u00a0magii, uj\u0119te w apokaliptycznej aurze za\u0107mienia s\u0142o\u0144ca i z ci\u0105\u017c\u0105cymi nad ziemi\u0105 gniewnymi chmurami. Nurtuj\u0105ce od wiek\u00f3w ludzko\u015b\u0107 \u201eczarne s\u0142o\u0144ce\u201d wi\u0105zane by\u0142o z\u00a0ko\u0144cem \u015bwiata, z czym\u015b, co nieuchronnie ma nast\u0105pi\u0107. W malarskich kadrach rozgrywaj\u0105 si\u0119 enigmatyczne sceny z udzia\u0142em os\u00f3b o niejasnych zamiarach. Pod\u0105\u017caj\u0105 w\u00a0jakim\u015b kierunku, odpoczywaj\u0105, a mo\u017ce uciekaj\u0105 i usuwaj\u0105 dowody zbrodni. Zanurzone w\u00a0rozedrganych, g\u0119stych krajobrazach, staj\u0105 si\u0119 bohaterami fragment\u00f3w opowie\u015bci wyrwanych z marzenia sennego czy z filmu nieokre\u015blonego gatunku. Przyroda jest w tym uk\u0142adzie niemym \u015bwiadkiem wszystkich tych wydarze\u0144. A mo\u017ce odwrotnie: samotno\u015b\u0107 nastrojowych pejza\u017cy zostaje zak\u0142\u00f3cona czynnikiem ludzkim, usilnie zaburzaj\u0105cym harmoni\u0119, jak u chi\u0144skiego malarza Jia Aili, w kt\u00f3rego niemal abstrakcyjne fragmentaryczne panoramy i opustosza\u0142e r\u00f3wniny wt\u0142oczone zostaj\u0105 porzucone budynki, \u015bci\u0119te drzewa, zagubione postacie. Podobnie jak u Agaty Kus, panuje ci\u0119\u017cka, napi\u0119ta atmosfera oczekiwania na burz\u0119.<\/p>\n Uwag\u0119 przyci\u0105ga zestawienie dw\u00f3ch ma\u0142oformatowych dzie\u0142: Postrzy\u017cyny<\/em> (2020) i\u00a0Za\u0107mienie<\/em> (2021) z tymi samymi osobami \u2013 matk\u0105 i c\u00f3rk\u0105 \u2013 trwaj\u0105cymi w zawi\u0142ej, trudnej relacji. Motywy postrzy\u017cyn przypisanych p\u0142ci m\u0119skiej, no\u017ca trzymanego przez rodzicielk\u0119 oraz jab\u0142ka grzechu, nadaj\u0105 pracom mroczn\u0105 symbolik\u0119 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do sfery kobiecej, a tak\u017ce do bolesnego i niezwykle skomplikowanego procesu separacji c\u00f3rki od matki w celu budowania niezale\u017cnej to\u017csamo\u015bci. Wizja lewituj\u0105cej na brzegu jeziora kobiety w obrazie Witch<\/em> (2020) \u2013 przywodz\u0105ca na my\u015bl obdarzonego nadnaturalnymi zdolno\u015bciami ch\u0142opca z filmu Weiser <\/em>z 2000 roku \u2013 powsta\u0142a na bazie rodzinnej fotografii. To matka artystki uj\u0119ta w z\u0142owieszczej, pe\u0142nej ukrytej grozy atmosferze, \u201eniczym op\u0119tany cz\u0142owiek, wied\u017ama lub superbohater zbieraj\u0105cy si\u0119 do u\u017cycia swojej mocy\u201d [6], jak przyznaje autorka w wywiadzie z Magdalen\u0105 Ujm\u0105. Z pozoru zwyczaje jezioro \u2013 Zalew Soli\u0144ski \u2013 zyskuje zupe\u0142nie inny, mroczny wymiar. Wspomnienia z dzieci\u0144stwa autorki dotycz\u0105cego tego miejsca zderzy\u0142y si\u0119 z realnymi jego przeobra\u017ceniami. Malarskie projekcje to poniek\u0105d pr\u00f3ba zestawienia wspomnie\u0144 z obecnym stanem rzeczy. Cz\u0119sto daremna, gdy\u017c ewoluuj\u0105 one i uciekaj\u0105 pami\u0119ci, troch\u0119 tak jak oddalaj\u0105ca si\u0119 od gruntu bohaterka obrazu.<\/p>\n Coming-of-age<\/em><\/strong><\/p>\n Gerard Richter twierdzi\u0142, \u017ce fotografia ma dla niego wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c historia sztuki, \u201egdy\u017c jest obrazem moim, naszym, wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci\u201d [7]. Agata Kus w swoim malarstwie korzysta ze zdj\u0119\u0107, jednak igra z zasadami kompozycji, pozostawia fragmenty \u201eniedoko\u0144czone\u201d niczym przypadkowe klisze, daj\u0105c odbiorcy pole do osobistego fina\u0142u, do dopowiedzenia dalszego ci\u0105gu opowie\u015bci. Ciekawa jest r\u00f3wnie\u017c zabawa tw\u00f3rczyni z\u00a0formatem p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3rego skala znacznie si\u0119 zmienia, bynajmniej nie w zale\u017cno\u015bci od znaczenia podejmowanych temat\u00f3w. Ma\u0142e historie urastaj\u0105 do wysokiej rangi zdarze\u0144, a\u00a0wielkie problemy zostaj\u0105 cz\u0119sto bagatelizowane. Bez logiki i umiaru \u2013 tak jak w \u015bwiecie nastolatk\u00f3w. Artystka nie tylko odbywa sentymentalne podr\u00f3\u017ce, lecz r\u00f3wnie\u017c wykonuje \u201ezmy\u015blone\u201d portrety uk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 w cykle \u2013 wszystkie obdarzone intensywno\u015bci\u0105 i\u00a0wieloznaczno\u015bci\u0105 charakterystycznymi dla malarstwa, kt\u00f3re pozostaje na d\u0142ugo w\u00a0pami\u0119ci. Dzie\u0142a te kryj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w sobie pewn\u0105 groz\u0119, utajon\u0105 histeri\u0119 mimo pozornej stateczno\u015bci. Przychodzi na my\u015bl w tym kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mircei Suciu, dla kt\u00f3rego sztuka odzwierciedla dramatyzm, ciemn\u0105 stron\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa, drastyczne wydarzenia warunkuj\u0105ce rozw\u00f3j ludzko\u015bci [8].<\/p>\n Coraz cz\u0119\u015bciej w praktyce figuratywnej pojawia si\u0119 otwarto\u015b\u0107 na tradycj\u0119 malarsk\u0105 i\u00a0ikonograficzn\u0105 w poszukiwaniu temat\u00f3w i inspiracji. Agata Kus w\u0142a\u015bnie prowadzi taki lu\u017any dialog z dawnymi mistrzami. W jej prezentacjach g\u0142adkich m\u0142odzie\u0144czych twarzy mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 reminiscencji madonn w\u0142oskich malarzy renesansowych, jak chocia\u017cby tych u Sandra Botticellego czy Jacopa Belliniego. Ujmuj\u0105ca subtelno\u015b\u0107 i\u00a0delikatno\u015b\u0107 rys\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych dziewcz\u0105t kontrastuje z przejmuj\u0105c\u0105 melancholi\u0105 i\u00a0smutkiem, wyostrzon\u0105 niekiedy zielonymi lub krwawymi \u0142zami sp\u0142ywaj\u0105cymi po bladych policzkach. Krajobrazy \u2013 t\u0119tni\u0105ce, tworzone na zasadzie \u201eubijania piany\u201d [9] \u2013 zdaj\u0105 si\u0119 przypomina\u0107 impresjonistyczne wizje przyrody czy te\u017c \u015aniadanie na trawie <\/em>Maneta, tym razem bez nago\u015bci, lecz z zatopion\u0105 w le\u015bnym g\u0105szczu tajemnic\u0105.<\/p>\n Dla krakowskiej malarki szczeg\u00f3lnie inspiruj\u0105ce s\u0105 \u201epierwsze odkrycia poszerzaj\u0105ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u015bmiertelno\u015bci, pierwsze fascynacje i zauroczenia, zawody \u2013 wszystkie te, kt\u00f3re poszerzaj\u0105 wiedz\u0119 o \u015bwiecie, ludziach i o samym sobie\u201d [10] \u2013 jak m\u00f3wi\u0142a w przytaczanym wywiadzie. Okres dzieci\u0144stwa i dojrzewania to uczuciowy galimatias, w\u00a0kt\u00f3rym niefrasobliwo\u015b\u0107 i sielanka mieszaj\u0105 si\u0119 z mrocznymi zakamarkami i patologi\u0105 \u2013 troch\u0119 jak w zawi\u0142ym labiryncie \u015bl\u0105skich blokowisk romantycznie i zarazem dosadnie uj\u0119tym w ksi\u0105\u017cce Atlas: Doppelganger<\/em> Dominiki S\u0142owik. W Radomiu zmitologizowane \u2013 i\u00a0w\u00a0efekcie fa\u0142szywe \u2013 wspomnienia odciskaj\u0105 si\u0119 na obrazach i pulsuj\u0105, jakby dopiero co si\u0119 wydarzy\u0142y. Daj\u0105 w ten spos\u00f3b alternatywn\u0105 wersj\u0119 rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Estetyczne dzie\u0142a Agaty Kus, mimo pewnej klarowno\u015bci kszta\u0142t\u00f3w i \u017cywych jasnych kolor\u00f3w, skrywaj\u0105 tajemnicz\u0105 opowie\u015b\u0107 z gatunku coming-of-age<\/em>. \u015awiat m\u0142odych to \u015bwiat konfrontacji, zabaw, socjalizacji i pod\u0105\u017cania za instynktami. To godzenie r\u00f3wnorz\u0119dnych wymiar\u00f3w ocieraj\u0105cych si\u0119 o racjonalno\u015b\u0107 i irracjonalno\u015b\u0107, w kt\u00f3rych dominuje sk\u0142onno\u015b\u0107 do przesady i nadinterpretacji. W okrutnym filmie Briana de Palmy Carrie<\/em> z 1976 roku (na podstawie powie\u015bci Stephena Kinga) paranormalne zdolno\u015bci m\u0142odej, dojrzewaj\u0105cej bohaterki i jej odrzucenie przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w s\u0105 zapewne paralel\u0105 spo\u0142ecznego nieprzystosowania, z kt\u00f3rym boryka si\u0119 m\u0142odzie\u017c. Wynika ono cz\u0119sto z\u00a0bezwzgl\u0119dnego i zbyt szybkiego \u017cegnania si\u0119 z dzieci\u0144stwem, z nag\u0142ym wkraczaniem w\u00a0doros\u0142o\u015b\u0107. Agata Kus niejednokrotnie pozwala w swoich obrazach przyjrze\u0107 si\u0119 tym l\u0119kom i je oswoi\u0107. Wraz z utrat\u0105 dzieci\u0119cej beztroski dociera do \u015bwiadomo\u015bci ka\u017cdego, \u017ce nie ma ju\u017c odwrotu. \u017be pozostaje jedynie przymusowa podr\u00f3\u017c w jedn\u0105 stron\u0119, wraz ze wszystkimi jej konsekwencjami.<\/p>\n <\/p>\n [1] Magdalena Ujma, Poza ramy obrazu<\/em>, [w:] katalog wystawy Agaty Kus First Time \/ Pierwszy raz<\/em>, Radom 2024, s. 27.<\/p>\n [2] Julia Kristeva, Czarne s\u0142o\u0144ce. Depresja i melancholia<\/em>, Krak\u00f3w 2007, ss. 40-44.<\/p>\n [3] Olga Drenda, Edge of seventeen<\/em>, [w:] katalog\u2026, op. cit., s. 20.<\/p>\n [4] Maria Poprz\u0119cka, Historyczne modele realizmu<\/em>, [w:] Wsp\u00f3\u0142czesne modele realizmu<\/em>, red. Monika Kozio\u0142, Krak\u00f3w 2021, s. 12.<\/p>\n [5] Magdalena Ujma, Poza ramy obrazu<\/em>, op. cit., s. 32<\/p>\n [6] Trudne do nazwania emocje<\/em>. Z Agat\u0105 Kus rozmawia Magdalena Ujma, [w:] katalog\u2026, op. cit., s. 6.<\/p>\n [7] Charlotte Mullins, Picturing People. The New State of the Art<\/em>, Nowy Jork 2015, s. 12.<\/p>\n <\/p>\n Tekst: Hanna Kosto\u0142owska<\/p>\n Zdj\u0119cia: Hanna Kosto\u0142owska, Eliza Wilczy\u0144ska<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”4432,4433,4434,4435,4436,4437,4438,4439,4440,4441,4442,4443,4444,4445,4446,4448,4449,4450,4451,4452,4453,4455,4456,4457,4458,4459,4460,4461,4462,4463,4464,4465,4466,4467,4468,4469,4470,4471″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwszy raz zawsze jest owiany pewn\u0105 aur\u0105 tajemnicy, odbywa si\u0119 w poczuciu wzmo\u017conej ekscytacji i intensywno\u015bci. Takie chwile pozostawiaj\u0105 \u015blady w pami\u0119ci, z\u00a0kt\u00f3rymi wzrastamy, kszta\u0142tujemy si\u0119 i zmieniamy. Agata Kus, krakowska malarka, rysowniczka i ceramiczka, na swojej wystawie Pierwszy raz w Mazowieckim Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Elektrownia w Radomiu pokazuje \u015bwiat m\u0142ody i wyostrzony, pe\u0142en refleks\u00f3w, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4470,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-4429","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4429"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4473,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4429\/revisions\/4473"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}