{"id":4711,"date":"2024-12-06T09:30:41","date_gmt":"2024-12-06T09:30:41","guid":{"rendered":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/?p=4711"},"modified":"2024-12-06T09:30:42","modified_gmt":"2024-12-06T09:30:42","slug":"4711","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/2024\/12\/06\/4711\/","title":{"rendered":"Sztuka mi\u0119dzygatunkowej komunikacji. O tw\u00f3rczo\u015bci Micha\u0142a Smandka"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;4px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.3&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;||2px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wsp\u00f3\u0142czesna kondycja \u015bwiata i jego przyrody jest polem wielu dyskusji oraz przewarto\u015bciowa\u0144 dotychczasowych priorytet\u00f3w. Arty\u015bci przyjmuj\u0105 obecnie r\u00f3\u017cne strategie tw\u00f3rcze w celu zbudowania relacji ze \u015brodowiskiem. Rozw\u00f3j technologii i nauki dostarczy\u0142 wielu narz\u0119dzi i nowych mo\u017cliwo\u015bci w obszarze artystycznym. W odpowiedzi na wyzwania wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci Micha\u0142 Smandek zastanawia si\u0119 nad tym, jak\u0105 wiedz\u0119 o \u015bwiecie i o sobie samym posiada\u0142by cz\u0142owiek, gdyby pozna\u0142 mow\u0119 innych gatunk\u00f3w. Pszczo\u0142y \u017cyj\u0105 na Ziemi od ponad stu milion\u00f3w lat, a my wci\u0105\u017c wiemy o nich tak niewiele. I w\u0142a\u015bnie taka pr\u00f3ba odczytania tudzie\u017c stworzenia wsp\u00f3lnego mi\u0119dzygatunkowego j\u0119zyka zosta\u0142a podj\u0119ta 8 listopada 2024 roku w Foundation Rodriguez w Poznaniu na wernisa\u017cu wystawy <em>Biblioteka pszcz\u00f3\u0142<\/em>, kt\u00f3rej kuratork\u0105 jest Agata Rodriguez. W ramach wydarzenia odby\u0142y si\u0119 interesuj\u0105ce warsztaty, podczas kt\u00f3rych ch\u0119tni widzowie mogli samodzielnie uformowa\u0107 kody na \u015bwietli\u015bcie \u017c\u00f3\u0142tych pod\u0142u\u017cnych pasmach tkanin moczonych w gor\u0105cym wosku. Te indywidualne \u201ewypowiedzi\u201d, opatrzone podpisem w ludzkim j\u0119zyku, wypracowane zosta\u0142y na wz\u00f3r pszczelich konwersacji i stopniowo zacz\u0119\u0142y wype\u0142nia\u0107 galeri\u0119. Jednak nie indywidualizm by\u0142 w ogniu zainteresowa\u0144, a kolektywna praca nad sporz\u0105dzeniem zbiorowego archiwum. \u201ePoprzez partycypacyjny charakter projektu autorstwo instalacji zostaje roz\u0142o\u017cone na wiele jednostek, na wz\u00f3r pracy pszcz\u00f3\u0142 w ulu, a jej wizualny efekt ko\u0144cowy poznamy w momencie zako\u0144czenia ca\u0142ego wydarzenia\u201d \u2013 czytamy w opisie do wystawy. Ostateczny kszta\u0142t ekspozycji b\u0119dzie mo\u017cna bowiem zobaczy\u0107 podczas finisa\u017cu wystawy 6 grudnia 2024 roku, r\u00f3wnie\u017c po\u0142\u0105czonego z warsztatami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Micha\u0142 Smandek jest z wykszta\u0142cenia rze\u017abiarzem (pracuje jako adiunkt w pracowni rze\u017aby w katowickiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych), a w swoich dzia\u0142aniach wykorzystuje rozmaite media: nie tylko rze\u017ab\u0119, ale tak\u017ce fotografi\u0119, instalacj\u0119 oraz akcje kolektywno-performatywne, w\u00a0kt\u00f3rych podejmuje wsp\u00f3\u0142prac\u0119 zar\u00f3wno z natur\u0105, jak i z widzami. W tw\u00f3rczo\u015bci miesza te dziedziny, integruje je i rozszerza. A w g\u0142\u00f3wnym polu jego zainteresowa\u0144 jest przyroda i\u00a0jej relacja z cz\u0142owiekiem. Przez wykorzystanie r\u00f3\u017cnorodnych materia\u0142\u00f3w (r\u00f3wnie\u017c tych pochodz\u0105cych bezpo\u015brednio z natury) czy realizacje w przestrzeni naturalnej porusza temat jej stopniowej degradacji na skutek powi\u0119kszaj\u0105cych si\u0119 obszar\u00f3w ludzkiej obecno\u015bci. Niezwykle istotna jest dla niego integracja z otoczeniem, st\u0105d cz\u0119ste podr\u00f3\u017ce w celu eksplorowania terenu, docieranie do dalekich wyludnionych miejsc o surowym krajobrazie. Przez nienachalne interwencje w przestrzeni krajobrazu, symulowanie proces\u00f3w naturalnych oraz kolekcjonowanie znalezionych obiekt\u00f3w anga\u017cuje przyrod\u0119 w tworzenie w\u0142asnych projekt\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Micha\u0142a Smandka zawsze interesowa\u0142y w sztuce zagadkowo\u015b\u0107, pierwiastek niezrozumienia, pewien \u0142adunek konceptualny. Sprawczo\u015b\u0107 sztuki, kt\u00f3ra rezonuje. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107, skoncentrowana na realizacjach w obszarze land artu oraz wykorzystaniu nowych materia\u0142\u00f3w i\u00a0przestrzeni, przywodzi na my\u015bl praktyki ci\u0105g\u0142ego rozszerzania medium rze\u017aby w ramach wsp\u00f3\u0142czesnych dzia\u0142a\u0144 artystycznych, tak\u017ce w du\u017cej mierze tych o tematyce ekologicznej. Ju\u017c Rosalind Krauss w tek\u015bcie z 1979 roku <em>Sculpture in the Expanded Field<\/em> zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na zjawisko rze\u017aby rozszerzonej, kt\u00f3ra jest niesko\u0144czenie plastyczna, oraz zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce rze\u017abami staj\u0105 si\u0119 zjawiska nigdy wcze\u015bniej w tych kategoriach niepostrzegane, jak chocia\u017cby du\u017ce fotografie dokumentuj\u0105ce wiejskie w\u0119dr\u00f3wki czy lustra rozlokowane pod r\u00f3\u017cnymi k\u0105tami w pomieszczeniach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przyk\u0142adem takiego \u201erozszerzenia\u201d jest realizowany od kilku lat projekt Micha\u0142a Smandka zatytu\u0142owany <em>Duch ula<\/em>. Praca w pasiece sk\u0142oni\u0142a go do g\u0142\u0119bszego zainteresowania si\u0119 struktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i komunikacj\u0105 pszcz\u00f3\u0142: zacz\u0105\u0142 przygl\u0105da\u0107 si\u0119 mechanizmom i relacjom, kt\u00f3re w obr\u0119bie tej wsp\u00f3lnoty zachodz\u0105. Ostatecznie pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 sztuk\u0105, by je odczyta\u0107 i\u00a0\u201eporozumie\u0107 si\u0119\u201d z mieszka\u0144cami ula. Umieszcza\u0142 okre\u015blone elementy w jego wn\u0119trzu, aby pszczo\u0142y mog\u0142y zaadoptowa\u0107 je do w\u0142asnej przestrzeni. W konsekwencji powsta\u0142a seria wsp\u00f3lnie wykonanych p\u0142askorze\u017ab z betonu i wosku pszczelego \u2013 owady tworzy\u0142y woskow\u0105 struktur\u0119 kom\u00f3rek we wskazanych przez artyst\u0119 punktach. Ju\u017c wtedy zastanawia\u0142 si\u0119 nad znaczeniem sztucznej inteligencji, nad tym, czy dzi\u0119ki niej w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci cz\u0142owiek b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 porozumiewa\u0107 si\u0119 z innymi gatunkami. Odczytywane s\u0105 ju\u017c mi\u0119dzy innymi ruchy w \u201eta\u0144cu pszczelim\u201d, kt\u00f3re pierwotnie zosta\u0142y szczeg\u00f3\u0142owo opisane w 1973 roku przez laureata Nagrody Nobla, Karla von Frischa. Jak wiemy, dobrostan ludzi jest w znacznej mierze uwarunkowany kondycj\u0105 tych niezwyk\u0142ych owad\u00f3w, kt\u00f3re stopniowo wymieraj\u0105. Wyartyku\u0142owanie opowie\u015bci zwierz\u0105t sta\u0142oby si\u0119 niezwyk\u0142ym prze\u0142omem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Projekt zainicjowany w Foundation Rodriguez jest jakby odwr\u00f3ceniem praktykowanego przez Micha\u0142a Smandka cyklu dzia\u0142a\u0144 <em>Manual Rest <\/em>(2014\u20132021), w kt\u00f3rym zosta\u0142a ledwie zaznaczona granica mi\u0119dzy stanem rzeczywistym a artystyczn\u0105 interwencj\u0105. Na pozna\u0144skiej wystawie dono\u015bnie wybrzmiewaj\u0105 rozwa\u017cania na temat strategii przetrwania u innych gatunk\u00f3w oraz nad tym, czy by\u0142y one oparte na indywidualizmie, czy na kolektywnej pracy. Dochodzi tutaj do jawnej \u201eingerencji\u201d artystycznej z wykorzystaniem si\u0142 natury w wyniku podpatrzenia pszczelich praktyk. Jest to na\u015bladownictwo prowadzone ludzk\u0105 r\u0119k\u0105. Na sztandarach sukcesywnie rozwieszanych w tej przestrzeni zostaje odwzorowany przez ludzi komunikat pszcz\u00f3\u0142, kod utrwalony na a\u017curowym no\u015bniku informacji. Dodatkowo widzowie poruszaj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzy sztandarami wdychaj\u0105 unosz\u0105cy si\u0119 w przestrzeni sugestywny zapach pszczelego wosku.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W projekt <em>Biblioteka pszcz\u00f3\u0142<\/em> pierwotnie by\u0142a zaanga\u017cowana spo\u0142eczno\u015b\u0107 Japonii w ramach tegorocznej rezydencji artystycznej w miejscowo\u015bci Ichinomiya, w Galerii Nokogiri II, i\u00a0wystawy, kt\u00f3r\u0105 artysta zrealizowa\u0142 wraz z \u017con\u0105 Olg\u0105 Smandek. Nie bez znaczenia jest samo miejsce \u2013 dawna fabryka tkanin Hiramatsu Woolen Factory, o d\u0142ugiej tradycji, na terenie kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 matryce \u017cakardowych krosien tkackich. Pobyt w Azji m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 punkt wyj\u015bcia rozwoju inicjatywy i tworzenia nowych modeli my\u015blenia o\u00a0przysz\u0142o\u015bci w obliczu zmian klimatycznych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W zbiorze opowiada\u0144 <em>Wraca\u0107 wci\u0105\u017c do domu<\/em> (1985) Ursuli K. Le Guin \u2013 pisarki, kt\u00f3ra zawsze wyra\u017ca\u0142a du\u017c\u0105 trosk\u0119 o \u015brodowisko \u2013 fikcyjna spo\u0142eczno\u015b\u0107 ludu Kesh \u017cyje w harmonii z\u00a0przyrod\u0105, unikaj\u0105c nadmiernego eksploatowania zasob\u00f3w naturalnych. Podobn\u0105 \u2013 obecnie utopijn\u0105 \u2013 wizj\u0119 mi\u0119dzygatunkowej komunikacji ukazuje instalacja Micha\u0142a Smandka. Wed\u0142ug niego uzyskany kod m\u00f3g\u0142by by\u0107 zapisem mowy owad\u00f3w. Artysta wskazywa\u0142 ju\u017c, \u017ce podobne zapisy by\u0142y wykonywane na perforowanych kartach pierwszych komputer\u00f3w. Dlatego struktura wywieszonych tkanin w <em>Bibliotece pszcz\u00f3\u0142<\/em>, niczym pismo Braille\u2019a czy kod Morse\u2019a, stanowi symbol nieznanej mowy, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142czesnym zdobyczom techniki zostanie odczytana.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Owady wywo\u0142uj\u0105 w ludziach zazwyczaj poczucie obco\u015bci, mocn\u0105 kresk\u0105 s\u0105 odcinane od \u201ehigienicznego\u201d \u015bwiata cz\u0142owieka. Mimo swojej ogromnej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci zazwyczaj wzbudzaj\u0105 w ludziach l\u0119k i wstr\u0119t. Przychodz\u0105ce nam na my\u015bl obrazy rojenia si\u0119 i k\u0142\u0119bi\u0105cych si\u0119 mas s\u0105 zaprzeczeniem indywidualizmu. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 pszcz\u00f3\u0142 to negacja jednostkowo\u015bci zwierz\u0119cego istnienia. W dyskursie naukowym pojedynczy insekt jest jedynie reprezentantem gatunku, odpryskiem wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, nigdy \u2013 osobnym indywiduum. Formu\u0142a warsztat\u00f3w, podczas kt\u00f3rych wystawa jest \u201etworzona\u201d, pokazuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozytywnego dialogu w\u00a0ramach wsp\u00f3lnej pracy. To w\u0142a\u015bnie u pszcz\u00f3\u0142 o przetrwaniu i rozwoju spo\u0142eczno\u015bci decyduje kooperacja i wzajemna zale\u017cno\u015b\u0107. W nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie prym za\u015b wiedzie indywidualizm. Na ile b\u0119dziemy w stanie wskrzesi\u0107 kolektywizm i spo\u0142eczne zaufanie? Dzia\u0142ania Micha\u0142a Smandka wychodz\u0105 naprzeciw wsp\u00f3\u0142czesnym potrzebom, na przek\u00f3r z\u0142owieszczym wizjom poruszanym na debatach w ramach szerz\u0105cego si\u0119 <em>climate anxiety<\/em>. Zamiast ukazywa\u0107 wymieranie czy zanikanie (jak chocia\u017cby zrobi\u0142 to z wielkimi, stopniowo si\u0119 roztapiaj\u0105cymi blokami grenlandzkiego lodu \u00d3lafur El\u00edasson w swojej akcji <em>Ice Watch<\/em>), artysta wypracowuje z innymi obiecuj\u0105c\u0105, opart\u0105 na komunikacji rzeczywisto\u015b\u0107. Na wystawie pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c r\u0119kawice pszczelarskie, kt\u00f3re swoim uk\u0142adem odpowiadaj\u0105 literom z polskiego alfabetu j\u0119zyka migowego \u2013 kolejny zagadkowy wymiar tego przedsi\u0119wzi\u0119cia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eksperymenty z pszczo\u0142ami mog\u0105 kojarzy\u0107 si\u0119 z prowadzonymi od lat siedemdziesi\u0105tych XX\u00a0wieku performansami wideo Marka Thomsona. Artysta zafascynowany tymi owadami (r\u00f3wnie\u017c prowadz\u0105cy w\u0142asn\u0105 pasiek\u0119) bada\u0142 zwi\u0105zki mi\u0119dzy procesami natury a ludzkim dzia\u0142aniem. W realizacji <em>Zanurzenie <\/em>(1979) umie\u015bci\u0142 nad czo\u0142em pszczel\u0105 kr\u00f3low\u0105, co sprawi\u0142o, \u017ce r\u00f3j robotnic pokry\u0142 jego g\u0142ow\u0119 i tors. Micha\u0142 Smandek r\u00f3wnie\u017c by\u0142 zainteresowany zale\u017cno\u015bciami mi\u0119dzy indywidualn\u0105 pszczo\u0142\u0105 a ca\u0142ym rojem oraz relacjami z\u00a0matk\u0105 pszczel\u0105. Fascynacje te prze\u0142o\u017cy\u0142 na swoje praktyki artystyczne. Konstruowa\u0142 rze\u017aby i\u00a0instalacje czy nakierowywa\u0142 do ich wykonywania zar\u00f3wno pszczo\u0142y, jak i widz\u00f3w na zasadzie kolektywnej wsp\u00f3\u0142pracy. Mo\u017cna by wywnioskowa\u0107, \u017ce uczestnicy warsztat\u00f3w w\u00a0ramach <em>Biblioteki pszcz\u00f3\u0142<\/em> zostali \u201erobotnicami\u201d w imi\u0119 wy\u017cszej, przysz\u0142o\u015bciowej idei.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Akcja Micha\u0142a Smandka, oparta na wygenerowaniu wsp\u00f3lnego kodu, ma tak\u017ce u\u015bwiadamia\u0107 coraz \u015bmielsz\u0105 ekspansj\u0119 ludzk\u0105 w \u015bwiat przyrody. St\u0105d pr\u00f3ba nawi\u0105zania silniejszego kontaktu z przyrod\u0105 i inspirowanie si\u0119 mechanizmami, kt\u00f3re mimowolnie w niej zachodz\u0105. Podobnie by\u0142o u Yanagiego Yukinoriego, kt\u00f3ry swoj\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z mr\u00f3wkami rozpocz\u0105\u0142 w\u00a01988 roku wraz z prac\u0105 <em>The Ant Following Plan<\/em> (Mr\u00f3wka pod\u0105\u017caj\u0105ca za planem). W\u00a0projekcie tym japo\u0144ski artysta wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 z owadami prostok\u0105tny abstrakcyjny obraz sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z nieregularnych kr\u0119tych linii \u2013 \u015blad\u00f3w ich w\u0119dr\u00f3wek [1]. Pozostaj\u0105c w \u015bwiecie mr\u00f3wek, przychodzi na my\u015bl cykl zdj\u0119\u0107 autorstwa Zygmunta Rytki <em>Kontakt <\/em>(1993), przedstawiaj\u0105cy te owady podejmuj\u0105ce si\u0119 r\u00f3\u017cnych czynno\u015bci z fragmentem nitki. W rezultacie powsta\u0142y kompozycje czy uk\u0142ady powi\u0105za\u0144.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arty\u015bci od zawsze inspirowali si\u0119 pi\u0119knem i tajemnic\u0105 natury, jednak w naszych czasach tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczna podejmuj\u0105ca t\u0119 tematyk\u0119 nabiera r\u00f3wnie\u017c edukacyjnego znaczenia \u2013 ma sk\u0142ania\u0107 do przemy\u015ble\u0144, kt\u00f3re w konsekwencji mog\u0105 doprowadza\u0107 do zmian, chocia\u017c tych najmniejszych. Albo do pr\u00f3by dialogu. Niebagatelne znaczenie w tym procesie mieli ju\u017c Helen Mayer Harrison i Newton Harrison, pionierscy ekoarty\u015bci, kt\u00f3rzy swoimi realizacjami mieli sk\u0142ania\u0107 do poszukiwa\u0144, odkrywania, u\u015bwiadamiania oraz do postawy autokrytycznej wobec ludzkich poczyna\u0144 [2]. Roger Caillois, opisuj\u0105c przypadek modliszki, dowodzi\u0142, \u017ce: \u201eRozwa\u017cania te pozwalaj\u0105 na szereg konkluzji, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze jest stwierdzenie, i\u017c cz\u0142owiek nie jest w przyrodzie odosobniony i \u017ce tylko dla siebie samego stanowi szczeg\u00f3lny przypadek. W istocie podlega tym samym prawom biologicznym co inne gatunki, lecz w odniesieniu do niego prawa te s\u0105 mniej widoczne, mniej kategoryczne: \u00bbwarunkuj\u0105 nie dzia\u0142anie, lecz wyobra\u017cenie\u00ab\u201d [3].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz zauwa\u017cy\u0142, \u017ce wed\u0142ug Grek\u00f3w natura (<em>physis<\/em>) to prawo, kt\u00f3re rz\u0105dzi zjawiskami \u2013 jest ona jedna, konieczna i doskona\u0142a [4]. Staro\u017cytni Grecy w\u00a0swoich interpretacjach zjawisk przyrodniczych doszukiwali si\u0119 harmonii b\u0119d\u0105cej gwarantem jej funkcjonowania. Herodot i Platon pisali o \u201eekologii opatrzno\u015bciowej\u201d, wed\u0142ug kt\u00f3rej przyroda jest skonstruowana tak, by ka\u017cdy gatunek m\u00f3g\u0142 \u017cy\u0107 w harmonii z innymi. Wraz z ko\u0144cem XVIII wieku pojawi\u0142y si\u0119 prze\u0142omowe idee darwinizmu i kolejne wielkie poj\u0119cia, takie jak \u201edob\u00f3r naturalny\u201d i \u201ewalka o byt\u201d. Obecnie stosunek do przyrody uleg\u0142 pewnemu przeobra\u017ceniu, a posthumanistyczne teorie wychodz\u0105 poza ludzk\u0105 perspektyw\u0119, stawiaj\u0105c na piedestale inne byty, zar\u00f3wno organiczne, jak i techniczne (maszyny, roboty, sztuczn\u0105 inteligencj\u0119). Historia ludzko\u015bci pokazuje jednak, \u017ce stosunek do organizm\u00f3w nie-ludzkich wci\u0105\u017c jest dyskusyjny: z jednej strony jeste\u015bmy coraz bardziej \u015bwiadomi naszej odpowiedzialno\u015bci wobec zwierz\u0105t, zmieniamy prawo i podejmujemy cenne inicjatywy, z\u00a0drugiej strony w tym samym czasie wzrasta eksploatacja przyrody prowadzona przez cz\u0142owieka [5].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Micha\u0142 Smandek zdaje si\u0119 doszukiwa\u0107 mi\u0119dzygatunkowej harmonii zar\u00f3wno w \u015brodowisku naturalnym, jak i w po\u0142\u0105czeniu ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 technologi\u0105. Ka\u017cdy bowiem gatunek \u2013 niezale\u017cnie od w\u0142asnego miejsca w procesach ewolucyjnych \u2013 jest potrzebny, pe\u0142ni niepodwa\u017caln\u0105 funkcj\u0119. Artysta zastanawia si\u0119, czy w naszej proludzkiej rzeczywisto\u015bci jest miejsce na dialog mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi bytami. Ju\u017c J\u00f3zef Ba\u0144ka \u2013 analizuj\u0105cy problematyk\u0119 przyrody i natury ludzkiej w kontek\u015bcie rozwoju kultury i cywilizacji \u2013 wprowadzi\u0142 poj\u0119cie \u201ecywilizacji technicznej\u201d. Technik\u0119, w odr\u00f3\u017cnieniu od natury, nie charakteryzuje d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107, ale nieustanna zmienno\u015b\u0107, zawiera ona \u201eintencj\u0119 nieustannego przekszta\u0142cania przyrody\u201d [6]. Cz\u0142owiek w\u00a0por\u00f3wnaniu ze zwierz\u0119ciem posiada liczne braki, a technika s\u0142u\u017cy do ich zniwelowania \u2013 to \u015brodek, dzi\u0119ki kt\u00f3remu bezbronny z natury <em>Homo sapiens<\/em> mo\u017ce stworzy\u0107 w\u0142asne \u015brodowisko, w\u00a0kt\u00f3rym \u017cyje relatywnie bezpiecznie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dotychczas ludzie ucz\u0142owieczali przyrod\u0119, przekszta\u0142caj\u0105c j\u0105 w \u201e\u015brodowisko sztuczne\u201d. A\u00a0gdyby tak \u201eznaturalizowa\u0107 technik\u0119\u201d, potraktowa\u0107 j\u0105 jako narz\u0119dzie wyszukania nurtuj\u0105cych odpowiedzi? Sztuczna inteligencja odgrywa coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w badaniach nad komunikacj\u0105 zwierz\u0105t. Dzi\u0119ki zaawansowanym algorytmom i technologiom analizy danych naukowcy mog\u0105 lepiej rozumie\u0107 j\u0119zyk i zachowania r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak chocia\u017cby przez analiz\u0119 d\u017awi\u0119k\u00f3w i wokalizacji. Algorytmy sztucznej inteligencji badaj\u0105 nagrania zwierz\u0119cych odg\u0142os\u00f3w (na przyk\u0142ad \u015bpiew ptak\u00f3w, nawo\u0142ywania delfin\u00f3w, komunikaty nietoperzy) w celu identyfikacji wzorc\u00f3w. Przy u\u017cyciu uczenia maszynowego sztuczna inteligencja mo\u017ce klasyfikowa\u0107 r\u00f3\u017cne typy d\u017awi\u0119k\u00f3w i przypisywa\u0107 im potencjalne znaczenie. J\u0119zyk pszcz\u00f3\u0142 (czy \u201etaniec pszcz\u00f3\u0142\u201d) jest jednym z najbardziej fascynuj\u0105cych system\u00f3w komunikacji w \u015bwiecie zwierz\u0105t. Obecnie naukowcy wykorzystuj\u0105 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 do jeszcze g\u0142\u0119bszego zrozumienia tego fenomenu. Przecie\u017c nasza interpretacja d\u017awi\u0119k\u00f3w i zachowa\u0144 mo\u017ce by\u0107 subiektywna, a zatem technologie przysz\u0142o\u015bci pozwoli\u0142yby nam zg\u0142\u0119bi\u0107 systemy przekazywania informacji w\u015br\u00f3d pszcz\u00f3\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Micha\u0142a Smandka pokazuje, \u017ce zmiana statusu przyrody w ludzkim \u015bwiecie odbywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w obr\u0119bie sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Artysta wydobywa i komentuje, a przede wszystkim uczestniczy w z\u0142o\u017conych relacjach mi\u0119dzy lud\u017ami i zwierz\u0119tami. Akcje te przekszta\u0142caj\u0105 definicj\u0119 samej sztuki oraz rozszerzaj\u0105 zakres wykorzystywanych medi\u00f3w. Pszczo\u0142y nie s\u0105 jedynie tematem projektu, zestawienie ludzkiej sztuki z natur\u0105 prowadzi do pog\u0142\u0119bienia znaczenia takich termin\u00f3w, jak sztuka ekologiczna czy land art. Tote\u017c rozumienie aktywno\u015bci artystycznej jako typowo ludzkiej ulega znacznemu przeobra\u017ceniu, kiedy wkraczaj\u0105 do galerii twory organizm\u00f3w nie-ludzkich. W wypadku pozna\u0144skiej wystawy rozszerzenia te dotycz\u0105 poznania j\u0119zyka pszcz\u00f3\u0142. Jeszcze nie potrafimy go odczyta\u0107, ale mo\u017cemy go wsp\u00f3lnie do\u015bwiadczy\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Tekst: Hanna Kosto\u0142owska<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zdj\u0119cia: K. Daszkowski, M.Sobierajski, J.Czarnota<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>Magdalena Furmanik-Kowalska, <em>Owadzi wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy. O wybranych dzie\u0142ach Lianga Shaojiego i Yanagi Yukinoriego<\/em>, \u201eArtluk\u201d 2021, nr 1\u20132, s. 341.<\/li>\n<li>Andrew Brown, <em>Art&amp;Ecology Now<\/em>, New York 2014, s. 8.<\/li>\n<li>Roger Caillois, <em>Modliszka<\/em>, [w:] <em>idem<\/em>, <em>Odpowiedzialno\u015b\u0107 i styl. Eseje<\/em>, Warszawa 1967, s. 150\u2013151.<\/li>\n<li>W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz, <em>Historia filozofii<\/em>, t. 1: <em>Filozofia staro\u017cytna i \u015bredniowieczna<\/em>, Warszawa 1993, s. 27<\/li>\n<li>Piotr Skuba\u0142a, <em>Czy odkrycia nauk biologicznych mog\u0105 zmieni\u0107 nasz stosunek do zwierz\u0105t?<\/em>, [w:] <em>Cz\u0142owiek w relacji do zwierz\u0105t, ro\u015blin i maszyn w kulturze<\/em>, t. 1: <em>Aspekt posthumanistyczny i transhumanistyczny<\/em>, red. Justyna Tymieniecka-Suchanek, Katowice 2014, s. 17\u201318.<\/li>\n<li>J\u00f3zef Ba\u0144ka, <em>Zarys filozofii techniki<\/em>, Katowice 1981, s. 27.<\/li>\n<\/ol>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_gallery gallery_ids=&#8221;4715,4716,4717,4718,4719,4720,4721,4722,4723,4724,4725,4726,4727,4728,4729,4730,4731,4732,4733,4734,4735,4736,4737,4738&#8243; posts_number=&#8221;50&#8243; show_title_and_caption=&#8221;off&#8221; show_pagination=&#8221;off&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.3&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wsp\u00f3\u0142czesna kondycja \u015bwiata i jego przyrody jest polem wielu dyskusji oraz przewarto\u015bciowa\u0144 dotychczasowych priorytet\u00f3w. Arty\u015bci przyjmuj\u0105 obecnie r\u00f3\u017cne strategie tw\u00f3rcze w celu zbudowania relacji ze \u015brodowiskiem. Rozw\u00f3j technologii i nauki dostarczy\u0142 wielu narz\u0119dzi i nowych mo\u017cliwo\u015bci w obszarze artystycznym. W odpowiedzi na wyzwania wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci Micha\u0142 Smandek zastanawia si\u0119 nad tym, jak\u0105 wiedz\u0119 o \u015bwiecie i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4715,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-4711","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4711"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4740,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4711\/revisions\/4740"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}