{"id":4827,"date":"2024-12-17T11:24:38","date_gmt":"2024-12-17T11:24:38","guid":{"rendered":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/?p=4827"},"modified":"2024-12-17T11:32:00","modified_gmt":"2024-12-17T11:32:00","slug":"4827","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/2024\/12\/17\/4827\/","title":{"rendered":"To\u017csamo\u015b\u0107-w-r\u00f3\u017cnicy. Tekst Beaty Barteckiej"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;4px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;||2px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kiedy\u015b napisa\u0142am list mi\u0142osny do Hongkongu. Siedz\u0105c tam kilka dni, czu\u0142am, jak ca\u0142a nasi\u0105kam tym miastem, do kt\u00f3rego zawsze chcia\u0142am polecie\u0107. Mia\u0142am w g\u0142owie wyryte obrazy z tamtejszych film\u00f3w, kt\u00f3re od lat siedemdziesi\u0105tych mocno zaznaczy\u0142y si\u0119 w\u00a0\u015bwiatowej kinematografii \u2013 filmy akcji z wybitn\u0105 choreografi\u0105 scen walki. Na to wszystko mia\u0142am na\u0142o\u017con\u0105 siatk\u0119 z powie\u015bci Williama Gibsona, kt\u00f3ry tworz\u0105c <em>Neuromancera<\/em> i kolejne ksi\u0105\u017cki, inspirowa\u0142 si\u0119 nieistniej\u0105cym ju\u017c osiedlem w Hongkongu \u2013 Kowloon Walled City. Kiedy tam przyjecha\u0142am, ta niepowtarzalna enklawa dawno ju\u017c by\u0142a rozleg\u0142ym parkiem. Chodzi\u0142am i przypomnia\u0142am sobie wszystko, tworz\u0105c k\u0142\u0105czow\u0105 pl\u0105tanin\u0119 rzeczywisto\u015bci i\u00a0fikcji. Przez te par\u0119 dni by\u0142am jak na nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 haju po emce, a moja sk\u00f3ra \u0142apczywie ch\u0142on\u0119\u0142a wilgotne powietrze, przesi\u0105kni\u0119te mg\u0142\u0105 i smogiem. Nigdzie indziej nie czu\u0142am si\u0119 tak obco i jednocze\u015bnie jak w domu. Odczuwa\u0142am wszystkie sprzeczno\u015bci zwi\u0105zane z tym miejscem, pocz\u0105wszy od skomplikowanej historii politycznej i jej \u00f3wczesnych konsekwencji przez wyj\u0105tkow\u0105 lokalizacj\u0119 wyspy i wzg\u00f3rz a\u017c po pi\u0119trz\u0105c\u0105 si\u0119 urbanistyk\u0119. Ca\u0142a to\u017csamo\u015b\u0107 tego miasta \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w r\u00f3\u017cnicy i sprzeczno\u015bci, a wszelka pr\u00f3ba opisania tego bez do\u0142o\u017cenia fikcji po prostu si\u0119 wymyka\u0142a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Podobne odczucia mam do Berlina, chocia\u017c na zupe\u0142nie innym poziomie. To miasto nie poci\u0105ga mnie ju\u017c (chocia\u017c przesz\u0142am lekk\u0105 fascynacj\u0119) jako miejsce do \u017cycia. Raczej jako miasto, kt\u00f3re odbieram zawsze przez sztuk\u0119 i muzyk\u0119: Einst\u00fcrzende Neubauten, Davida Bowiego i Briana Eno (w ich <em>Berlin Trilogy<\/em>, czyli <em>Low<\/em>, <em>Heroes <\/em>i <em>Lodger<\/em>), a tak\u017ce w\u00a0powidokach u Gonzalesa czy Peaches. Dlatego wycieczki do Berlina s\u0105 zawsze dla mnie podr\u00f3\u017cami w stron\u0119 sztuk wizualnych (z jednym wyj\u0105tkiem, ale o tym p\u00f3\u017aniej) lub muzyki. I\u00a0o\u00a0ile lubi\u0119 ch\u0142on\u0105\u0107 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 architektur\u0119 tego miasta (z oczywi\u015bcie ogromnym podziwem dla Potsdamer Platz), o tyle jednak patrz\u0119 zawsze przez uszy, os\u0142uchane ze wspomnianymi muzykami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wchodz\u0119 do C\/O Berlin i zaskakuje mnie du\u017cy t\u0142um. Dopiero po chwili dociera do mnie, \u017ce dzi\u015b pierwszy dzie\u0144 nowej ekspozycji po\u015bwi\u0119conej Berlinowi lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Zanim tam jednak trafi\u0119, id\u0119 na niewielk\u0105 wystaw\u0119 <em>Awngar<\/em>. Sarker Protick pochodzi z Bangladeszu i\u00a0od wielu lat fotografuje skutki rozbudowy linii kolejowych w odniesieniu do dziewi\u0119tnastowiecznej brytyjskiej kolonizacji oraz rozwoju kapitalizmu. Jest jednym z\u00a0pierwszych laureat\u00f3w nagrody After Nature, Ulrilke Crespo Photography Prize (obok Laury Huertas Mill\u00e1n, kt\u00f3rej prace r\u00f3wnie\u017c s\u0105 prezentowane w C\/O, ale zabrak\u0142o mi ju\u017c skupienia, by w pe\u0142ni je pozna\u0107). <em>Awngar <\/em>to d\u0142ugoterminowy projekt, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne cykle fotograficzne \u2013 odmienne w swojej estetyce i formie, \u0142\u0105czy je jednak bezpo\u015bredni brak cz\u0142owieka. S\u0105 tylko powidoki, kt\u00f3re przenikaj\u0105 w resztkach tor\u00f3w, budynk\u00f3w stacji, mostach \u2013 mniejszych lub wi\u0119kszych obiektach porzuconych w trawie, jak zu\u017cyte zabawki.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Brytyjski filozof Timothy Morton wyr\u00f3\u017cnia trzy fazy mroku zwi\u0105zane z nasz\u0105 rosn\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 ekologiczn\u0105. Pierwsza to depresja i stan l\u0119kowy po\u0142\u0105czony z solastalgi\u0105. Druga faza wi\u0105\u017ce si\u0119 z narastaj\u0105c\u0105 niesamowito\u015bci\u0105, kt\u00f3ra przenika odczuwanie niejednoznaczno\u015bci byt\u00f3w, gdy zamieszkuje si\u0119 antropocen. Trzecia za\u015b \u2013 mrok s\u0142odki \u2013 przyjmuje posta\u0107 dziwnej anarchistyczno-komediowej gry w mi\u0119dzygatunkowym kotle, w kt\u00f3rej te\u017c porzucamy potrzeb\u0119 wszechogarniaj\u0105cej kontroli. Dla mnie Protick jest w fazie drugiej, w\u00a0kt\u00f3rej odkrywa niedialektyczne resztki kapitalizmu w rejonach Indii i Bangladeszu, powoli wkraczaj\u0105c w faz\u0119 s\u0142odkiego mroku. Jego prace uwidaczniaj\u0105 nieoczywisto\u015bci, na granicy doliny niesamowito\u015bci, kt\u00f3ra rozprasza si\u0119 w bezczasowym krajobrazie. To pola w\u0119glowe pokryte py\u0142em, nieczynne linie kolejowe zanikaj\u0105ce w g\u0105szczu traw czy budynki oplecione usychaj\u0105c\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105. Ca\u0142o\u015b\u0107 w perspektywie porzuconego hiperobiektu, czyli projektu industrializacji tego regionu na mod\u0142\u0119 brytyjskiego imperium, nabiera dziwnie poetyckiej atmosfery \u2013 nie spos\u00f3b w samym \u015brodku naszego serca nie zap\u0142aka\u0107 nad tym, co nam to da\u0142o. I\u00a0chocia\u017c do teren\u00f3w przedstawianych przez Proticka geograficznie mi daleko, to odnajduj\u0119 tutaj tropy, kt\u00f3re na \u015al\u0105sku r\u00f3wnie skrupulatnie bada fotograf Micha\u0142 \u0141uczak. Dziel\u0105 ich tysi\u0105ce kilometr\u00f3w, a jednocze\u015bnie ma si\u0119 poczucie, \u017ce siedzieli razem w \u0142awce w szkole, piel\u0119gnuj\u0105c t\u0119 sam\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 i czu\u0142e spojrzenie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<h6 style=\"text-align: justify;\">I can remember<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">standing by the wall<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">and the guards shot above our heads<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">and we kissed as though nothing could fall<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">David Bowie, <em>Heroes <\/em>(1977)<\/h6>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Wychodz\u0119 z mroku stworzonego przez fotografie Proticka i wchodz\u0119 w <em>Dream On\u2013Berlin, the 90s<\/em> \u2013 wystaw\u0119 dziewi\u0119ciu fotograf\u00f3w z agencji fotograficznej OSTKREUZ, kt\u00f3rzy uchwycili Berlin po upadku muru w jego totalnej przemianie i dojrzeniu do obecnej to\u017csamo\u015bci. Jest tam wszystko: od dokumentu o rodzinach, kt\u00f3re w ko\u0144cu mog\u0105 si\u0119 spotka\u0107, przez polityczne posiedzenia i urbanistyczne projekty, a\u017c po artystyczne alternatywne sceny i\u00a0queerowe spo\u0142eczno\u015bci. Berli\u0144czycy zapewne mog\u0105 te\u017c rozpozna\u0107 gdzie\u015b na zdj\u0119ciu swoje do\u015bwiadczenia, a mo\u017ce nawet siebie. Tak jak ja do\u015bwiadcza\u0142am zbie\u017cno\u015bci na wybitnej wystawie <em>Zajawka. \u015al\u0105ski hip-hop 1993\u20132003<\/em> w Muzeum \u015al\u0105skim w Katowicach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bez w\u0105tpienia mo\u017cna zatopi\u0107 si\u0119 w berli\u0144skie marzenie i odkrywa\u0107 dziwaczne sprzeczno\u015bci, kt\u00f3re naznaczaj\u0105 to miasto. Mur, kt\u00f3ry dzieli\u0142 na Wsch\u00f3d i Zach\u00f3d, w ko\u0144cu run\u0105\u0142, ale warstwowo\u015b\u0107 miasta pozosta\u0142a, nie tyle ju\u017c na horyzontalnym poziomie, ile bardziej wertykalnym \u2013 tego, co oficjalne, i tego, co nieoficjalne. Tego, co nowoczesne w rozro\u015bcie kapitalistycznym, i tego, co dzikie w kontrkulturze. Tego, co p\u0142askie w konsumpcji, i tego, co odrzucone jako niepotrzebne i brzydkie. I nikt chyba nie uj\u0105\u0142 tego bardziej doskonale ni\u017c zesp\u00f3\u0142 Einst\u00fcrzende Neubauten i jego frontman Blixa Bargeld. Kiedy nieca\u0142y tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej jestem na ich koncercie w Warszawie, czuj\u0119 si\u0119 dalej, jakbym by\u0142a w Berlinie, gdzie dziewi\u0119tna\u015bcie lat wcze\u015bniej widzia\u0142am ich pierwszy raz na \u017cywo. Ich muzyka nie boi si\u0119 sprzeczno\u015bci, a w\u0142a\u015bciwie tkwi w to\u017csamo\u015bci-w-r\u00f3\u017cnicy: to\u017csamo\u015bci (jako zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry wyrasta z niemieckiej sceny industrialnej), r\u00f3\u017cnicy (ci\u0105gle przekraczaj\u0105cy gatunki i nieboj\u0105cy si\u0119 tworzy\u0107 nostalgicznych piosenek, jak <em>Sabrina<\/em>, z bardzo przewrotnym tekstem) i relacji mi\u0119dzy nimi (tak, du\u017co ostatnio zanurzona jestem w Heglu i jego doskona\u0142ym odczytaniu przez filozofa i historyka idei Bartosza W\u00f3jcika). Einst\u00fcrzende Neubauten jest sob\u0105, ale nieustannie zaburza to przez kolejne utwory, do kt\u00f3rych cz\u0142onkowie zespo\u0142u tworz\u0105 dziwne instrumenty, cz\u0119sto jako powidoki resztek znalezionych na nieustannie rozrastaj\u0105cym si\u0119 Berlinie. Kiedy powstali, nie mieli nic: \u201eNie mia\u0142em \u017cadnej z tych rzeczy i nie mog\u0142em sobie na nie pozwoli\u0107, podobnie jak nikt inny w grupie. To by\u0142a bardziej logiczna konsekwencja tego, co mo\u017cemy uzyska\u0107 i tak to si\u0119 potoczy\u0142o. Z pewno\u015bci\u0105 nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 to jako artystyczna koncepcja, aby powiedzie\u0107 \u00bbzr\u00f3bmy co\u015b innego\u00ab, zacz\u0119\u0142o si\u0119 jako rozszerzenie sytuacji na \u017cywo, jaka ju\u017c by\u0142a\u201d. Ich to\u017csamo\u015b\u0107 wynika\u0142a jednocze\u015bnie z tego, co zastali, i\u00a0tego, czego nie mieli, i w\u0142a\u015bnie w tej r\u00f3\u017cnicy si\u0119 odnale\u017ali.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Welcome to electro-smog therapy. I\u2019ll give you 20 000 volts and singing cables.<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Welcome Monsieur Guillotine and the democratic machine.<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Einst\u00fcrzende Neubauten, <em>NNNAAAMMM <\/em>(1996)<\/h6>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Podobnie czuj\u0119 odnalezienie swojego j\u0119zyka na sprzeczno\u015bciach w tw\u00f3rczo\u015bci Gerharda Richtera, kt\u00f3rego sto prac trafi\u0142o jako \u201esta\u0142a po\u017cyczka\u201d do Nationalgalerie. Obecnie jest pokazywana pewna selekcja dzie\u0142 w Neue Nationalgalerie jako wst\u0119p do kolejnych ekspozycji. Przez ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat Richter nieustannie mierzy si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105: prywatn\u0105, jak i Niemiec. Jak i z tym, jak tworzy\u0107 w tej wiedzy i z tym ci\u0119\u017carem, jak przedstawia\u0107 to, co nieprzedstawialne. Czy mo\u017cna bowiem wi\u0119cej powiedzie\u0107 od fotografii z\u00a01944 roku, kt\u00f3re zosta\u0142y potajemnie wykonane przez \u017cydowskich wi\u0119\u017ani\u00f3w z oddzia\u0142u Sonderkommando w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau? (wiem, \u017ce Richter odkry\u0142 te zdj\u0119cia znacznie p\u00f3\u017aniej, tutaj zgodno\u015b\u0107 czasowa nie ma znaczenia, bo w ko\u0144cu jego rodzinny album wype\u0142niony by\u0142 wujkiem Rudim w uniformie Wehrmachtu). Czy nie lepiej zaj\u0105\u0107 si\u0119 kolorem, jego reprodukcj\u0105 i wariacj\u0105? To tak jak z muzyk\u0105 Chilly\u2019ego Gonzalesa \u2013 porzuci\u0142 brudny i gwa\u0142towny w wyra\u017anie dziwaczy hip-hop, kt\u00f3rzy tworzy\u0142 w\u00a0Berlinie, na rzecz solowych koncert\u00f3w na pianinie. Wieczna relacja r\u00f3\u017cnicy i to\u017csamo\u015bci. Wieczne bycie tym, a jednocze\u015bnie nie tamtym.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Kiedy jeste\u015b zabawny, oznacza to, \u017ce dobrowolnie, bez ingerencji, ods\u0142aniasz nieredukowaln\u0105 luk\u0119 mi\u0119dzy tym, kim jeste\u015b, a tym, kim my\u015blisz, \u017ce jeste\u015b. Kiedy udaje ci si\u0119 by\u0107 zabawnym, oznacza to, \u017ce pozwalasz ludziom dostrzec si\u0119 w tym byciu pomi\u0119dzy. Radykalnie akceptujesz swoj\u0105 sko\u0144czono\u015b\u0107.<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Timothy Morton, <em>Mroczna ekologia <\/em>(2016)<\/h6>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Ta wizyta w Berlinie mia\u0142a jednak ca\u0142kiem inny cel ni\u017c zobaczenie wspomnianych wystaw. Pojecha\u0142am na wyst\u0119p ameryka\u0144skiego stand-upowego komika Anthony\u2019ego Jeselnika, kt\u00f3ry wtedy prawie ko\u0144czy\u0142 swoj\u0105 dwuletni\u0105 tras\u0119 <em>Bones and All <\/em>(obecnie dost\u0119pne na Netflix). Unikatowy styl komedii Jeselnika doskonale wpisuje si\u0119 w moje postrzeganie Berlina: jako wiecznego bycia tym i nie bycia tym, czym jest. Jego czarny humor nieustannie lokuje si\u0119 w\u00a0totalnie niepokoj\u0105cych \u017cartach, ironicznej nieci\u0105g\u0142o\u015bci, krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119 linii \u015bmiechu i\u00a0niepewno\u015bci co do fikcyjno\u015bci psychopatycznej scenicznej osobowo\u015bci. A przy tym stoi przez godzinne show w bardzo skupionej pozie, przez kt\u00f3r\u0105 nie przenika \u017cadna emocja. Czasami lekki u\u015bmiech dumy, kiedy \u015bmiech widowni utyka w gardle, gdy jednocze\u015bnie w\u00a0g\u0142owie pojawia si\u0119 my\u015bl: \u201eCzy wypada mi si\u0119 z tego \u015bmia\u0107?\u201d. \u015amiech nie jest jedynym do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3re dostaj\u0119 od Jeselnika. Dostaj\u0119 r\u00f3wnie\u017c unikatow\u0105 szans\u0119 radzenia sobie z najgorszymi rzeczami, jakich do\u015bwiadczam ka\u017cdego dnia. Jego cel jest doskona\u0142y w\u00a0swojej prostej sprzeczno\u015bci: \u201e\u015awiat jest pe\u0142en okropnych rzeczy, kt\u00f3re ostatecznie dopadn\u0105 ciebie i wszystko, na czym ci zale\u017cy. \u015amiech to uniwersalny spos\u00f3b, by podnie\u015b\u0107 g\u0142ow\u0119 i powiedzie\u0107: \u00bbNie dzisiaj, dranie\u00ab\u201d. Podobnym tropem poszli tw\u00f3rcy dokumentu o wp\u0142ywie \u017cydowskiego humoru na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 komedi\u0119 w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3rzy nie bali si\u0119 tworzy\u0107 \u017cart\u00f3w o Holocau\u015bcie i doskonale rozumieli, jak wiele jest w tym sprzecznych emocji.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Czy mam jak\u0105\u015b sp\u00f3jn\u0105 my\u015bl na zako\u0144czenie? Raczej jest to spl\u0105tany obraz r\u00f3\u017cnych refleksji, kt\u00f3re wywo\u0142uje u mnie Berlin jako miasto, do kt\u00f3rego wracam niczym do od\u0142o\u017conego niedawno dziwnego kompendium tego, co mnie zbudowa\u0142o. W kilometrach jest mi tam bli\u017cej ni\u017c do Warszawy, a historycznie to w\u0142a\u015bciwie oczywiste, \u017ce niemiecka architektura wydaje mi si\u0119 bardziej znajoma ni\u017c kamienice w stolicy. Jestem tak troch\u0119 jak u siebie, chocia\u017c czuj\u0119 nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 fascynacj\u0119 tego, co tam widz\u0119. Zachodz\u0119 zawsze, by zrobi\u0107 zdj\u0119cie w\u00a0analogowej budce fotograficznej, jem pyszne wega\u0144skie potrawy i grzebi\u0119 w\u00a0angielskoj\u0119zycznej ksi\u0119garni Buchhandlung Walther K\u00f6nig przy Wyspie Muze\u00f3w (Museumsinsel). Tym razem nic nie kupi\u0142am, chocia\u017c na telefonie mam kilkana\u015bcie zdj\u0119\u0107 ok\u0142adek ksi\u0105\u017cek, do kt\u00f3rych na pewno wkr\u00f3tce zajrz\u0119. A potem wracam do swojego domu, kt\u00f3ry jest przytulny i m\u00f3j. Jestem w nim, a jednocze\u015bnie nie jestem w nim, poniewa\u017c tkwi\u0119 w\u00a0tych wszystkich miejscach, o kt\u00f3rych czyta\u0142am, s\u0142ucha\u0142am i ogl\u0105da\u0142am. Tkwi\u0119 w\u00a0przeci\u0119ciu rzeczywisto\u015bci i fikcji.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Do zobaczenia i pos\u0142uchania:<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">C\/O Berlin do 22 stycznia 2025<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Sarker Protick, <em>\u0985\u0999\u09cd\u0997\u09be\u09b0<\/em><em> . Awngar<\/em><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Laura Huertas Mill\u00e1n, <em>Curanderxs<\/em><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><em>Dream On\u2013Berlin, the 90s<\/em>, wystawa agencji fotograficznej OSTKREUZ<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Neue Nationalgalerie, <em>Gerhard Richter: 100 Works for Berlin<\/em>, do wrze\u015bnia 2026<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/5ESlb1RVMYfhixc1x8JRts?si=eBtX3ZTmS86Gl3YNJ6CVtQ\">Einst\u00fcrzende Neubauten,<\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/5ESlb1RVMYfhixc1x8JRts?si=eBtX3ZTmS86Gl3YNJ6CVtQ\"><em> Kollaps<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/5ESlb1RVMYfhixc1x8JRts?si=eBtX3ZTmS86Gl3YNJ6CVtQ\">, 1981<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/3q5fUBRlV64ntCAeqtQPH1?si=5iRakYd6QBW2rvFXXJl0ww\">Einst\u00fcrzende Neubauten, Ende neu, 1996<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/2de6LD7eOW8zrlorbS28na?si=nVdTNtYOT4yNrnOedJGAjw\">David Bowie,<\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/2de6LD7eOW8zrlorbS28na?si=nVdTNtYOT4yNrnOedJGAjw\"><em> Low<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/2de6LD7eOW8zrlorbS28na?si=nVdTNtYOT4yNrnOedJGAjw\">, 1977<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/4I5zzKYd2SKDgZ9DRf5LVk?si=883lE0qySuKsX15FGUd40w\">David Bowie, <\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/4I5zzKYd2SKDgZ9DRf5LVk?si=883lE0qySuKsX15FGUd40w\"><em>Heroes<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/4I5zzKYd2SKDgZ9DRf5LVk?si=883lE0qySuKsX15FGUd40w\">, 1977<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/0S5nxDIEprOH23QeDoMeFK?si=1mcCiLihR-mEK-2TeBo6_Q\">David Bowie, <\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/0S5nxDIEprOH23QeDoMeFK?si=1mcCiLihR-mEK-2TeBo6_Q\"><em>Lodger<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/0S5nxDIEprOH23QeDoMeFK?si=1mcCiLihR-mEK-2TeBo6_Q\">, 1979<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/2zUdl92rXjrpPwq56ssi8o?si=aZPXyxHjR_C4vqPkZwCJ7Q\">Chilly Gonzales, <\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/2zUdl92rXjrpPwq56ssi8o?si=aZPXyxHjR_C4vqPkZwCJ7Q\"><em>\u00dcber alles<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/2zUdl92rXjrpPwq56ssi8o?si=aZPXyxHjR_C4vqPkZwCJ7Q\">, 2000<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/79hPlit22yH2TfyeW1a32K?si=hVntd9H1TK2NnoMDr93tNg\">Gonzales, <\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/79hPlit22yH2TfyeW1a32K?si=hVntd9H1TK2NnoMDr93tNg\"><em>Solo piano<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/album\/79hPlit22yH2TfyeW1a32K?si=hVntd9H1TK2NnoMDr93tNg\">, 2004<\/a><\/span><\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Timothy Morton, <em>Mroczna ekologia. Ku logice przysz\u0142ego wsp\u00f3\u0142istnienia<\/em>, Oficyna Zwi\u0105zek Otwarty, 2023<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Bartosz W\u00f3jcik, <em>Wojna i mot\u0142och. Sprzeczno\u015bci nowoczesne w filozofii Hegla<\/em>, Universitas &amp; PAN, 2022<\/h6>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">Anthony Jeselnik, <em>Bones and All<\/em>, Netflix, 2024<br \/><em>When Jews Were Funny<\/em>, 2013 (<span><a href=\"https:\/\/youtu.be\/SakbMwtN7us?si=8RuwQArvKE9DHJso\">w ca\u0142o\u015bci dost\u0119pny na YT<\/a><\/span>)<\/h6>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tekst: Beata Bartecka<\/p>\n<p>Zdj\u0119cia: z archiwum Neue Nationalgalerie i C\/O Berlin<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_gallery gallery_ids=&#8221;4830,4831,4832,4833,4834,4835,4836,4837,4838,4839,4840,4841,4844,4845,4846,4847,4848,4849,4850,4851,4852,4853&#8243; posts_number=&#8221;50&#8243; show_title_and_caption=&#8221;off&#8221; show_pagination=&#8221;off&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kiedy\u015b napisa\u0142am list mi\u0142osny do Hongkongu. Siedz\u0105c tam kilka dni, czu\u0142am, jak ca\u0142a nasi\u0105kam tym miastem, do kt\u00f3rego zawsze chcia\u0142am polecie\u0107. Mia\u0142am w g\u0142owie wyryte obrazy z tamtejszych film\u00f3w, kt\u00f3re od lat siedemdziesi\u0105tych mocno zaznaczy\u0142y si\u0119 w\u00a0\u015bwiatowej kinematografii \u2013 filmy akcji z wybitn\u0105 choreografi\u0105 scen walki. Na to wszystko mia\u0142am na\u0142o\u017con\u0105 siatk\u0119 z powie\u015bci Williama [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4835,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-4827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4827"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4854,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4827\/revisions\/4854"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}