[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.17.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.17.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Trudno jest sobie wyobrazi\u0107 rozw\u00f3j nowoczesnej kultury europejskiej bez Hansa Poelziga. Na pocz\u0105tku XX wieku by\u0142 on znanym we Wroc\u0142awiu architektem oraz dyrektorem Kr\u00f3lewskiej Szko\u0142y Sztuki i Rzemios\u0142a Artystycznego. Zalicza si\u0119 go do ojc\u00f3w modernizmu. Zajmowa\u0142 si\u0119 jednocze\u015bnie wieloma dziedzinami aktywno\u015bci \u2013 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c teoretykiem architektury, pedagogiem i animatorem \u017cycia artystycznego. Dzi\u0119ki wystawie zorganizowanej przez Muzeum Architektury poznajemy Poelziga z mniej znanej strony. Centralne miejsce w narracji zajmuj\u0105 bowiem architektura wn\u0119trz oraz meble. Jednym z powod\u00f3w organizacji wystawy by\u0142o przekazanie w darze Muzeum Architektury kompletu mebli zaprojektowanych dla wroc\u0142awskiej rodziny Brieger\u00f3w. Zadaniem, kt\u00f3re postawili przed sob\u0105 kuratorzy wystawy, Jerzy Ilkosz i Maria Zwierz, jest przedstawienie tw\u00f3rczo\u015bci projektanta poprzez pryzmat jego stosunku do rzemios\u0142a artystycznego. Pojawi\u0142a si\u0119 wi\u0119c doskona\u0142a okazja, by przyjrze\u0107 si\u0119 roli Poelziga jako dizajnera, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 wroc\u0142awskie projektowanie w nowoczesno\u015b\u0107.<\/p>\n
Wystaw\u0119 w Muzeum Architektury podzielono na cz\u0119\u015bci: \u201eAran\u017cacje wn\u0119trz mieszkalnych\u201d, \u201eDom jednorodzinny na Wystawie R\u0119kodzie\u0142a i Rzemios\u0142a Artystycznego 1904\u201d, \u201eRzemios\u0142o\u201d i \u201eMieszkanie\u201d. Osobnym fragmentem wystawy jest cz\u0119\u015b\u0107 pt. \u201eMeble dla rodziny Brieger\u00f3w\u201d. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z nimi nast\u0119puj\u0105ca historia: profesor Oskar Brieger, kt\u00f3ry by\u0142 wybitnym chirurgiem i specjalist\u0105 w zakresie nowej wtedy dziedziny medycyny, otolaryngologii, by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie lekarzem Hansa Poleziga. W podzi\u0119ce za leczenie architekt zaprojektowa\u0142 w 1911 roku komplet mebli do mieszkania lekarza. By\u0142 to du\u017cy zestaw przeznaczony do kilku pomieszcze\u0144, a zrealizowany zosta\u0142 najprawdopodobniej w szkolnych warsztatach \u00f3wczesnej szko\u0142y artystycznej. Biblioteka, szafy, kredensy, komody, sofy, fotele, st\u00f3\u0142 jadalny na dwana\u015bcie os\u00f3b wraz z krzes\u0142ami, jeszcze inne sto\u0142y i podr\u0119czne stoliki oraz prawdopodobnie tak\u017ce kilka innych element\u00f3w umeblowania zosta\u0142o wykonanych z drewna czere\u015bniowego i palisandru. Ozdobione zosta\u0142y oszcz\u0119dnie geometrycznymi ornamentami o zr\u00f3wnowa\u017conych proporcjach. W zwi\u0105zku ze swoim \u017cydowskim pochodzeniem rodzina Brieger\u00f3w zmuszona by\u0142a opu\u015bci\u0107 Niemcy. Emigruj\u0105c do USA i Anglii, zdo\u0142ali wywie\u017a\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia mieszkania ze sob\u0105, Meble, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 w Nowym Jorku, dzi\u0119ki sentymentowi prof. Fredericka Sterna, wybitnego historyka, mog\u0142y wr\u00f3ci\u0107 do Wroc\u0142awia. Zosta\u0142y podarowane muzeum w 2020 roku i przesz\u0142y przed wystaw\u0105 gruntown\u0105 konserwacj\u0119.<\/p>\n
Druga cz\u0119\u015b\u0107 tytu\u0142u wystawy nawi\u0105zuje do dzia\u0142alno\u015bci pedagogicznej Poelziga. Artysta kierowa\u0142 warsztatami w specjalistycznej klasie rysunku architektonicznego oraz stolarstwa artystycznego w Kr\u00f3lewskiej Szkole Rzemios\u0142 i Przemys\u0142u Artystycznego we Wroc\u0142awiu, kt\u00f3ra dzi\u0119ki jego otwarciu na reformy zosta\u0142a przemianowana w 1911 roku na Akademi\u0119 Sztuk i Rzemios\u0142a Artystycznego. W 1903 roku Poelzig zosta\u0142 dyrektorem szko\u0142y (z tego w\u0142a\u015bnie okresu jego dzia\u0142alno\u015bci pochodz\u0105 prezentowane na wystawie obiekty). Wprowadzi\u0142 on do programu warsztaty, a tak\u017ce przedmiot o nazwie styloznawstwo, p\u00f3\u017aniej przemianowane na nauk\u0119 o stylu tworzywa. Zaj\u0119cia te by\u0142y bardzo lubiane i doceniane przez student\u00f3w. Zreformowana przez Poelziga szko\u0142a z nowym spojrzeniem na rzemios\u0142o artystyczne, kt\u00f3re kwestionowa\u0142o tradycyjny podzia\u0142 na sztuk\u0119 woln\u0105 i stosowan\u0105, mia\u0142a zapewni\u0107 uczniom mo\u017cliwie doskona\u0142e wykszta\u0142cenie zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem technicznym, jak i artystycznym. By\u0142 to w owym czasie obowi\u0105zuj\u0105cy trend w szko\u0142ach artystycznych w ca\u0142ych Niemczech, starano si\u0119 bowiem dostarczy\u0107 s\u0142uchaczom szerok\u0105 wiedz\u0119, kt\u00f3ra potem mo\u017ce by\u0107 wykorzystana w praktyce. Program stworzony przez Poelziga opiera\u0142 si\u0119 na nauce my\u015blenia kategoriami funkcjonalno\u015bci, celowo\u015bci i prostoty w projektowaniu. By\u0142o to dyktowane potrzebami \u017cycia codziennego, reform\u0105 niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa oraz konieczno\u015bci\u0105 optymalizacji produkcji fabrycznej. Nowoczesny plan nauczania zosta\u0142 rozwini\u0119ty p\u00f3\u017aniej przez Waltera Gropiusa w Bauhausie w czasach Republiki Weimarskiej. St\u0105d te\u017c cz\u0119sto formu\u0142owano opini\u0119, \u017ce wroc\u0142awska szko\u0142a by\u0142a \u201eBauhausem przed Bauhausem\u201d.<\/p>\n
W koncepcjach artystycznych Poelzig odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do idei Gesamtkunstwerk, kt\u00f3ra swoje najpe\u0142niejsze odbicie znalaz\u0142a w aran\u017cacji wn\u0119trz i rozbudowie ratusza w Lw\u00f3wku \u015al\u0105skim. Realizacja by\u0142a efektem wsp\u00f3\u0142pracy nauczycieli z uczniami, kt\u00f3rej najbardziej spektakularne efekty widoczne s\u0105 w Sali \u015alub\u00f3w. Do tego projektu zaproszeni zostali m.in. Wanda Bibrowicz i Max Wislicenus, Theodor von Gosen, Ignatius Taschner. Elementy wn\u0119trza, meble i fotografie zaprezentowane zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c na wystawie w Muzeum Architektury.<\/p>\n
Kr\u00f3lewska Szko\u0142a Sztuki i Rzemios\u0142a Artystycznego we Wroc\u0142awiu by\u0142a znan\u0105 instytucj\u0105, a jej profesorowie oraz uczniowie eksponowali swoje realizacje na licznych wystawach krajowych. Podczas \u201eWystawy wzorcowej\u201d w 1904 roku, przedstawiono tw\u00f3rczo\u015b\u0107 grona profesorskiego. Zorganizowana przez Zwi\u0105zek Przemys\u0142u Artystycznego Wroc\u0142awia i \u015al\u0105ska wystawa nale\u017ca\u0142a do wa\u017cnych osi\u0105gni\u0119\u0107 ekspozycyjnych w regionie, stanowi\u0105c przyk\u0142ad nowego spojrzenia na rzemios\u0142o i jego funkcje. G\u0142\u00f3wnym projektantem pokazu zosta\u0142 Hans Poelzig, kt\u00f3ry specjalnie do tego celu zaprojektowa\u0142 dom oparty na wzorach angielskich (p\u00f3\u017aniej rozebrany) przeznaczony dla \u015bredniozamo\u017cnej rodziny z ma\u0142ymi dzie\u0107mi, w kt\u00f3rym pokoje zosta\u0142y rozplanowane wok\u00f3\u0142 otwartego hallu z klatk\u0105 schodow\u0105. \u201ePoelzig stworzy\u0142 nadzwyczaj oryginalny wariant stylu domu wiejskiego, kt\u00f3ry zyska\u0142 uznanie i by\u0142 chwalony jako \u201etypowo \u015bl\u0105ski\u201d, zgodny z ideami ruchu Heimatschutz i inspirowany motywami tradycyjnego budownictwa \u015al\u0105ska, przede wszystkim teren\u00f3w g\u00f3rskich.\u201d11<\/sup><\/a> Poelzig przyj\u0105\u0142 za\u0142o\u017cenie powi\u0119kszania przestrzeni mieszkalnej w g\u00f3r\u0119, a nie wszerz. Ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a zaprojektowana z my\u015bl\u0105 o wygodzie mieszka\u0144c\u00f3w, dom usytuowany zosta\u0142 w otoczeniu ogrodu. Taki spos\u00f3b wystawiania by\u0142 w\u00f3wczas nowo\u015bci\u0105 we Wroc\u0142awiu, a celem ekspozycji by\u0142o pokazanie eksponat\u00f3w w przeznaczonym dla nich miejscu.<\/p>\n \u201ePod wzgl\u0119dem stylistycznym, na wystawie wzorcowej, mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce w meblarstwie mamy ju\u017c do czynienia z przejawem, przynajmniej cz\u0119\u015bciowego, odej\u015bcia od konwencji \u201eop\u0142ywowego\u201d i nadmiernie dekorowanego mebla secesyjnego, a wobec dominacji prostoty form o dyskretnej ornamentyce geometrycznej \u2013 zapowied\u017a przej\u015bcia ku modernistycznym koncepcjom mebla, gdzie o formie przedmiotu decyduj\u0105 tak\u017ce wzgl\u0119dy konstrukcyjne\u201d2<\/sup><\/a>. Jak to Poelzig mia\u0142 w zwyczaju, r\u00f3wnie\u017c i tym razem zaprosi\u0142 do wsp\u00f3\u0142pracy innych profesor\u00f3w Kr\u00f3lewskiej Szko\u0142y Sztuki i Rzemios\u0142a Artystycznego, a tak\u017ce student\u00f3w, rzemie\u015blnik\u00f3w oraz firmy meblarskie. Jednakowo\u017c by\u0142 on autorem wi\u0119kszo\u015bci projekt\u00f3w mebli, kt\u00f3re na obecnej wystawie w Muzeum Architektury mo\u017cna zobaczy\u0107 na zachowanych zdj\u0119ciach archiwalnych.<\/p>\n Architekt zaprojektowa\u0142 te\u017c w\u0142asny dom w latach 1905-1906, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 przy obecnej ul. Chopina we Wroc\u0142awiu, gdzie mieszka\u0142 wraz z rodzin\u0105 do 1916 roku, do czasu wyjazdu z miasta. Budynek by\u0142 niemal identyczny wzgl\u0119dem modelu wzorcowego z wystawy, niestety zosta\u0142 wyburzony w 1971 roku. R\u00f3wnie\u017c dla w\u0142asnych potrzeb Poelzig zaprojektowa\u0142 wn\u0119trza o funkcjonalnym, prostym umeblowaniu, pozbawione nadmiernych zdobie\u0144. Nie unika\u0142 jednak \u017cywej kolorystyki, np. \u017c\u00f3\u0142te \u015bciany kontrastowa\u0142y z br\u0105zowym piecem, bia\u0142ymi meblami i wielobarwnymi tkaninami.<\/p>\n Kr\u00f3lewska Szko\u0142a Sztuk i Rzemios\u0142a Artystycznego wzi\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w najwi\u0119kszej przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 wystawie, kt\u00f3r\u0105 urz\u0105dzono z okazji uczczenia stulecia wojny wyzwole\u0144czej w 1813 roku. W tym celu wybudowano Hal\u0119 Stulecia wed\u0142ug projektu architekta Maxa Berga oraz budynki ekspozycyjne Pawilonu Czterech Kopu\u0142, kt\u00f3re s\u0105 chyba najbardziej znanym dzie\u0142em Hansa Poelziga we Wroc\u0142awiu. Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nich Pawilon Czterech Kopu\u0142, oddzia\u0142 Muzeum Narodowego.<\/p>\n Hans Poelzig, profesor-reformator przedwojennej szko\u0142y sztuki we Wroc\u0142awiu, nale\u017ca\u0142 do kr\u0119gu wszechstronnych artyst\u00f3w, do kt\u00f3rych zaliczali si\u0119 tacy tw\u00f3rcy jak Max Wislicenus, Wanda Bibrowicz, Theodor von Gosen, Eugen Burkert, Alfred Nickish, kt\u00f3rych prace wzbogacaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c omawian\u0105 wystaw\u0119. Interesuj\u0105cym elementem ekspozycji jest projekcja filmu Golem w re\u017cyserii Paula Wegenera i Carla Boese, do kt\u00f3rego w 1920 roku Poelzig zaprojektowa\u0142 scenografi\u0119. Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce jego uczniowie byli autorami scenografii do filmu Metropolis \u2013 klasyki kina niemego z 1927 roku. Wa\u017cnym faktem jest te\u017c to, \u017ce Hans Poelzig przyczyni\u0142 si\u0119 do podniesienia rangi prac konserwatorskich przy zabytkach, czego doskona\u0142ym przyk\u0142adem jest jego udzia\u0142 w odbudowie ko\u015bcio\u0142a Pokoju w \u015awidnicy. Temu zagadnieniu r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony osobny w\u0105tek w ekspozycji.<\/p>\n Poelzig odszed\u0142 z uczelni i wyjecha\u0142 z Wroc\u0142awia w 1916 roku, wi\u0119c jego pobyt, cho\u0107 bardzo owocny, by\u0142 niezbyt d\u0142ugi. Zostawi\u0142 miasto by obj\u0105\u0107 stanowisko architekta miejskiego w Dre\u017anie.<\/p>\n Rzadko zdarza\u0142o si\u0119, by utracone zabytki czy dobra kultury wr\u00f3ci\u0142y w ca\u0142o\u015bci do Wroc\u0142awia. W przypadku mebli Poelziga, dzi\u0119ki licznym kontaktom i staraniom Muzeum Architektury, uda\u0142o si\u0119 tego dokona\u0107. Artefakty doskonale uzupe\u0142niaj\u0105 wcze\u015bniejsze zbiory instytucji. Wystawa jest okazj\u0105 do zaktualizowania wiedzy na temat tw\u00f3rczo\u015bci najwybitniejszego, obok Maxa Berga, architekta jaki kiedykolwiek pracowa\u0142 we Wroc\u0142awiu i tak silnie zdefiniowa\u0142 jego architektoniczn\u0105 wizualno\u015b\u0107.<\/p>\n 1<\/a> Cytat z albumu do cz\u0119\u015bci wystawy pt. \u201eMieszkanie\u201d<\/span><\/p>\n