[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
\u201eTi odio e ti amo come Milano\u201d[1]<\/span><\/a> \u2013 powiadaj\u0105 W\u0142osi. Ta ambiwalencja ma uzasadnienie, Mediolan jest bowiem miastem kontrast\u00f3w. Jego jaskrawy luksus tonie w betonowym zgie\u0142ku, a\u00a0obietnica \u015bwiatowych karier zbyt cz\u0119sto kosztuje za wiele. \u015aciskaj\u0105c w r\u0119ku zaproszenie na nietuzinkowe wydarzenie, powoli, staraj\u0105c si\u0119 nie popa\u015b\u0107 w zbiorow\u0105 histeri\u0119, przeciskamy si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi arteriami metropolii. Po drodze mijamy wynios\u0142e wie\u017cowce dzielnicy CityLife. Naszym celem jest Parco Sempione. Ten inspirowany angielskimi ogrodami obszar nie zawsze by\u0142 oaz\u0105 zieleni. Kiedy\u015b s\u0142u\u017cy\u0142 jako teren \u0107wicze\u0144 wojskowych przy Castello Sforzesco. Projekt parku powsta\u0142 pod koniec XIX wieku, a jego tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 Emilio Alemagna. To w\u0142a\u015bnie od jego nazwiska pochodzi nazwa ulicy, przy kt\u00f3rej znajduje si\u0119 jedna z najwa\u017cniejszych mi\u0119dzynarodowych instytucji kulturalnych, od ponad stu lat \u2013 przez pryzmat wzornictwa, architektury, sztuk wizualnych i performatywnych \u2013 kszta\u0142tuj\u0105ca obraz naszej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Historia Triennale di Milano si\u0119ga 1923 roku, kiedy w pobliskiej Monzie zainaugurowano jego pierwsz\u0105 edycj\u0119. Dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej wydarzenie przeniesiono do monumentalnego Palazzo dell\u2019Arte[2]<\/span><\/a>, kt\u00f3ry zaprojektowano tak, aby kszta\u0142tem i funkcjonalno\u015bci\u0105 stanowi\u0142 modu\u0142ow\u0105 przestrze\u0144 wystawiennicz\u0105. Triennale organizuje flagowe wystawy co trzy lata. Poprzednie edycje podejmowa\u0142y tematy zmian spo\u0142eczno-kulturowych w odniesieniu do powojennej odbudowy, rozw\u00f3j wzornictwa przemys\u0142owego, innowacje technologiczne, wreszcie zagadnienia zwi\u0105zane z poj\u0119ciem miasta czy relacjami cz\u0142owieka z natur\u0105. Instytucja dzia\u0142a pod auspicjami Biura Wystaw Mi\u0119dzynarodowych jako narz\u0119dzie dialogu, analiz oraz refleksji nad tendencjami i\u00a0sprzeczno\u015bciami zmieniaj\u0105cego si\u0119 krajobrazu wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Triennale od lat s\u0142u\u017cy jako forum wymiany my\u015bli i prezentacji innowacyjnych koncepcji. Pawilony narodowe odgrywaj\u0105 tu kluczow\u0105 rol\u0119, wnosz\u0105c unikalne spostrze\u017cenia wynikaj\u0105ce z odmiennych perspektyw, specyficznych do\u015bwiadcze\u0144 i r\u00f3\u017cnorodnych odniesie\u0144. Stuletnia historia Triennale di Milano \u015bwiadczy o nieustannej gotowo\u015bci do anga\u017cowania si\u0119 w obecne problemy wynikaj\u0105ce z\u00a0wielu kryzys\u00f3w (terroryzm, kryzys finansowy, pandemia COVID-19, wojna e Ukrainie) i\u00a0pragnieniu poszukiwania ich konstruktywnych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n Dwudziesta czwarta mi\u0119dzynarodowa wystawa Triennale di Milano, na kt\u00f3rej inauguracj\u0119 si\u0119 udajemy, nosi tytu\u0142 Nier\u00f3wno\u015bci<\/em>. W materia\u0142ach prasowych czytamy, \u017ce jej celem jest zmapowanie r\u00f3\u017cnorodnych form dysproporcji, kt\u00f3re obejmuj\u0105 aspekty etniczne, spo\u0142eczne, ekonomiczne, religijne czy zwi\u0105zane z\u00a0migracj\u0105 i mobilno\u015bci\u0105[3]<\/span><\/a>. Wyb\u00f3r nier\u00f3wno\u015bci jako tematu przewodniego \u015bwiadczy o\u00a0krytycznym zaanga\u017cowaniu w pal\u0105ce problemy globalne, pozycjonuj\u0105c Triennale di Milano nie tylko jako wystaw\u0119 designu i sztuki, ale przede wszystkim jako platform\u0119 dyskursu spo\u0142ecznego.<\/p>\n Nier\u00f3wno\u015bci w centrum uwagi \u2013 polska opowie\u015b\u0107 i prawo do wytchnienia<\/strong><\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesne pojmowanie aspektu czasu bywa absurdalne. Im bardziej staramy si\u0119 zarz\u0105dza\u0107 czasem, tym mamy go mniej. Nieustanny jego brak to ci\u0105g\u0142y po\u015bpiech b\u0119d\u0105cy \u017ar\u00f3d\u0142em frustracji. Przyje\u017cd\u017camy na czas, a mimo to odczuwamy stres. D\u0142ugo b\u0142\u0105dzimy, szukaj\u0105c wolnego miejsca, irytuje nas popsute urz\u0105dzenie parkingowe i tabun ludzi czekaj\u0105cych przed wej\u015bciem. Inauguracja Triennale di Milano przyci\u0105ga t\u0142umy, mimo \u017ce obowi\u0105zuj\u0105 tu oficjalne zaproszenia. Wsz\u0119dzie k\u0142\u0119bi\u0105 si\u0119 dziennikarze, a procedura wej\u015bcia niezno\u015bnie si\u0119 przed\u0142u\u017ca. Jeszcze nie rozpocz\u0119li\u015bmy zwiedzania a ju\u017c jeste\u015bmy zm\u0119czeni. Pod\u0105\u017camy po wytyczonej \u015bcie\u017cce, pr\u00f3buj\u0105c odzyska\u0107 utracony wigor.<\/p>\n Ka\u017cda z odwiedzanych wystaw ma efektown\u0105 opraw\u0119 wizualn\u0105. Triennale di Milano jest form\u0105 konkursu, a mi\u0119dzy pawilonami odbywa si\u0119 rywalizacja. Przybyli\u015bmy tutaj, aby w pe\u0142ni zrozumie\u0107 przekaz poszczeg\u00f3lnych wystaw, dlatego nie dajemy si\u0119 zwie\u015b\u0107 powierzchownym wra\u017ceniom i uwa\u017cnie studiujemy materia\u0142y. Sporo czasu sp\u0119dzamy w pawilonie Libanu. Porusza nas opowie\u015b\u0107 o bejruckim domu \u2013 niemym \u015bwiadku fali przemocy, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 niszczycielsk\u0105 eksplozj\u0119 w 2020 roku. Niebywa\u0142a w zwi\u0105zku z tym staje si\u0119 zdolno\u015b\u0107 architektury do przechowywania pami\u0119ci i manifestowania jej \u015blad\u00f3w. Wraz z artystami z\u00a0Gwinei anga\u017cujemy si\u0119 w proces r\u0119cznego tkania gobelinu, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c Panu de Pinti<\/em>. W\u00a0pawilonie Arabii Saudyjskiej dowiadujemy si\u0119, czym jest Maghras<\/em>[4]<\/span><\/a>, i odnajdujemy powi\u0105zania cz\u0142owieka z ziemi\u0105, tradycyjnym rolnictwem, ekologi\u0105 oraz ze wsp\u00f3lnot\u0105. Wyraziste i\u00a0przejmuj\u0105ce prace spotykamy w pawilonie ukrai\u0144skim. To olbrzymich rozmiar\u00f3w \u015bciana, kt\u00f3r\u0105 wype\u0142niaj\u0105 d\u0142onie pe\u0142ne blizn, rze\u017aba totem symbolizuj\u0105ca wewn\u0119trzn\u0105 si\u0142\u0119 po\u015br\u00f3d fizycznej destrukcji czy instalacja rzeczywisto\u015bci wirtualnej opowiadaj\u0105ca histori\u0119 zniszczenia tamy w\u00a0Kachowce[5]<\/span><\/a>. Kuratorska koncepcja Inspirare \/ Espirare<\/em> autorstwa Khrystyny Berehovskiej ma na celu podniesienie \u015bwiadomo\u015bci na temat konkretnego kryzysu geopolitycznego i jego wp\u0142ywu na ludzkie \u017cycie, bezpo\u015brednio odnosz\u0105c si\u0119 do nier\u00f3wno\u015bci spowodowanych trwaj\u0105c\u0105 wojn\u0105. Pawilon jest osadzony w obecnych uwarunkowaniach spo\u0142eczno-politycznych, ale odzwierciedla tak\u017ce historyczn\u0105 i kulturow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 Ukrainy. Wyra\u017ca wprost silne pragnienie humanizacji do\u015bwiadczenia wojny i uznania godno\u015bci os\u00f3b dotkni\u0119tych konfliktem. To wymaga zmiany percepcji, przesuni\u0119cia na linii wsp\u00f3\u0142czucie \u2013 empatia \u2013 szacunek.<\/p>\n Z wielk\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 oczekujemy na bezpo\u015brednie spotkanie z polsk\u0105 interpretacj\u0105 tematu nier\u00f3wno\u015bci. Znamy dorobek kuratorki Katarzyny Roj[6]<\/span><\/a>, kt\u00f3r\u0105 cenimy za zaanga\u017cowanie w\u00a0tematyk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i \u015brodowiskow\u0105. Jej kluczowe projekty, takie jak \u017byjnia<\/em>[7]<\/span><\/a>, Pole Regeneracji<\/em> i Za\u015bwiaty<\/em>, eksploruj\u0105 idee dobrostanu, schronienia, regeneracji oraz zdolno\u015bci przystosowania si\u0119 do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w i wydaj\u0105 si\u0119 \u015bci\u015ble powi\u0105zane z tematem tegorocznego Triennale di Milano. Zw\u0142aszcza w odniesieniu do wsp\u00f3\u0142czesnego \u201ezm\u0119czonego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d, kt\u00f3remu brakuje czasu na odzyskanie si\u0142. Koncepcja kuratorki bezpo\u015brednio odnosi si\u0119 do nier\u00f3wno\u015bci, koncentruj\u0105c si\u0119 na fundamentalnej ludzkiej potrzebie, jak\u0105 jest prawo do wypoczynku.<\/p>\n Wchodz\u0105c w przestrze\u0144 pawilonu, otwieramy miedzian\u0105 bram\u0119 w kszta\u0142cie w\u0119\u017ca. Przekroczenie progu jest rytua\u0142em przej\u015bcia. Wchodzimy w surrealistyczny wymiar przepe\u0142niony metafor\u0105. W\u00a0r\u00f3\u017cnych kulturach w\u0105\u017c oznacza transformacj\u0119, inicjacj\u0119 i wewn\u0119trzn\u0105 zmian\u0119. Jest symbolem g\u0142\u0119bokiej odnowy. W wielu tradycjach religijnych i mitologicznych jest r\u00f3wnie\u017c powi\u0105zany z\u00a0motywami uzdrawiania. Osadzony w materialno\u015bci ziemi, pozostaje blisko tego, co wilgotne, ciemne i cielesne[8]<\/span><\/a>. Nasze do\u015bwiadczenie staje si\u0119 zmys\u0142owe, wielowymiarowe i immersyjne. Pomieszczenie wype\u0142nia delikatne \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re zmienia si\u0119 w powolnym rytmie, wprowadzaj\u0105c nas w trans. Obowi\u0105zuje tu inny rodzaj czasu: cykliczny, niemierzalny i odporny na po\u015bpiech. Temperatura otoczenia, koj\u0105ce d\u017awi\u0119ki i przyjemny zapach sprawiaj\u0105, \u017ce znika napi\u0119cie. Odzyskujemy spok\u00f3j, poddaj\u0105c si\u0119 atmosferze beztroski.<\/p>\n W centralnej cz\u0119\u015bci pawilonu widzimy wielkie \u0142o\u017ce. To rze\u017aba, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy do\u015bwiadcza\u0107 w\u00a0kontakcie z ca\u0142ym cia\u0142em. Wehiku\u0142, kt\u00f3rego kszta\u0142t sugeruje, \u017ce le\u017cenie nie jest bezczynno\u015bci\u0105, ale celowym dzia\u0142aniem: podr\u00f3\u017c\u0105, przygod\u0105, chwilow\u0105 ucieczk\u0105. Tak przedefiniowany odpoczynek staje si\u0119 form\u0105 koniecznej i radykalnej higieny, cichym sprzeciwem wobec wymogu ci\u0105g\u0142ej produktywno\u015bci.<\/p>\n Podziwiamy wielkoformatowe fotografie przedstawiaj\u0105ce pejza\u017c za miastem i mamy wra\u017cenie jakby\u015bmy spogl\u0105dali w okna pob\u0142yskuj\u0105ce odbitym \u015bwiat\u0142em.<\/p>\n \n Witaj.<\/em><\/p>\n Wkraczasz w przestrze\u0144 regeneracji \u2013<\/em><\/p>\n nie po to, aby uciec, lecz stawi\u0107 op\u00f3r.<\/em><\/p>\n Tu odpoczynek nie jest nagrod\u0105.<\/em><\/p>\n Jest wsp\u00f3ln\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Prawem.<\/em><\/p>\n Pozw\u00f3l prowadzi\u0107 si\u0119 cia\u0142u.<\/em><\/p>\n Dotknij \u015bciany \u2013 jej glina\u00a0 zachowa\u0142a pami\u0119\u0107.<\/em><\/p>\n Poczuj powietrze \u2013 wo\u0144 jest histori\u0105, jest trosk\u0105.<\/em><\/p>\n Mo\u017cesz usi\u0105\u015b\u0107. Po\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119. Zamkn\u0105\u0107 oczy.<\/em><\/p>\n D\u017awi\u0119k nie p\u0142ynie tylko po to, by go s\u0142ysze\u0107 \u2013 on ci\u0119 obejmuje.<\/em><\/p>\n \u015awiat\u0142o zmienia si\u0119 jak niebo \u2013 niespiesznie, samowolnie.<\/em><\/p>\n To nie jest dobrostan dla uprzywilejowanych.<\/em><\/p>\n Tw\u00f3j odpoczynek jest dobrem publicznym,<\/em><\/p>\n rozdzielony mi\u0119dzy cia\u0142a, kultury i przej\u015bcia.<\/em><\/p>\n Poruszaj si\u0119. Albo pozosta\u0144 w bezruchu.<\/em><\/p>\n Ta przestrze\u0144 nale\u017cy do wszystkich, kt\u00f3rzy jej potrzebuj\u0105.<\/em><\/p>\n Migrant, pracownik, starzec, marzyciel.<\/em><\/p>\n To twoje kr\u00f3tkie wakacje.<\/em><\/p>\n Zabierz ich rytm ze sob\u0105<\/em>[9]<\/span><\/a>.<\/p>\n \n Echa w\u0142oskiego kina \u2013 Una breve vacanza<\/em> i fenomen Albergo Diurno jako \u017ar\u00f3d\u0142a inspiracji <\/strong><\/p>\n \u201eLa malattia \u00e8 una vacanza per i poveri\u201d (Choroba jest wakacjami biednych) \u2013 ta smutna w\u00a0wymowie sentencja stanowi punkt wyj\u015bcia scenariusza Cesarego Zavattiniego, kt\u00f3ry wraz z\u00a0re\u017cyserem Vittoriem De Sic\u0105 stworzyli dzie\u0142o filmowe Una breve vacanza <\/em>(1973). Melodramat opowiada histori\u0119 Clary \u2013 \u017cyj\u0105cej w ub\u00f3stwie robotnicy fabryki i jedynej \u017cywicielki rodziny, walcz\u0105cej o jej przetrwanie. Codzienno\u015b\u0107 Clary to nieustanne zmagania z trudno\u015bciami, wyrzeczenia, brak snu, bieda, bezsilno\u015b\u0107 i gniew. Wycie\u0144czenie doprowadza j\u0105 do choroby (diagnoza gru\u017alicy), a ta paradoksalnie staje si\u0119 szans\u0105 na ucieczk\u0119. Clara prze\u017cywa swoje \u201ekr\u00f3tkie wakacje\u201d podczas rekonwalescencji w alpejskim sanatorium, gdzie otoczona opiek\u0105, zaznaje chwili godnego \u017cycia. Nie daje sobie szansy na prawdziw\u0105 zmian\u0119, ale czas, jaki sp\u0119dza w\u00a0\u201eulotnym raju\u201d, przebudowuje jej samo\u015bwiadomo\u015b\u0107. Wracaj\u0105c do trudnej rzeczywisto\u015bci, wie, \u017ce pozwolenie sobie na chwil\u0119 spokoju mo\u017ce by\u0107 jedynym aktem szacunku, jaki mo\u017ce ofiarowa\u0107 swojej egzystencji[10]<\/span><\/a>.<\/p>\n Ten doceniony za realizm, rol\u0119 kobiec\u0105 i odwa\u017cny komentarz kulturowy film stawia pytania o to, czy zapewnienie rytua\u0142\u00f3w opieki (sen, jedzenie, spok\u00f3j) mo\u017ce inicjowa\u0107 spo\u0142eczn\u0105 emancypacj\u0119. Czy zagwarantowane systemowo prawo do odpoczynku stanie si\u0119 panaceum na nier\u00f3wno\u015bci i\u00a0zmniejszy dysproporcje klasowe, polepszaj\u0105c jako\u015b\u0107 \u017cycia ubogich spo\u0142eczno\u015bci. Elementy fabu\u0142y znajduj\u0105 odzwierciedlenie w koncepcji kuratorskiej polskiego pawilonu, a scena k\u0105pieli Clary w Albergo Diurno (hotelu dziennym) jest bezpo\u015bredni\u0105 inspiracj\u0105 dla wielu detali projektu.<\/p>\n O hotelach dziennych Albergo Diurno us\u0142yszeli\u015bmy kilka tygodni przed inauguracj\u0105 Triennale di Milano. Albergo Diurno Metropolitano (p\u00f3\u017aniej Venezia) otwarto w 1926 roku przy Piazza Oberdan 24. Ostatni fryzjer opu\u015bci\u0142 je w 2006 roku. Byli\u015bmy tam, pr\u00f3buj\u0105c zwiedzi\u0107 obiekt, ale, niestety, nie potrafili\u015bmy go odnale\u017a\u0107. Mediola\u0144czycy doskonale pami\u0119taj\u0105 t\u0119 podziemn\u0105 konstrukcj\u0119, kt\u00f3ra zyska\u0142a popularno\u015b\u0107 w latach dwudziestych XX wieku, w czasach, gdy niewiele os\u00f3b posiada\u0142o w\u0142asne \u0142azienki. Albergo Diurno jako historyczny precedens stworzono w\u00a0odpowiedzi na konkretn\u0105 potrzeb\u0119 socjaln\u0105. Zapewnia\u0142o us\u0142ugi higieniczne mieszka\u0144com Mediolanu oraz podr\u00f3\u017cnym. S\u0142u\u017cy\u0142o r\u00f3\u017cnym klasom, od bur\u017cuazji po najubo\u017cszych, oferuj\u0105c w\u00a0przestrzeni publicznej luksusowe \u0142a\u017anie, spa, salony fryzjerskie, manicure, us\u0142ugi prania i\u00a0prasowania, a tak\u017ce biuro podr\u00f3\u017cy i sklep z fotografi\u0105. Te publicznie dost\u0119pne przestrzenie z\u00a0eleganck\u0105 architektur\u0105 art d\u00e9co<\/em> s\u0142u\u017cy\u0142y nie tylko higienie osobistej, lecz r\u00f3wnie\u017c dobremu samopoczuciu. Atmosfera Albergo Diurno sprawia\u0142a, \u017ce sta\u0142o si\u0119 miejscem interakcji spo\u0142ecznych, a nawet rodzinnych tradycji, w poczuciu wsp\u00f3lnoty wok\u00f3\u0142 podstawowych ludzkich potrzeb. Istniej\u0105 wyra\u017ane paralele mi\u0119dzy historycznym fenomenem Albergo Diurno a koncepcj\u0105 Transsanatorium<\/em> zaproponowan\u0105 w polskim pawilonie. Obu projektom przy\u015bwieca jeden cel \u2013 zapewnienie odpoczynku w przestrzeni miejskiej, odpowiadaj\u0105c na potrzeby os\u00f3b, kt\u00f3re z\u00a0r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w nie maj\u0105 do niego dost\u0119pu. I cho\u0107 podstawowy zamys\u0142 pozostaje wsp\u00f3lny, to jednak projekt Transsanatorium<\/em> jest bardziej wizjonerski, idzie o krok dalej, integruj\u0105c idee regeneracji \u015brodowiska i zwracaj\u0105c uwag\u0119 na marnotrawstwo cennego zasobu, jakim jest ciep\u0142o odpadowe \u2013 najwi\u0119ksze na \u015bwiecie niewykorzystane \u017ar\u00f3d\u0142o zielonej energii[11]<\/span><\/a>.<\/p>\n Odpoczynek nie jest luksusem \u2013 kreatywny kolektyw i wizja przysz\u0142o\u015bci<\/strong><\/p>\n Transsanatorium<\/em> \u2013 hybrydowa przestrze\u0144 zaprojektowana przez architektk\u0119 Aleksandr\u0119 Wasilkowsk\u0105[12]<\/span><\/a> \u2013 to pr\u00f3bny wzorzec komory zapewniaj\u0105cej relaks w optymalnych warunkach. Idea jest oparta na nowatorskim podej\u015bciu skoncentrowanym wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnych aspekt\u00f3w higieny, dobrostanu i w\u0142\u0105czenia spo\u0142ecznego. Wykracza jednak poza tradycyjne poj\u0119cia infrastruktury zdrowia publicznego.<\/p>\n Prototyp umo\u017cliwia zwiedzaj\u0105cym bezpo\u015brednie zaanga\u017cowanie si\u0119 w koncepcj\u0119 przez jej wielozmys\u0142owe odczuwanie. Medytacyjne \u0142o\u017ce stworzone przez Olafa Brzeskiego[13]<\/span><\/a>, muzyka skomponowana przez Antonin\u0119 Nowack\u0105[14]<\/span><\/a>, fotografia \u0141ukasza Rusznicy[15]<\/span><\/a>, kompozycja zapachowa Moniki Opieki[16]<\/span><\/a> i choreografia Alicji Wysockiej[17]<\/span><\/a> harmonijnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105, wsp\u00f3lnie oddzia\u0142uj\u0105c na percepcj\u0119 i wprowadzaj\u0105c odwiedzaj\u0105cych w stan g\u0142\u0119bokiego relaksu. Jednak polski projekt to znacznie wi\u0119cej ni\u017c \u201eupojny letarg na le\u017cance\u201d. To absolutnie intryguj\u0105ca wizja, kt\u00f3ra zmaterializowa\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu utalentowanej grupy artyst\u00f3w interdyscyplinarnych. Aby w pe\u0142ni uszanowa\u0107 ich ogromn\u0105 prac\u0119 i doceni\u0107 sedno zamys\u0142u, warto z uwag\u0105 zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w detale. W projekcie Una breve vacanza<\/em> nic nie jest przypadkowe \u2013 nawet czcionka plakatu ma swoje nale\u017cyte miejsce i znaczenie[18]<\/span><\/a>.<\/p>\n Na jednej ze \u015bcian umieszczono sporych rozmiar\u00f3w makiet\u0119. Widzimy system podziemnych grot, po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 w sie\u0107. Jedn\u0105 z grot oznaczono strza\u0142k\u0105: \u201eTu jeste\u015b\u201d \u2013 czytamy. Koncepcja Transsanatorium<\/em> rozszerza ide\u0119 odpoczynku poza indywidualny komfort, aby odnie\u015b\u0107 si\u0119 do szerszych wyzwa\u0144 \u015brodowiskowych, proponuj\u0105c innowacyjny model przysz\u0142ej infrastruktury miejskiej, Transsanatorium<\/em> jest bowiem cz\u0119\u015bci\u0105 miasta przysz\u0142o\u015bci. Nie miasta maszyny, lecz miasta organizmu.<\/p>\n W katalogu znajdujemy tekst kuratorki, kt\u00f3ry otwiera pole do ekscytuj\u0105cej dyskusji: \u201eW\u0105\u017c zjadaj\u0105cy w\u0142asny ogon \u2013 uroboros \u2013 jest pot\u0119\u017cnym symbolem cyrkulacji, cyklicznego powrotu, odnowy i transformacji. Cyrkulacja to nie tylko koncepcja ekonomiczna; to pe\u0142na nadziei wizja miejskiego \u017cycia, w kt\u00f3rej nic si\u0119 nie marnuje [\u2026]. W tej wizji miasto staje si\u0119 systemem o\u00a0obiegu zamkni\u0119tym, regeneruj\u0105cym si\u0119, a nie wyczerpanym. By\u0107 mo\u017ce troska, kt\u00f3rej odmawiamy naszym cia\u0142om, odzwierciedla atencj\u0119, kt\u00f3rej odmawiamy otaczaj\u0105cemu nas \u015bwiatu. B\u0119d\u0105c cz\u0119\u015bci\u0105 rozleg\u0142ej sieci, potrzebujemy miast, z kt\u00f3rymi b\u0119dziemy po\u0142\u0105czeni \u2013 przez \u017cyw\u0105 infrastruktur\u0119, gdzie spotkaj\u0105 si\u0119 wszelkie formy \u017cycia i gdzie mo\u017cliwa staje si\u0119 transkulturowa i\u00a0transgatunkowa opieka. Miasta przysz\u0142o\u015bci nie b\u0119d\u0105 sterylnymi maszynami. To b\u0119d\u0105 ekotony[[19]<\/span><\/a>] \u2013 przestrzenie nieprzewidywalnych interakcji mi\u0119dzy lud\u017ami a ich ekosystemami. Te niskoenergetyczne miasta b\u0119d\u0105 traktowa\u0107 wod\u0119 z szacunkiem, ponownie wykorzystywa\u0107 ciep\u0142o i\u00a0powietrze oraz otacza\u0107 trosk\u0105 wsp\u00f3lny metabolizm. Nasze cia\u0142a i ekosystemy b\u0119d\u0105 mog\u0142y odpocz\u0105\u0107.<\/p>\n Nie wiem, czy u ciebie dzia\u0142a to tak samo, ale mnie \u0142atwiej jest wizualizowa\u0107 to wszystko na le\u017c\u0105co\u201d[20]<\/span><\/a>.<\/p>\n Pawilon polski Kr\u00f3tkie wakacje<\/em> zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony \u201eza stworzenie przestrzeni komfortu, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia potrzeby r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych, szczeg\u00f3lnie tych pozbawionych wytchnienia\u201d.<\/p>\n Tekst: Zyta Misztal von Blechinger<\/p>\n Zdj\u0119cia: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora oraz Marka Misztala von Blechinger<\/p>\n Dwudziesta czwarta edycja Triennale di Milano, pod has\u0142em \u201eNier\u00f3wno\u015bci\u201d [1]<\/span><\/a> Kocham ci\u0119 i nienawidz\u0119, tak jak Mediolan \u2013 aforyzm ten oznacza dwie przeciwstawne emocje, stan, w kt\u00f3rym odczuwa si\u0119 jednocze\u015bnie silne, ale wzajemnie si\u0119 znosz\u0105ce uczucia wobec tego samego obiektu, osoby lub sytuacji. Mediolan jest we w\u0142oskiej mentalno\u015bci synonimem tych skrajno\u015bci.<\/p>\n [2]<\/span><\/a> Palazzo dell\u2019Arte, zaprojektowany przez architekta Giovanniego Muzio i zbudowany w latach 1931\u20131933, aby go\u015bci\u0107 mi\u0119dzynarodowe wystawy w ramach Triennale di Milano. Budow\u0119 sfinansowa\u0142a rodzina Bernocchich (przemys\u0142owcy i filantropi z Lombardii), budynek zosta\u0142 podarowany miastu. Obiekt stanowi przyk\u0142ad w\u0142oskiego racjonalizmu w architekturze, charakteryzuj\u0105cego si\u0119 prostymi liniami, geometrycznymi kszta\u0142tami i\u00a0funkcjonalno\u015bci\u0105. Palazzo jest r\u00f3wnie\u017c siedzib\u0105 Museo del Design Italiano, kt\u00f3re dokumentuje bogat\u0105 histori\u0119 w\u0142oskiego wzornictwa.<\/p>\n [3]<\/span><\/a> Triennale di Milano 2025, Bureau International des Expositions (BIE), https:\/\/bie-paris.org\/site\/en\/2025-triennale-milano<\/a><\/span>.<\/p>\n [4]<\/span><\/a> Maghras<\/em> odnosi si\u0119 do zapomnianej lokalnej miary ziemi w regionie Al-Ahsa (oazie wpisanej na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO, uwa\u017canej za jedn\u0105 z najstarszych na \u015bwiecie). Miara ziemi zachowana w prastarym j\u0119zyku, oznaczaj\u0105ca obszar otoczony czterema palmami daktylowymi.<\/p>\n [5]<\/span><\/a> W czerwcu 2023 roku zniszczeniu uleg\u0142a zapora i elektrownia wodna w Nowej Kachowce \u2013 najwi\u0119kszy zbiornik wodny w Europie. Z powodu powodzi na Dnieprze dosz\u0142o do zalania osiemdziesi\u0119ciu miejscowo\u015bci, a szkody \u015brodowiskowe wycenia si\u0119 na ponad 3 miliardy euro. Ukraina straci\u0142a 35% rezerw s\u0142odkiej wody dla czterech region\u00f3w<\/p>\n [6]<\/span><\/a> Katarzyna Roj \u2013 kuratorka i autorka licznych tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze materialnej. W latach 2009\u20132023 prowadzi\u0142a program Galerii Dizajn BWA Wroc\u0142aw, koncentruj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy innymi na popularyzacji zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z projektowaniem spekulatywnym, odporno\u015bci\u0105, niesprawiedliwym podzia\u0142em konsumpcji oraz wykorzystaniem narz\u0119dzi projektowych w procesach adaptacji do zmiany klimatu. Od 2023 roku pe\u0142ni funkcj\u0119 zast\u0119pczyni dyrektora BWA Wroc\u0142aw do spraw programu, edukacji i promocji.<\/p>\n [7]<\/span><\/a> \u017byjnia<\/em> (Lifery<\/em>) to d\u0142ugoterminowy projekt propaguj\u0105cy witalno\u015b\u0107, realizowany w Galerii Dizajn BWA Wroc\u0142aw. Koncepcja opiera si\u0119 na idei \u201emiejskiego uzdrowiska\u201d dost\u0119pnego dla wszystkich i funkcjonuj\u0105cego w przestrzeni galerii, kt\u00f3re ma na celu zapewnienie chwili wytchnienia. Zamiast tradycyjnych w\u00f3d leczniczych, wykorzystuje napary zio\u0142owe i inhalacje parowe. Przestrze\u0144 jest miejscem spotka\u0144 i wydarze\u0144 artystycznych. Projekt architektoniczny nawi\u0105zuje do wn\u0119trz i atmosfery historycznych dolno\u015bl\u0105skich uzdrowisk.<\/p>\n [8]<\/span><\/a> Fragment tekstu z katalogu towarzysz\u0105cego wystawie Una breve vacanza<\/em>.<\/p>\n [9]<\/span><\/a> T\u0142umaczenie w\u0142asne utworu Visitor Protocol<\/em> Alicji Wysockiej, z katalogu towarzysz\u0105cego wystawie Una breve vacanza<\/em>.<\/p>\n [10]<\/span><\/a> Parafraza fragmentu tekstu z katalogu towarzysz\u0105cemu wystawie Una breve vacanza<\/em>.<\/p>\n [11]<\/span><\/a> Tylko w Unii Europejskiej jest dost\u0119pne oko\u0142o 2860 TWh\/rok ciep\u0142a odpadowego \u2013 ilo\u015b\u0107 r\u00f3wna ca\u0142kowitemu zapotrzebowaniu Unii Europejskiej na ciep\u0142o i ciep\u0142\u0105 wod\u0119 w budynkach mieszkalnych i komercyjnych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ciep\u0142a jest generowana przez przemys\u0142, systemy podziemne, supermarkety, serwerownie i oczyszczalnie \u015bciek\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 infrastruktury metra nie wykorzystuje ciep\u0142ego powietrza, co oznacza, \u017ce wydostaje si\u0119 ono do atmosfery.<\/p>\n [12]<\/span><\/a> Aleksandra Wasikowska \u2013 architektka dzia\u0142aj\u0105ca na styku architektury, urbanistyki, sztuki i teatru. Projektuje infrastruktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105, sanitarn\u0105 i transkulturow\u0105, mi\u0119dzy innymi toalety publiczne dla Warszawy, szko\u0142y i\u00a0targowiska. Autorka cyklu Architektura cienia<\/em>, laureatka Grand Prix Nagrody Architektonicznej Polityki (2023) i\u00a0Dorocznej Nagrody Ministra Kultury (2024), finalistka nagr\u00f3d Mies van der Rohe Award i European Prize for Urban Public Space. Jej prace, wystawy i scenografie by\u0142y prezentowane mi\u0119dzy innymi w BOZAR i CIVA w\u00a0Brukseli, w Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, w\u00a0Muzeum Narodowym w Krakowie, w Zach\u0119cie, na Biennale Architektury w Wenecji, na Quadriennale w Pradze, w\u00a0Public Art Munich, Volksb\u00fchne w Berlinie, Theater an der Wien, Theater Freiburg i Seoul Arts Center.<\/p>\n [13]<\/span><\/a> Rze\u017abiarz Olaf Brzeski jest autorem instalacji i film\u00f3w eksperymentalnych. Jego prace charakteryzuj\u0105 fantasmagoryczne wizje i eksperymenty z r\u00f3\u017cnorodnymi materia\u0142ami. Nominowany do konkursu Spojrzenia<\/em> (Nagrody Deutsche Bank), organizowanego przez Zach\u0119t\u0119 \u2013 Narodow\u0105 Galeri\u0119 Sztuki, i do Paszportu Polityki. Trzykrotny stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W latach 2014\u20132015 stypendysta NSCP w\u00a0Nowym Jorku i Kunstlerhouse Bethanien w Berlinie.<\/p>\n [14]<\/span><\/a> Kompozytorka Antonina Nowacka \u2013 wokalistka, artystka d\u017awi\u0119kowa wywodz\u0105ca si\u0119 z pola sztuk wizualnych. Przez lata pracy z d\u017awi\u0119kiem w naturalnych przestrzeniach, studiowania muzycznych tradycji i mo\u017cliwo\u015bci g\u0142osu wykszta\u0142ci\u0142a charakterystyczny, relaksuj\u0105cy i hipnotyczny spos\u00f3b \u015bpiewu, przypominaj\u0105cy brzmieniem theremin.<\/em> Tworzy subtelne, minimalistyczne pejza\u017ce d\u017awi\u0119kowe, kt\u00f3re zabieraj\u0105 s\u0142uchaczy w podr\u00f3\u017ce inspirowane natur\u0105, snem, przestrzeni\u0105 i zjawiskami pozazmys\u0142owymi. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a mi\u0119dzy innymi z Agnieszk\u0105 Polsk\u0105 (Plan Tysi\u0105cletni), Nicolasem Jaarem (Weavings), Sofie Birch (Languoria), a jej wyst\u0119py prezentowano w Lincoln Center w\u00a0Nowym Jorku, Barbican Centre i Cafe OTO w Londynie, Silent Green w Berlinie, BOZAR w Brukseli oraz w\u00a0Muzeum Narodowym w Warszawie. W sezonie 2024\/2025 jest artystk\u0105 programu Shape+ Platform.<\/p>\n [15]<\/span><\/a> \u0141ukasz Rusznica \u2013 fotograf i kurator, w praktyce artystycznej skupiony g\u0142\u00f3wnie na ksi\u0105\u017cce fotograficznej. Prowadzi wroc\u0142awskie wydawnictwo Archiwum S\u0142o\u0144ca.<\/p>\n [16]<\/span><\/a> Monika Opieka \u2013 artystka olfaktoryczna. W swojej praktyce przekracza granice tradycyjnych dyscyplin. Zafascynowana zmys\u0142em w\u0119chu i naturalnymi aromatami, tworzy pachn\u0105ce opowie\u015bci w formie instalacji artystycznych i perfum.<\/p>\n [17]<\/span><\/a> Alicja Wysocka \u2013 artystka wizualna eksploruj\u0105ca tematy alternatywnej ekonomii, form wsp\u00f3\u0142istnienia i kreowania wizji przysz\u0142o\u015bci. Tworzy instalacje wideo oraz filmy partycypacyjne. Absolwentka Hochschule f\u00fcr Bildende K\u00fcnste St\u00e4delschule we Frankfurcie nad Menem. Jej prace by\u0142y prezentowane mi\u0119dzy innymi w Schirn Kunsthalle we Frankfurcie, Kunstverein Wiesbaden, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie oraz na Biennale Architektury w\u00a0Wenecji. Bra\u0142a udzia\u0142 w licznych rezydencjach artystycznych, mi\u0119dzy innymi w Jan van Eyck Academie, MMCA w\u00a0Seulu, PARADISE AIR w Tokio i Akademie Schloss Solitude w Stuttgarcie. Laureatka nagrody DAAD, Deutschlandstipendium, stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.<\/p>\n [18]<\/span><\/a> Za komunikacj\u0119 wizualn\u0105, zapewniaj\u0105c\u0105 efektown\u0105 prezentacj\u0119 koncepcji i element\u00f3w artystycznych polskiego pawilonu, odpowiada projektantka graficzna Agata Bartkowiak.<\/p>\n
13.05 – 09.11.2025
Kuratorka: Katarzyna Roj
Architektka Transsanatorium: Aleksandra Wasilkowska
Rze\u017abiarz: Olaf Brzeski
Kompozytorka: Antonina Nowacka
Artystka olfaktoryczna: Monika Opieka
Fotograf: \u0141ukasz Rusznica
Choreografia: Alicja Wysocka
Organizator: Instytut Adama Mickiewicza
Wsp\u00f3\u0142organizator: BWA Wroc\u0142aw Galerie Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej<\/p>\n