[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Pary\u017c, o kt\u00f3rym niemiecki filozof Walter Benjamin pisa\u0142 jako o stolicy XIX wieku, wci\u0105\u017c prezentuje si\u0119 r\u00f3wnie okazale. Czaruje swoj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 aur\u0105, wspania\u0142\u0105 architektur\u0105, bulwarami wype\u0142nionym platanami, niezliczonymi boulangeriami, bistrami, kawiarniami i\u00a0barami. Miasto ma niepowtarzaln\u0105 atmosfer\u0119, kt\u00f3r\u0105 zawdzi\u0119cza niew\u0105tpliwe nie tylko kulinariom, ale tak\u017ce \u017cyciu kulturalnemu. Pa\u0142ace, muzea, galerie sztuki, opera, filharmonia i\u00a0inne instytucje po\u015bwi\u0119cone sztuce przyci\u0105gaj\u0105 t\u0142umy pary\u017can i obywateli ca\u0142ego \u015bwiata. Kiedy\u015b z perspektywy Polski (zw\u0142aszcza w okresie PRL-u), miasto nad Sekwan\u0105 wydawa\u0142o si\u0119 odleg\u0142e, jakkolwiek warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce jeszcze w okresie mi\u0119dzywojennym co maj\u0119tniejsi intelektuali\u015bci i arty\u015bci \u2013 nie wspominaj\u0105c o przedstawicielach arystokracji i\u00a0bur\u017cuazji \u2013 je\u017adzili z Warszawy i Krakowa do Pary\u017ca samochodami. Dzi\u015b \u0142atwo i wzgl\u0119dnie tanio mo\u017cemy dolecie\u0107 do \u00cele-de-France dzi\u0119ki kilku liniom lotniczym. Niekt\u00f3re rejsy \u0142\u0105cz\u0105 polskie porty z bardziej oddalonymi od stolicy Francji lotniskami, jak cho\u0107by to w niewielkiej miejscowo\u015bci Beauvais. Niemniej i z niego do\u015b\u0107 sprawnie dostajemy si\u0119 do Saint-Denis \u2013 gdzie w bazylice spoczywaj\u0105 niemal wszyscy francuscy monarchowie \u2013 a dalej metrem pod Grand Palais lub Les Invalides. Stamt\u0105d, ju\u017c piechot\u0105, blisko jest do Place de la Concorde oraz Luwru, Mus\u00e9e d\u2019Orsay, w drug\u0105 za\u015b stron\u0119 \u2013 do Mus\u00e9e du quai Branly, Palais de Tokyo i\u00a0wie\u017cy Eiffla. Przez wytworny bulwar Saint-Germain, po\u0142o\u017cony na lewym brzegu Sekwany, zatrzymuj\u0105c si\u0119 w na chwil\u0119 w takich lokalach, jak Caf\u00e9 de Flore b\u0105d\u017a Les Deux Magots (przesiadali w nich Picasso, Sartre, Simone de Beauvoir, Hemingway, Camus, Bataille, Queneau), docieramy prosto do Dzielnicy \u0141aci\u0144skiej, a nast\u0119pnie do katedry Notre Dame. Cho\u0107 jadalne kaszty niew\u0105tpliwie najlepiej smakuj\u0105 jesieni\u0105, i wtedy te\u017c najpi\u0119kniejsze barwy przyjmuj\u0105 li\u015bcie platan\u00f3w, to jednak warto wybra\u0107 si\u0119 do Pary\u017ca latem, kiedy nie brakuje znakomitych wydarze\u0144 z obszaru wszystkich dziedzin tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej.<\/p>\n
Nale\u017cy oczywi\u015bcie wyruszy\u0107 tak\u017ce poza najbardziej centralnie po\u0142o\u017cone dzielnice, na przyk\u0142ad do ulokowanego na p\u00f3\u0142noc od Cimeti\u00e8re du P\u00e8re-Lachaise i Belleville zespo\u0142u obiekt\u00f3w przeznaczonych na wydarzenia muzyczne \u2013 Cit\u00e9 de la Musique. Obok zaprojektowanej przez Jeana Nouvela i zrealizowanej kosztem niemal 400 milion\u00f3w euro spektakularnej, nieco futurystycznej filharmonii znajduj\u0105 si\u0119 tu tak\u017ce: Konserwatorium Paryskie, Muzeum Muzyki, s\u0142ynna sala widowiskowa Le Z\u00e9nith oraz Grande Halle de la Villette, czyli \u2013 powsta\u0142a z inicjatywy wielkiego planisty Pary\u017ca, barona Haussmanna \u2013 rze\u017ania, obecnie przekszta\u0142cona w ogromne centrum kulturalne. W wymienionych wy\u017cej obiektach niemal codziennie odbywaj\u0105 si\u0119 znakomite pod wzgl\u0119dem d\u017awi\u0119kowym i\u00a0wizualnym koncerty oraz spektakle muzyczne. Ju\u017c za nieca\u0142e 30 euro mo\u017cna kupi\u0107 bilet na madryga\u0142y Carla Gesualdo lub eksperymentalne, skupione na po\u017c\u0105daniu i do\u015bwiadczeniu cia\u0142a (w spos\u00f3b bliski konceptom Jerzego Grotowskiego), flamenco.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c poza \u015bcis\u0142ym centrum, po zachodniej stronie Lasku Bulo\u0144skiego, swoj\u0105 siedzib\u0119 ma Fundacja Louis-Vuitton. Otwarty przed dekad\u0105 okaza\u0142y budynek, w kt\u00f3rym si\u0119 ona mie\u015bci, zaprojektowa\u0142 nie kto inny, jak Frank Gehry. W\u0142a\u015bnie w Louis-Vuitton mo\u017cna obejrze\u0107 chyba najg\u0142o\u015bniejsz\u0105 parysk\u0105 wystaw\u0119 tego lata, czyli David Hockney 25<\/em> (czynna do 31 sierpnia 2025 roku). Kuratorka, a zarazem dyrektorka artystyczna Fundacji Louis Vuitton, Suzanne Pag\u00e9, odda\u0142a ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 ekspozycyjn\u0105 muzeum jednemu malarzowi \u2013 zaliczanemu do grona najwa\u017cniejszych postaci ostatnich kilku dekad, Davidowi Hockneyowi. To najwi\u0119ksza w\u00a0historii prezentacja dzie\u0142 brytyjskiego artysty, obejmuj\u0105ca ponad czterysta dzie\u0142 powsta\u0142ych mi\u0119dzy 1955 a 2025 rokiem. Co istotne, on sam uczestniczy\u0142 w tworzeniu wystawy. W\u00a0towarzystwie swojego partnera i mened\u017cera, Jean-Pierre Gon\u00e7alvesa de Limy, dobiera\u0142 prace i budowa\u0142 narracj\u0119 przestrzenn\u0105. Ka\u017cdy element ekspozycji powstawa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u00a0\u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z jego wieloletnim asystentem Jonathanem Wilkinsonem.<\/p>\n Wystaw\u0119, na poziomie -1, otwiera wczesne malarstwo Davida Hockneya. Przechodzimy tu od czas\u00f3w rodzinnego Bradford przez londy\u0144skie lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te do okresu kalifornijskiego. Z\u00a0tego ostatniego pochodz\u0105 dwa \u201eikoniczne\u201d obrazy: A Bigger Splash<\/em> oraz Portrait of an Artist (Pool with Two Figures)<\/em>. Pierwszy z nich niew\u0105tpliwie stanowi jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzie\u0142 ca\u0142ego pop-artu. Namalowany zosta\u0142 w 1967 roku, kiedy artysta wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Dzie\u0142o przedstawia moment tu\u017c po oddanym przez nieznan\u0105 \u2013 niewidoczn\u0105 zreszt\u0105 \u2013 osob\u0119, skoku do basenu (scena zosta\u0142a oparta na fotografii, kt\u00f3rej David Hockney sam nie wykona\u0142). Widzimy bezchmurne niebo, dwie palmy, nowoczesny parterowy dom ze szklanymi drzwiami tarasowymi, krzes\u0142o, jasnor\u00f3\u017cowy taras, \u017c\u00f3\u0142t\u0105 trampolin\u0119 i tytu\u0142owy plusk. A Bigger Splash<\/em> to rozwini\u0119cie dw\u00f3ch wcze\u015bniejszych obraz\u00f3w: A Little Splash<\/em> i The Splash<\/em> z 1966 roku. Kluczowy jest tu kontrast mi\u0119dzy bezruchem otoczenia a efemerycznym rozpryskiem wody. Osobi\u015bcie bardziej ceni\u0119 jednak drugi z wymienionych wy\u017cej obraz\u00f3w, czyli Portrait of an Artist (Pool with Two Figures)<\/em> z 1972 roku. Ukazane s\u0105 na nim dwie postacie. Widzimy nagiego m\u0119\u017cczyzn\u0119 p\u0142yn\u0105cego pod wod\u0105 oraz drugiego, ubranego, stoj\u0105cego na brzegu basenu i wpatruj\u0105cego si\u0119 w\u00a0b\u0142\u0119kitn\u0105 tafl\u0119. Obserwatorem jest Peter Schlesinger, by\u0142y partner artysty, kt\u00f3ry rozsta\u0142 si\u0119 z\u00a0nim kilkana\u015bcie miesi\u0119cy wcze\u015bniej. Obraz, mimo kalifornijskiego \u015bwiat\u0142a i pejza\u017cu, uderza aur\u0105 melancholii (kolory s\u0105 stonowane). M\u00f3wi si\u0119 tu o refleksji nad przemijaniem, nad utrat\u0105 i\u00a0t\u0119sknot\u0105, ale tak\u017ce o przepracowaniu pami\u0119ci oraz swoistym rytuale oczyszczenia \u2013 chodzi o\u00a0istotne dla tradycji europejskiej przedstawianie nagiego cia\u0142a w wodzie.<\/p>\n W latach osiemdziesi\u0105tych i dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych dokonuje si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci Davida Hockneya zwrot ku naturze. Malarz coraz uwa\u017cniej przygl\u0105da si\u0119 krajobrazowi. Kulminacj\u0105 tego okresu jest monumentalne, robi\u0105ce niezwyk\u0142e wra\u017cenie dzie\u0142o A Bigger Grand Canyon<\/em> (1998). Gdy zapytano artyst\u0119, dlaczego wybra\u0142 Wielki Kanion, mia\u0142 odpowiedzie\u0107, \u017ce \u201eto by\u0142a najwi\u0119ksza przestrze\u0144, na kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o spojrze\u0107 i kt\u00f3ra posiada\u0142a kraw\u0119dzie\u201d. P\u00f3\u017aniejsze prace osadzone s\u0105 ju\u017c jednak g\u0142\u00f3wnie w realiach Yorkshire, Normandii i Londynu \u2013 to w\u0142a\u015bnie ta cz\u0119\u015b\u0107 tw\u00f3rczo\u015bci, obejmuj\u0105ca ostatnie \u0107wier\u0107wiecze, stanowi trzon paryskiej wystawy. Wnikliw\u0105 obserwacj\u0119 natury, skupion\u0105 na przemianach \u015bwiat\u0142a zwi\u0105zanych ze zmianami p\u00f3r roku i pogody, doskonale oddaj\u0105 takie obrazy, jak May Blossom on the Roman Road<\/em> (2009), ukazuj\u0105cy eksplozj\u0119 wiosny, czy Bigger Trees near Warter<\/em> (2007) \u2013 pi\u0119kny pejza\u017c zimowy. Raz mamy do czynienia z intensywnym oddawaniem szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kiedy indziej za\u015b ze stylem bardziej impresyjnym. Dotyczy to zw\u0142aszcza prac, do kt\u00f3rych wykonania David Hockney wykorzystywa\u0142 narz\u0119dzia cyfrowe. Absolutnie wci\u0105gaj\u0105ce i\u00a0fascynuj\u0105ce jest ogl\u0105danie przedstawionego na du\u017cym ekranie procesu powstawania obraz\u00f3w na iPadzie.<\/p>\n Sale wystawiennicze pe\u0142ne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c autoportret\u00f3w, portret\u00f3w przyjaci\u00f3\u0142, kwiat\u00f3w, kt\u00f3re \u2013 cho\u0107 tworzone cyfrowo \u2013 oprawione zosta\u0142y w klasyczne ramy, co stanowi interesuj\u0105c\u0105 gr\u0119 tradycji i nowoczesno\u015bci. Wra\u017cenie rob\u0105 wielkoformatowe obrazy. Warto na d\u0142u\u017cej zatrzyma\u0107 si\u0119 przy Pictured Gathering with Mirror<\/em> (2018) i innych pracach z tej samej serii \u2013 David Hockney od lat poszukuje nowatorskich sposob\u00f3w ukazywania tr\u00f3jwymiarowej przestrzeni na dwuwymiarowej powierzchni p\u0142\u00f3tna. Malarz wchodzi tak\u017ce w dialog z dawnymi mistrzami, przez filtr w\u0142asnej percepcji i wyobra\u017ani\u0119 przepuszczaj\u0105c historyczne arcydzie\u0142a. Do najwi\u0119kszych atrakcji wystawy z pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy zaliczy\u0107 przestrze\u0144 multimedialn\u0105 galerii 10, w kt\u00f3rej artysta, we wsp\u00f3\u0142pracy ze 59 Studio, dokona\u0142 reinterpretacji swoich scenografii operowych. To nie tylko ho\u0142d dla wieloletniej pasji, ale tak\u017ce bardzo udana pr\u00f3ba syntezy malarstwa, muzyki i sztuki scenograficznej.<\/p>\n Druga ekspozycja, na kt\u00f3r\u0105 koniecznie trzeba si\u0119 wybra\u0107, b\u0119d\u0105c latem w Pary\u017cu, zorganizowana zosta\u0142a w Mus\u00e9e du quai Branly \u2013 Jacques Chirac, tu\u017c przy wierzy Eiffla i vis-\u00e0-vis<\/em> Palais de Tokyo. \u201eR\u00f3\u017cne spojrzenia na histori\u0119 kolonializmu\u201d \u2013 pod takim has\u0142em preentowana jest wystawa po\u015bwi\u0119cona s\u0142ynnej francuskiej wyprawie etnograficznej Misja Dakar \u2013 D\u017cibuti<\/em>, kt\u00f3rej ekipa w latach 1931\u20131933 przemierzy\u0142a czterna\u015bcie afryka\u0144skich kraj\u00f3w. Kierowana przez Marcela Griaule ekspedycja mia\u0142a na celu zebranie danych o\u00a0lokalnych kulturach, stosuj\u0105c przy tym nowatorskie metody badawcze. Chodzi\u0142o o\u00a0zgromadzenie mo\u017cliwie najwi\u0119kszej liczby przedmiot\u00f3w i informacji. Z jednej strony by\u0142y to dzienniki, zapiski z obserwacji, zdj\u0119cia i nagrania d\u017awi\u0119kowe, z drugiej \u2013 rze\u017aby, obrazy, maski oraz inne artefakty zwi\u0105zane z rytua\u0142ami obrz\u0119dowymi, a tak\u017ce bro\u0144. Wiele z tych d\u00f3br pozyskano \u2013 delikatnie rzecz ujmuj\u0105c \u2013 w spos\u00f3b niezbyt uczciwy i przejrzysty.<\/p>\n Wobec powy\u017cszego wystawa po\u015bwi\u0119cona ekspedycji to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c prezentacja eksponat\u00f3w, to pr\u00f3ba krytycznego rozliczenia si\u0119 z kolonialn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 oraz odzyskania zapomnianych g\u0142os\u00f3w. Organizatorzy skupili si\u0119 na tak zwanych kontr\u015bledztwach. Idzie tu o\u00a0wsp\u00f3\u0142czesne badania prowadzone przez afryka\u0144skich i francuskich naukowc\u00f3w, kt\u00f3re rzucaj\u0105 nowe \u015bwiat\u0142o na okoliczno\u015bci, w jakich pozyskiwano obiekty i budowano kolekcje etnograficzne we francuskim imperium kolonialnym. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 badaczy z lat trzydziestych XX stulecia prezentowana jest w kontek\u015bcie nier\u00f3wno\u015bci, wyzysku i przemocy.<\/p>\n Wspierana przez Mus\u00e9e d\u2019Ethnographie du Trocad\u00e9ro w Pary\u017cu wyprawa s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142a z\u00a0jednej strony wzmacnianiu pozycji francuskiej etnografii, z drugiej \u2013 wzbogaceniu muzealnych zbior\u00f3w. W codziennych realiach wi\u0105za\u0142a si\u0119 z dominacj\u0105 polityczn\u0105, opresyjnym prawem (Code de l\u2019indig\u00e9nat), przymusow\u0105 prac\u0105, asymetri\u0105 w\u0142adzy mi\u0119dzy badaczami a przedstawicielami lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Praktyki pozyskiwania zbior\u00f3w \u2013 cz\u0119sto opisywane eufemistycznie jako \u201ewymiana\u201d czy \u201ezakupy\u201d \u2013 okazywa\u0142y si\u0119 nierzadko aktami wymuszenia, oszustwa, kradzie\u017cy lub zniszczenia. O oko\u0142o po\u0142owie zgromadzonych muzeali\u00f3w, w tym niesamowitych przyk\u0142ad\u00f3w sztuki afryka\u0144skiej, nie ma w archiwach \u017cadnych informacji.<\/p>\n Autorzy ekspozycji staraj\u0105 si\u0119 \u201eprzywr\u00f3ci\u0107 pami\u0119\u0107\u201d o osobach, kt\u00f3re przez lata pozostawa\u0142y ca\u0142kowicie anonimowe: t\u0142umaczach, informatorach, lokalnych liderach, a tak\u017ce o kobietach \u2013 zar\u00f3wno afryka\u0144skich, jak i europejskich \u2013 kt\u00f3rych wk\u0142ad w prac\u0119 misji by\u0142 marginalizowany lub ca\u0142kowicie pomijany w oficjalnych narracjach. Wsp\u00f3\u0142czesne badania ukazuj\u0105 ich istotn\u0105 rol\u0119 w tworzeniu wiedzy etnograficznej i przypominaj\u0105, \u017ce \u017caden akt \u201ebadania\u201d nie by\u0142 wolny od relacji w\u0142adzy. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca jest tu posta\u0107 urodzonej w 1907 roku w Charkowie, w domu polskich \u017byd\u00f3w, Deborah Lifchitz (Lifszyc). Po rewolucji bolszewik\u00f3w jej ojciec, lekarz dentysta, postanowi\u0142 wyemigrowa\u0107 i przez Krym rodzina w 1920 roku trafi\u0142a do Warszawy. Tam Deborah ucz\u0119szcza\u0142a do Liceum Francuskiego. Po maturze podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o wyjedzie na studia do Pary\u017ca. Podj\u0119\u0142a nauk\u0119 w Pa\u0144stwowej Szkole J\u0119zyk\u00f3w Orientalnych. Kuratorzy wystawy Dakar\u2013D\u017cibuti<\/em> podkre\u015blaj\u0105, \u017ce by\u0142a ona pierwsz\u0105 etnolo\u017ck\u0105 wykszta\u0142con\u0105 we Francji, kt\u00f3ra wyruszy\u0142a na badania terenowe. Jak czytamy w opisie: \u201edo\u0142\u0105czy\u0142a ona do zespo\u0142u wraz z malarzem Gastonem-Louisem Roux w Gondar (Etiopia) w\u00a0lipcu 1932 roku. Jako jedyny cz\u0142onek, opr\u00f3cz Marcela Griaule, znaj\u0105cy j\u0119zyk amharski, by\u0142a g\u0142\u00f3wnie odpowiedzialna za kupowanie i t\u0142umaczenie etiopskich r\u0119kopis\u00f3w przeznaczonych dla Biblioteki Narodowej. Bada\u0142a r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyk, mity pochodzenia i praktyki religijne dw\u00f3ch mniejszo\u015bci niechrze\u015bcija\u0144skich. W D\u017cibuti sp\u0119dzi\u0142a ostatni miesi\u0105c misji, wykazuj\u0105c zainteresowanie dzia\u0142aniami i do\u015bwiadczeniami kobiet\u201d. Podr\u00f3\u017c naukowa Deborah Lifchitz zosta\u0142a tragicznie przerwana dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej. W 1942 roku Niemcy deportowali j\u0105 do Auschwitz. Zmar\u0142a wkr\u00f3tce po przybyciu do obozu.<\/p>\n Na wystawie znajdziemy wiele odniesie\u0144 do ksi\u0105\u017cki L\u2019Afrique fant\u00f4me<\/em> autorstwa s\u0142ynnego antropologa Michela Leirisa, cz\u0142onka wyprawy, kt\u00f3ry w dzienniku opisa\u0142 \u201ewewn\u0119trzne konflikty\u201d zwi\u0105zane z praktykami badawczymi. Tekst ten sta\u0142 si\u0119 wczesnym \u015bwiadectwem krytycznego my\u015blenia o kolonializmie w naukach humanistycznych \u2013 i dzi\u015b powraca jako wa\u017cny element ca\u0142ej ekspozycji.<\/p>\n Ekspozycja Dakar-Djibouti<\/em> (1931\u20131933): Counter Investigations<\/em>, mimo ca\u0142ego swojego potencja\u0142u krytycznego, zdaje si\u0119 nie przynosi prostych odpowiedzi. Ogl\u0105daj\u0105c j\u0105, zadawa\u0142em sobie pytanie, jak zachowywa\u0142bym si\u0119, b\u0119d\u0105c na miejscu tych francuskich badaczy, czy post\u0119powa\u0142bym \u2013 mimo rozterek \u2013 tak samo jak oni? I co, je\u015bli chodzi o losy zgromadzonych przedmiot\u00f3w? Jakie jest ich dzisiejsze znaczenie dla lokalnych spo\u0142eczno\u015bci Afryki? Jak\u0105 pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 w ramach instytucji europejskich, je\u015bli chodzi o edukacj\u0119, ale tak\u017ce kszta\u0142towanie narracji o kulturach spoza Zachodu? Ale, ale! Ta wystawa, podobnie zreszt\u0105 jak ca\u0142e Mus\u00e9e du quai Branly \u2013 Jacques Chirac, bynajmniej nie jest kierowana tylko dla tych widz\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 skonfrontowa\u0107 si\u0119 z niewygodn\u0105 europejsk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 kolonialn\u0105 czy dowiedzie\u0107 si\u0119, co oznacza \u201edekolonizacja muzeum\u201d. To r\u00f3wnie\u017c ekspozycja dla wszystkich chc\u0105cych pozna\u0107 kunszt, pi\u0119kno i magi\u0119 kultur afryka\u0144skich. Przy okazji nie zapomnijcie zajrze\u0107 na znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na parterze wystaw\u0119 Golden Thread. The art of dressing from north Africa to the far east<\/em>, po\u015bwi\u0119con\u0105 z\u0142otu w sztuce tkanin. Kuratorzy oferuj\u0105 nam niezwyk\u0142\u0105 wielow\u0105tkow\u0105 podr\u00f3\u017c przez czas, przestrze\u0144 i r\u00f3\u017cne cywilizacje: od pustynnych brzeg\u00f3w Afryki P\u00f3\u0142nocnej przez z\u0142o\u017cone kulturowo pejza\u017ce Bliskiego Wschodu i\u00a0Indii a\u017c po mistern\u0105 elegancj\u0119 Dalekiego Wschodu. Z\u0142oto staje si\u0119 tu bohaterem opowie\u015bci snutej przez nici, w\u0142\u00f3kna i prz\u0119dze \u2013 przez tekstylia, kt\u00f3re cho\u0107 mi\u0119kkie i efemeryczne, nios\u0105 ze sob\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 si\u0142\u0119 historii. U\u015bwiadamiaj\u0105 zarazem, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne jednokolorowe hid\u017caby, burki, czadory i nikaby, maj\u0105 niewiele wsp\u00f3lnego z bogat\u0105 wielowiekow\u0105 tradycj\u0105 kobiecych stroj\u00f3w w islamie. Jedzcie latem do Pary\u017ca!<\/p>\n Tekst i zdj\u0119cia: Piotr Jakub Fere\u0144ski<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”6061,6062,6063,6064,6065,6066,6060,6067″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pary\u017c, o kt\u00f3rym niemiecki filozof Walter Benjamin pisa\u0142 jako o stolicy XIX wieku, wci\u0105\u017c prezentuje si\u0119 r\u00f3wnie okazale. Czaruje swoj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 aur\u0105, wspania\u0142\u0105 architektur\u0105, bulwarami wype\u0142nionym platanami, niezliczonymi boulangeriami, bistrami, kawiarniami i\u00a0barami. Miasto ma niepowtarzaln\u0105 atmosfer\u0119, kt\u00f3r\u0105 zawdzi\u0119cza niew\u0105tpliwe nie tylko kulinariom, ale tak\u017ce \u017cyciu kulturalnemu. Pa\u0142ace, muzea, galerie sztuki, opera, filharmonia i\u00a0inne instytucje po\u015bwi\u0119cone […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6063,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6057","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6057"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6070,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6057\/revisions\/6070"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}