[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.17.6″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Za nami 20. Edycja Survivalu prezentuj\u0105cego sztuk\u0119 w ekstremalnych warunkach, czyli\u00a0 imprezy zak\u0142adaj\u0105cej wystawy w r\u00f3\u017cnych opuszczonych lub czekaj\u0105cych na renowacj\u0119 obiektach Wroc\u0142awia. To obecnie jeden z najstarszych i najwi\u0119kszych w Polsce przegl\u0105d\u00f3w, prezentuj\u0105cych tzw. m\u0142od\u0105 sztuk\u0119 w przestrzeni publicznej, poza instytucjami kultury, w bardzo r\u00f3\u017cnych lokalizacjach.\u00a0 Przypomnijmy, \u017ce dot\u0105d wroc\u0142awski Survival go\u015bci\u0142 mi\u0119dzy innymi na dawnym stadionie sportowym, fabryce wagon\u00f3w kolejowych, w budynkach uniwersyteckich \u2013 dawnego Wydzia\u0142u Farmacji i audytorium Chemii, dawnych koszarach Zomo, czy lokalizacjach, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 potem na siedzibami wa\u017cnych instytucji kultury \u2013\u00a0 schronie przeciwlotniczym (dzisiejsze MWW), Pawilonie Czterech Kopu\u0142 (dzisiejsze Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej \u2013 oddzia\u0142 Muzeum Narodowego), dworcu g\u0142\u00f3wnym (kt\u00f3rego antresola s\u0142u\u017cy\u0142a Europejskiej Stolicy Kultury 2016, a teraz mie\u015bci najwi\u0119ksz\u0105 z galerii BWA Wroc\u0142aw). W ci\u0105gu dw\u00f3ch dekad Survival sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w kalendarzu imprez w mie\u015bcie, rewiduj\u0105cym obecno\u015b\u0107 kultury w obszarach trudnych, o skomplikowanej to\u017csamo\u015bci i historii. Dzi\u0119ki niemu sztuka nie tylko ma szans\u0119 ob\u0142askawi\u0107 miejsca na co dzie\u0144 niedost\u0119pne, ale\u00a0 \u2013 co mo\u017ce najwa\u017cniejsze \u2013 wyj\u015b\u0107 ku widzowi, kt\u00f3ry zwykle unika galeryjnych otwar\u0107. Przegl\u0105d ten sta\u0142 si\u0119 na pewno \u017celaznym punktem letnich kulturalnych propozycji, kt\u00f3ry po prostu wypada zobaczy\u0107. I kt\u00f3ry przyci\u0105ga t\u0142umy. Dla mnie, rodowitej wroc\u0142awianki, jest okazj\u0105 do eksplorowania \u201ena legalu\u201d obiekt\u00f3w \u2013 nierzadko pere\u0142ek wroc\u0142awskiej architektury – kt\u00f3re normalnie s\u0105 niedost\u0119pne, kt\u00f3rych dawna funkcja zosta\u0142a porzucona, kt\u00f3re czekaj\u0105 na zmian\u0119 w\u0142a\u015bciciela, s\u0105 w przedremontowym czy\u015b\u0107cu, u progu tranzycji.\u00a0 Z drugiej strony jest to okazja do sprawdzenia jak sztuka artyst\u00f3w, dobrze i mniej znanych, wybrzmiewa w nieoczywistych okoliczno\u015bciach, tak odleg\u0142ych od galeryjnej sterylnej przestrzeni, jak to tylko mo\u017cliwe. Przyznam, \u017ce dok\u0142adnie z tych dw\u00f3ch powod\u00f3w \u2013 eksploracji miasta i ogl\u0105dania sztuki w niezwyk\u0142ych, naznaczonych histori\u0105 miejscach \u2013 sta\u0142am si\u0119 fank\u0105 tej imprezy.<\/p>\n
Jak wypad\u0142a okr\u0105g\u0142a, jubileuszowa edycja? Nie\u017ale, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie wszystko by\u0142o idealne. Zaczn\u0119 jednak od tego, co mi si\u0119 podoba\u0142o, bo od razu powiem \u2013 20. edycj\u0119 Survivalu uwa\u017cam w sumie za udan\u0105. A przyznam, \u017ce wybra\u0142am si\u0119 do Betanii, czyli dawnego szpitala przy ulicy Traugutta z pewnym niepokojem, mo\u017ce spodziewaj\u0105c si\u0119 powt\u00f3rki sprzed lat trzech, czyli z wystawy 17. Survivalu w dawnym szpitalu kolejowym przy Wi\u015bniowej. Szcz\u0119\u015bliwie czeka\u0142o mnie pozytywne zaskoczenie, bo powt\u00f3rki nie by\u0142o. Pod has\u0142em \u201ePigu\u0142y\u201d kuratorzy tegorocznej edycji: Micha\u0142 Bieniek, Anna Ko\u0142odziejczyk, Ma\u0142gorzata Mi\u015bniakiewicz, Ewa Pluta i Daniel Bro\u017cek zmie\u015bcili tak wiele problem\u00f3w, jakby chcieli stworzy\u0107 katalog najch\u0119tniej dyskutowanych i gor\u0105cych temat\u00f3w. W katalogu tym znalaz\u0142y si\u0119: \u00a0krytyka kapitalizmu, kolonializmu, relacje cz\u0142owieka z natur\u0105 w dobie antropocenu, wojna w Ukrainie, feminizm, przepracowanie traum, wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107 i postprawda, pandemiczne wyobcowanie, aborcja, pisanie historii, herstorii, queerstorii, za\u017cywanie substancji psychoaktywnych, system opresji jednostki, choroby psychiczne i eskapizm. Has\u0142o \u201epigu\u0142y\u201d kojarzy si\u0119 r\u00f3\u017cnie \u2013 z piel\u0119gniarkami, narkotykami, lekami. Pigu\u0142y mog\u0105 by\u0107 te\u017c informacyjne. Po po\u0142kni\u0119ciu odpowiedniej pigu\u0142ki w Matrixie mo\u017cemy obudzi\u0107 si\u0119 do prawdy. Kuratorzy szukali w tych skojarzeniach odpowiedzi na pytania o to, co konstytuuje nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, jaka jest relacja z rzeczywisto\u015bci\u0105, jak buduje si\u0119 nasza pami\u0119\u0107 \u2013\u00a0 to kluczowe problemy, kt\u00f3re przy okazji 20. edycji Survivalu\u00a0 uda\u0142o si\u0119 uchwyci\u0107. I cho\u0107 nie wszystkie propozycje przekonuj\u0105, to w du\u017cej mierze ca\u0142o\u015b\u0107 wypad\u0142a ciekawie.<\/p>\n
Aren\u0105 dla pokazania wymienionego wy\u017cej katalogu problem\u00f3w by\u0142 okaza\u0142y kompleks szpitalny Betania, kt\u00f3rego historia si\u0119ga lat 50. XIX wieku \u2013 jednego z najciekawszych zabytk\u00f3w architektury szpitalnej w Polsce, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 w czasach \u015bwietno\u015bci z dziesi\u0119ciu budynk\u00f3w zajmuj\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 Przedmie\u015bcia O\u0142awskiego. Betania za\u0142o\u017cona zosta\u0142a przez kobiety i w du\u017cej mierze s\u0142u\u017cy\u0142a kobietom \u2013 uruchomi\u0142y j\u0105 i prowadzi\u0142y do 1945 roku diakonisy ewangelickie. Do szpitala przyjmowano adeptki o r\u00f3\u017cnym pochodzeniu, umo\u017cliwiaj\u0105c im zdobycie zawodu piel\u0119gniarki, opiekunki czy przedszkolanki, a wi\u0119c zarobkowanie i, co za tym idzie, niezale\u017cno\u015b\u0107 finansow\u0105 oraz emancypacj\u0119 ekonomiczn\u0105. Po wojnie obiekt sta\u0142 si\u0119 szpitalem im. Tadeusza Marciniaka. Funkcja i historia kompleksu jako punkt wyj\u015bcia dla zbudowania wystawy by\u0142 moim zdaniem jednym z bardzo ciekawych trop\u00f3w, kt\u00f3rym poprowadzono narracj\u0119 przegl\u0105du. 20. Survival uwa\u017cam za udany w\u0142a\u015bciwie z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, najbardziej przekona\u0142o mnie wynikaj\u0105ce w\u0142a\u015bnie z funkcji herstoryczne i queerowe odczytanie przestrzeni budynk\u00f3w i kontekstu ca\u0142ego osiedla, w kt\u00f3rym funkcjonowa\u0142 dawny szpital oraz \u2013 po drugie \u2013 obecne na wystawie instalacje d\u017awi\u0119kowe i miejsca do ods\u0142uchu otoczenia na \u017cywo, wymuszaj\u0105ce trening z g\u0142\u0119bokiego s\u0142uchania i odkrywania w ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142czesnego miasta. Dla odczytania obu tych warstw nieodzowne by\u0142y dwa \u015bwietne oprowadzania kuratorskie, kt\u00f3re przenios\u0142y mnie w zupe\u0142nie nowe rejony niby znanego osiedla, po kt\u00f3rym si\u0119 na co dzie\u0144 poruszam.\u00a0Przewrotnie wi\u0119c zaczn\u0119 od tego, co tej wystawie towarzyszy\u0142o.<\/p>\n
Ewa Pluta przeprowadzi\u0142a publiczno\u015b\u0107 przez Przedmie\u015bcie O\u0142awskie \u2013 teren nies\u0142awnego wroc\u0142awskiego tzw. Tr\u00f3jk\u0105ta Bermudzkiego, miejsca o z\u0142ej reputacji, w kt\u00f3rym jeszcze do niedawna mo\u017cna przepa\u015b\u0107 bez wie\u015bci, gdy si\u0119 \u017ale trafi\u0142o. Opowiedzia\u0142a kilka herstorii\/queerstorii, szytych i rekonstruowanych z r\u00f3\u017cnych, rozproszonych strz\u0119p\u00f3w archiwalnych informacji, dotycz\u0105cych r\u00f3\u017cnych moment\u00f3w historycznych. W Breslau lat dwudziestych w rejonie tym powstawa\u0142y pierwsze kluby dla os\u00f3b nieheteronormatywnych, kt\u00f3rych dawne adresy odwiedzili\u015bmy. W g\u0119stej zabudowie czynszowych kamienic, budowanych tu od po\u0142owy XIX wieku mieszka\u0142y kobiety pracuj\u0105ce \u201ena s\u0142u\u017cbie\u201d \u2013 \u00a0pozbawione praw i ochrony. W mieszcz\u0105cym si\u0119 vis-\u00e0-vis szpitala pa\u0142acu\u00a0 (p\u00f3\u017aniej biskupim) m\u0105\u017c zabi\u0142 niewiern\u0105 \u017con\u0119, za co zosta\u0142 uniewinniony przez s\u0105d. W nieistniej\u0105cej ju\u017c faktorii automobil\u00f3w legend\u0105 w latach dwudziestych sta\u0142a si\u0119 kobieta \u2013 \u00a0rajdowczyni Ilse Beckmann, \u0142ami\u0105ca wszelkie stereotypy w m\u0119skim \u015bwiecie wy\u015bcig\u00f3w samochodowych. Nieopodal, przy ulicy D\u0105browskiego w niewielkim ko\u015bciele, w latach 60. XIX wieku mie\u015bci\u0142a si\u0119 Gmina Wolnoreligijna, wsp\u00f3\u0142tworzona przez ekskomunikowanego ksi\u0119dza Johannesa Ronge i jego \u017con\u0119 Berth\u0119 Traun, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 stanowi\u0142a podwaliny do powstania Instytutu Seksuologicznego Magnusa Hirschfelda w Berlinie, badaj\u0105cego seksualno\u015b\u0107 i kondycj\u0119 os\u00f3b nieheteronormatywnych. \u00a0W okolicach tych, w blisko\u015bci dworca g\u0142\u00f3wnego w okresie PRL-u polowano na gej\u00f3w, znane by\u0142y przypadki szanta\u017cy i zab\u00f3jstw. Obecnie w tym rejonie, przy Kniaziewicza mie\u015bci si\u0119 stowarzyszenie Kultura R\u00f3wno\u015bci organizuj\u0105ce wroc\u0142awskie marsze r\u00f3wno\u015bci, do siedziby kt\u00f3rej przy tej okazji zajrzeli\u015bmy. Jedna z ulic wyznaczaj\u0105ca tr\u00f3jk\u0105t nazwana jest na cze\u015b\u0107 Pu\u0142askiego. Genera\u0142 Kazimierz Pu\u0142aski, bohater narodowy Polski i USA \u2013 czego dowodz\u0105 najnowsze badania DNA \u2013 okaza\u0142 si\u0119 kobiet\u0105.<\/p>\n
Daniel Bro\u017cek przeprowadzi\u0142 z kolei publiczno\u015b\u0107 przez wystaw\u0119 i poszpitalne budynki, kieruj\u0105c si\u0119 walorami d\u017awi\u0119kowymi otaczaj\u0105cej nas i stworzonej na ekspozycji audosfery. Mo\u017cna by\u0142o wi\u0119c w wyznaczonych punktach Sceny pejza\u017cu d\u017awi\u0119kowego, pos\u0142ucha\u0107 jak brzmi miasto – przed\u00a0 ha\u0142a\u015bliwym wej\u015bciem do budynku, w pokoju z oknami skierowanymi na korony drzew pe\u0142ne roz\u015bpiewanych ptak\u00f3w, czy na samym dachu, powy\u017cej parku i ulicznego zgie\u0142ku, odbijaj\u0105cego si\u0119 echem w oddali. Kiedy tak podczas \u0107wiczenia stali\u015bmy z zamkni\u0119tymi oczami, pr\u00f3buj\u0105c us\u0142ysze\u0107 w\u0142asny oddech, najbli\u017csze i dalsze otoczenie, za ka\u017cdym razem\u00a0 s\u0142ycha\u0107 by\u0142o inne miasto \u2013 takie w kt\u00f3rym zanieczyszczenie ha\u0142asem powala, i takie, gdzie zadomowiona przyroda daje wyciszenie. Anga\u017cuj\u0105ca zmys\u0142 s\u0142uchu, refleksja nad ekologi\u0105 miejskiej tkanki i problemu uwa\u017cnego, responsywnego podej\u015bcia do krajobrazu ukszta\u0142towanego przez cz\u0142owieka stawia pytanie o to, jak rozumiemy d\u017awi\u0119kowy pejza\u017c \u015bwiata, z jakich element\u00f3w si\u0119 on sk\u0142ada i jaka w tym pejza\u017cu jest proporcja d\u017awi\u0119k\u00f3w cywilizacji wzgl\u0119dem d\u017awi\u0119k\u00f3w natury. Niew\u0105tpliwie \u0107wiczenia z g\u0142\u0119bokiego s\u0142uchania powinny by\u0107 obowi\u0105zkowe dla wszystkich miejskich planist\u00f3w.<\/p>\n
Nie b\u0119d\u0119 omawia\u0107 wszystkich prac 36 artyst\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w przegl\u0105dzie, pozwol\u0119 sobie wybra\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 z nich, te, kt\u00f3re zapad\u0142y mi szczeg\u00f3lnie w pami\u0119\u0107. Na samej wystawie siln\u0105 reprezentacj\u0105 okaza\u0142y si\u0119 prace oparte przede wszystkim na warstwie d\u017awi\u0119kowej, stawiaj\u0105ce w du\u017cej mierze pytanie o relacje cz\u0142owieka z natur\u0105 w dobie antropocenu i relacji z innymi lud\u017ami. Praca Katarzyny Podpory umo\u017cliwi\u0142a ws\u0142uchanie si\u0119 w \u015brodek drzewa podczas podmuch\u00f3w wiatru (czyli do\u015bwiadczenie czego\u015b, czego normalnie us\u0142ysze\u0107 nie mo\u017cna),\u00a0 Martyny Pozna\u0144skiej analizowanie spreparowanej \u201emowy\u201d byt\u00f3w nie-ludzkich \u2013 owad\u00f3w i zwierz\u0105t. Jakuba Rokity \u2013 ods\u0142uchanie d\u017awi\u0119k\u00f3w przesuni\u0119tych w czasie, pozostawionych przez wcze\u015bniejszych zwiedzaj\u0105cych. Hipnotyczne instalacje umieszone na pogr\u0105\u017conym w mroku poddaszu tworzy\u0142y audiosfer\u0119 grozy \u2013 na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142a si\u0119 medytacyjna, transowa realizacja xyckshyt i praca \u00a0Aleksandry Przybysz \u00a0dla kt\u00f3rej punktem wyj\u015bcia by\u0142o zjawisko \u0142owienia podejrzanych i nieokre\u015blonych d\u017awi\u0119k\u00f3w, nagrywanych przez internaut\u00f3w, popularne w czasie pandemicznych lockdown\u00f3w.<\/p>\n
Jak to na takich pokazach bywa prace mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy kategorie. Po pierwsze takie, kt\u00f3re pod wzgl\u0119dem ideowym oraz formalnym by\u0142y bez zarzutu i \u015bwietnie trzyma\u0142y si\u0119 zaproponowanej narracji. Zaliczy\u0107 do tej grupy mo\u017cna, poza ju\u017c wymienionymi, na pewno prac\u0119 \u201eZawsze ni\u0105 by\u0142am\u201d Martyny Modzelewskiej wyr\u00f3\u017cnion\u0105 na pierwszym miejscu w konkursie na nagrod\u0119 publiczno\u015bci. Przeskalowany, wielki, neuron, b\u0142yszcz\u0105cy i obracaj\u0105cy si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi niczym kula dyskotekowa do d\u017awi\u0119k\u00f3w rozci\u0105gni\u0119tego w czasie szlagieru discopolowej grupy Boys \u201eJeste\u015b szalona\u201d tworzy\u0142 atmosfer\u0119 dziwnej, surrealnej imprezy. W pracy tej mieszaj\u0105 si\u0119 kicz i gorzki namys\u0142 nad \u017cyciem w kryzysie choroby psychicznej \u2013 \u00a0splotu indywidualnej herstorii autorki i zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci, w kt\u00f3rej kobiecie przypisuje si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 predylekcj\u0119 do s\u0142abo\u015bci nie tylko na ciele, ale i umy\u015ble \u2013 spetryfikowanej niegdy\u015b w przes\u0105dach o w\u0119druj\u0105cej macicy i \u0142uku histerycznym \u2013 typowo kobiecych przypad\u0142o\u015bciach, a dzi\u015b wci\u0105\u017c pokutuj\u0105cych w patriarchalnym spo\u0142ecze\u0144stwie przekonaniach o predyspozycjach kobiet do szale\u0144stwa. \u00a0Przyznam, \u017ce sama odda\u0142am na ni\u0105 g\u0142os.<\/p>\n
Niezwykle silne wra\u017cenie wywar\u0142a na mnie bardzo odwa\u017cna i wspania\u0142a pod wzgl\u0119dem wizualnym, d\u017awi\u0119kowym i zapachowym praca Agaty Lankamer. Autorka, si\u0119gaj\u0105c do w\u0142asnej traumy wywo\u0142anej do\u015bwiadczeniem pedofilii, stworzy\u0142a obraz wideo, w kt\u00f3rym wciela si\u0119 w figur\u0119 Ofelii, zanurzonej w wodzie, czekaj\u0105cej, by trucizna wys\u0105czy\u0142a si\u0119 z jej cia\u0142a. Odg\u0142osy cykad i \u015bwierszczy, zapach kwiat\u00f3w, wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 z kompletnej ciemno\u015bci projekcja, stworzy\u0142y niesamowit\u0105 atmosfer\u0119. Oczekiwanie, bezruch, bezradno\u015b\u0107. Traumy tego kalibru nie mo\u017cna przepracowa\u0107 tak, by znikn\u0119\u0142a, nie mo\u017cna si\u0119 jej pozby\u0107, czy zapomnie\u0107, mo\u017cna tylko pr\u00f3bowa\u0107 z ni\u0105 \u017cy\u0107. Mo\u017cna te\u017c pr\u00f3bowa\u0107 o niej opowiedzie\u0107. Ta praca zosta\u0142a mi na d\u0142ugo pod powiekami.<\/p>\n
Niezwykle atrakcyjnym wizualnie obrazem okaza\u0142o si\u0119 wideo Kuby St\u0119pnia pt. \u201eMerboys\u201d (syrenkowie, m\u0119ski odpowiednik syrenek), pokazuj\u0105ce choreografi\u0119 zbudowan\u0105 na bazie \u0107wicze\u0144 na p\u0142ywalni, kt\u00f3rym poddawani s\u0105 ch\u0142opcy. Dyscyplinuj\u0105cy trening, maj\u0105cy wypracowa\u0107 w m\u0142odych m\u0119\u017cczyznach t\u0119\u017cyzn\u0119 fizyczn\u0105 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, zbudowa\u0107 prawdziw\u0105 m\u0119sko\u015b\u0107 i zapewni\u0107 sportowy sukces, zosta\u0142 powt\u00f3rzony w grupie koleg\u00f3w z dzieci\u0144stwa. Niejako odegrany na nowo w squeerowanej wersji, odkrywa\u0142 zachwyt nad m\u0119skim cia\u0142em.<\/p>\n
Jako, \u017ce bliska mi b\u0119dzie zawsze krytyka kapitalizmu, nie mog\u0119 nie wspomnie\u0107 o pracy \u201eAlgorytmy oporu\u201d Tytusa Szabelskiego. To uj\u0119ty w schemat blokowy przepis na przeprowadzenie strajku, oparty o rzeczywiste wydarzenia w dzia\u0142aj\u0105cej w Polsce du\u017cej firmie u\u0142atwiaj\u0105cej dostawy. Autor po\u0142\u0105czy\u0142 badania terenowe nad funkcjonowaniem platform korporacyjnych, aktywizm spo\u0142eczny i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczn\u0105 w jedno, ods\u0142aniaj\u0105c bezduszne mechanizmy dzia\u0142ania silniejszego, posiadaj\u0105cego przewag\u0119 ekonomiczn\u0105 podmiotu w relacji z pracownikiem. \u00a0W instalacji \u201eGranice mo\u017cliwo\u015bci\u201d Magdalena M\u0105dra stworzy\u0142a sterty pustych pude\u0142, kt\u00f3re co jaki\u015b czas spada\u0142y z hukiem na pod\u0142og\u0119, by za chwil\u0119, podnoszone si\u0142a elektrycznego silnika i wyci\u0105garki, wr\u00f3ci\u0107 na miejsce w stosie. Nagromadzone opakowania po przedmiotach kupionych, odpady zwi\u0105zane z ci\u0105gle stymulowan\u0105 konsumpcj\u0105, s\u0105 w istocie krytyk\u0105 systemu kapitalistycznego i wpisanej w niego filozofii ci\u0105g\u0142ego wzrostu, imperatywu maksymalizacji produkcji i popytu, systemu nieefektywnego, nieskutecznego, pustego w \u015brodku, nastawionego na szybkie zu\u017cywanie si\u0119 produkt\u00f3w i ich cyrkulacji w obszar odpad\u00f3w. \u00a0Praca Katarzyny Wyszkowskiej \u201eStrefa zen\u201d w formie \u201ekapliczki korporacyjnej\u201d by\u0142a z kolei pastiszem miejsc oferowanych przez korporacje swoim pracownikom w celach relaksacyjnych. Problem prywatyzacji stresu, spychania go do sfery osobistej, zamiast wprowadzania rozwi\u0105za\u0144 systemowych, kt\u00f3re by przed nim chroni\u0142y, jest jedn\u0105 z cech reali\u00f3w kapitalistycznego ustroju.<\/p>\n
Na wystawie nie zabrak\u0142o w\u0105tk\u00f3w ukrai\u0144skich. W poruszaj\u0105cym filmie-kola\u017cu \u201eList do Synogarlicy\u201d Dana Kavelina, opowiada\u0142a r\u00f3wnolegle o przemocy ekologicznej i militarnej – wydzieraniu ziemi jej z\u0142\u00f3\u017c w kopalniach Donbasu i wojennych zniszczeniach w Ukrainie. Z kolei subtelny film Maksyma Khodaka, z\u0142o\u017cony z przemontowanych scen socrealistycznych film\u00f3w propagandowych, dotyczy\u0142 radzenia sobie w Ukrainie z dziedzictwem zwi\u0105zku radzieckiego, wsp\u00f3\u0142czesnego problemu politycznego konstruowania to\u017csamo\u015bci narodowej i pisania historii.<\/p>\n
Spodoba\u0142a mi si\u0119 praca Jaros\u0142awa S\u0142omskiego \u201eCienka czerwona linia\u201d\u2013 wyci\u0119te struny z woreczk\u00f3w, do kt\u00f3rych pakuje si\u0119 narkotyki i u\u0142o\u017cone w formie delikatnej, niemal niezauwa\u017calnej linii na granicy szpitalnej lamperii, kt\u00f3ra bardzo dyskretnie zawirusowa\u0142a przestrzenie Betanii.<\/p>\n
Do drugiej grupy zaliczam prace, kt\u00f3re by\u0142y ciekawe, ale dryfowa\u0142y w rejony odleg\u0142e, powoduj\u0105c rozsadzanie przewodniego tematu przegl\u0105du, rozmazuj\u0105c ostro\u015b\u0107 jego przekazu. W konkursie publiczno\u015bci na drugim miejscu widzowie wskazali \u201eNoc w kosmosie\u201d Horacego Muszy\u0144skiego. Wcale to nie dziwi, bo w tym istnym katalogu ludzkich utrapie\u0144 zebranych przez kurator\u00f3w 20. Survivalu, by\u0142a to naprawd\u0119 jedna z niewielu realizacji wywo\u0142uj\u0105cych szczery u\u015bmiech na twarzach widz\u00f3w. Muszy\u0144ski, wykonuj\u0105c rozpisany na wiele godzin performans, zabiera\u0142 ch\u0119tnych na wirtualn\u0105 przeja\u017cd\u017ck\u0119 kosmiczn\u0105 taryf\u0105, wdaj\u0105c si\u0119 z pasa\u017cerem, niczym rasowy taks\u00f3wkarz z Nocy na ziemi Jarmuscha, w pogaw\u0119dk\u0119 na rozmaite tematy. Wystarczy\u0142o za\u0142o\u017cy\u0107 gogle VR i mo\u017cna by\u0142o odby\u0107 podr\u00f3\u017c mi\u0119dzygwiezdn\u0105, podowcipkowa\u0107 czy ponarzeka\u0107 na ceny paliwa. I cho\u0107 realizacyjnie praca by\u0142a ciekawa, oferowa\u0142a kontakt jeden na jeden z artyst\u0105 i aktywne wsp\u00f3\u0142tworzenie performansu, to sam jego wyd\u017awi\u0119k wyda\u0142 mi si\u0119 do\u015b\u0107 odleg\u0142y od nakre\u015blonych ram przegl\u0105du. Podobnie, jak \u015bwietna praca Volkana Diyaroglu m\u00f3wi\u0105ca o roli przypadku w \u017cyciu, braku wp\u0142ywu na jego przebieg, na przyk\u0142adzie gry w tryktraka, popularnej w Turcji, kraju gdzie nie wierzy si\u0119 w szcz\u0119\u015bliwy traf. Ca\u0142a instalacja to zagaszony niedopa\u0142ek papierosa na male\u0144kiej kostce do gry. Formalnie praca oszcz\u0119dna i mocna, ale jakby na inn\u0105 wystaw\u0119. Enigmatyczna w wyrazie wyda\u0142a mi si\u0119 praca Krystiana Trutha Czaplickiego \u2013 elegancka w formie, precyzyjna w wykonaniu i niestety niezrozumia\u0142a. Artysta w swoich realizacjach u\u017cywa przedmiot\u00f3w gotowych, takich jak sklepowe manekiny, kt\u00f3re wyposa\u017ca w r\u00f3\u017cne atrybuty. Zestawienia te s\u0105 zaskakuj\u0105ce, czasem surrealne, przesuwaj\u0105 znaczenia przedmiot\u00f3w wyrwanych z ich utylitarnych kontekst\u00f3w. Co m\u00f3wi o cz\u0142owieku manekin m\u0142odego cz\u0142owieka z nadrukiem m\u00f3zgu na nogach, goglami narciarskimi na czole, kominem zas\u0142aniaj\u0105cym twarz i cytatem na piersi: \u201ezaczynasz si\u0119 dusi\u0107, budzisz si\u0119, wyr\u00f3wnujesz oddech, popijasz, zasypiasz, zamykasz usta, dusisz si\u0119\u201d? Mo\u017ce by\u0107 odniesieniem do \u00a0utowarowienia wizerunku cz\u0142owieka we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, a mo\u017ce \u2013 id\u0105c \u015bladem tytu\u0142u (\u201eDoubt is a Central Part of Intelligence and Doubt is Hard to Contol\u201d) \u2013 o zw\u0105tpieniu w to, czego do\u015bwiadczamy albo gdy doszukamy si\u0119 wreszcie w Internecie \u017ar\u00f3d\u0142a cytatu, zaczerpni\u0119tego z wypowiedzi himalaisty id\u0105cego na Broad Peak \u2013\u00a0 ci\u0105g\u0142ym poszukiwaniem sensu \u017cycia? Mo\u017ce, ale nie musi. A mo\u017ce po prostu w zderzeniu z prezentowanymi obok bardzo czytelnymi pracami Zofii Pa\u0142uchy opowiadaj\u0105cymi o rozporz\u0105dzaniu wizerunkiem kobiecego cia\u0142a w Internecie, konceptualny charakter realizacji Trutha okaza\u0142 si\u0119 zbyt hermetyczny? Brak opisu do pracy Czaplickiego (by\u0142a to zreszt\u0105 jedyna praca na wystawie pozbawiona \u00a0takiego opisu) nie pom\u00f3g\u0142, pozostawiaj\u0105c widza zdanego na siebie.<\/p>\n
I wreszcie po trzecie, na Survivalu by\u0142y prace i takie, kt\u00f3re ideowo dobrze wpasowywa\u0142y si\u0119 w koncepcj\u0119 wystawy, ale wizualnie broni\u0142y si\u0119 mniej albo wcale. Podj\u0119ty przez Adama Kozickiego problem przemocy farmakologicznej w wi\u0119zieniach, polegaj\u0105cy na odmowie podawania lek\u00f3w i udzielania pomocy medycznej, zosta\u0142 zobrazowany ciekawym tekstem, ale i te\u017c p\u0142\u00f3tnem przy kt\u00f3rym niestety zamkn\u0119\u0142am oczy, by wymaza\u0107 szybko ten straszny powidok po Wr\u00f3blewskim. Podobnie nie przekona\u0142 mnie sw\u0105 dos\u0142owno\u015bci\u0105 cz\u0142owiek-bu\u017aka z hot-dogiem na p\u0142\u00f3tnie Mai Janczar \u2013 m\u00f3wi\u0105cy o jedzeniu w biegu, charakterystycznym dla stylu \u017cycia zagonionej jednostki w kapitalistycznym systemie, w kt\u00f3rym zawsze wszystko jest all right i w kt\u00f3rym rz\u0105dzi propaganda sukcesu, mimo koszt\u00f3w jakie ta jednostka musi ponosi\u0107. W zupe\u0142no\u015bci te\u017c nie przem\u00f3wi\u0142a do mnie praca Aleksandra Sovtysika oparta na idei testu Rorschacha. Tu\u00a0 przyklejony do \u015bciany dywan, jakby wyci\u0105gni\u0119ty z odzysku i poci\u0119ty w symetryczne kszta\u0142ty, \u0142\u0105czy\u0107 mia\u0142 odleg\u0142e porz\u0105dki dawnych metod psychoanalizy z tradycj\u0105 wieszania dywan\u00f3w w krajach sowieckich.<\/p>\n
Nie s\u0105 to oczywi\u015bcie wszystkie prace obecne na wystawie, ani wszystkie w\u0105tki, kt\u00f3rem zosta\u0142y na niej poruszone, a jedynie kr\u00f3tka refleksja o niekt\u00f3rych z nich, podyktowana subiektywnym wyborem. Na ko\u0144cu wspomn\u0119 jeszcze, \u017ce na wernisa\u017cu kurator Survivalu Micha\u0142 Bieniek zosta\u0142 nagrodzony przez Prezydenta Wroc\u0142awia medalem zas\u0142u\u017conego dla kultury Wroc\u0142awia. S\u0142usznie i nareszcie. Zabrak\u0142o mi jednak przy tej okazji podkre\u015blenia roli innych os\u00f3b, bez kt\u00f3rych Survival nie m\u00f3g\u0142by powsta\u0107 i kt\u00f3re przez lata imprez\u0119 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y. By\u0142a to nie tylko Ania Ko\u0142odziejczyk, kr\u00f3tko tylko wspomniana na otwarciu, ale te\u017c Przemek Pintal, czy Wojciech Pukocz, o kt\u00f3rych nie powiedziano nic. Ich g\u0142osy co prawda wybrzmiewaj\u0105 w tekstach do katalogu jubileuszowej edycji imprezy, kt\u00f3ry dost\u0119pny jest w sieci (https:\/\/www.survival.art.pl\/pl\/event\/20-publikacja-jubileuszowa\/), ale szkoda, \u017ce ich udzia\u0142 przy tej okazji nie zosta\u0142 wspomniany.<\/p>\n
Survival by\u0142 jak zawsze wydarzeniem przyci\u0105gaj\u0105cym uwag\u0119, czego dowodem by\u0142y ustawiaj\u0105ce si\u0119 przed wej\u015bciem do Beatnii nawet w nocy d\u0142ugie kolejki widz\u00f3w. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0119 wyczekiwa\u0107 og\u0142oszenia kolejnej edycji w nast\u0119pnej lokalizacji i kolejnych zmaga\u0144 sztuki z zadan\u0105 przestrzeni\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Tekst: Patrycja Sikora<\/p>\n
Zdj\u0119cia: Ma\u0142gorzata Kujda (materia\u0142y organizatora)<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”626,625,624,623,622,621,620,627,619,618,617,616,631,632″ posts_number=”10″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.17.6″ _module_preset=”default” locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Za nami 20. Edycja Survivalu prezentuj\u0105cego sztuk\u0119 w ekstremalnych warunkach, czyli\u00a0 imprezy zak\u0142adaj\u0105cej wystawy w r\u00f3\u017cnych opuszczonych lub czekaj\u0105cych na renowacj\u0119 obiektach Wroc\u0142awia. To obecnie jeden z najstarszych i najwi\u0119kszych w Polsce przegl\u0105d\u00f3w, prezentuj\u0105cych tzw. m\u0142od\u0105 sztuk\u0119 w przestrzeni publicznej, poza instytucjami kultury, w bardzo r\u00f3\u017cnych lokalizacjach.\u00a0 Przypomnijmy, \u017ce dot\u0105d wroc\u0142awski Survival go\u015bci\u0142 mi\u0119dzy innymi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":623,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-614","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=614"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":635,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions\/635"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}