[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
PROLOG<\/strong><\/p>\n W Bergamo trwa w\u0142a\u015bnie Seasons<\/em>[1]<\/span><\/a> – wydarzenie artystyczne, kt\u00f3re wzbudza skrajne emocje nie tylko w \u015bwiecie sztuki. W\u0142oska Stolica Kultury[2]<\/span><\/a> jest miastem dumnym ze swej tradycji i otwartym na wyzwania wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Tego lata opr\u00f3cz prawdziwych turystycznych pere\u0142ek oferuje udzia\u0142 w spektaklu autorstwa artysty-legendy. Najnowsza wystawa Maurizio Cattelana g\u0142\u0119boko wnika w tkank\u0119 miasta, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie gr\u0105 zar\u00f3wno z jego przestrzeni\u0105 jak i histori\u0105. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z Galeri\u0105 GAMeC ciesz\u0105c\u0105 si\u0119 reputacj\u0105 odwa\u017cnej instytucji, kt\u00f3ra nie boi si\u0119 podejmowa\u0107 trudnych temat\u00f3w, instalacje goszcz\u0105 w symbolicznych zak\u0105tkach Bergamo, tworz\u0105c niezwyk\u0142\u0105 i kontrowersyjn\u0105 ekspozycj\u0119. Zanim jednak wybierzemy si\u0119 na nietypowy spacer, zadajmy kluczowe pytanie – kim w\u0142a\u015bciwie jest Maurizio Cattelan? Posta\u0107, kt\u00f3rej nie mo\u017cna zamkn\u0105\u0107 w formie jednej biograficznej notki. Jak\u0105 etykiet\u0119 mu nada\u0107? Projektant absurdu, architekt idei. Konceptualista, cyniczny aferzysta. A mo\u017ce re\u017cyser spektakli, gdzie g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 graj\u0105 uprzedzenia? A co je\u015bli racj\u0119 maj\u0105 krytycy nazywaj\u0105c go B\u0142aznem Sztuki?<\/em>[3]<\/span><\/a>. Catellan lubi uderza\u0107 w sedno. Jego prace dzia\u0142aj\u0105 jak lustro, w kt\u00f3rym odbija si\u0119 hipokryzja, zbiorowe l\u0119ki i obsesje. Zlecaj\u0105c materialne wykonanie swych dzie\u0142 innym, \u00a0burzy topos artysty\u2013rzemie\u015blnika. Czy to umniejsza jego roli? Czy wsp\u00f3\u0142czesnym artyst\u0105 jest ten, kto trzyma w r\u0119ku p\u0119dzel czy mo\u017ce ten, kto nadaje dzie\u0142u sens? Wierny w\u0142asnemu stylowi pod mask\u0105 ironii przez prowokacj\u0119 i skandal obna\u017ca gorzk\u0105 prawd\u0119 o s\u0142abo\u015bciach naszych czas\u00f3w. Pami\u0119tamy go doskonale z wystawy w warszawskiej Zach\u0119cie. Rok 2000 i “La Nona Ora” Dziewi\u0105ta Godzina[4]<\/strong><\/span><\/a><\/em>. Czerwony dywan, na nim le\u017c\u0105ca posta\u0107 przygnieciona meteorytem. Ska\u0142a blokuje doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a figury sugeruj\u0105c jej bolesny upadek. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci kogo dotyczy to przedstawienie. Fizyczne podobie\u0144stwo do papie\u017ca Jana Paw\u0142a II jest jednoznaczne. Praca wywo\u0142uje ogromne emocje. Padaj\u0105 oskar\u017cenia o profanacj\u0119, pojawiaj\u0105 si\u0119 dyskusje o granicach sztuki. Interweniuj\u0105 politycy – instalacj\u0119 zakrywa si\u0119 prze\u015bcierad\u0142em, ratuje z opresji (wyrywaj\u0105c jej nog\u0119), a \u00f3wczesna szefowa Zach\u0119ty i kuratorka wystawy Anda Rottenberg \u017cegna si\u0119 ze swoim stanowiskiem. Skandal ujawnia wiele spo\u0142ecznych u\u0142omno\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jest wci\u0105\u017c obecna ma\u0142ostkowa literalno\u015b\u0107 i narodowy brak zdolno\u015bci do czytania metafor. Tymczasem, to w\u0142a\u015bnie ta cenna umiej\u0119tno\u015b\u0107 b\u0119dzie nam teraz potrzebna najbardziej. Wyruszamy na spotkanie z intelektem. Oceni\u0107 wystaw\u0119 mo\u017cemy tylko poprzez konfrontacj\u0119. Rozpoczynamy zwiedzanie Bergamo, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u017ce w sztuce Cattelana miejsce nigdy nie jest tylko t\u0142em.<\/p>\n EKSPOZYCYJNE \u015aCIE\u017bKI<\/strong><\/p>\n Urokiem Bergamo jest jego dualizm. Do Citt\u00e0 Alta<\/em> (G\u00f3rnego Miasta) nale\u017cy wjecha\u0107 kolejk\u0105 szynow\u0105 Funicolare<\/em> lub wspi\u0105\u0107 si\u0119 po niezliczonych schodach. Czekaj\u0105 tu na nas w\u0105skie, brukowane uliczki, \u015bredniowieczne wie\u017ce i renesansowe pa\u0142ace. Warto chwil\u0119 pob\u0142\u0105dzi\u0107 po mie\u015bcie, spr\u00f3bowa\u0107 casoncelli<\/em> lub s\u0142odkiej polenty z marcepanem. Piazza Vecchia <\/em>zachwyca wszystkich atmosfer\u0105 i niewypowiedzianym pi\u0119knem. Plac jest architektonicznym majstersztykiem. Nazywany \u201eSalonem Miasta\u201d \u0142\u0105czy style z r\u00f3\u017cnych epok. Jego forma jest na tyle du\u017ca, aby by\u0107 reprezentacyjn\u0105 i na tyle ma\u0142a, aby zachowa\u0107 urok i intymno\u015b\u0107. Doskona\u0142a tak, \u017ce sam Le Corbusier[5]<\/span><\/a> uzna\u0142 plac za nietykalny. Wszystko spaja harmonia. Znajdziemy j\u0105 w surowej \u015bredniowiecznej wie\u017cy Campanone[6]<\/strong><\/em><\/span><\/a> i w renesansowej fasadzie \u00a0biblioteki[7]<\/span><\/a>. W centrum tego porz\u0105dku stoi \u015bredniowieczny Palazzo della Ragione <\/em>symbol obywatelskiej dumy i sprawiedliwo\u015bci. \u00a0Jego nazwa – Pa\u0142ac Racjonalno\u015bci (rozumu i \u00a0racji) \u00a0– \u00a0odnosi si\u0119 nie tylko do funkcji jak\u0105 pe\u0142ni\u0142 b\u0119d\u0105c siedzib\u0105 s\u0105du. Gmach przez lata stanowi\u0142 symbol nowej my\u015bli. Przypomnijmy, \u017ce w \u015bredniowieczu w\u0142adza nale\u017ca\u0142a zwykle do feuda\u0142\u00f3w i biskup\u00f3w. Budowa finansowana przez mieszczan by\u0142a manifestacj\u0105 ich niezale\u017cno\u015bci i si\u0142y. Wsp\u00f3lnota (Comune) sta\u0142a si\u0119 tutaj form\u0105 samorz\u0105du, gdzie o losach miasta decydowali jego obywatele.<\/p>\n AKT I<\/strong><\/p>\n W wielkiej pa\u0142acowej Sali delle Capriate<\/em>[8]<\/span><\/a> pod imponuj\u0105c\u0105 wi\u0119\u017ab\u0105 dachow\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 odwr\u00f3cony kad\u0142ub statku jest cicho. \u015awiat\u0142o wpada przez okna, k\u0142ad\u0105c si\u0119 mi\u0119kko na posadzce z kamienia. Wn\u0119trza pokryto freskami datowanymi na XV wiek. P\u00f3\u0142nocna \u015bciana to alegoria p\u00f3r roku, wschodnia – ilustruje gwiezdne konstelacje oraz losy cz\u0142owieka od narodzin a\u017c do \u015bmierci. Cykl fresk\u00f3w mo\u017cna czyta\u0107 jak filozoficzny traktat. \u00a0Wizualny wyk\u0142ad na temat porz\u0105dku \u015bwiata i harmonii kosmosu. Stoimy na \u015brodku tej\u00a0 \u201e\u015bwi\u0105tyni \u0142adu\u201d, gdzie przez wieki decydowano o losach ludzi, wymierzano sprawiedliwo\u015b\u0107 i ferowano wyroki. Ufamy, \u017ce mieszka\u0142y tu troska, cnota i uczciwo\u015b\u0107. Dzia\u0142ano w oparciu o zasady prawa i z poszanowaniem rozumu. Na usta cisn\u0105 si\u0119 pytania o to, co jest miar\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej sprawiedliwo\u015bci. Co znacz\u0105 jeszcze zasady, umowy i zwyczaje. \u00a0W tym kontek\u015bcie Cattelan umieszcza swe dzie\u0142o November<\/em> (2024). Rze\u017ab\u0119 z bia\u0142ego, szlachetnego marmuru. Materia\u0142u, z kt\u00f3rego tworzono pos\u0105gi bog\u00f3w, \u015bwi\u0119tych, cesarzy i heros\u00f3w. Przedstawia ona posta\u0107 le\u017c\u0105c\u0105 na \u0142awce. Z daleka nie wiadomo, czy to bezdomny, chory, czy tylko zm\u0119czony cz\u0142owiek. Podchodz\u0105c do instalacji dostrzegamy co\u015b, co w pierwszym odruchu napawa obrzydzeniem, gdy\u017c wykracza daleko poza spo\u0142ecznie przyj\u0119te normy. Figura ma rozpi\u0119te spodnie. M\u0119\u017cczyzna oddaje mocz. Ciecz sp\u0142ywa wartkim strumieniem, \u015bciekaj\u0105c po marmurowej \u0142awce i plami\u0105c posadzk\u0119 Pa\u0142acu Racji<\/em>. Gest ten jest czynem skrajnego upodlenia, a mo\u017ce zwyk\u0142\u0105 fizjologiczn\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Celow\u0105 profanacj\u0105, wyrazem pogardy albo te\u017c po prostu ludzk\u0105 bezradno\u015bci\u0105. By\u0107 mo\u017ce le\u017cy tu bohater naszych czas\u00f3w – wyrzutek spo\u0142eczny i wielki przegrany. Wykluczony i dyskryminowany. Ten, kt\u00f3ry przesta\u0142 pasowa\u0107 do systemu i ten, kt\u00f3rego na co dzie\u0144 omijamy wzrokiem. Pytanie brzmi, czy wyniesiono go na o\u0142tarz w akcie lito\u015bci, czy oskar\u017cenia.<\/p>\n AKT II\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n Schodzimy do Citt\u00e0 Bassa. Dolne Miasto ze swoimi szerokimi alejami, kolorowymi sklepami i ha\u0142a\u015bliwym centrum jest nowoczesne i t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem. Tu\u017c przy wje\u017adzie znajduje si\u0119 jeden z najwa\u017cniejszych kulturalnych kwarta\u0142\u00f3w W\u0142och. Po jednej stronie neoklasycystycznego placu stoi Accademia Carrara[9]<\/span><\/a> ze swoj\u0105 kolekcj\u0105 sztuki dawnej: dzie\u0142ami Rafaela, Botticellego, Tycjana czy Belliniego. Tu\u017c obok znajduje si\u0119 GAMeC Galeria Sztuki Nowoczesnej i Wsp\u00f3\u0142czesnej, z tradycyjnymi przestrzeniami muzealnymi. To tutaj znajdujemy dwie inne prace Cattelana. No (2021) jest now\u0105 wersj\u0105 kultowej rze\u017aby Him (2001), w kt\u00f3rej Maurizio Cattelan przedstawi\u0142 Adolfa Hitlera kl\u0119cz\u0105cego podczas modlitwy, z twarz\u0105 zwr\u00f3con\u0105 ku g\u00f3rze. Rysy twarzy zbrodniarza nie by\u0142y jednoznaczne, cho\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 nie budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci. Him m\u00f3g\u0142 zar\u00f3wno b\u0142aga\u0107 o przebaczenia jak i podst\u0119pnie udawa\u0107 skruch\u0119. Posta\u0107 ukszta\u0142towano tak, \u017ce przypomina\u0142a w\u0105t\u0142e i\u00a0 niewinne cia\u0142o dziecka. \u00a0No (2021) ma na\u0142o\u017con\u0105 na g\u0142ow\u0119 papierow\u0105 torb\u0119. Worek jest nie tylko form\u0105 cenzury ale przede wszystkim niepokoj\u0105c\u0105 tajemnic\u0105. Nie wiemy czyj\u0105 twarz chroni przed os\u0105dem. To ju\u017c nie jest On – oswojone przez histori\u0119 z\u0142o. To z\u0142o uniwersalne, anonimowe, niegodziwe, tch\u00f3rzliwe, bezmy\u015blne i banalne \u2013 internetowy hejter, bezduszny urz\u0119dnik, fanatyczny w\u0142adca. Cattelan m\u00f3wi \u201e<\/span>Nie” naiwnemu przekonaniu, \u017ce z\u0142o ma konkretn\u0105 twarz, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy rozpozna\u0107 i pot\u0119pi\u0107. Naprzeciw kl\u0119cz\u0105cej postaci umieszcza swoj\u0105 kolejn\u0105 prac\u0119 . Jest ni\u0105 terakotowa ceg\u0142a zamkni\u0119ta w butelce – Empire[10]<\/span><\/a> (2025). \u00a0To przemy\u015blana scenografia. \u00a0Stoj\u0105c po\u015brodku Sali, kt\u00f3rej \u015bciany maj\u0105 kolor krwistej czerwieni, stajemy si\u0119 \u015bwiadkami niemego dramatu, gdzie wszelkie akty przemocy usprawiedliwia ideologia wielkich imperi\u00f3w.<\/p>\n AKT III<\/strong><\/p>\n Pod\u0105\u017camy na p\u00f3\u0142noc t\u0105 sam\u0105 ulic\u0105. Zaledwie kilka minut spaceru dzieli muzeum GAMeC od dawnego Oratorio di San Lupo[11]<\/span><\/a>, miejsca nies\u0142usznie pomijanego w turystycznych\u00a0 przewodnikach. Przestrze\u0144 naznaczona niegdy\u015b sacrum dzi\u015b s\u0142u\u017cy sztuce. Obecno\u015b\u0107 jest tu niemal namacalna. Pustk\u0119 barokowego wn\u0119trza wype\u0142nia t\u0119sknota za transcendencj\u0105. To miejsce na granicy, istniej\u0105ce jakby w zawieszeniu, pomi\u0119dzy \u015bwiatami duchowym i materialnym. Ch\u0142odne, pokorne i ciche, jest idealn\u0105 scen\u0105 dla dzie\u0142a m\u00f3wi\u0105cego o upadku i pami\u0119ci.<\/p>\n Wspinamy si\u0119 po w\u0105skich kamiennych schodach, aby nast\u0119pnie wychyli\u0107 si\u0119 przez balustrad\u0119 i spojrze\u0107 w d\u00f3\u0142. Na szachownicy z terakoty spoczywa monumentalne cia\u0142o or\u0142a. Ptak ma bezradnie rozpostarte skrzyd\u0142a. Nie ma ju\u017c \u015bladu po triumfalnym locie. Jest b\u00f3l pora\u017cki. Wykonany z kararyjskiego \u015bwietlistego marmuru symbol pot\u0119gi Rzymu i pychy faszyzmu[12]<\/span><\/a> jest tylko bezw\u0142adnym ci\u0119\u017carem. Upad\u0142ym symbolem. Odartymi z dawnej chwa\u0142y i pozbawionymi w\u0142adzy ko\u015b\u0107mi – Bones<\/em> (2025). Schodzimy w d\u00f3\u0142, by poczu\u0107 zimn\u0105 powierzchni\u0119 kamienia, dostrzec najmniejszy detal pi\u00f3r, kt\u00f3re ju\u017c nigdy nie wzbij\u0105 si\u0119 w powietrze. Cattelan w miejscu dawnych poch\u00f3wk\u00f3w wystawi\u0142 na widok publiczny relikwi\u0119 mrocznej przesz\u0142o\u015bci. Ale nie tylko. \u00a0Tytu\u0142 pracy nadaje jej tak\u017ce inne znaczenie. Ko\u015bci s\u0105 symbolem \u015bmierci lecz r\u00f3wnie\u017c tworz\u0105 struktur\u0119 i wsparcie. Uwalniaj\u0105c or\u0142a spod ci\u0119\u017caru ideologii dostrzegamy prawd\u0119 o tym, co symbolizowa\u0142 pierwotnie, a o czym zapominamy. O warto\u015bciach wolno\u015bci i naszej wi\u0119zi z rytmem i pot\u0119g\u0105 natury.<\/p>\n AKT IV<\/strong><\/p>\n Z ciszy oratorium przenosimy si\u0119 w sam \u015brodek miejskiego zgie\u0142ku. Rotonda dei Mille\u00a0 to ha\u0142a\u015bliwy w\u0119ze\u0142 komunikacyjny w Citt\u00e0 Bassa. W jego centrum, na cokole, stoi dumnie pomnik Giuseppe Garibaldiego \u2013 bohatera zjednoczenia W\u0142och. Pomnik jest symbolem heroicznej walki, patriotyzmu oraz zbiorowego wysi\u0142ku \u201e<\/span>Tysi\u0105ca” (Mille), kt\u00f3rzy zmienili losy narodu. Upami\u0119tnia ich historyczny triumf. Catellan przekszta\u0142ca pomnik w instalacje site specific<\/em>, kt\u00f3ra wprawia mieszka\u0144c\u00f3w w os\u0142upienie. Na ramionach Garibaldiego umieszcza niesforne dziecko, ubrane w czerwon\u0105 koszulk\u0119. Ch\u0142opczyk \u00a0palce prawej r\u0119ki uk\u0142ada tak, aby na\u015bladowa\u0142y kszta\u0142t pistoletu. Gest nie jest jednoznaczny. Oscyluje mi\u0119dzy dzieci\u0119c\u0105 zabaw\u0105, niewinn\u0105 igraszk\u0105 lub nie\u015bwiadomie powtarzanym kodem przemocy. Mo\u017ce by\u0107 te\u017c sugesti\u0105 potencjalnego buntu. Mo\u017cna go czyta\u0107 jako kryzys autorytet\u00f3w, pr\u00f3b\u0119 zakwestionowania odpowiedzialno\u015bci i braku szacunku m\u0142odych pokole\u0144 wobec tego, co dziedzicz\u0105 – pami\u0119ci i historii.<\/p>\n Jak zawsze Cattelan jedynie mno\u017cy w\u0105tpliwo\u015bci pytaj\u0105c: kim jest One (2025)? Wnuk bawi\u0105cy si\u0119 na ramionach dziadka. Ma\u0142y wandal. Buntownik. Dzie\u0142o kwestionuje nasz\u0105 relacj\u0119 z histori\u0105. Stoj\u0105c nieruchomo po\u015br\u00f3d chaosu pyta, kto lub co nas dzi\u015b prowadzi? Dok\u0105d p\u0119dzimy w po\u015bpiechu? Mo\u017cemy czyta\u0107 go zar\u00f3wno z perspektywy publicznej, \u00a0jak i osobistej. To interwencja artystyczna, kt\u00f3ra pozwala skonfrontowa\u0107 relacj\u0119 mi\u0119dzypokoleniow\u0105 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 ale te\u017c zajrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107.\u00a0 Cattalan\u00a0 si\u0119ga do symbolu wiary w bohater\u00f3w, nar\u00f3d i wielkie idee. Z drugiej strony wykonuje cichy zamach na ten mit. Jego instalacja to antypomnik. Dzieci\u0119cy gest wymierzony z ramion bohatera jest mo\u017ce najcelniejsz\u0105 puent\u0105 ca\u0142ej wystawy.<\/p>\n Po upadku prawa, religii i ideologii Cattelan zostawia nas w samym sercu wsp\u00f3\u0142czesnego miasta, pogr\u0105\u017conych i zagubionych w wielkim kryzysie epoki, kt\u00f3ra kpi z powagi w\u0142asnych warto\u015bci i pomnik\u00f3w.<\/p>\n RESUME<\/strong><\/p>\n Dzie\u0142o sztuki wymaga kontekstu. Jego sens kryje si\u0119 w relacjach, w dialogu pomi\u0119dzy obiektem a jego znaczeniem. \u00a0Umieszczaj\u0105c swoj\u0105 wystaw\u0119 w Bergamo artysta sk\u0142ania do refleksji nad nieuchronnym cyklem przemian. W opinii artysty sztuka nie ogranicza si\u0119 do przedstawiania \u015bwiata ale do interpretowania go i wskazywania na nurtuj\u0105ce problemy. W tym sensie Cattelan, cho\u0107 nazywany \u201eb\u0142aznem sztuki\u201d, jest jednym z jej najwa\u017cniejszych my\u015blicieli.<\/p>\n Kluczem do zrozumienia dlaczego jego interwencje wywo\u0142uj\u0105 tak silne emocje jest w\u0142a\u015bnie kontekst historyczny i wiedza, \u00a0na kt\u00f3rej opiera si\u0119 ca\u0142a narracja.<\/p>\n Lorenzo Giusti : <\/strong>Podoba ci si\u0119 to miasto?<\/p>\n Maurizio Cattelan: <\/strong>Bardzo. Tak blisko Mediolanu, a jednocze\u015bnie tak daleko. Jest tu wszystko, czego potrzeba: intarsje Lorenza Lotto, Risorgimento, mury weneckie, Ventennio i stadion. [13]<\/span><\/a><\/p>\n Tekst: Zyta Misztal von Blechniger<\/p>\n Zdj\u0119cia: Marek Misztal von Blechinger<\/p>\n \n [1]<\/span><\/a> Przewrotna gra s\u0142\u00f3w; skojarzenie z sezonem (urlopowym, modowym) i bezpo\u015brednie t\u0142umaczenie z j. angielskiego jako pory roku<\/em>. Tytu\u0142 wydarzenia artystycznego, jakie odbywa si\u0119 W Bergamo, z wyra\u017anym odniesieniem do uniwersalnych symboli przemijania i odnowy oraz z zaproszeniem do do\u015bwiadczania obecnej rzeczywisto\u015bci i \u00a0refleksj\u0105 nad jej wsp\u00f3\u0142czesnymi problemami.<\/p>\n [2]<\/span><\/a> W\u0142oska Stolica Kultury 2023 (Bergamo i Brescia) wyj\u0105tkowa inicjatywa \u0142\u0105cz\u0105ca dwa lombardzkie miasta pod wsp\u00f3lnym has\u0142em \u201e<\/span>Miasto O\u015bwiecone” La Citt\u00e0 Illuminata. Celem projektu jest kulturalna odbudowa po trudnym do\u015bwiadczeniu pandemii oraz\u00a0 ukazanie niezwyk\u0142ego bogactwa historycznego, artystycznego i przyrodniczego regionu.<\/p>\n [3]<\/span><\/a> Termin ten pojawia\u0142 si\u0119 wielokrotnie i stanowi trafne podsumowanie strategii tw\u00f3rczej artysty, kt\u00f3rego praca balansuje na granicy powa\u017cnej krytyki i bezczelnego \u017cartu;\u00a0 szczeg\u00f3lnie polecam artyku\u0142 : \u201e<\/span>Maurizio Cattelan – B\u0142azen Sztuki<\/em>” autorstwa Stacha Szab\u0142owskiego;<\/p>\n [4]<\/span><\/a> Tytu\u0142 pracy \u201eDziewi\u0105ta Godzina<\/em>\u201d odnosi si\u0119 do biblijnej chwili \u015bmierci Chrystusa na krzy\u017cu. W tym kontek\u015bcie zderzenie z meteorytem mo\u017ce by\u0107 metafor\u0105 tragicznego ko\u0144ca ziemskiego \u017cycia ale tak\u017ce symbolicznym odniesieniem do ci\u0119\u017caru, jaki spada na instytucj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i sam\u0105 wiar\u0119 w obliczu kryzys\u00f3w i historycznych zawirowa\u0144.<\/p>\n [5]<\/span><\/a> Le Corbusier szwajcarsko-francuski architekt, urbanista, malarz i teoretyk, czo\u0142owy przedstawiciel modernizmu, \u00a0kt\u00f3ry programowo odrzuca\u0142 historyczne zdobnictwo na rzecz surowej i nowoczesnej funkcji. Podczas IV Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Architektury Nowoczesnej (CIAM) mia\u0142 wypowiedzie\u0107 s\u0142ynne zdanie: \u201eNie mo\u017cna ju\u017c poruszy\u0107 ani jednego kamienia, by\u0142aby to zbrodnia<\/em>\u201d.<\/p>\n [6]<\/span><\/a> Campanone – \u015bredniowieczna wie\u017ca miejska Torre Civica wznosz\u0105ca si\u0119 na 52m, zbudowana w XII . Jej kamienne mury z niewielk\u0105 liczb\u0105 ma\u0142ych okien pe\u0142ni\u0142y funkcje militarne, p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a przej\u0119ta przez miasto i zaadaptowana na dzwonnic\u0119.\u00a0 Tradycja stu uderze\u0144 dzwonu o godzinie 22:00 to \u017cywa pami\u0105tka z czas\u00f3w, gdy Bergamo by\u0142o pod panowaniem Republiki Weneckiej. Dzwony sygnalizowa\u0142y konieczno\u015b\u0107 zamkni\u0119cia bram i by\u0142y znakiem dla mieszka\u0144c\u00f3w z okolicznych wsi, by opu\u015bcili miasto.<\/p>\n [7]<\/span><\/a> Palazzo Nuovo (Nowy Pa\u0142ac), w kt\u00f3rym dzi\u015b mie\u015bci si\u0119 Biblioteca Civica Angelo Mai, jedna z najwa\u017cniejszych historycznych bibliotek we W\u0142oszech, z bezcenn\u0105 kolekcj\u0105 wolumin\u00f3w, inkunabu\u0142\u00f3w manuskrypt\u00f3w i historycznych map. Zbudowana wed\u0142ug projektu wybitnego architekta p\u00f3\u017anego renesansu Vincenzo Scamozziego, wykonana w ca\u0142o\u015bci z bia\u0142ego marmuru; arcydzie\u0142o klasycznej harmonii, symetrii i elegancji.<\/p>\n [8]<\/span><\/a> Sala delle Capriate (Sala Krokwi) zawdzi\u0119cza sw\u0105 nazw\u0119\u00a0 odkrytej konstrukcji dachu. Ta monumentalna przestrze\u0144 o d\u0142ugo\u015bci 52 m i szeroko\u015bci 16 m oparta jest na pot\u0119\u017cnych, drewnianych d\u017awigarach i belkach no\u015bnych. Ich misterny splot i widoczna, surowa struktura nie tylko pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 praktyczn\u0105, ale same w sobie s\u0105 dzie\u0142em sztuki in\u017cynieryjnej, \u015bwiadcz\u0105cym o zaawansowaniu \u015bredniowiecznych cie\u015bli.<\/p>\n [9]<\/span><\/a> Jedna z najstarszych instytucji artystycznych we W\u0142oszech, za\u0142o\u017cona pod koniec XVIII w przez hrabiego Carrar\u0119. Budynek wzniesiony w stylu neoklasycystycznym. Muzeum gromadzi imponuj\u0105c\u0105 kolekcj\u0119 w\u0142oskiego malarstwa. Instytucja funkcjonuje r\u00f3wnie\u017c jako akademia sztuk pi\u0119knych, b\u0119d\u0105c wa\u017cnym o\u015brodkiem edukacji artystycznej.<\/p>\n [10]<\/span><\/a> Ceg\u0142a z wygrawerowanym s\u0142owem \u201eEMPIRE\u201d\u00a0 kojarzy si\u0119 \u00a0z rewolucj\u0105, w\u0142adz\u0105 i dominacj\u0105. Po\u0142\u0105czenie jej solidno\u015bci (fundament, budowa) z krucho\u015bci\u0105 szk\u0142a (przejrzysto\u015b\u0107, pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107) tworzy kontrast. Si\u0142a zamkni\u0119ta w kruchym naczyniu staje si\u0119 bezu\u017cyteczna, uwi\u0119ziona. Imperium, o kt\u00f3rym mowa mo\u017ce by\u0107 przestrzeni\u0105 mentaln\u0105 lub polityczn\u0105, kt\u00f3ra nie dochodzi do skutku, konstrukcj\u0105 pozostaj\u0105c\u0105 marzeniem lub gro\u017ab\u0105. Rze\u017aba mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c inne znaczenie interpretacyjne: jest jak wiadomo\u015b\u0107 w butelce, sygna\u0142 wys\u0142any w niepewn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n [11]<\/span><\/a> Wzniesiony w pobli\u017cu nekropolii oko\u0142o XV w s\u0142u\u017cy\u0142 jako kaplica zakonnik\u00f3w, odnowiony w 1734 r pe\u0142ni\u0142 funkcje religijne i by\u0142 miejscem\u00a0 kultu. Unikatowo\u015b\u0107 wn\u0119trza zapewnia\u00a0 matroneum<\/em>\u00a0 – rodzaj lo\u017cy. Sufit zdobi\u0105 freski. Budynek utraci\u0142 sw\u0105 funkcj\u0119 sakraln\u0105 i pe\u0142ni dzi\u015b rol\u0119 wystawiennicz\u0105. Ta zmiana przeznaczenia jest symbolem szerszego trendu w Europie, gdzie dawne obiekty sakralne zyskuj\u0105 nowe \u017cycie jako miejsca dialogu kulturalnego.<\/p>\n