[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Gra\u017cyna Siedlecka: W swojej sztuce od lat analizujesz obraz \u2013 szczeg\u00f3lnie medialny \u2013 i jego wp\u0142yw na to, jak postrzegamy rzeczywisto\u015b\u0107 polityczn\u0105.\u00a0<\/strong><\/p>\n Roland Schefferski: Zajmuj\u0119 si\u0119 tym ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu, cho\u0107 z wykszta\u0142cenia jestem rze\u017abiarzem. Moje prace powstaj\u0105 z intencj\u0105 zainspirowania odbiorcy do refleksji nad funkcj\u0105 obraz\u00f3w oraz ich wp\u0142ywem na postrzeganie rzeczywisto\u015bci \u2013 nie tylko politycznej. \u017byj\u0105c w spo\u0142ecze\u0144stwie medialnym, mamy z nimi do czynienia na co dzie\u0144. My\u015bl\u0119, \u017ce powinni\u015bmy rozwa\u017ca\u0107 je w kontek\u015bcie nasilaj\u0105cego si\u0119, ha\u0142a\u015bliwego i polaryzuj\u0105cego zalewu informacji wizualnych. Zadziwiaj\u0105ce jest, jak bardzo jeste\u015bmy na to nieprzygotowani.<\/p>\n A to uniemo\u017cliwia odczytywanie obraz\u00f3w wraz z ich wszystkimi warstwami znaczeniowymi.\u00a0<\/strong><\/p>\n Obraz\u00f3w u\u017cywano ju\u017c od pocz\u0105tk\u00f3w cywilizacji jako narz\u0119dzie indoktrynacji. W dzisiejszych czasach ona si\u0119 nasili\u0142a, poniewa\u017c mamy do czynienia z ich lawinowym przyrostem. One dos\u0142ownie nas otaczaj\u0105 i nieustannie walcz\u0105 o nasz\u0105 uwag\u0119. My\u015blenie, \u017ce mo\u017cna by to zmieni\u0107 na przyk\u0142ad przez ich ograniczenie lub cenzur\u0119, jest dosy\u0107 naiwne. Tak naprawd\u0119 jedynym skutecznym sposobem jest rozwijanie kompetencji wizualnej \u2013 czyli umiej\u0119tno\u015bci krytycznego odbioru obraz\u00f3w. Tylko dzi\u0119ki niej jeste\u015bmy w stanie samodzielnie je analizowa\u0107 i interpretowa\u0107.<\/p>\n Czy obraz sam w sobie mo\u017ce jeszcze pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 krytyczn\u0105 \u2013 czy potrzebuje dzi\u015b \u201ezakotwiczenia\u201d, kontekstu, tekstu, \u017ceby zachowa\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119? Innymi s\u0142owy: czy obraz mo\u017ce jeszcze \u201em\u00f3wi\u0107 sam\u201d, czy wymaga towarzysz\u0105cego mu komentarza, by zosta\u0142 w\u0142a\u015bciwie odczytany?\u00a0<\/strong><\/p>\n Dobrym przyk\u0142adem na to, jak\u0105 si\u0142\u0119 maj\u0105 obrazy, s\u0105 tabloidy. Du\u017co zdj\u0119\u0107 i kr\u00f3tkie teksty \u2013 to format, kt\u00f3ry dzia\u0142a. Ale w tych kr\u00f3tkich komentarzach czy nag\u0142\u00f3wkach cz\u0119sto dochodzi do manipulacji \u2013 odpowiednio dobrany tekst mo\u017ce ca\u0142kowicie zmieni\u0107 spos\u00f3b, w jaki odbieramy dane zdj\u0119cie. My\u015bl\u0119, \u017ce jednak obrazy i teksty wp\u0142ywaj\u0105 na siebie wzajemnie, zw\u0142aszcza w\u00a0klasycznym ich zestawieniu, jakim jest gazeta. I to w\u0142a\u015bnie gazety s\u0105 materia\u0142em wyj\u015bciowym moich prac. Ich koncepcja opiera si\u0119 na krytycznej analizie medialnych reprezentacji oraz na relacji mi\u0119dzy obrazem a tekstem. Wynika ona z mojego wieloletniego zainteresowania fenomenem obrazu, jednak\u017ce rozumianego w szerokim wymiarze kulturowym i spo\u0142ecznym.<\/p>\n Zatrzymajmy si\u0119 na chwil\u0119 przy twojej pracy z gazetami \u2013 kt\u00f3re, jak wspomnia\u0142e\u015b, s\u0105 punktem wyj\u015bcia wielu twoich projekt\u00f3w.\u00a0<\/strong><\/p>\n I to ju\u017c od ponad dw\u00f3ch dekad. M\u00f3wi\u0119 o wzajemnym oddzia\u0142ywaniu obrazu i tekstu, bo ta relacja jest dla mnie niezwykle interesuj\u0105ca. To, jak obraz i s\u0142owo si\u0119 nawzajem dope\u0142niaj\u0105 albo wr\u0119cz wp\u0142ywaj\u0105 na swoje znaczenie, sprawia, \u017ce nadal si\u0119 tym zajmuj\u0119. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 fotografie prasowe. One z jednej strony ilustruj\u0105 teksty w gazetach, z drugiej \u2013 w\u00a0odniesieniu do tekstu, z jakim si\u0119 pojawiaj\u0105 \u2013 przestaj\u0105 by\u0107 neutralne. Oczywi\u015bcie w prasie drukowanej zdj\u0119cia nie s\u0105 a\u017c tak mocno retuszowane czy zmieniane za pomoc\u0105 fotomonta\u017cu, jak to jest z obrazami w Internecie. Manipulacja, jakiej podlegaj\u0105 one w gazetach, jest znacznie subtelniejsza. Na og\u00f3\u0142 dochodzi do niej przez kontekst artyku\u0142u, podpis pod zdj\u0119ciem czy spos\u00f3b jego kadrowania. Przez gr\u0119 znacze\u0144 mi\u0119dzy tekstem a obrazem.<\/p>\n Jak wygl\u0105da tw\u00f3j proces tw\u00f3rczy, jak gromadzisz czy wybierasz gazety? Co dzieje si\u0119 z\u00a0gazet\u0105, kiedy trafia do twojej pracowni?\u00a0<\/strong><\/p>\n Nie ka\u017cd\u0105 gazet\u0119 wzbudzaj\u0105c\u0105 moje zainteresowanie od razu wykorzystuj\u0119 do nowej pracy. Kupowane przeze mnie gazety s\u0105 nierzadko sk\u0142adowane i u\u017cyte zostaj\u0105 dopiero w momencie pojawienia konkretnej idei. I tutaj musz\u0119 zdradzi\u0107, \u017ce nie kieruj\u0119 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie racjonalnymi decyzjami. Du\u017ce znaczenie ma dla mnie intuicja i zmys\u0142owo\u015b\u0107. Dlatego tak wa\u017cny jest dla mnie papier, na kt\u00f3rym drukowane s\u0105 gazety \u2013 jego fizyczna obecno\u015b\u0107, jego faktura, czyli powierzchnia i struktura. Oczywi\u015bcie obecnie by\u0142oby znacznie wygodniej pracowa\u0107 z\u00a0obrazami cyfrowymi, ale metoda r\u0119cznego wycinanie zdj\u0119\u0107 z gazet ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w\u00a0tradycyjnych technikach artystycznych, jak rysunek, malarstwo czy rze\u017aba. Praca z materi\u0105 jest w nich podstaw\u0105. St\u0105d ten fizyczny kontakt z materia\u0142em jest dla mnie tak istotny.<\/p>\n Czy eksperymentowa\u0142e\u015b kiedykolwiek z po\u0142\u0105czeniem medium gazety z rysunkiem lub malarstwem? Niekt\u00f3rym polskim odbiorcom twoje prace mog\u0105 kojarzy\u0107 si\u0119 na przyk\u0142ad z\u00a0dzie\u0142ami Jaros\u0142awa Koz\u0142owskiego z cyklu Recycled News<\/em>.<\/strong><\/p>\n Mog\u0105 kojarzy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z pracami takich artyst\u00f3w jak: Joseph Beuys, Angus Fairhurst, G\u00fcnther F\u00f6rg, Damien Hirst, Marine Hugonnier, Rirkrit Tiravanija, \u017ceby wymieni\u0107 tylko niekt\u00f3rych, ale ja nie u\u017cywam stron gazet jako t\u0142a kompozycji malarskich albo materia\u0142u do tworzenia kola\u017cy. Skupiam si\u0119 na zwi\u0105zku mi\u0119dzy tekstem a obrazem \u2013 nad tym, jak wzajemnie na siebie wp\u0142ywaj\u0105 i jak razem kszta\u0142tuj\u0105 nasze postrzeganie rzeczywisto\u015bci. Zdj\u0119cia w gazetach zacz\u0105\u0142em wycina\u0107 w 2001 roku. Prac\u0105 zatytu\u0142owan\u0105 Los Angeles Times, Friday, August 4, 2000<\/em> zapocz\u0105tkowa\u0142em cykl Empty Images<\/em>. Jako \u015blad po ka\u017cdym zdj\u0119ciu pozostawiam brzeg tworz\u0105cy ram\u0119 powsta\u0142ej w jej \u015brodku pustki. Pustka jako \u015brodek mojego artystycznego wyrazu pojawi\u0142a si\u0119 znacznie wcze\u015bniej, jeszcze w czasie studi\u00f3w na wroc\u0142awskiej Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Sztuk Plastycznych, kiedy tworzy\u0142em klasyczne rze\u017aby. By\u0142 ni\u0105 w pracy Body and Soul<\/em> (1979) powsta\u0142y na ziemi rysunek, b\u0119d\u0105cy obrysem sylwetki, kt\u00f3ra w formie negatywu sta\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 tej rze\u017aby. Zainicjowa\u0142 on p\u00f3\u017aniejsze cykle Rysunk\u00f3w na \u015bniegu <\/em>(1983\u20131985) we Wroc\u0142awiu, w Ksi\u0105\u017cu i w Berlinie oraz Rysunk\u00f3w na piasku<\/em> (1991) w Penthi\u00e8vre w Bretanii. W cyklach tych obrysowywa\u0142em cz\u0119\u015bciowo cienie przedmiot\u00f3w, ale g\u0142\u00f3wnie cienie ludzi. Te linearne obrysy wytycza\u0142y powsta\u0142\u0105 w ich obr\u0119bie pustk\u0119.<\/p>\n W innej z moich wczesnych rze\u017ab, zatytu\u0142owanej\u00a0Limited Area<\/em> (1981), wykorzysta\u0142em gipsowy odlew przypominaj\u0105cy mumi\u0119. Nada\u0142em jej rozmiary zbli\u017cone do mojego cia\u0142a, a\u00a0przez jej przeci\u0119cie umo\u017cliwi\u0142em wgl\u0105d do jej pustego wn\u0119trza. Ta powsta\u0142a ponad czterdzie\u015bci lat temu praca by\u0142a wyrazem towarzysz\u0105cej mi w\u00f3wczas refleksji nad \u015bmiertelno\u015bci\u0105 i przemijaniem. U\u015bwiadamia\u0142em sobie, \u017ce obietnice \u017cycia wiecznego \u2013 obecne w\u00a0wielu religijnych narracjach \u2013 pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 psychologicznego antidotum na pierwotny l\u0119k przed nico\u015bci\u0105, przed pustk\u0105.<\/p>\n W twoich pracach pustka cz\u0119sto przyjmuje bardzo konkretn\u0105 form\u0119 \u2013 wyci\u0119cie zdj\u0119cia, kontur, nieobecno\u015b\u0107.\u00a0<\/strong><\/p>\n Tak, w obu seriach rysunkowych na \u015bniegu i piasku by\u0142y to kontury. Zanim zdecydowa\u0142em si\u0119 na minimalistyczny gest usuwania zawarto\u015bci obraz\u00f3w fotograficznych, wycina\u0142em najpierw, jak w pracy Autoportret <\/em>(1991), sylwetki portretowanych os\u00f3b w meblach b\u0119d\u0105cych elementami moich instalacji lub environments<\/em>. Bezsprzecznie wszystkie te prace by\u0142y tematycznie zwi\u0105zane z nieobecno\u015bci\u0105. Motyw pustki powr\u00f3ci\u0142 w instalacji Obrazy wymazanie z pami\u0119ci<\/em> (1997), w kt\u00f3rej przybra\u0142 form\u0119 bieli obramowanej fragmentami po wyci\u0119tych czarno-bia\u0142ych fotografiach. Zdj\u0119cia te pochodzi\u0142y z niemieckich album\u00f3w rodzinnych z czas\u00f3w narodowego socjalizmu. W tej realizacji pustka nie tylko symbolizowa\u0142a to, co zosta\u0142o usuni\u0119te, lecz r\u00f3wnie\u017c to, co zosta\u0142o przemilczane \u2013 by\u0142a metafor\u0105 zbiorowej amnezji i wyparcia. Praca ta by\u0142a reakcj\u0105 na moj\u0105 bezradno\u015b\u0107 w obliczu pr\u00f3by zmierzenia si\u0119 z traum\u0105 cywilizacyjnego p\u0119kni\u0119cia, jakie nast\u0105pi\u0142o w tamtym okresie historii Niemiec.<\/p>\n Ju\u017c wtedy pustka zaczyna\u0142a jawi\u0107 mi si\u0119 nie tylko jako przestrze\u0144 braku, lecz dodatkowo jako znak tego, co niemo\u017cliwe do pe\u0142nego uchwycenia. Jak uj\u0105\u0142by to Jacques Lacan, obrazy te odnosi\u0142y do tego, co nie zosta\u0142o nigdy nazwane, co nie znalaz\u0142o swojego miejsca w porz\u0105dku j\u0119zyka. Co pozosta\u0142o jako rana, jako resztka, jako pustka w strukturze narracji zbiorowej.<\/p>\n Jak widzisz, pojawienie si\u0119 w mojej pracy artystycznej pustki nie by\u0142o wynikiem \u201ewpadni\u0119cia na pomys\u0142\u201d, lecz d\u0142ugotrwa\u0142ym procesem, kt\u00f3ry dojrzewa\u0142 we mnie przez wiele lat. By\u0142 to rezultat zar\u00f3wno osobistych do\u015bwiadcze\u0144, jak i obserwacji \u015bwiata zewn\u0119trznego \u2013 jego przemilcze\u0144, przerw, moment\u00f3w zawieszenia.<\/p>\n \u201eForma jest pustk\u0105, pustka jest form\u0105\u201d \u2013 to jedno z fundamentalnych buddyjskich stwierdze\u0144. Czy ta my\u015bl \u2013 pustka jako potencja\u0142, otwarto\u015b\u0107, ale te\u017c co\u015b, co wymyka si\u0119 uchwyceniu \u2013 jest ci w jaki\u015b spos\u00f3b bliska w pracy artystycznej? Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce twoje \u201epuste obrazy\u201d s\u0105 przestrzeni\u0105 duchow\u0105 lub kontemplacyjn\u0105<\/strong>?<\/strong><\/p>\n W momencie zetkni\u0119cia si\u0119 z buddyzmem by\u0142em zafascynowany tym zupe\u0142nie odmiennym pojmowaniem pustki. Zw\u0142aszcza w kontra\u015bcie do tego, jak bardzo si\u0119 jej boimy w kulturze, kt\u00f3ra nas ukszta\u0142towa\u0142a. W mojej pracy artystycznej pustka nie pojawi\u0142a si\u0119 niespodziewanie, nie by\u0142a zaledwie skutkiem ol\u015bnienia czy nag\u0142ego impulsu tw\u00f3rczego. Stopniowo wy\u0142ania\u0142a si\u0119 z moich pr\u00f3b zrozumienia granic znaczenia, ciszy i braku. Proces ten obejmowa\u0142 zar\u00f3wno dekonstrukcj\u0119 wcze\u015bniejszych za\u0142o\u017ce\u0144, jak i konfrontacj\u0119 z w\u0142asnym poczuciem sensu, obecno\u015bci i nieobecno\u015bci w \u015bwiecie. Pustka nie by\u0142a wi\u0119c celem, lecz rezultatem nieustannego poszukiwania \u2013 czasem intuicyjnego, czasem bardzo \u015bwiadomego. I dopiero po czasie zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce to ona \u2013 ta milcz\u0105ca przestrze\u0144 \u2013 sta\u0142a si\u0119 jednym z kluczowych element\u00f3w mojego j\u0119zyka artystycznego.<\/p>\n W tekstach buddyjskich podkre\u015bla si\u0119, \u017ce pustka nie oznacza nico\u015bci, ale raczej niesko\u0144czony potencja\u0142 \u2013 co\u015b, co \u201emo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107\u201d. Czy ten spos\u00f3b rozumienia pustki jest ci bliski w kontek\u015bcie artystycznego procesu, w kt\u00f3rym cz\u0119sto zostawiasz przestrze\u0144 na interpretacj\u0119, brak dos\u0142owno\u015bci, domys\u0142y widza?<\/strong><\/p>\n Tak, ten niesko\u0144czony potencja\u0142 pustki jest mi rzeczywi\u015bcie bliski. Ale mimo to nie traktuj\u0119 jej jako uniwersalnego \u015brodka wyrazu czy sposobu na nadanie mojej sztuce czego\u015b w rodzaju znaku rozpoznawczego. Wymienienie wczesnych prac zwi\u0105zanych z ide\u0105 pustki jest zaledwie pr\u00f3b\u0105 zrozumienia \u2013 kiedy si\u0119 ona pojawi\u0142a i dlaczego.<\/p>\n W cyklu Empty Images <\/em>wycina\u0142em zdj\u0119cia z pojedynczych stron gazet. Pozostawa\u0142a po nich bia\u0142a p\u0142aszczyzna \u2013 rodzaj pustego pola, kt\u00f3re stawa\u0142o si\u0119 przestrzeni\u0105 dla wyobra\u017ani. To zaproszenie do refleksji nad tym, co zosta\u0142o usuni\u0119te. Jak trafnie zauwa\u017casz, pozostawi\u0142em miejsce na domys\u0142y, na interpretacj\u0119. Ten gest mia\u0142 na celu uruchomienie reakcji odbiorcy \u2013 sk\u0142onienie go do refleksji, do wype\u0142nienia tej pustki tym, co wynika z jego do\u015bwiadcze\u0144 i\u00a0wiedzy.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesna ikonografia medialna \u2013 jak zauwa\u017cy\u0142a Monika Branicka w eseju Takie rzeczy si\u0119 zgadzaj\u0105<\/em> (2007) \u2013 opiera si\u0119 na powtarzalnych kodach i kliszach. Czy twoje wycinanie obraz\u00f3w z gazet mo\u017cna czyta\u0107 jako akt sprzeciwu wobec tej wt\u00f3rno\u015bci i\u00a0medialnego d\u00e9j\u00e0 <\/em><\/strong>vu<\/em><\/strong>?<\/strong><\/p>\n Wspomniany przez ciebie potencja\u0142 pustki, jej otwarto\u015b\u0107 i nieokre\u015blono\u015b\u0107, rzeczywi\u015bcie daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 skuteczniejszego wyra\u017cenia mojego krytycznego stosunku do tej wszechobecnej medialnej wt\u00f3rno\u015bci. Sam gest wycinania obraz\u00f3w z gazet \u2013 a wi\u0119c ich fizycznego eliminowania \u2013 sta\u0142 dla mnie wyra\u017anym znakiem sprzeciwu wobec powtarzalno\u015bci tego swoistego medialnego d\u00e9j\u00e0 vu<\/em>, kt\u00f3re nas otacza. Ale moja postawa nie ogranicza si\u0119 tylko do aktu oporu i nie jest wy\u0142\u0105cznie gestem negacji. Bardziej interesuje mnie stworzenie czego\u015b, co przez brak, przez nieobecno\u015b\u0107 sk\u0142ania do my\u015blenia. Do zatrzymania si\u0119 i zadania sobie pytania: co w\u0142a\u015bciwie zosta\u0142o usuni\u0119te \u2013 i dlaczego.<\/p>\n Pustka w moich pracach to r\u00f3wnie\u017c wyzwanie rzucone naszej potrzebie ci\u0105g\u0142ej narracji, wype\u0142niania ka\u017cdego braku znaczeniem. W Obrazach wymazanych z pami\u0119ci <\/em>(1997) biel i\u00a0brak by\u0142y bardziej wymowne ni\u017c jakiekolwiek przedstawienie. W ten spos\u00f3b pustka sta\u0142a si\u0119 dla mnie j\u0119zykiem \u2013 nie tyle milczenia, ile innego rodzaju mowy, kt\u00f3ra pozwala do\u015bwiadczy\u0107 braku nie tylko jako luki do zape\u0142nienia, ale jako fakt egzystencjalny. Lacan przypomina\u0142, \u017ce podmiot m\u00f3wi tam, gdzie brakuje mu s\u0142\u00f3w \u2013 a wi\u0119c to pustka, to, co niewyra\u017calne, domaga si\u0119 wypowiedzenia.<\/p>\n Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce pustka, kt\u00f3rej konsekwentnie u\u017cywam w mojej pracy, nie jest nihilistyczna \u2013 przeciwnie, jest pr\u00f3b\u0105 odzyskania miejsca dla autentycznego prze\u017cycia. To przestrze\u0144, w kt\u00f3rej spotykaj\u0105 si\u0119 l\u0119k i odpowiedzialno\u015b\u0107, pami\u0119\u0107 i jej brak, tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i\u00a0echo tego, co zosta\u0142o przemilczane. To ponadto przestrze\u0144, w kt\u00f3rej ujawnia si\u0119 strukturalny brak wpisany w nasze istnienie \u2013 ten, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142 Lacan, wskazuj\u0105c, \u017ce to, co najg\u0142\u0119bsze w\u00a0cz\u0142owieku, nie jest jakim\u015b ukrytym \u201eja\u201d, lecz w\u0142a\u015bnie brak \u2013 pusta przestrze\u0144, z kt\u00f3rej wy\u0142ania si\u0119 mowa, obraz, pragnienie.<\/p>\n Koji Kamoji cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142 o \u201eobszarze milczenia\u201d jako istotnym aspekcie obrazu. Czy cisza \u2013 rozumiana jako brak oczywistego komunikatu \u2013 mo\u017ce by\u0107 dzi\u015b skuteczniejsz\u0105 form\u0105 przekazu ni\u017c ekspresja?<\/strong><\/p>\n W czasach nadmiaru bod\u017ac\u00f3w wizualnych takie momenty wyciszenia staj\u0105 si\u0119 naprawd\u0119 cenne. To przestrze\u0144, w kt\u00f3rej co\u015b mo\u017ce wybrzmie\u0107 mocniej, bardziej wyra\u017anie. Ale te\u017c trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce pod wieloma wzgl\u0119dami r\u00f3\u017cnimy si\u0119 od siebie \u2013 mamy odmienne potrzeby, do\u015bwiadczenia, jeste\u015bmy na r\u00f3\u017cnych etapach rozwoju. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do konflikt\u00f3w w naszych relacjach, ale tak\u017ce do bogactwa i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Dlatego przemawiaj\u0105 do nas r\u00f3\u017cne formy ekspresji i ka\u017cda z nich ma zapewne swoj\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n W swojej pracy nie ograniczam si\u0119 wi\u0119c do tylko jednej strategii czy jednego j\u0119zyka. Du\u017co zmieni\u0142o si\u0119, kiedy w cyklu Behind Images<\/em> (2013) zamiast pojedynczych stron zacz\u0105\u0142em u\u017cywa\u0107 kilku stron gazet, a nawet ich ca\u0142ych egzemplarzy. Wycinanie zdj\u0119\u0107 spowodowa\u0142o ujawnienie w miejscu pustki obraz\u00f3w ukrytych na dalszych stronach. W pracach z\u00a0zapocz\u0105tkowanego w 2020 roku cyklu NieUwidocznienie<\/em> pustka po wyci\u0119tych gazetowych zdj\u0119ciach zosta\u0142a wype\u0142niona lustrami, nadaj\u0105c tym pracom charakter interaktywny.<\/p>\n Usuwanie obraz\u00f3w to tylko jeden z gest\u00f3w, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w okre\u015blonym kontek\u015bcie. W\u00a0instalacji Brokening News<\/em> (2022) obrazy wcale nie zosta\u0142y usuni\u0119te \u2013 przeciwnie, s\u0105 bardzo widoczne. Porcelanowe p\u0142yty z utrwalonymi obrazami zosta\u0142y w niej rozbite, a potem \u2013 podobnie jak preparaty \u2013 umieszczone w szklanych pojemnikach z wod\u0105. W tym dzia\u0142aniu by\u0142o du\u017co intuicji, emocji, zmys\u0142owo\u015bci. I z tej zmys\u0142owo\u015bci nie chc\u0119 rezygnowa\u0107. Mam wra\u017cenie, \u017ce im bardziej nasz \u015bwiat staje si\u0119 wirtualny, tym bardziej zaczynamy t\u0119skni\u0107 za tym, co fizyczne, dotykalne, realnie obecne.<\/p>\n Eksperymentuj\u0119 z r\u00f3\u017cnymi mediami, bo ka\u017cde z nich daje inne mo\u017cliwo\u015bci. Nie chodzi mi o\u00a0ca\u0142kowite odrzucenie wizualno\u015bci \u2013 to by\u0142oby nierealne i nieuczciwe. Bardziej o jej zakwestionowanie, chwilowe zatrzymanie. Bo tylko wtedy widz ma szans\u0119 na spotkanie \u2013 nie tyle z obrazem, ile z tym, co si\u0119 za nim kryje.<\/p>\n Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to, czego nie ma, m\u00f3wi w twojej sztuce wi\u0119cej ni\u017c to, co jest?\u00a0<\/strong><\/p>\n Trafnie to uj\u0119\u0142a\u015b \u2013 rzeczywi\u015bcie, w pewnym sensie tak jest. Kontynuuj\u0105c prac\u0119 artystyczn\u0105, dostrzeg\u0142em, \u017ce to, co niewypowiedziane, nieobecne lub \u201epuste\u201d, mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c to, co jawne i oczywiste. Pustka zacz\u0119\u0142a funkcjonowa\u0107 w mojej sztuce jako przestrze\u0144 potencja\u0142u, jako napi\u0119cie mi\u0119dzy form\u0105 a jej zanikiem. Sta\u0142a si\u0119 \u015brodkiem wyrazu \u2013 nie tylko formalnym, ale tak\u017ce emocjonalnym i filozoficznym. Z czasem zacz\u0105\u0142em j\u0105 rozumie\u0107 nie tylko jako brak, lecz jako przestrze\u0144 potencjalno\u015bci. W filozofii egzystencjalnej \u2013 zw\u0142aszcza u\u00a0Sartre\u2019<\/span>a \u2013 nico\u015b\u0107 (le n\u00e9ant<\/em>) nie jest po prostu pustk\u0105, ale aktywnym elementem \u015bwiadomo\u015bci, kt\u00f3ry pozwala cz\u0142owiekowi rozpozna\u0107 siebie jako istot\u0119 zdoln\u0105 do wyboru, wolno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci. Z kolei w my\u015bli Heideggera nico\u015b\u0107 ods\u0142ania si\u0119 w konfrontacji z\u00a0byciem-ku-\u015bmierci (Sein zum Tode<\/em>) \u2013 pustka staje si\u0119 zatem warunkiem g\u0142\u0119bszego zrozumienia sensu istnienia. Te intuicje by\u0142y mi bliskie, cho\u0107 nie formu\u0142owa\u0142em ich w\u00a0kategoriach akademickiej filozofii \u2013 raczej czu\u0142em ich obecno\u015b\u0107 jako t\u0142o moich dzia\u0142a\u0144. W\u00a0uj\u0119ciu Lacanowskim to w\u0142a\u015bnie pustka \u2013 manque-\u00e0-\u00eatre<\/em>, \u201ebrak-bycia\u201d \u2013 stanowi punkt wyj\u015bcia podmiotowo\u015bci. Nie jeste\u015bmy tym, czym jeste\u015bmy, ale tym, czego nam brak.<\/p>\n Czy w ostatnich miesi\u0105cach, w okresie zmian i napi\u0119\u0107 politycznych w Europie, zauwa\u017cy\u0142e\u015b zmian\u0119 w znaczeniu lub odbiorze swoich prac?<\/strong><\/p>\n W tym potoku obraz\u00f3w, kt\u00f3re towarzysz\u0105 wszystkim tym przemianom, nasza zdolno\u015b\u0107 koncentracji zaczyna si\u0119 mocno kurczy\u0107. Widz\u0119, \u017ce ludzie s\u0105 powoli przyt\u0142oczeni nie tylko nadmiarem informacji, ale te\u017c samych obraz\u00f3w. I to nie jest tylko skutek rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa konsumpcyjnego, w kt\u00f3rym kr\u00f3luje reklama. To te\u017c \u015bwiadoma strategia \u2013 coraz skuteczniej wykorzystywana przez tych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy swoim egoizmem zagra\u017caj\u0105 pokojowej i demokratycznej egzystencji\u2026 Zalew obraz\u00f3w z jednej strony znieczula ludzi, z\u00a0drugiej \u2013 odci\u0105ga uwag\u0119, a o to jest celem polityk\u00f3w, kt\u00f3rych mam na my\u015bli. Jeszcze nie wszyscy zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce co\u015b tu si\u0119 nie zgadza. Jeste\u015bmy jeszcze oddaleni od powszechnej \u015bwiadomo\u015bci dotycz\u0105cej manipulacji, kt\u00f3rej jeste\u015bmy poddawani.<\/p>\n Ostatnio reakcje na moje prace nie ograniczaj\u0105 si\u0119 tylko do oceny estetycznej. Niekt\u00f3rzy odbiorcy, a co jest nowo\u015bci\u0105 \u2013 te\u017c arty\u015bci, spontanicznie dziel\u0105 si\u0119 zaskakuj\u0105co pozytywn\u0105 opini\u0105 na temat mojej pr\u00f3by artystycznej analizy fenomenu obrazu.<\/p>\n Chc\u0119 dopyta\u0107 o twoje sformu\u0142owanie na temat zalewu obraz\u00f3w. M\u00f3wisz, \u017ce jednej strony znieczula on ludzi, z drugiej \u2013 odci\u0105ga uwag\u0119, i \u017ce taki jest cel polityk\u00f3w. W jaki spos\u00f3b wed\u0142ug ciebie politycy maj\u0105 wp\u0142yw na obrazy w sferze publicznej?<\/strong><\/p>\n Wzrastaj\u0105ca liczba obraz\u00f3w, czyli wizualnych informacji, sprawia, \u017ce coraz trudniej nam naprawd\u0119 je przyswoi\u0107 i \u015bwiadomie odbiera\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas po prostu nie jest w stanie przetworzy\u0107 takiego nat\u0142oku. Im wi\u0119cej tych obraz\u00f3w, tym bardziej si\u0119 przyzwyczajamy i\u00a0przestajemy je zauwa\u017ca\u0107. Rzecz w tym, \u017ceby zdezorientowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa nie potrafi \u015bwiadomie zrozumie\u0107, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142 niej i na \u015bwiecie. Niekt\u00f3rzy politycy, a\u00a0dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c \u2013 ich doradcy, celowo wprowadzaj\u0105 dezinformacj\u0119. Jednym ze sposob\u00f3w jest na przyk\u0142ad wrzucanie do obiegu ci\u0105gle sprzecznych informacji i obraz\u00f3w, kt\u00f3re odci\u0105gaj\u0105 nasz\u0105 uwag\u0119 od tego, co naprawd\u0119 nap\u0119dza ich dzia\u0142ania \u2013 od ich \u017c\u0105dzy w\u0142adzy i ich chciwo\u015bci.<\/p>\n Fa\u0142szywe informacje w formie wizualnej rozprzestrzeniaj\u0105 nie tylko politycy. I nawet je\u015bli kto\u015b pr\u00f3buje je prostowa\u0107, wiele os\u00f3b my\u015bli, \u017ce te nieustannie rozpowszechniane obrazy odzwierciedlaj\u0105 rzeczywisty \u015bwiat. W r\u00f3\u017cnych pr\u00f3bach wp\u0142ywania na ludzi w\u0142a\u015bnie obrazy s\u0105 \u015bwietnym narz\u0119dziem polaryzacji spo\u0142ecze\u0144stwa. Szybko i silnie oddzia\u0142uj\u0105 na nasze emocje. I\u00a0nie ma wi\u0119kszego znaczenia, czy pokazuj\u0105 prawd\u0119 \u2013 wa\u017cne, \u017ce potwierdzaj\u0105 to, w co sami wierzymy, \u017ce nasza wersja \u015bwiata jest jedyn\u0105 s\u0142uszn\u0105.<\/p>\n Przy okazji naszej innej rozmowy wspomnia\u0142e\u015b, \u017ce ci\u0105g\u0142e generowanie nowych obraz\u00f3w jest, w przeciwie\u0144stwie to kreacji artystycznej, jedynie powtarzaln\u0105 produkcj\u0105<\/strong>?<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n Prawie ka\u017cda osoba posiadaj\u0105ca smartfon generuje du\u017c\u0105 liczb\u0119 fotografii. Nie uwa\u017cam, \u017ce jest to co\u015b negatywnego. Wr\u0119cz przeciwnie, tak u\u0142atwione generowanie obraz\u00f3w mo\u017ce wzbogaci\u0107 proces dokumentacji naszego \u017cycia. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce z okresu mojego dzieci\u0144stwa posiadam tylko jedno jedyne zdj\u0119cie. Jest to czarno-bia\u0142a fotografia ma\u0142ej grupki dzieciak\u00f3w, powsta\u0142a w zak\u0142adzie fotograficznym w Katowicach, gdzie sp\u0119dzi\u0142em pierwsze czterna\u015bcie lat \u017cycia. Mojemu synowi zrobi\u0142em kilkadziesi\u0105t zdj\u0119\u0107, a mojemu wnukowi ju\u017c chyba kilkaset. S\u0105dz\u0119, \u017ce tak jak inne dzieci, b\u0119dzie si\u0119 on cieszy\u0142, ogl\u0105daj\u0105c w przysz\u0142o\u015bci liczne zdj\u0119cia i\u00a0filmy dokumenuj\u0105ce jego rozw\u00f3j. W tych szeroko dost\u0119pnych mo\u017cliwo\u015bciach produkcji obraz\u00f3w fotograficznych dostrzegam ponadto szans\u0119 bardziej demokratycznego dost\u0119pu do kreacji.<\/p>\n Obrazy powstaj\u0105ce w obszarze kreacji artystycznej, w obszarze sztuk wizualnych, takich jak malarstwo, fotografia czy film, stanowi\u0105 wprawdzie odr\u0119bn\u0105 kategori\u0119, ale niejednokrotnie nie s\u0105 rezultatem kreacji, lecz opartej na powtarzalno\u015bci schematycznej produkcji. Gdy kto\u015b maluje obrazy, nie zwracaj\u0105c uwagi na specyfik\u0119 malarstwa, zamiast kreowa\u0107, bezustannie powiela znane motywy, staje si\u0119 w moim odczuciu jedynie ilustratorem narracji. Podobnie jak wiele ludzi, tak\u017ce arty\u015bci generuj\u0105 narracje, a te s\u0105 przecie\u017c kluczowe w naszym \u017cyciu. To t\u0142umaczy ich obfito\u015b\u0107 w sztuce.<\/p>\n Interesuj\u0105 mnie jednak bardziej ci tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie wykorzystuj\u0105 specyfik\u0119 j\u0119zyka danej dyscypliny artystycznej. Arty\u015bci, kt\u00f3rych dzie\u0142a s\u0105 wynikiem refleksji nad samym medium. Ci, kt\u00f3rzy zadaj\u0105 sobie pytanie, czym jest obraz.<\/p>\n A wi\u0119c krytycznie odnosisz si\u0119 raczej do medialnej fotografii, a nie obrazu jako takiego?\u00a0<\/strong><\/p>\n Nie chcia\u0142bym zosta\u0107 mylnie zrozumiany jako kto\u015b, kto niejako programowo jest przeciwnikiem tworzenia obraz\u00f3w i na podobie\u0144stwo ikonoklast\u00f3w zajmuje si\u0119 ich usuwaniem lub niszczeniem. Brak obraz\u00f3w \u2013 ich fizyczna nieobecno\u015b\u0107 \u2013 ma pobudza\u0107 odbiorc\u00f3w do bardziej pog\u0142\u0119bionej, krytycznej refleksji nad rzeczywisto\u015bci\u0105, wykraczaj\u0105cej poza jej stereotypowe przedstawienia.<\/p>\n Krytycznie nastawiony jestem rzeczywi\u015bcie do obraz\u00f3w medialnych. W erze nadprodukcji wizualnych komunikat\u00f3w stajemy si\u0119 coraz bardziej podatni na wp\u0142yw obraz\u00f3w medialnych \u2013 dlatego kluczowe staje si\u0119 zrozumienie mechanizm\u00f3w ich oddzia\u0142ywania na nasz\u0105 percepcj\u0119 i\u00a0procesy poznawcze. One nie s\u0105 neutralne. Media, przez selektywno\u015b\u0107 i spos\u00f3b prezentacji wizualnej informacji, mog\u0105 tworzy\u0107 bariery mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bciami i wp\u0142ywa\u0107 na ich wzajemne postrzeganie. To narz\u0119dzie, kt\u00f3re funkcjonuje w konkretnych okoliczno\u015bciach spo\u0142ecznych i politycznych. W moich instalacjach staram si\u0119 to uwidoczni\u0107 \u2013 pokaza\u0107, jak media kszta\u0142tuj\u0105 nasze postrzeganie \u015bwiata, ale te\u017c jak sami mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 to postrzeganie kwestionowa\u0107.<\/p>\n I proces ten jest tematem twoich najnowszych instalacji.<\/strong><\/p>\n W 2023 roku w Kunsthalle Rostock instalacj\u0119 Skulpturen-Bilder<\/em> poszerzy\u0142em o element przestrzeni. Po raz pierwszy gazety z wyci\u0119tymi zdj\u0119ciami przymocowa\u0142em na szklanej \u015bcianie oddzielaj\u0105cej pomieszczenia wystawowe od ulokowanej we wn\u0119trzu Kunsthalle sta\u0142ej wystawy kolekcji rze\u017ab. Takie otwarcie si\u0119 na przestrze\u0144 dosz\u0142o dobitniej do g\u0142osu w\u00a0instalacji Ad Interim<\/em> (2023) pokazanej na fasadzie Instytutu Polskiego w Berlinie na prze\u0142omie 2023 i 2024 roku. Umo\u017cliwi\u0142o ono jej ogl\u0105danie zar\u00f3wno publiczno\u015bci odwiedzaj\u0105cej wystawy we wn\u0119trzu instytutu, jak i przechodniom na ulicy.<\/p>\n Usuni\u0119cie zdj\u0119\u0107 z gazet w tej instalacji sta\u0142o si\u0119 radykalnym gestem demonta\u017cu medialnego spektaklu: obrazy, kt\u00f3re mia\u0142y reprezentowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, zostaj\u0105 w nim dos\u0142ownie wyj\u0119te z\u00a0kontekstu, a ich miejsce zajmuje bezpo\u015brednia, \u201eniefiltrowana\u201d wizualno\u015b\u0107 \u015bwiata wewn\u0119trznego i zewn\u0119trznego.<\/p>\n W najnowszej instalacji On Both Sides<\/em> (2025) koncentruj\u0119 si\u0119 na zjawisku spo\u0142ecznej polaryzacji, kt\u00f3r\u0105 wzmacniaj\u0105 medialne obrazy i narracje. Ten pog\u0142\u0119biaj\u0105cy podzia\u0142 i\u00a0utrwalaj\u0105cy uprzedzenia proces widoczny jest nie tylko w\u00a0 Polsce czy Niemczech. W\u00a0instalacji tej\u00a0 wykorzysta\u0142em gazety codzienne z obu kraj\u00f3w, by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na rol\u0119 stereotyp\u00f3w i uproszczonych narracji w konstruowaniu obrazu rzeczywisto\u015bci. Przez \u015bwiadome usuni\u0119cie obraz\u00f3w prasowych chc\u0119 ujawni\u0107 ich rzeczywist\u0105 funkcj\u0119 \u2013 nie tylko informacyjn\u0105, ale tak\u017ce ideologiczn\u0105.<\/p>\n W dzisiejszym \u015bwiecie, w kt\u00f3rym nieustannie zalewaj\u0105 nas niezliczone obrazy medialne, powstaje wra\u017cenie, \u017ce zawdzi\u0119czamy im lepszy dost\u0119p do rzeczywisto\u015bci. \u017be dzi\u0119ki tym niezliczonym obrazom jeste\u015bmy bli\u017cej \u015bwiata, kt\u00f3ry nas otacza. Ale paradoksalnie \u2013 im wi\u0119cej tych obraz\u00f3w, tym trudniej nam si\u0119 do tej rzeczywisto\u015bci naprawd\u0119 przebi\u0107. Zamiast niej coraz cz\u0119\u015bciej serwuje si\u0119 nam tylko jej wizualny substytut \u2013 gotowy skrojony przekaz, kt\u00f3ry zast\u0119puje bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie. To troch\u0119 jak patrzenie przez szyb\u0119: co\u015b widzimy, ale ju\u017c nie dotykamy, nie czujemy, nie uczestniczymy realnie.<\/p>\n Pokazana niedawno w Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej G\u00f3rze instalacja On Both Sides<\/em> zosta\u0142a, podobnie jak instalacja Ad Interim<\/em>, wykonana z gazet codziennych, kt\u00f3rymi oklei\u0142em szyby okien Instytutu Polskiego i fasady Muzeum Ziemi Lubuskiej. W\u0142a\u015bnie szyby w\u00a0obu tych instalacjach odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119. Szklane \u015bciany w pewnym sensie zachowuj\u0105 i\u00a0jednocze\u015bnie trac\u0105 sw\u00f3j status granicy mi\u0119dzy tym, co zewn\u0119trzne, a tym, co wewn\u0119trzne. Oklejenie ich gazetami tylko pozornie wzmacnia wra\u017cenie konfrontacji z przeszkod\u0105 oddzielaj\u0105ca nas od tego, co po drugiej stronie. Wycinanie zdj\u0119\u0107 powoduj\u0105 co\u015b odwrotnego. Powsta\u0142e w miejscu wyci\u0119tych obraz\u00f3w \u201eotwory\u201d prze\u0142amuj\u0105 oddzielaj\u0105c\u0105 materialno\u015b\u0107 szk\u0142a.<\/p>\n Instalacje na szklanych fasadach nabieraj\u0105 wi\u0119c dodatkowego symbolicznego znaczenia.<\/strong><\/p>\n Wykorzystuj\u0105c nowoczesn\u0105 przeszklon\u0105 fasad\u0119 budynku muzeum, przekszta\u0142ci\u0142em j\u0105 w\u00a0medium obraz\u00f3w, znacze\u0144 i kontekst\u00f3w. Ona dzia\u0142a jednocze\u015bnie jako ekran i filtr: zdj\u0119cia prasowe zostaj\u0105 z gazet wyci\u0119te, pozostawiaj\u0105c puste prostok\u0105tne otwory, przez kt\u00f3re \u2013 w\u00a0zale\u017cno\u015bci od pory dnia i k\u0105ta padania \u015bwiat\u0142a \u2013 odbiorca widzi albo wn\u0119trze muzeum, albo uliczne \u017cycie. Te \u201ebrakuj\u0105ce obrazy\u201d tworz\u0105 wizualn\u0105 luk\u0119, kt\u00f3ra prowokuje do refleksji nad tym, czego w medialnych narracjach nie wida\u0107 \u2013 nad tym, co pomini\u0119te, zredukowane lub ideologicznie sformatowane. W rezultacie moje najnowsze instalacje s\u0105 nie tylko interwencj\u0105 w\u00a0przestrze\u0144 publiczn\u0105, lecz tak\u017ce propozycj\u0105 nowej formy uczestnictwa w kulturze wizualnej \u2013 takiej, kt\u00f3ra domaga si\u0119 od odbiorcy czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c biernego spojrzenia. Widz, kt\u00f3ry \u015bwiadomie patrzy, zyskuje moc \u2013 nie jest ju\u017c bezbronnym odbiorc\u0105, ale uczestnikiem procesu. On sam mo\u017ce decydowa\u0107, jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0105 w jego \u017cyciu obrazy.<\/p>\n Brak bezpo\u015bredniego kontaktu ze \u015bwiatem, ta filtracja przez obrazy, staje si\u0119 coraz bardziej problematyczna. Zaczynamy funkcjonowa\u0107 w \u015bwiecie przedstawie\u0144 \u2013 estetycznie dopracowanych, ale najcz\u0119\u015bciej bardzo powierzchownych. W konsekwencji trudniej nam odr\u00f3\u017cni\u0107, co jest jeszcze rzeczywisto\u015bci\u0105, a co ju\u017c tylko jej inscenizacj\u0105. Dlatego w mojej pracy pojawiaj\u0105 si\u0119 gesty oporu wobec tej nadprodukcji obraz\u00f3w. Czasami to gest usuni\u0119cia, czasami destrukcji, a czasami po prostu pr\u00f3ba stworzenia przestrzeni, w kt\u00f3rej obraz nie dominuje, lecz staje si\u0119 punktem wyj\u015bcia refleksji.<\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce to ta potrzeba \u015bwiadomego, krytycznego patrzenia jest teraz bardzo istotna. W\u00a0\u015bwiecie przesytu obrazami, kt\u00f3re s\u0105 powierzchowne lub zmanipulowane, widz musi sta\u0107 si\u0119 aktywnym uczestnikiem, a nie tylko biernym odbiorc\u0105. Moja sztuka ma na celu wywo\u0142anie takiego zaanga\u017cowania \u2013 zach\u0119cenie do refleksji, do zadawania pyta\u0144, a nie do szybkiego konsumowania kolejnej \u201e\u0142adnej\u201d wizualizacji. Wol\u0119 tworzy\u0107 prace, kt\u00f3re daj\u0105 przestrze\u0144 do interpretacji, kt\u00f3re prowokuj\u0105 do dialogu, a czasem nawet wywo\u0142uj\u0105 uczucie pewnego rodzaju dyskomfortu \u2013 bo to on otwiera drog\u0119 do g\u0142\u0119bszego zrozumienia.<\/p>\n Rozmawia\u0142a: Gra\u017cyna Siedlecka<\/p>\n Zdj\u0119cia z archiwum artysty<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”6552,6553,6554,6555,6556,6557,6558,6559,6560,6561,6562,6563,6564,6565,6566,6567,6568,6569,6570,6571,6572,6573,6574″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gra\u017cyna Siedlecka: W swojej sztuce od lat analizujesz obraz \u2013 szczeg\u00f3lnie medialny \u2013 i jego wp\u0142yw na to, jak postrzegamy rzeczywisto\u015b\u0107 polityczn\u0105.\u00a0 Roland Schefferski: Zajmuj\u0119 si\u0119 tym ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu, cho\u0107 z wykszta\u0142cenia jestem rze\u017abiarzem. Moje prace powstaj\u0105 z intencj\u0105 zainspirowania odbiorcy do refleksji nad funkcj\u0105 obraz\u00f3w oraz ich wp\u0142ywem na postrzeganie rzeczywisto\u015bci \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6555,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6549","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6549"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6577,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6549\/revisions\/6577"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}