[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.17.6″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|0px||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Czas instytucjonalnej hegemonii dobiega ko\u0144ca. W mediach spo\u0142eczno\u015bciowych kr\u00f3luje pr\u0119\u017cna pozainstytucjonalna si\u0142a artystycznego ludu, kreuj\u0105ca w\u0142asnych lider\u00f3w i nowe definicje sztuki. Niestety, ani kuratorzy, ani muzea nie s\u0105 wstanie na bie\u017c\u0105co wychwyca\u0107 rosnacej liczby wolnych, niezale\u017cnych ruch\u00f3w tw\u00f3rczych. Poniek\u0105d zgodnie z duchem czasu na kurator\u00f3w 15. documenta powo\u0142ano kolektyw artystyczny Ruan z Indonezji, dzia\u0142aj\u0105cy poza obr\u0119bem instytucji[1]<\/span><\/a>. Po raz pierwszy w historii kierowanie wydarzeniem powierzono r\u00f3wnocze\u015bnie dziewi\u0119ciu osobom z Azji.<\/p>\n Grupa Ruan za has\u0142o swych artystycznych i kuratorskich dzia\u0142a\u0144 obra\u0142a indonezyjskie poj\u0119cie lumbung<\/em>[2<\/a>]<\/a>, oznaczaj\u0105ce rodzaj stodo\u0142y u\u017cywanej do przechowywania i suszenia ry\u017cu po zbiorach, budynku s\u0142u\u017c\u0105cemu ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. Lumbung symbolizuje warto\u015bci takie jak wsp\u00f3lnota, hojno\u015b\u0107, humor, zaufanie, ciekawo\u015b\u0107, wytrwa\u0142o\u015b\u0107, niezale\u017cno\u015b\u0107, przejrzysto\u015b\u0107, oszcz\u0119dno\u015b\u0107 oraz lokalno\u015b\u0107. Do udzia\u0142u w documenta zaproszono 1500 tw\u00f3rc\u00f3w w tym czterna\u015bcie kolektyw\u00f3w artystycznych<\/span>[3]<\/a>. Wszyscy uczestnicy stali si\u0119 automatycznie wsp\u00f3\u0142realizatorami idei wyra\u017conej tegorocznym mottem. Ka\u017cdy cz\u0142onek grupy zobowi\u0105zany jest wi\u0119c dzieli\u0107 z innymi sw\u00f3j czas, przestrze\u0144, pieni\u0105dze, wiedz\u0119. Nazwiska artyst\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w documenta mo\u017cna znale\u017a\u0107 w katalogu pod has\u0142em \u201eaktorzy i aktorki wydarzenia\u201d. Obok nich widniej\u0105 nazwiska producent\u00f3w i wolontariuszy, kt\u00f3rzy budowali ekspozycj\u0119. <\/span>Wsp\u00f3\u0142praca jest kluczem, wynikaj\u0105cym ze wsp\u00f3lnego sp\u0119dzania czasu, i nawi\u0105zywania przyja\u017ani – <\/em>g\u0142osi\u0142a grupa kurator\u00f3w.<\/span><\/p>\n Na terenie Kassel (w mie\u015bcie) widoczne by\u0142y plakaty informuj\u0105ce, \u017ce sztuki nie wiesza si\u0119 na \u015bcianach, lecz musi wej\u015b\u0107 ona mi\u0119dzy ludzi. Organizatorom wyra\u017anie zale\u017ca\u0142o na solidarnych, wsp\u00f3lnych dzia\u0142aniach, a nie na indywidualnych kreacjach. Dla indonezyjskich kurator\u00f3w sztuka wyra\u017anie jest sposobem na przetrwanie w miejscach beznadziejnych. Wizualna atrakcyjno\u015b\u0107 nie jest istotn\u0105 kategori\u0105, kluczowa jest tematyka spo\u0142eczna. Na Friedrichsplatz przed Fridericianum postawiono ma\u0142y pawilon bez \u015bcian, kt\u00f3ry przydzielono aboryge\u0144skim aktywistom. Lewe skrzyd\u0142o budynku przeznaczono na edukacj\u0119 dzieci. Znajduj\u0105 si\u0119 tam miejsca zabaw, \u015bciany i tablice do malowania, stoliki z grami planszowymi, ma\u0142e zje\u017cd\u017calnie, piaskownice. Brazylijska artystka Graziela Kunsch w ostatniej sali muzeum za\u0142o\u017cy\u0142a darmowy \u017c\u0142obek z miejscami do spania i przewijania. Documenta wyra\u017anie zosta\u0142y podporz\u0105dkowane tematom politycznym, edukacyjnym i socjalnym \u2013 kuratorzy postanowili przybli\u017cy\u0107 publiczno\u015bci pal\u0105ce problemy Azji i Afryki. Z tych kontynent\u00f3w zaproszono kolektywy artystyczne poruszaj\u0105ce w swoich realizacjach kwestie postkolonializmu, ekologii czy zmian klimatycznych. Przyk\u0142adowo, w parku Aue wystawiono pawilon ze \u015bmieciami a obok zebrano elektryczny z\u0142om, To instalacja Return to sender\u00a0 – Delivery details (2022) <\/em>autorstwa kolektywu The Nest z Kenii. W Kassel pokazano to, co Europa wysy\u0142a do Afryki. 40% odzie\u017cy z naszego kontynentu l\u0105duje na najwi\u0119kszym wzg\u00f3rzu \u015bmieci w Kenii. Dla lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w stroje odgrywaj\u0105 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w wyra\u017ceniu godno\u015bci, dostoje\u0144stwa i indywidualno\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Kenijczyk\u00f3w nosi jednak stare ubrania po europejczykach. Zajmijcie si\u0119 sami swoimi \u015bmieciami. Kenia chce utrzyma\u0107 w\u0142asn\u0105 godno\u015b\u0107 \u2013<\/em> wo\u0142ali arty\u015bci z The Nest<\/em>[4]<\/a>.<\/em><\/p>\n Z kolei grupa Britto Arts Trust z Bangladeszu zaprezentowa\u0142a banany, kalafiory, pomidory i inne produkty pochodz\u0105ce z supermarket\u00f3w, wykonane z bia\u0142ej ceramiki. Pokazano mleko z \u017cyletek, symbolizuj\u0105cych \u015bmierciono\u015bne bakterie, kt\u00f3re s\u0105 efektem masowej hodowli przemys\u0142owej. Dla nas supermarkety s\u0105 czym\u015b nowym, gdy\u017c my zawsze mieli\u015bmy stragany z warzywami i \u017cywno\u015bci\u0105.<\/em> Co si\u0119 stanie, je\u015bli wielkie europejskie koncerny zmieni\u0105 tradycyjne rolnictwo Bangladeszu w przemys\u0142 agrarny? <\/em>Arty\u015bci opowiadaj\u0105 o przej\u0119ciu ich kraju przez mi\u0119dzynarodowe korporacje. W przesz\u0142o\u015bci ludzie na wsiach uprawiali w\u0142asne warzywa i ziarna. Obecnie, cz\u0119sto poprzez przekupstwo, rezygnuj\u0105 z uprawy ziemi, a jednocze\u015bnie s\u0105 zmuszani do zakup\u00f3w w supermarketach. W ten spos\u00f3b zanika coraz wi\u0119cej tradycyjnych produkt\u00f3w spo\u017cywczych oraz lokalna kuchnia.<\/p>\n Kuba\u0144ski kolektyw INSTAR wierzy w moc wykorzystywania sztuki do oporu przeciw przemocy politycznej na Kubie. W hali ekspozycyjnej wystawiono nadrukowane na tekstylnych maskach twarze stu uciskanych kuba\u0144skich artyst\u00f3w i intelektualist\u00f3w. Z kolei projekt autorstwa kolektywu Wajukuu Art z Nairobi traktuje sztuk\u0119 jako alternatywn\u0105 metod\u0119 edukacji dzieci i bezdomnej m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n Przed hal\u0105 zainstalowano projekt indonezyjskiej grupy Taring Padi pt. People’s Justice<\/em>. Na pierwszy rzut oka zabawne kolorowe figury z kartonu oraz monumentalne malarstwo u\u015bwietnia\u0142y przestrze\u0144 publiczn\u0105. Potem, zar\u00f3wno publiczno\u015b\u0107, jak i przedstawiciele Centralnej Rady \u017byd\u00f3w w Niemczech, dopatrzyli si\u0119 w realizacji obra\u017aliwych wizerunk\u00f3w \u017byd\u00f3w i w zwi\u0105zku z zarzutami antysemityzmu oraz pod\u017cegania do nienawi\u015bci, grupa musia\u0142a zdemontowa\u0107 instalacj\u0119. Oskar\u017cenie o antysemityzm towarzyszy\u0142o documenta 15 zreszt\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej. Powodem by\u0142o zaproszenie do udzia\u0142u w wystawie palesty\u0144skiego kolektywu artystycznego Question of Funding, znanego z antyizraelskich wyst\u0105pie\u0144. Kuratorzy unikali wszelkich konfrontacji oraz dyskusji na temat palesty\u0144skiej grupy[5]<\/span><\/a>. Dopiero usytuowanie przed hal\u0105 malarstwa autorstwa Taring Padi udowodni\u0142o, \u017ce oskar\u017cenie kurator\u00f3w Ruan o propagowanie antysemityzmu by\u0142o s\u0142uszne. W\u015br\u00f3d polityk\u00f3w i artyst\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy krytyczne. Hito Steyerl, jedna z najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych artystek wizualnych, za\u017c\u0105da\u0142a wycofania swego filmu z documenta: Nie wspieram<\/em> utrzymuj\u0105cego si\u0119 braku odpowiedzialno\u015bci organizacyjnej i braku kontroli w odniesieniu do antysemickich tre\u015bci \u2013 <\/em>pisa\u0142a w Zeit Online<\/em>[6]<\/a>.<\/em><\/p>\n Bildungsst\u00e4tte Anne Frank, instytucja edukacyjna z Frankfurtu nad Menem, zorganizowa\u0142a sympozjum na temat antysemityzmu w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej. Do dyskusji zaproszono tak\u017ce kuratora documenta 14<\/em>, Adama Szymczyka. Vanessa Gliszczynski i Amandy Katherine Rath, ekspertki do spraw Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej, t\u0142umaczy\u0142y w\u00f3wczas, \u017ce Indonezja nie do\u015bwiadczy\u0142a konfrontacji z II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i niemieck\u0105 zag\u0142ad\u0105. Z indonezyjskiego punktu widzenia Niemcy le\u017c\u0105 za daleko. A Indonezyjczycy maj\u0105 w\u0142asne ogromne problemy i nierozwi\u0105zan\u0105 zbrodni\u0119, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c rezonuje w dzisiejszym spo\u0142ecze\u0144stwie <\/em>[7]<\/a>. Antysemickim skandalem zaj\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c niemiecki rz\u0105d. Postanowiono, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci Bundestag b\u0119dzie kontrolowa\u0142 decyzje kurator\u00f3w documenta. Wielu teoretyk\u00f3w sztuki postawi\u0142o tezy tegorocznego wydarzenia pod znakiem zapytania. Czo\u0142owy niemiecki krytyk, Bazon Brock, pisa\u0142: D\u017cakart\u0119 przedstawia si\u0119 nam jako przyk\u0142ad udanej artystycznej interwencji w sprawy spo\u0142eczne, nie uznaj\u0105c stoj\u0105cej za tym rzeczywisto\u015bci. Pa\u0144stwa azjatyckie s\u0105 nie tylko religijnie fundamentalistyczne, ale odmiennie do Europy Zachodniej<\/span><\/em>\u00a0przyjmuj\u0105 postawy antyspo\u0142eczne za rzecz oczywist\u0105<\/span><\/em>. Documenta <\/em><\/span>zlikwidowa\u0142y formy indywidualnej wypowiedzi autorskiej z perspektywy zachodnich <\/span><\/em>intelektualist\u00f3w, <\/span><\/em>filozof\u00f3w, <\/span><\/em>teoretyk\u00f3w i <\/span><\/em>artyst\u00f3w. W zamian <\/span><\/em>zaproponowa\u0142y <\/em>has\u0142o: \u201eNie <\/span><\/em>r\u00f3b sztuki, lecz <\/span><\/em>buduj <\/em>przyja\u017anie\u201d. Kultura ma <\/span><\/em>zast\u0105pi\u0107 wywalczon<\/span><\/em>ego i <\/span><\/em>egzystuj\u0105cego od setek lat europejski<\/span><\/em>ego <\/em>ducha <\/em>wolno\u015bci sztuki i <\/span><\/em>my\u015blenia. Organizatorzy nie zrozumieli, jakie bogactwo <\/span><\/em>zawieraj\u0105 indywidualizm i <\/span><\/em>niezale\u017cna sztuka. 600 lat temu <\/span><\/em>Zach\u00f3d przedstawi<\/span><\/em>\u0142 <\/em>przekonuj\u0105c\u0105 <\/em>si\u0142\u0119 wolnych, indywidualnych <\/span><\/em>my\u015blicieli (…). Documenta 15 propaguj<\/span><\/em>\u0105 koniec sztuki i jest to zrobione specjalnie. Niestety, coraz <\/span><\/em>wi\u0119cej ludzi bez <\/span><\/em>wykszta\u0142cenia, albo z innym <\/span><\/em>ni\u017c artystyczne,\u00a0przechodzi do sztuki i myli sztuk<\/span><\/em>\u0119 z kultur<\/span><\/em>\u0105. <\/span><\/em>Sztuk\u0119 <\/em>sytuuje si\u0119 na <\/span><\/em>r\u00f3wni z kultur<\/span><\/em>\u0105, a kultur<\/span><\/em>\u0119 na <\/span><\/em>r\u00f3wni ze <\/span><\/em>sztuk\u0105. Co powoduje, <\/span><\/em>\u017ce sadzenie <\/span><\/em>ro\u015blin, pieczenie, gotowanie, <\/span><\/em>edukacja przedszkolna zostaje uznane za <\/span><\/em>sztuk\u0119. (\u2026) W imieniu <\/span><\/em>wolno\u015bci sztuki, documenta 15 <\/span><\/em>powali\u0142y nauki humanistyczne i <\/span><\/em>zlikwidowa\u0142y <\/em>sztuk\u0119…<\/em>[8]<\/a><\/p>\n Moja przygoda z documenta w Kassel <\/span>zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1987 roku, od tego czasu widzia\u0142am ka\u017cd\u0105 z edycji. <\/span>Ma wra\u017cenie, \u017ce po documenta 10 kuratorom <\/span>przesta\u0142o zale\u017ce\u0107 na szukaniu i prezentowaniu <\/span>artyst\u00f3w wraz z ich indywidualnymi dociekan<\/span>iami i odkryc<\/span>iami. Zacz\u0119to pomija\u0107 artystyczne <\/span>my\u015blenie symbolami oraz okre\u015blony <\/span>j\u0119zyk wizualny na rzecz manifestacji kulturalnych. <\/span>Zacz\u0119to kreowa\u0107 spektakle kuratorskie, <\/span>prezentuj\u0105ce produkcje na <\/span>zam\u00f3wienie. Wystawiane prace bardziej <\/span>przypominaj\u0105 dziennikarskie <\/span>reporta\u017ce. <\/span>Obecnie ch\u0119\u0107 globalnego przyporz\u0105dkowania artystycznych kreacji ideologii Lumbung, moim zdaniem, dewaluuje documenta traktowane zwyczajowo jako drogowskaz w rozwoju sztuki. Ka\u017cdy jeden kurator kolejnej edycji by<\/span>\u0142 krytykowany i niejednemu przepowiadano koniec uprawian<\/span>ia zawodu. <\/span>G\u0142\u00f3wnych sponsor\u00f3w nie <\/span>obchodzi\u0142y jednak ich <\/span>pora\u017cki. <\/span>Za\u0142o\u017cono \u017ce Niemcy <\/span>b\u0119d\u0105 propagowa<\/span>\u0107 sztuk<\/span>\u0119 polityczn<\/span>\u0105 i tak jest do dzisiaj. W 2022 roku documenta 15 s<\/span>\u0105 odzwierciedleniem stanu <\/span>mi\u0119dzynarodowej polityki <\/span>wsp\u00f3\u0142czesnych czas\u00f3w. <\/span>\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n [1]<\/span><\/a> https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Ruangrupa<\/a><\/span><\/p>\n [2]<\/span><\/a> https:\/\/universes.art\/de\/documenta\/2022\/short-concept<\/a><\/span><\/p>\n [3]<\/span><\/a> https:\/\/www.monopol-magazin.de\/documenta-15-gibt-kuenstlerinnen-und-kuenstler-der-ausstellung-bekannt<\/a><\/span><\/p>\n [4]<\/span><\/a>https:\/\/www.ardmediathek.de\/video\/ttt-titel-thesen-temperamente\/ttt-extra-documenta\/das-erste\/Y3JpZDovL2Rhc2Vyc3RlLmRlL3R0dCAtIHRpdGVsIHRoZXNlbiB0ZW1wZXJhbWVudGUvN2RiMjk2MzYtNzM2Ny00MjdjLWE3MzAtYzJmMWQxYzlkMzQ2<\/a><\/p>\n [5]<\/span><\/a> https:\/\/www.medico.de\/blog\/skandal-oder-spektakel-18679<\/a><\/p>\n [6]<\/span><\/a> https:\/\/www.perlentaucher.de\/efeu\/2022-07-09.html#a88004<\/a><\/p>\n https:\/\/www.zeit.de\/news\/2022-07\/09\/hito-steyerls-arbeiten-nicht-mehr-auf-documenta-zu-sehen?utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F<\/a><\/p>\n [7]<\/span><\/a> https:\/\/www.perlentaucher.de\/efeu\/2022-07-09.html#a88004<\/a><\/span><\/p>\n [8]<\/span><\/a> https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=m20ZIRywiFY<\/a><\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Tekst: Alexandra Ho\u0142ownia<\/span><\/span><\/p>\n Zdj\u0119cia: Marlena Promna<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.17.3″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”668,669,670,671,672,673,674,675,676,677,678,679,680,681,682,683,684″ posts_number=”10″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.17.6″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czas instytucjonalnej hegemonii dobiega ko\u0144ca. W mediach spo\u0142eczno\u015bciowych kr\u00f3luje pr\u0119\u017cna pozainstytucjonalna si\u0142a artystycznego ludu, kreuj\u0105ca w\u0142asnych lider\u00f3w i nowe definicje sztuki. Niestety, ani kuratorzy, ani muzea nie s\u0105 wstanie na bie\u017c\u0105co wychwyca\u0107 rosnacej liczby wolnych, niezale\u017cnych ruch\u00f3w tw\u00f3rczych. Poniek\u0105d zgodnie z duchem czasu na kurator\u00f3w 15. documenta powo\u0142ano kolektyw artystyczny Ruan z Indonezji, dzia\u0142aj\u0105cy poza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":679,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=665"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":686,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/665\/revisions\/686"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}