[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
S\u0105 takie momenty \u2013 nie zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto, ale si\u0119 zdarzaj\u0105 \u2013 gdy patrz\u0105c na wystaw\u0119, czujemy w powietrzu elektryczno\u015b\u0107. Jakie\u015b niewidzialne zag\u0119szczenie pola energetycznego, wywo\u0142uj\u0105ce g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119 i trudne do zdefiniowania poczucie ci\u0105gni\u0119cia w \u015brodku, w samych wn\u0119trzno\u015bciach, wywo\u0142ane kondensacj\u0105 uczu\u0107. To momenty, w kt\u00f3rych podsk\u00f3rnie przeczuwane przez nas prawdy o \u015bwiecie kto\u015b nagle za nas celnie materializuje w wizualnej formie, obrazuje w fizycznej postaci, nadaje im cia\u0142o. Spotkania z tak\u0105 sztuk\u0105 s\u0105 zawsze prze\u017cyciem zmieniaj\u0105cym co\u015b w odbiorcy. Tak jest z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Anny Bujak, kt\u00f3ra zostaje w\u00a0cz\u0142owieku, gdy ten si\u0119 z ni\u0105 zetknie.<\/p>\n
Dobrze pami\u0119tam moje pierwsze spotkanie z jej pracami w 2011 roku w\u00a0nieistniej\u0105cej ju\u017c galerii Awangarda BWA Wroc\u0142aw przy ulicy Wita Stwosza 32 we Wroc\u0142awiu. Wtedy jako \u015bwie\u017co upieczona absolwentka rze\u017aby wroc\u0142awskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych Anna Bujak pokaza\u0142a na wystawie dyplom\u00f3w grup\u0119 obiekt\u00f3w zatytu\u0142owanych Stado<\/em>, przedstawiaj\u0105cych bezg\u0142owe sarny. Ich prosta, syntetyczna, nieco \u201eprzemys\u0142owa\u201d forma wyda\u0142a mi si\u0119 g\u0142\u0119boko przejmuj\u0105ca. Zdekapitowane osobniki sta\u0142y w galerii nieme, wyci\u0105gni\u0119te z kontekstu niczym wyrzut sumienia, oskar\u017cycielski wobec panosz\u0105cego si\u0119 w \u015bwiecie natury cz\u0142owieka, kt\u00f3ry dla zaspokojenia w\u0142asnego ego<\/em> got\u00f3w jest pozyska\u0107 trofeum od niewinnych, niszcz\u0105c i\u00a0zabijaj\u0105c. Autorka zdawa\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce tu, niestety, nikt nie pozostaje bez winy, wszyscy, zanurzeni we wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 systemu uprzedmiotawiaj\u0105cego inne byty nie-ludzkie, gatunkiem kr\u00f3tkowzrocznie pyszni\u0105cym si\u0119 uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0105 na szczycie \u0142a\u0144cucha pokarmowego, ostatecznym drapie\u017cnikiem, podcinaj\u0105cym ga\u0142\u0105\u017a, na kt\u00f3rej sam siedzi. Prace trafi\u0142y po latach do publicznej kolekcji Dolno\u015bl\u0105skiego Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych jako Afekt<\/em> (2014) i przy tej okazji nasze drogi zn\u00f3w si\u0119 przeci\u0119\u0142y. To nasze ponowne spotkanie zaowocowa\u0142o kilkoma wystawami i materializacj\u0105 kilku wspania\u0142ych prac.<\/p>\n Jednym z najbardziej spektakularnych obiekt\u00f3w artystki okaza\u0142a si\u0119 realizacja przygotowana na wystaw\u0119 Hiperobiekty<\/em> w Studio BWA Wroc\u0142aw wiosn\u0105 2025 roku. Anna Bujak stworzy\u0142a imponuj\u0105cy Pok\u00f3j piorun\u00f3w<\/em> (2025), miejsce, w kt\u00f3rym aluminiowe \u017cy\u0142y pozyskane wt\u00f3rnie z\u00a0kabli wysokiego napi\u0119cia otrzyma\u0142y drugie \u017cycie \u2013 sta\u0142y si\u0119 w procesie tw\u00f3rczym instalacj\u0105, \u0142udz\u0105co przypominaj\u0105c\u0105 zatrzymany w czasie rozb\u0142ysk elektryczny. Po aluminium w czystej niemal postaci wspaniale \u015blizga\u0142o si\u0119 \u015bwiat\u0142o. Pok\u00f3j pogr\u0105\u017cony w mroku, z kilkoma punktami \u015bwietlnymi i zjawiskowymi, srebrz\u0105cymi si\u0119 kszta\u0142tami, pe\u0142en Lynchowskich kotar, wydawa\u0142 si\u0119 tajemniczy i wizualnie zachwycaj\u0105cy, szybko sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce popularnym motywem w\u00a0relacjach pojawiaj\u0105cych si\u0119 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Jego negatywem by\u0142o Widmo<\/em> (2025) \u2013 niewielka czarna przestrze\u0144, w kt\u00f3rej jawi\u0142 si\u0119 kszta\u0142t pioruna: obiekt pomalowany \u015bwiat\u0142oczu\u0142\u0105 farb\u0105, majacz\u0105cy w zupe\u0142nej ciemno\u015bci niczym powidok, jaki widzimy pod powiekami moment po zobaczeniu pioruna. Czerpi\u0105c z filozofii Timothy\u2019ego Mortona i\u00a0ontologii zorientowanej na przedmiot (object oriented onthology<\/em>), artystka stworzy\u0142a niezwykle ciekaw\u0105 wystaw\u0119 pe\u0142n\u0105 odniesie\u0144 do niewidzialnych si\u0142 i oddzia\u0142ywa\u0144, kt\u00f3re Timothy Morton nazywa hiperobiektami \u2013 elektryczno\u015bci, magnetyzmu, promieniowania radioaktywnego czy chemii obecnej mi\u0119dzy dwojgiem ludzi dziel\u0105cych razem \u017cycie. Temat okaza\u0142 si\u0119 no\u015bny \u2013 na spotkanie w Studio BWA Wroc\u0142aw, na kt\u00f3re przyj\u0119li zaproszenie pozna\u0144ski filozof i autor wst\u0119pu do Mrocznej ekologii<\/em> Timothy\u2019ego Mortona, Andrzej Marzec, oraz t\u0142umaczka tej ksi\u0105\u017cki na j\u0119zyk polski i znawczyni ameryka\u0144skiego filozofa, Joanna Barcz, licznie przyby\u0142a publiczno\u015b\u0107 i wywi\u0105za\u0142a si\u0119 ciekawa dyskusja, przebiegaj\u0105ca w\u00a0atmosferze pewnego intelektualnego fermentu. Za t\u0119 wystaw\u0119 i wszystko, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej wydarzy\u0142o, Anna Bujak zupe\u0142nie zas\u0142u\u017cenie otrzyma\u0142a nagrod\u0119 Emocje Radia Wroc\u0142aw w\u00a0kategorii sztuk wizualnych i tym samym do\u0142\u0105czy\u0142a do grona jej \u015bwietnych dotychczasowych laureat\u00f3w \u2013 przypomnijmy, \u017ce zwyci\u0119zc\u0105 zesz\u0142orocznej edycji konkursu by\u0142 Yuriy Biley z Open Group.<\/p>\n Paliwem tw\u00f3rczo\u015bci tej artystki s\u0105 bogate odniesienia nie tylko do filozofii, ale tak\u017ce do literatury, filmu, ruch\u00f3w feministycznych oraz aktualnych wydarze\u0144 politycznych, wyzwa\u0144 cywilizacyjnych doby antropocenu i w\u0142asnych indywidualnych do\u015bwiadcze\u0144, przez kt\u00f3re filtruje zastan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n Na solow\u0105 wystaw\u0119 \u201eNie-miejsce\u201d w 2024 roku w galerii Geppart ASP Wroc\u0142aw na terenie Piekarni \u017bywej Kultury Anna Bujak przygotowa\u0142a prac\u0119 T\u0119sknota za domem<\/em> (2024) \u2013 napisy po ukrai\u0144sku na \u015bcianie i po niemiecku na pod\u0142odze powsta\u0142y z kostek cukru. Stanowi\u0142y odniesienie do w\u0105tk\u00f3w breslauerskich \u2013 t\u0119sknoty za domem, kt\u00f3rym w przesz\u0142o\u015bci i obecnie by\u0142 i jest Wroc\u0142aw dla r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci: niemieckich cywil\u00f3w, zmuszonych do opuszczenia tego miasta po przegranej II wojnie \u015bwiatowej, czy obecnie Ukrai\u0144c\u00f3w, masowo si\u0119 tu osiedlaj\u0105cych i szukaj\u0105cych nowego domu w obliczu agresji Rosji i pe\u0142noskalowej wojny w Ukrainie. Migracje, kt\u00f3rych stolica Dolnego \u015al\u0105ska jest niemym \u015bwiadkiem w\u00a0r\u00f3\u017cnych momentach historycznych, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 nieodmiennie z t\u0119sknot\u0105 za swoimi porzuconymi domami i rodzinami i pozostaj\u0105 wsp\u00f3lnym do\u015bwiadczeniem r\u00f3\u017cnych pokole\u0144 wroc\u0142awian.<\/p>\n Temat obecnego zagro\u017cenia wojn\u0105 i eskalacji zbrojnej rosyjskiej inwazji, kt\u00f3ra zaskoczy\u0142a i\u00a0zmrozi\u0142a Europ\u0119 po raz pierwszy na tak du\u017c\u0105 skal\u0119 od ostatniej wojny \u015bwiatowej, oraz jednoczesnego kryzysu humanitarnego na granicy polsko-bia\u0142oruskiej Anna Bujak zawar\u0142a w\u00a0pracy Border-line<\/em> (2021) \u2013 koronie cierniowej wykonanej z plastikowych \u017co\u0142nierzyk\u00f3w. Zabawkowe figurki to ch\u0119tnie wykorzystywane przez artystk\u0119 przedmioty gotowe, dzi\u0119ki kt\u00f3rym modus gry i zabawy, odtwarzania rzeczywisto\u015bci doros\u0142ych przez dzieci, przeplata si\u0119 z\u00a0chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 koncepcj\u0105 winy, grzechu i odkupienia przez cierpienie. Wymowa pracy, jak sugeruje sam tytu\u0142, dotyczy podw\u00f3jnych standard\u00f3w, pewnego rozdwojenia ja\u017ani narodu szczyc\u0105cego si\u0119 kultywowaniem chrze\u015bcija\u0144skich warto\u015bci, w tym mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego \u2013zjawiska bezwzgl\u0119dnych push-back\u00f3w imigrant\u00f3w z teren\u00f3w Afryki, Azji czy Bliskiego Wschodu, prowadz\u0105cych do ich uwi\u0119zienia w przygranicznym pasie, w tym kobiet i ma\u0142ych dzieci umieraj\u0105cych z g\u0142odu i wyzi\u0119bienia w lasach, i karania wolontariuszy nios\u0105cych im pomoc, przy jednoczesnym masowym przyjmowaniu imigrant\u00f3w z terytorium Ukrainy przy innej naszej granicy i nagradzaniu bohaterskich wolontariuszy nios\u0105cych im pomoc. Na poziomie czysto humanistycznym, odartym z dora\u017anych mi\u0119dzynarodowych polityk, Autorka zadaje podstawowe pytanie o to, kt\u00f3re \u017cycia s\u0105 wa\u017cniejsze.<\/p>\n Istotnym rysem tw\u00f3rczo\u015bci Anny Bujak s\u0105 rozwa\u017cania na temat feminizmu, bycia artystk\u0105 i\u00a0pisania herstorii. Jedn\u0105 z moich ulubionych prac dotykaj\u0105cych tej problematyki s\u0105 Oczy czarnego lustra<\/em><\/strong> (2021) \u2013 na stosie ksi\u0105\u017cek, m\u00f3wi\u0105cych o lukach w tworzeniu dyskursu i\u00a0kanon\u00f3w historii sztuki, jak 30,000 Years of Art<\/em>, Historia sztuki<\/em> Katy Hessel, \u015awiat w\u00a0p\u0142omieniach <\/em>Siri Hustvedt czy eseju Lindy Nochlin Dlaczego nie by\u0142o wielkich artystek?<\/em>, stoi lusterko, przy jakim zwykle kobiety nak\u0142adaj\u0105 poranny makija\u017c. Jego tafla zosta\u0142a zamalowana czarn\u0105 poch\u0142aniaj\u0105c\u0105 \u015bwiat\u0142o farb\u0105 black 2.0, pozosta\u0142y tylko dwa niewielkie niezamalowane pola \u2013 miejsca na oczy. I to w\u0142a\u015bnie spojrzenie staje si\u0119 tu g\u0142\u00f3wnym bohaterem pracy \u2013 para w\u0142asnych oczu patrzy na widza, pozbawionego reszty twarzy, a zatem p\u0142ci i kulturowej to\u017csamo\u015bci. Pozostaje tylko istota cz\u0142owieka \u2013 zwierciad\u0142o jego duszy, wyzwolone ze spo\u0142ecznych schemat\u00f3w i z narzuconych r\u00f3l. Oto osoba artystyczna (ale tak\u017ce krytyk i odbiorca sztuki) przede wszystkim jest cz\u0142owiekiem, a dopiero potem kobiet\u0105 czy m\u0119\u017cczyzn\u0105 lub jeszcze kim\u015b innym, kto sytuuje si\u0119 gdzie\u015b poza binarnym podzia\u0142em p\u0142ciowych klasyfikacji. W sztuce powinna liczy\u0107 si\u0119 dobra sztuka, bez wzgl\u0119du na to, czy jest tworzona przez kobiety czy m\u0119\u017cczyzn. Jest to jednak oczywi\u015bcie utopijna wizja, niewiele maj\u0105ca wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105, z utartymi i przyj\u0119tymi hierarchiami i kanonami, wypracowanymi w patriarchalnym \u015bwiecie i spisanymi w opas\u0142ych tomach.<\/p>\n O kobiecej naturze \u2013 jej atrakcyjno\u015bci i drapie\u017cno\u015bci \u2013 opowiadaj\u0105 jeszcze dwie inne prace, o\u00a0kt\u00f3rych chcia\u0142abym wspomnie\u0107. Fetysz<\/em> (2021) to sk\u00f3rzane damskie buty z rz\u0119dem akrylowych z\u0119b\u00f3w, do z\u0142udzenia przypominaj\u0105cych prawdziwe w miejscu suwaka. To jednocze\u015bnie seksowny przedmiot po\u017c\u0105dania, symbolizuj\u0105cy pragnienia, ale i \u2013 dzi\u0119ki skojarzeniom z vagina dentata<\/em> \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142o m\u0119skiego l\u0119ku przed kobiec\u0105 si\u0142\u0105 i moc\u0105 sprawcz\u0105. Drug\u0105 prac\u0105 jest Rosarium<\/em> (2025) \u2013 sporych rozmiar\u00f3w instalacja z fragment\u00f3w r\u00f3\u017canych ga\u0142\u0119zi odlanych cz\u0119\u015bciowo z aluminium, a cz\u0119\u015bciowo skonstruowana z fragment\u00f3w rzeczywistych ga\u0142\u0105zek. Praca mia\u0142a premier\u0119 na wystawie Chc\u0119 tylko r\u00f3\u017c<\/em> w galerii Jana Tarasina w Kaliszu latem 2025 roku jako cz\u0119\u015b\u0107 zwyci\u0119skiego projektu w og\u00f3lnopolskim konkursie na projekt kuratorski, kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie z Ann\u0105 Bujak wygra\u0142y\u015bmy. W pracy tej pobrzmiewa pewna ambiwalencja: z jednej strony jest to czytelny symbol krucho\u015bci i\u00a0delikatno\u015bci uto\u017csamianej z kobiec\u0105 natur\u0105, kt\u00f3ra tak\u017ce, przy braku zachowania ostro\u017cno\u015bci mo\u017ce bole\u015bnie zrani\u0107, z drugiej za\u015b \u2013 czysta, zobrazowana w przestrzeni galerii wola konstruowania, ci\u0105g\u0142y imperatyw tworzenia, kt\u00f3ry mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 z wysi\u0142kiem ogrodniczki, uprawiaj\u0105cej skrawek ziemi zabrany naturze w dzier\u017caw\u0119. Instalacja bezpo\u015brednio z Kalisza trafi\u0142a wprost do Wroc\u0142awia na wystaw\u0119 The Beauty and the Beast<\/em> w galerii Neon ASP Wroc\u0142aw, na kt\u00f3rej prace Anny Bujak zaistnia\u0142y w dialogu z malarstwem jej m\u0119\u017ca, Huberta Bujaka, otwieraj\u0105c tym samym kolejny sezon wystawienniczy w galerii. Ten niezwykle ciekawy dialog artystyczny, traktuj\u0105cy o sile mi\u0142o\u015bci i procesie tw\u00f3rczym, mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w\u00a0galerii Neon ASP do 22 listopada 2025 roku, do czego gor\u0105co zach\u0119cam.<\/p>\n Anna Bujak w moich oczach jest jedn\u0105 z tych artystek, kt\u00f3rych prace same si\u0119 broni\u0105 \u2013 nie tylko pod wzgl\u0119dem bogatych odniesie\u0144 do rozmaitych element\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej kultury, ale tak\u017ce pod wzgl\u0119dem estetycznym. S\u0105 nieodparcie poci\u0105gaj\u0105ce, nawet je\u015bli zderzaj\u0105 nas z\u00a0abiektem, a ich forma pozostaje zawsze dopracowana bez kompromis\u00f3w. Wszystko to czyni j\u0105 jedn\u0105 z najciekawszych polskich artystek wizualnych, \u0142\u0105cz\u0105cych niezwyk\u0142\u0105 fantazj\u0119 z\u00a0opanowaniem warsztatowym i dyscyplin\u0105 tw\u00f3rcz\u0105. Przede wszystkim s\u0142uchaj\u0105c jej, prowadz\u0105c z ni\u0105 dialog, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 jej kolejnym pomys\u0142om na realizacje, mam nadziej\u0119 zobaczy\u0107 je w jeszcze wi\u0119kszym formacie. Marzy mi si\u0119 monumentalna wystawa Anny Bujak \u2013 zrobiona z rozmachem i w naprawd\u0119 du\u017cej skali, jak\u0105 mog\u0105 da\u0107 najwi\u0119ksze instytucje. To si\u0119 po prostu musi wydarzy\u0107.<\/p>\n Tekst: Patrycja Sikora<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”6763,6764,6765,6766,6767,6768,6769,6770,6771,6772,6773″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0105 takie momenty \u2013 nie zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto, ale si\u0119 zdarzaj\u0105 \u2013 gdy patrz\u0105c na wystaw\u0119, czujemy w powietrzu elektryczno\u015b\u0107. Jakie\u015b niewidzialne zag\u0119szczenie pola energetycznego, wywo\u0142uj\u0105ce g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119 i trudne do zdefiniowania poczucie ci\u0105gni\u0119cia w \u015brodku, w samych wn\u0119trzno\u015bciach, wywo\u0142ane kondensacj\u0105 uczu\u0107. To momenty, w kt\u00f3rych podsk\u00f3rnie przeczuwane przez nas prawdy o \u015bwiecie kto\u015b nagle […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6764,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6760","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6760"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6775,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6760\/revisions\/6775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}