[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Prezentowana w salach wroc\u0142awskiego Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskiego wystawa malarstwa Gerdy Stryi-Leitgeb zosta\u0142a zorganizowana we wsp\u00f3\u0142pracy ze Stiftung Kulturwerk Schlesien (SKWS) z W\u00fcrzburga (osoby odpowiedzialne: Viola Plump i Lisa Haberkern). Ze strony Muzeum Miejskiego Wroc\u0142awia wystaw\u0119 przygotowa\u0142y kuratorki Anna Kania-Saj oraz Natalia Bobryk-Mauer. To ju\u017c druga ods\u0142ona we Wroc\u0142awiu dzie\u0142 tej niemieckiej artystki (pierwsza odby\u0142a si\u0119 w 1999 roku), do kt\u00f3rej pretekstem okaza\u0142a si\u0119 tym razem sto dwudziesta pierwsza rocznica urodzin artystki w Katowicach (1904). Gerda Stryi-Leitgeb ju\u017c w 1921 roku zacz\u0119\u0142a studia malarskie w Pa\u0144stwowej Akademii Sztuki i Rzemios\u0142a Artystycznego we Wroc\u0142awiu (Staatliche Akademie f\u00fcr Kunst und Kunstgewerbe Breslau), gdzie jej talent docenili i rozwijali tacy s\u0142awni w tej przedwojennej szkole mistrzowie, jak Oskar Moll i Otto Mueller. Zar\u00f3wno Oskar Moll \u2013 wybitny niemiecki fowista (ucze\u0144 Henriego Matisse\u2019a, nazywany nawet czasem \u201eniemieckim Matisse\u2019em\u201d), jak i Otto Mueller \u2013 niemiecki przedstawiciel \u201e\u0142agodniejszej\u201d formy ekspresjonizmu, okazali si\u0119 mentorami m\u0142odej adeptki sztuki i artystycznymi mistrzami, do kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015bci b\u0119dzie ona nawi\u0105zywa\u0107, cho\u0107 jednocze\u015bnie, ju\u017c na pocz\u0105tku lat trzydziestych, zacznie r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142towa\u0107 w\u0142asny, odr\u0119bny wizerunek. To w\u0142a\u015bnie on, w realiach po doj\u015bciu do w\u0142adzy nazist\u00f3w, narazi jej prace na polityczne retorsje zwi\u0105zane z kwalifikowaniem ich jako przyk\u0142ady \u201esztuki zdegenerowanej\u201d, a sama artystka zostanie p\u00f3\u017aniej zaliczona do \u201ezagubionego pokolenia\u201d (urodzonego w latach 1890\u20131905), do\u015bwiadczonego losami wojennej apokalipsy..<\/p>\n
Niemniej lata dwudzieste XX wieku \u2013 okres kszta\u0142towania si\u0119 osobowo\u015bci tw\u00f3rczej Gerdy Stryi \u2013 okaza\u0142y si\u0119 znamienne pod wzgl\u0119dem nie tylko politycznym, ale tak\u017ce artystycznym, g\u0142\u00f3wnie w wyniku nast\u0119puj\u0105cych po sobie zmian stylistycznych w sztuce (nowe \u201e-izmy\u201d), lecz i w rezultacie pojawiania si\u0119 nowych koncepcji teoretycznych i\u00a0ideowych odnosz\u0105cych si\u0119 do \u015bwiata sztuki. To w\u0142a\u015bnie w pierwszych dw\u00f3ch dekadach XX stulecia dochodzi\u0142o do dynamicznych zmian w \u017cyciu artystycznym Europy, przede wszystkim dzi\u0119ki presji nowych koncepcji kolorystycznych w malarstwie \u2013 \u0107wiczonych na p\u0142aszczy\u017anie teoretycznej i w praktyce. Co prawda zmiany obserwowano ju\u017c wcze\u015bniej (w\u00a0XIX wieku) \u2013 wskutek \u201euwolnionego\u201d przez impresjonist\u00f3w koloru, do czego przys\u0142u\u017cyli si\u0119 tak\u017ce arty\u015bci romantyzmu, traktuj\u0105c kolor (jak cho\u0107by Eug\u00e8ne Delacroix) jako \u015brodek komunikowania uczu\u0107, wyra\u017cania kolorem stanu duszy. Kolor zyskiwa\u0142 wi\u0119c coraz bardziej autonomiczny wyraz i stawa\u0142 si\u0119 podmiotem przemian. Zmiany te zachodzi\u0142y przede wszystkim w relacjach koloru do \u015bwiat\u0142a (naturalnego) i w zakresie powi\u0105zania koloru z natur\u0105, wreszcie w zastosowaniach barwy jako samoistnej warto\u015bci obrazowania, na przyk\u0142ad w malarstwie abstrakcyjnym.<\/p>\n
Wiadomo, \u017ce to impresjonizm zdecydowanie przeciwstawi\u0142 si\u0119 ciemnej, muzealnej tonacji obraz\u00f3w malarskich (tych \u201esos\u00f3w\u201d monachijskich, ale tak\u017ce pewnej romantycznej powadze barw i \u015bwiat\u0142ocieni), rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 zatem swoista dominacja prze\u015bwietlonego koloryzmu \u2013 od Vincenta van Gogha, z jego sensualn\u0105, nasycon\u0105 chromatyk\u0105, i Paula Gauguina wraz ze skupionymi wok\u00f3\u0142 niego malarzami, uprawiaj\u0105cymi sztuk\u0119 o tematyce symbolicznej, cho\u0107 tak\u017ce o wyd\u017awi\u0119ku dekoracyjnym lub wspieraj\u0105c\u0105 si\u0119 literackimi inspiracjami. St\u0105d wiedzie trop tw\u00f3rczo\u015bci akceptuj\u0105cej wyra\u017ane zwi\u0119kszenie zale\u017cno\u015bci koloru od \u015bwiat\u0142a, wraz z jego analiz\u0105 (z uwzgl\u0119dnieniem problemu cieni w obrazie). W zwi\u0105zku z tym zd\u0105\u017cy\u0142y w\u00f3wczas ukszta\u0142towa\u0107 si\u0119 dwie dominuj\u0105ce tendencje: pierwsza \u2013 wywodz\u0105ca si\u0119 wprost z impresjonizmu, wyra\u017caj\u0105ca zamiar zamiany warto\u015bci walorowych \u015bwiat\u0142a i cienia w warto\u015bci chromatyczne, i druga (wobec uproszcze\u0144 cienia) \u2013 w eksponowaniu koloru wprost, p\u0142asko k\u0142adzionego na p\u0142\u00f3tnie (to w\u0142a\u015bnie nurt dokona\u0144 od Paula Gauguina do secesji). I dopiero Paul C\u00e9zanne przeciwstawi\u0142 si\u0119 obu tym tendencjom, rozwijaj\u0105ce odmian\u0119 koloryzmu pozbawionego ju\u017c refleks\u00f3w i \u015bwietlnych wibracji na rzecz solidnej konstrukcji przestrzeni malarskiej i\u00a0jej w\u0142asnego \u015bwiat\u0142a, koncepcji opartej na zestawianiu ton\u00f3w ciep\u0142ych i zimnych \u2013 fundamentalnych form dla postimpresjonizmu. Kolejne przemiany w obszarze koloryzmu znamionowa\u0142y wi\u0119c ju\u017c wp\u0142ywy psychologii odbioru, podkre\u015bla\u0142y rang\u0119 wra\u017ce\u0144 i ekspresji osobistej, co mia\u0142o sw\u00f3j dobitny wyraz w wydaniu francuskich fowist\u00f3w i niemieckich ekspresjonist\u00f3w. Krzykliwa jaskrawo\u015b\u0107 fowizmu konkurowa\u0142a tu z\u00a0\u201eagresywno\u015bci\u0105\u201d czy brutalizmem ekspresji. Te subiektywno-psychologiczne podstawy zdecydowa\u0142y o instynktownym i emocjonalnym stosunku \u00f3wczesnych malarzy do koloru \u2013 jak uj\u0105\u0142 to na przyk\u0142ad Henri Matisse. Je\u015bli fowizm jednak wyra\u017ca\u0142 \u201ebunt\u201d kolor\u00f3w, to tu\u017c obok pojawia\u0142a si\u0119 tak\u017ce tendencja preferuj\u0105ca raczej niuansowanie: subtelno\u015bci w\u00a0kolorystyce, z uwypukleniem nastrojowo\u015bci (na przyk\u0142ad u Jamesa Whistlera czy Olgi Bozna\u0144skiej). To tej w\u0142a\u015bnie stylistyce przeciwstawiano estetyk\u0119 intensywno\u015bci chromatycznej (niemiecki ekspresjonizm).<\/p>\n
Edukacja i pocz\u0105tki tw\u00f3rczo\u015bci Gerdy Stryi przypadaj\u0105 wi\u0119c na ten niezwykle intensywny, w\u00a0sensie poszukiwa\u0144 nowych koncepcji malarskich, okres lat dwudziestych XX wieku. To czas wielu przemian w sztuce, szczeg\u00f3lnie prze\u0142omu w podej\u015bciu artyst\u00f3w do natury, gdy zamiast plenerowych inspiracji rozwija si\u0119 praca w atelier nad kreowaniem form abstrakcyjnych, a tak\u017ce nad negowaniem dotychczasowego dorobku tego medium (na przyk\u0142ad przez dadaizm, futuryzm, a w p\u00f3\u017aniejszym okresie informel), jak r\u00f3wnie\u017c poszukiwaniu przedstawie\u0144, kt\u00f3re, rezygnuj\u0105c z sensualizmu w uj\u0119ciu impresjonist\u00f3w, stawiaj\u0105 na symbolik\u0119 i formalne r\u00f3wnowa\u017cniki natury. Ro\u015bnie zaanga\u017cowanie sztuki w\u00a0sprawy spo\u0142eczne, co niesie ze sob\u0105 konsekwencje natury politycznej. Dominuj\u0105cy zatem w malarstwie koloryzm znajduje r\u00f3wnie\u017c uzasadnienie i wzbogacenie w\u00a0opublikowanej na prze\u0142omie 1911 i 1912 roku koncepcji barw Wassilego Kandinskiego. Ten zatrudniony od 1922 roku w Bauhausie artysta (pochodz\u0105cy z Rosji) opublikowa\u0142 rozwa\u017cania o kolorze w pracy O duchowo\u015bci w sztuce<\/em> (\u00dcber das Geistige in der Kunst<\/em>), a\u00a0jednocze\u015bnie wdra\u017ca\u0142 je w swojej tw\u00f3rczo\u015bci malarskiej o abstrakcyjnej tematyce. Rola Wassilego Kandinsky\u2019ego w sztuce niemieckiej by\u0142a znaczna i wp\u0142ywowa. Niew\u0105tpliwie Gerda Stryi musia\u0142a zna\u0107 jego koncepcje w czasie studi\u00f3w we wroc\u0142awskiej Akademii Sztuki, notabene<\/em> uczelni utrzymuj\u0105cej w\u00f3wczas o\u017cywione kontakty ze szko\u0142\u0105 w Weimarze (Bauhaus), gdzie pracowa\u0142 Wassily Kandinsky.<\/p>\n Opublikowana w\u00f3wczas praca Wassilego Kandinskiego wprowadzi\u0142a w stosunku do popularnej wtedy Farbenlehre<\/em> Johanna Wolfganga von Goethego poszerzon\u0105 koncepcj\u0119 odbioru (i zastosowania) koloru, opart\u0105 na lansowanym ju\u017c w\u00f3wczas podej\u015bciu psychobiologicznym, a jednocze\u015bnie eksponuj\u0105cym uczuciowo-poetyckie jego interpretowanie. Wassily Kandinsky docenia\u0142 autonomiczn\u0105 rol\u0119 barwy w kszta\u0142towaniu form (i nastroj\u00f3w) obrazowania \u2013 kolor stanowi\u0142 dla niego warto\u015b\u0107 absolutn\u0105, idealn\u0105, istniej\u0105c\u0105 w naturze, a jednocze\u015bnie traktowa\u0142 go jako warto\u015b\u0107 konkretn\u0105, dan\u0105 wizualnie i zale\u017cn\u0105 od rodzaju pigmentu oraz wyboru dokonanego przez malarza. Pokaza\u0142 przy tym podw\u00f3jny \u201echarakter\u201d koloru: jako idei (duchowo\u015bci) i jako materii (konkretu). Zwr\u00f3ci\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na relacje barw wobec siebie: wyr\u00f3\u017cnia\u0142 pary barw okre\u015blane jako ciep\u0142e lub ch\u0142odne, o jasnym lub ciemnym tonie \u2013 tworz\u0105ce kontrasty lub dope\u0142nienia. Odbiorowi takich zestawie\u0144 towarzyszy odpowiednie nastawienie psychiczne oraz przypisana temu symbolika. Ta nowa teoria barw zosta\u0142a skojarzona tak\u017ce z teori\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w (muzyk\u0105), co pozwoli\u0142o na liczne eksperymenty z malarstwem abstrakcyjnym (w tym abstrakcj\u0105 geometryczn\u0105, tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 \u201esymultaniczn\u0105\u201d oraz ideami Gesamtkunstwerk<\/em> \u2013 na przyk\u0142ad w operach Ryszarda Wagnera). Wassily Kandinsky traktowa\u0142 barwy tak, jakby mia\u0142y w\u0142asny charakter i by\u0142y zdolne do wywo\u0142ywania rezonansu wewn\u0119trznego w odbiorcy, a przy tym przypisywa\u0142 im w\u0142a\u015bciwo\u015bci archetypiczne i symboliczne \u2013 co odnosi\u0142o si\u0119 do \u00f3wczesnych teorii nauk psychologicznych (Sigmunda Freuda czy Carla Gustava Junga). Wobec nawi\u0105za\u0144 do wcze\u015bniejszych konstatacji z teori\u0105 barw Johanna Wolfganga von Goethego mo\u017cna tu zatem m\u00f3wi\u0107 o pr\u00f3bie zbudowania swoistej \u201egramatyki malarstwa\u201d, cho\u0107 jednocze\u015bnie autor zauwa\u017ca\u0142, \u017ce to nie \u201eregu\u0142y\u201d tworz\u0105 dzie\u0142a, lecz autentyczny talent i wra\u017cliwo\u015b\u0107 artysty. Ostatecznie \u2013 co podkre\u015blano \u2013 Wassily Kandinsky odr\u00f3\u017cnia\u0142 (mimo nawi\u0105za\u0144 do wcze\u015bniejszych koncepcji) \u015brodki stosowane przez natur\u0119 od stosowanych przez sztuk\u0119, kreuj\u0105c\u0105 w\u0142asne, odr\u0119bne (cho\u0107 komplementarne wobec natury) sposoby oddawania obrazu rzeczywisto\u015bci. Malarstwo przedstawiaj\u0105ce (figuratywne) wsp\u00f3\u0142istnia\u0142o z jego odmianami: informelem, sztuk\u0105 materii i geometri\u0105.<\/p>\n Czy w tw\u00f3rczo\u015bci Gerdy Stryi \u2013 w wyborze prac prezentowanych we Wroc\u0142awiu \u2013 mo\u017cna dostrzec \u015blady \u00f3wczesnych kontrowersji i rozstrzygni\u0119\u0107 kolorystycznych, wyst\u0119puj\u0105cych w\u00a0przyk\u0142adach sztuki niemieckiej? Odpowied\u017a nie musi by\u0107 jednoznaczna, cho\u0107 niew\u0105tpliwie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystki wpisywa\u0142a si\u0119 w og\u00f3lne europejskie trendy sztuki czas\u00f3w po drugiej wojnie \u015bwiatowej. Awangarda niemiecka zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wtedy raczej do tematyki og\u00f3lno\u015bwiatowej \u2013 \u0107wicz\u0105c rozwi\u0105zania z obszaru informelu czy pop-artu. Z\u00a0kolei Gerda Stryi po wojnie zachowa\u0142a raczej odr\u0119bno\u015b\u0107, nie wchodz\u0105c w \u201emodne\u201d abstrakcyjne stylizacje. Stawia\u0142a raczej na w\u0142asn\u0105, wewn\u0119trzn\u0105 prawd\u0119 wypowiedzi artystycznej, \u0142\u0105cz\u0105c w malarstwie przedstawienia widzialne (odtwarzanie realu) z tym, co sama odczuwa\u0142a, st\u0105d preferencje dla ekspresyjnej kolorystyki, \u0142\u0105czenie (w\u00a0tematach) porz\u0105dku na przyk\u0142ad architektury z surowo\u015bci\u0105 natury (drzewa, parki, wulkaniczne krajobrazy). Raczej dominuj\u0105ca ekspresja, cho\u0107 niepozbawiona pewnej poetyckiej zadumy, szczeg\u00f3lnie w wizerunkach \u201ep\u0142on\u0105cych\u201d drzew czy w prezentacjach \u201emartwej natury\u201d (stil life<\/em>). I tylko w przedstawieniach wulkanicznych erupcji zbli\u017cy\u0142a si\u0119 do malarstwa materii bez zrywania zwi\u0105zku z rzeczywisto\u015bci\u0105 (naturalno\u015bci\u0105).<\/p>\n Wystawa prac Gerdy Stry zosta\u0142a \u015bwietnie zaaran\u017cowana w salach Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskiego; prowadz\u0105c widza przez kolejne dominuj\u0105ce motywy jej obraz\u00f3w eksponowanych w\u00a0tych salach. Pierwszy motyw \u2013 w wyborze prac powsta\u0142ych g\u0142\u00f3wnie w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku \u2013 to przedstawienia architektury miasteczek i ulic z odpowiednim ich o\u015bwietleniem. Artystka poddaje si\u0119 tu ferii po\u0142udniowego, naturalnego o\u015bwietlenia nadmorskich miejscowo\u015bci, gdzie \u015bwiat\u0142o buduje form\u0119 architektury, samo staj\u0105c si\u0119 \u201emateri\u0105\u201d koloru. Zderzenie bry\u0142 budowli (tak\u017ce schod\u00f3w) ze wspomagaj\u0105cymi je smugami \u015bwiat\u0142a stwarza tu odpowiedni klimat i uwypukla pi\u0119kno wakacyjnego krajobrazu. Prace te \u2013 o dominacji \u201eciep\u0142ego\u201d koloru \u2013 ju\u017c w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zosta\u0142y skontrastowane z \u201ezimnymi\u201d b\u0142\u0119kitami morskich fal, przybrze\u017cnych marin, wreszcie zderzone z gor\u0105c\u0105 czerwieni\u0105 wulkanicznych erupcji magmowych \u2013 te obrazy, o\u00a0\u201etriumfuj\u0105cej\u201d czerwieni, s\u0105 swoistym znakiem rozpoznawczym jej tw\u00f3rczo\u015bci. Wyra\u017ana jest tutaj ekspresja jej prac \u2013 struktury grubo k\u0142adzionych farb. Z tego okresu pochodz\u0105 tak\u017ce odwa\u017cne \u201ep\u0142on\u0105ce\u201d drzewa, dostrze\u017cone na po\u0142udniu Francji czy W\u0142och (na przyk\u0142ad Camargo, Murnau).<\/p>\n Ulice pe\u0142ne \u015bwiat\u0142a i napieraj\u0105ce zewsz\u0105d \u015bciany jasnych dom\u00f3w \u2013 te uj\u0119cia s\u0105 wzbogacone dominacj\u0105 czerwieni, co celnie puentuje r\u00f3wnie\u017c autoportret artystki z\u00a01956 roku, z w\u0142osami w kolorze r\u00f3\u017cu i czerwieni. Znane s\u0105 tak\u017ce wykonywane przez ni\u0105 czerwon\u0105 kredk\u0105 ilustracje ksi\u0105\u017ckowe. Te powojenne lata charakteryzowa\u0142y si\u0119 kontynuacj\u0105 postawy artystki z lat trzydziestych, gdy by\u0142a zdecydowanie zorientowana na oddawanie ekspresyjnej wizji \u015bwiata, blisko by\u0142o jej do Ottona Muellera \u2013 co znalaz\u0142o swoiste rozwini\u0119cie w cyklu martwych natur. Gerda Stryi wykona\u0142a tak\u017ce (od lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych) sporo uj\u0119\u0107 \u015bwiata przedstawianego w jego wyra\u017anie \u201edzikim\u201d wyrazie: chodzi tu w\u0142a\u015bnie o obrazy \u201ewulkaniczne\u201d, utrzymane w stylistyce malarstwa materii. To s\u0105 obrazy o niemal \u201eabstrakcyjnym\u201d uk\u0142adzie form realnych (ska\u0142, magm), w kt\u00f3rych zn\u00f3w dominuj\u0105 r\u00f3\u017cne odcienie czerwieni. Mimo to Gerda Stryi i tutaj nie zdecydowa\u0142a si\u0119 na \u201eczyst\u0105\u201d abstrakcj\u0119.<\/p>\n Jednak\u017ce obrazy z ko\u0144ca lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych otwieraj\u0105 sztuk\u0119 Gerdy Stryi w pewnym sensie na \u201emalarstwo materii\u201d (grube faktury, sedymentacje koloru), w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie czerwie\u0144 staje si\u0119 dominuj\u0105cym walorem, jest niejako \u201epodmiotem\u201d w kreowaniu form, w wywo\u0142ywaniu wra\u017ce\u0144 emocjonalnych, w tym napi\u0119cia (San Terenzo<\/em>,1967; Feu mort<\/em>, 1969; Mediterran<\/em>, 1969; Brodelndes Wasser<\/em>, 1970; Vulkanisches Gestein<\/em>, 1971). R\u00f3wnie intryguj\u0105co prezentuj\u0105 si\u0119 prace plenerowe \u2013 obrazy drzew w wichrowych uj\u0119ciach. To ekspresyjne, gwa\u0142towne przedstawienia gniewu autorki. Tu przeplataj\u0105 si\u0119 pejza\u017ce kolorystycznie \u201ech\u0142odne\u201d z \u201egor\u0105cymi\u201d \u2013 co \u015bwietnie oddaj\u0105 \u201eta\u0144cz\u0105ce drzewa\u201d z 1983 roku. Na tych obrazach w zasadzie ta\u0144czy kolor \u2013 p\u0142omienny, gor\u0105cy oddech artystki. W wyborze z lata osiemdziesi\u0105tych pokazano krajobrazy \u201ech\u0142odniejsze\u201d: w zieleni i b\u0142\u0119kitach, cho\u0107 i one przeplataj\u0105 si\u0119 z\u00a0ekspresyjnymi uj\u0119ciami wiosny czy jesieni parku w Wiesbaden, gdzie artystka sp\u0119dzi\u0142a spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n Wreszcie osobna \u2013 na wystawie \u2013 seria prac to \u201emartwe natury\u201d. A w zasadzie \u201e\u017cywe\u201d bukiety kwiat\u00f3w i owoce. Obrazy te, pochodz\u0105ce jeszcze z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, inspirowane strukturami bliskimi dzie\u0142om Paula C\u00e9zanne\u2019a, w realizacjach Gerdy Stryi ewoluuj\u0105 raczej w stron\u0119 \u201eniedopowiedze\u0144\u201d i tajemniczo\u015bci dzie\u0142 Giorgia Morandiego, by wybucha\u0107 w kolejnych uj\u0119ciach bukietami ekspresyjnych barw. Liczne obrazy \u201emartwych natur\u201d zn\u00f3w ton\u0105 w soczystej czerwieni kwiat\u00f3w \u2013 to \u201ekrwawi\u0105ce\u201d, apetyczne owoce jej talentu. S\u0105 tak\u017ce prace z lat od sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych do osiemdziesi\u0105tych \u2013 skr\u00f3towo potraktowane \u201eszpikulce\u201d czerwieni, wymierzone wprost w pami\u0119\u0107, pobudzaj\u0105ce wspomnienia. To wreszcie czerwie\u0144 zapraszaj\u0105ca do odwiedzin.<\/p>\n Rainer Maria Rilke pisa\u0142 w listach z Pary\u017ca (w okresie ekspozycji Salonu Jesiennego) do \u017cony, Clary Westhoff, o ch\u0119ci odwiedzenia na ko\u0144cz\u0105cej si\u0119 wystawie pewnego fioletu. Poeta chcia\u0142 \u201espotka\u0107\u201d si\u0119 z tym \u2013 i wtedy tylko z tym \u2013 kolorem. Takie \u201eupodmiotowienie\u201d koloru mia\u0142o w\u00f3wczas uzasadnienie, czy ma tak\u017ce obecnie? Zapro\u015bmy wi\u0119c widz\u00f3w do odwiedzenia na wystawie Gerdy Stryi czerwieni \u2013 tego eksponowanego i \u0107wiczonego na r\u00f3\u017cne sposoby koloru. Czerwie\u0144 (w teorii barw) jest r\u00f3\u017cnie postrzegana, mo\u017ce by\u0107 gor\u0105ca, pulsuj\u0105ca \u017cyciem, p\u0142omienna i niespokojna, energetyczna, ale mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce zak\u0142\u00f3cona, podlega\u0107 zmianom, by\u0107 efektem o\u00a0ch\u0142odniejszym charakterze. R\u00f3\u017cne s\u0105 wi\u0119c jej odcienie i gamy, od ostrych do \u0142agodnych, rozmytych. Mo\u017ce wyra\u017ca\u0107 pasj\u0119, lecz i uspokojenie, \u015bwie\u017co\u015b\u0107 cia\u0142a i\u00a0tym podobne. Czerwie\u0144 jest wi\u0119c zagadkowa\u2026<\/p>\n Wystawa malarstwa Gerdy Stryi potrwa do 14 czerwca 2026 roku. Do zobaczenia.<\/p>\n Tekst: Andrzej Saj<\/p>\n Zdj\u0119cia: materia\u0142y organizatora<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”6783,6784,6785,6787,6788,6789,6989,6991,6992,6993,6994,6782″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prezentowana w salach wroc\u0142awskiego Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskiego wystawa malarstwa Gerdy Stryi-Leitgeb zosta\u0142a zorganizowana we wsp\u00f3\u0142pracy ze Stiftung Kulturwerk Schlesien (SKWS) z W\u00fcrzburga (osoby odpowiedzialne: Viola Plump i Lisa Haberkern). Ze strony Muzeum Miejskiego Wroc\u0142awia wystaw\u0119 przygotowa\u0142y kuratorki Anna Kania-Saj oraz Natalia Bobryk-Mauer. To ju\u017c druga ods\u0142ona we Wroc\u0142awiu dzie\u0142 tej niemieckiej artystki (pierwsza odby\u0142a si\u0119 w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6785,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6780"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6780\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7411,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6780\/revisions\/7411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}