[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Wyobra\u017a sobie pot\u0119\u017cn\u0105 dolin\u0119 wyrze\u017abion\u0105 przez lodowce i rozpostart\u0105 mi\u0119dzy szczytami Alp. Jeste\u015b w\u0142a\u015bnie w jednym z jej miasteczek \u2013 surowym i kamiennym. Z g\u00f3ry patrzy na ciebie Castello di Breno[1]<\/span><\/a>, ufortyfikowana twierdza wyrastaj\u0105ca z nagiej ska\u0142y Rocca. Id\u0105c, czujesz ducha Wenecji, gubisz si\u0119 w labiryncie ciasnych uliczek. Nier\u00f3wny bruk pod stopami, nieoczywiste przej\u015bcia, niezliczone \u0142uki i barwne fasady renesansowych pa\u0142ac\u00f3w przywo\u0142uj\u0105 wspomnienia dawnej \u015bwietno\u015bci. W Museo Camuno mo\u017cesz odnale\u017a\u0107 skarby wielu epok. Archeologiczne artefakty, rze\u017aby, meble, czy herby rod\u00f3w patrycjuszy. \u015alad historii, kt\u00f3ra przez wieki kszta\u0142towa\u0142a to miejsce, gromadz\u0105c pami\u0119\u0107 krwawych wojen i\u00a0marzenia o wielkim bogactwie.<\/p>\n Schodz\u0105c na jeden z plac\u00f3w miasta, zobaczysz szczeg\u00f3ln\u0105 budowl\u0119. To Ex Chiesa di Sant\u2019Antonio[2]<\/span><\/a>. Nie daj si\u0119 zwie\u015b\u0107 jej skromnej fasadzie i \u015bmia\u0142o przekrocz kamienny pr\u00f3g. Jeste\u015b w dawnym miejscu kultu. Setki lat temu zlecono dekoracj\u0119 jego prezbiterium jednemu ze znakomitych mistrz\u00f3w renesansu \u2013 Girolamo Romanino. Czas zostawi\u0142 tu sw\u00f3j \u015blad, jednak freski wci\u0105\u017c zachwycaj\u0105. Antyklasyczny i wyrazisty styl malowide\u0142 zadziwia intensywno\u015bci\u0105 barw. Groteskowe pozy, wszechobecny ruch, emocje i teatralne gesty. Girolamo Romanino interpretuje sceny z Ksi\u0119gi Daniela z tak\u0105 ekspresj\u0105, \u017ce niemal czujesz tocz\u0105cy si\u0119 dramat. Sam stajesz si\u0119 uczestnikiem spektaklu, \u015bwiadkiem opowie\u015bci o\u00a0s\u0105dzie, tyranii, m\u0119cze\u0144stwie i cudownym ocaleniu.<\/p>\n Dotar\u0142e\u015b do pocz\u0105tku mojej opowie\u015bci.<\/p>\n Jeszcze raz wysil wyobra\u017ani\u0119. Usi\u0105d\u017a na czerwonym krze\u015ble. Tu\u017c przy schodach, u wej\u015bcia do \u015bwi\u0105tyni. Zajmij miejsce po\u015br\u00f3d innych obecnych, odetchnij g\u0142\u0119boko i patrz.<\/p>\n CIA\u0141O <\/strong><\/p>\n Przyby\u0142y\u015bmy punktualnie. Tutejsze i te z daleka. Jedne dopiero wkraczaj\u0105 w \u017cycie, innym w\u0142osy przypr\u00f3szy\u0142 szron. W g\u0142\u0119bokiej czerni wszystkie wygl\u0105damy od\u015bwi\u0119tnie. Znamy si\u0119 osobi\u015bcie. Tylko z widzenia. Jeste\u015bmy obce. Szepc\u0105c, wymieniamy imiona: Gaia, Chiara, Cinzia, Tiziana, Cynthia, Eva, Patrizia. Uczennice i nauczycielki, matki, babki i c\u00f3rki. Paramy si\u0119 sztuk\u0105 i polityk\u0105, gramy w teatrach i \u015bpiewamy pie\u015bni, tkamy na krosnach i wypalamy garnki. Malujemy, ta\u0144czymy i fotografujemy. Ile nas, tyle r\u00f3\u017cnych r\u00f3l.<\/p>\n Na om\u00f3wiony znak wstajemy, aby ustawi\u0107 si\u0119 w kr\u0119gu.<\/p>\n Dok\u0142adnie w centrum, tu\u017c pod krzy\u017cowym sklepieniem \u015bwi\u0105tyni, zwr\u00f3cona twarz\u0105 w stron\u0119 o\u0142tarza stoi kobieta. D\u0142ugie w\u0142osy opadaj\u0105 jej na ramiona. Jest nieruchoma, skupiona, bosa. Stopy roz\u0142o\u017cy\u0142a w delikatnym rozkroku. Krzy\u017cuj\u0105c r\u0119ce, podtrzymuje sukno. Te, przywi\u0105zane do pasa, rozchodzi si\u0119 promieni\u015bcie na boki, uk\u0142adaj\u0105c w osiem symetrycznych linii o\u00a0identycznej d\u0142ugo\u015bci. Materia\u0142 opada swobodnie, k\u0142ad\u0105c si\u0119 r\u00f3wno na kamiennej posadzce. Kobieta bierze g\u0142\u0119boki wdech.<\/p>\n Przykl\u0119kamy, schylaj\u0105c si\u0119 synchronicznie. Podnosimy ko\u0144c\u00f3wki tkaniny. Przyciskamy materia\u0142 obur\u0105cz jak skarb, napinaj\u0105c p\u0142\u00f3tno delikatnie. Dziel\u0105 nas metry, lecz jeste\u015bmy powi\u0105zane. Bose. Wsp\u00f3\u0142zale\u017cne. Dostrojone. Kolejny wdech jest ju\u017c wsp\u00f3lny. Wydech. Znak, \u017ce pora ruszy\u0107. Kr\u0105\u017cymy powoli wok\u00f3\u0142 centralnej postaci. Z ka\u017cdym kolejnym krokiem tkanina owija si\u0119 cia\u015bniej wok\u00f3\u0142 jej cia\u0142a. Zbli\u017camy si\u0119 do siebie, wsp\u00f3\u0142odczuwaj\u0105c. \u0141\u0105czymy si\u0119 w u\u015bcisku, aby za chwil\u0119 zmieni\u0107 kierunek, kt\u00f3ry nas od siebie oddali. Patrzymy sobie w oczy. Wok\u00f3\u0142 panuje cisza, a oddech wyznacza rytm naszych krok\u00f3w. To one wi\u0105\u017c\u0105 nas i rozwi\u0105zuj\u0105. Ten skoordynowany ruch nie jest ta\u0144cem, to raczej rodzaj zbiorowego transu. Rytua\u0142 kt\u00f3ry splata i rozplata wi\u0119zy. Czujemy ch\u0142\u00f3d zmarzni\u0119tych st\u00f3p i\u00a0ciep\u0142o rozpalonych twarzy. Oddychamy razem. Jeste\u015bmy sobie bliskie. Wsp\u00f3lne s\u0105 nasza ekscytacja i wzruszenie.<\/p>\n MATERIA <\/strong><\/p>\n Twoje spojrzenie ucieka w stron\u0119 prezbiterium. Tam, gdzie dominuj\u0105 krzykliwe sceny m\u0119cze\u0144stwa i biblijnego patosu, rozpo\u015bciera si\u0119 efemeryczna materia. Opada mi\u0119kko z\u00a0g\u00f3ry jak a\u017curowy welon, transformuj\u0105c \u015bwiat m\u0119skiego s\u0105du (Nabuchodonozor) w \u017ce\u0144sk\u0105 przestrze\u0144 medytacji. O\u0142tarz, b\u0119d\u0105cy centrum w\u0142adzy religijnej, zostaje symbolicznie zas\u0142oni\u0119ty przez dzie\u0142o tysi\u0119cy kobiecych d\u0142oni. Supplica<\/em> [B\u0142aganie]. A Pin that Pierced a\u00a0Memory<\/em> Patricii Mirandy[3]<\/span><\/a> powsta\u0142a dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu r\u00f3\u017cnorodnych struktur. Zszytych ze sob\u0105 setek pojedynczych tkanin. Serwetek i koronek, podarowanych artystce przez lata przez kobiety z ca\u0142ego \u015bwiata. Ka\u017cdy podarek ma swoj\u0105 intymn\u0105 histori\u0119 oraz szczeg\u00f3\u0142owy zapis w archiwum. Instalacja jest rezultatem pracy anonimowych kobiet. Namacalnym dokumentem i dowodem ich troski[4]<\/span><\/a>. Pojedyncze cz\u0119\u015bci tkaniny zanurzano w naturalnym barwniku \u2013 koszenili[5]<\/span><\/a> \u2013 uzyskuj\u0105c sugestywne odcienie karmazynowej czerwieni. Dzie\u0142o jest w\u00a0ci\u0105g\u0142ym procesie. W zale\u017cno\u015bci od otoczenia zmienia swoj\u0105 form\u0119. W Breno Supplica<\/em>, podniesiona do rangi relikwii, zajmuje przestrze\u0144 zarezerwowan\u0105 dla \u201e\u015bwi\u0119to\u015bci\u201d. Lewituje przed o\u0142tarzem, tworz\u0105c monumentaln\u0105 i krwistoczerwon\u0105 barier\u0119. To wieloznaczny akt. Feministyczny manifest przepe\u0142niony zbiorow\u0105 pami\u0119ci\u0105. Kobiecy op\u00f3r i ho\u0142d dla ofiary, cichej i pe\u0142nej pokory pracy. To r\u00f3wnie\u017c wezwanie do solidarno\u015bci, opieki i czu\u0142o\u015bci. \u017b\u0105danie uwagi dla intuicji i m\u0105dro\u015bci na progu patriarchalnego porz\u0105dku.<\/p>\n \u015aWIAT\u0141O <\/strong><\/p>\n Mo\u017cesz wsta\u0107 ze swojego krzes\u0142a. Podejd\u017a bli\u017cej, kieruj\u0105c si\u0119 do centrum. W bocznej nawie, na surowej \u015bcianie tu\u017c obok masywnego g\u0142azu, zobaczysz subteln\u0105 projekcj\u0119. \u015awietlisty fantom. Idealn\u0105 kopi\u0119 gotyckiego okna z fasady ko\u015bcio\u0142a. Christopher Kaczmarek[6]<\/span><\/a> u\u017cywa \u015bwiat\u0142a, interweniuj\u0105c w architektur\u0119 obiektu. Instalacja wideo L\u2019unica Finestra<\/em> (Jedyne Okno) jest doskona\u0142\u0105 iluzj\u0105 i sprytn\u0105 gr\u0105 z percepcj\u0105. Praca znika pod wp\u0142ywem promieni s\u0142onecznych i pojawia si\u0119, gdy \u015bwiat\u0142o s\u0142abnie. Wideo odzwierciadla powolny ruch kamery. W kadrze wirtualnego \u201eokna\u201d stopniowo pojawiaj\u0105 si\u0119 alpejskie szczyty, podczas gdy kamienne \u015bciany ko\u015bcio\u0142a ograniczaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 widok\u00f3w. Co jest prawdziwie \u015bwi\u0119te? \u2013 pyta artysta. Mury wzniesione ludzk\u0105 r\u0119k\u0105 czy wznios\u0142o\u015b\u0107 krajobrazu poza nimi?<\/p>\n Sta\u0144 ty\u0142em do o\u0142tarza, po lewej stronie odnajdziesz kolejn\u0105 interwencj\u0119 wideo. Rzutnik wy\u015bwietla poruszaj\u0105c\u0105 histori\u0119, w kt\u00f3rej tkanina staje si\u0119 aktorem. Le Quattro Vie<\/em> (Cztery Drogi) to opowie\u015b\u0107 o w\u0119dr\u00f3wce. Zobaczysz szarf\u0119 materia\u0142u poruszan\u0105 wiatrem, kt\u00f3ra samotnie \u201epodr\u00f3\u017cuje\u201d po staro\u017cytnych uliczkach Breno, zbieraj\u0105c py\u0142 i pami\u0119\u0107 miasta. P\u0142\u00f3tno, jak pielgrzym, w fina\u0142owej scenie pod\u0105\u017ca w stron\u0119 ko\u015bcio\u0142a, wp\u0142ywa po schodach do jego \u015brodka, wchodzi do sfery sacrum<\/em> i w ko\u0144cu sk\u0142ada si\u0119 na marmurowych stopniach o\u0142tarza.<\/p>\n Oto misterium Respiro<\/em> (Oddech).<\/p>\n G\u0142\u0119bi\u0119 jego przekazu pojmiesz dosadniej, gdy opowiem ci jeszcze jedn\u0105 histori\u0119.<\/p>\n LEGENDA<\/strong><\/p>\n Opowie\u015bci ludowe s\u0105 jak mity. Istniej\u0105 od zawsze i nie znaj\u0105 granic ani kalendarzy. Wyra\u017caj\u0105 prawdy o naturze cz\u0142owieka i s\u0105 form\u0105 pierwotnej m\u0105dro\u015bci. Istnieje prastara sardy\u0144ska legenda o niebia\u0144skiej wst\u0105\u017cce i ma\u0142ej dziewczynce wys\u0142anej w g\u00f3ry z chlebem dla pasterzy. Kiedy dziecko strudzone w\u0119dr\u00f3wk\u0105 dociera na miejsce, nadci\u0105ga burza. Ludzie i\u00a0zwierz\u0119ta chroni\u0105 si\u0119 przed deszczem w pobliskiej jaskini. Nawa\u0142nica trwa. Nagle silny wiatr niesie ze sob\u0105 b\u0142\u0119kitn\u0105 wst\u0105\u017ck\u0119, bezu\u017cyteczny skrawek materia\u0142u. Tylko ma\u0142a dziewczynka jest zdolna si\u0119 nim zachwyci\u0107 i nie bacz\u0105c na z\u0142\u0105 pogod\u0119, wybiega za wst\u0105\u017ck\u0105 z\u00a0jaskini. W tym momencie grota si\u0119 zapada, grzebi\u0105c pod kamieniami pasterzy i ich stada.<\/p>\n Mora\u0142 z tej historii ma szczeg\u00f3lne znaczenie dla poj\u0119\u0107 takich jak zachwyt czy ciekawo\u015b\u0107. Sztuka, poezja, pi\u0119kno (symbolizowane przez niebia\u0144sk\u0105 wst\u0105\u017ck\u0119), cho\u0107 wydaj\u0105 si\u0119 zb\u0119dne, ratuj\u0105 nam \u017cycie, przywracaj\u0105c mu sens.<\/p>\n INSPIRACJA<\/strong><\/p>\n Jedna z najwa\u017cniejszych w\u0142oskich artystek, Maria Lai[7]<\/span><\/a>, zafascynowana miejscow\u0105 legend\u0105, tworzy w\u0142asn\u0105 filozofi\u0119 sztuki, na sta\u0142e wpisuj\u0105c si\u0119 do jej historii. S\u0105 lata osiemdziesi\u0105te XX\u00a0stulecia. Dojrza\u0142a i odnosz\u0105ca sukcesy Maria otrzymuje zlecenie od burmistrza wioski Ulassai. Ma stworzy\u0107 pomnik poleg\u0142ych. Odmawia. \u0141\u0105cz\u0105 j\u0105 z miejscem trudne relacje. Zna doskonale t\u0119 ma\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 pe\u0142n\u0105 konflikt\u00f3w i niewyja\u015bnionych spor\u00f3w. Sama czuje wielki \u017cal. To w Ulassai zosta\u0142 zamordowany jej m\u0142odszy brat. Przezwyci\u0119\u017caj\u0105c osobiste traumy, wraca do miasteczka z ambitnym pomys\u0142em. Pyta mieszka\u0144c\u00f3w wsi o legendy. Najbardziej znana nosi nazw\u0119 So Rutto de is Antigus<\/em> (Jaskinia staro\u017cytnych). Wed\u0142ug niekt\u00f3rych pochodzi z XIX wieku i wywodzi si\u0119 z prawdziwego wydarzenia, kiedy to fragment ska\u0142y osun\u0105\u0142 si\u0119 z urwiska, niszcz\u0105c dom i zabijaj\u0105c jego mieszka\u0144c\u00f3w. W tragedii ocala\u0142a tylko jedna dziewczynka. Gdy wyci\u0105gni\u0119to j\u0105 z gruz\u00f3w, trzyma\u0142a w r\u0119ku niebiesk\u0105 wst\u0105\u017ck\u0119[8]<\/span><\/a>. Miejscowa legenda staje si\u0119 inspiracj\u0105 dla powstania dzie\u0142a Legarsi alla montagna<\/em> (Powi\u0105zani z g\u00f3r\u0105). Artystka postanawia zaanga\u017cowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w w proces jego realizacji, tak aby ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 wydarzenia (co potwierdza dokumentacja filmowa i fotograficzna). \u201eNie jestem autorem dzie\u0142a, autorem jest spo\u0142ecze\u0144stwo, jest moja epoka\u201d.<\/p>\n Przez wiele miesi\u0119cy artystka rozmawia ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105, ods\u0142aniaj\u0105c napi\u0119cia i lecz\u0105c urazy, pi\u0119tnuj\u0105c wszelk\u0105 przemoc i umo\u017cliwiaj\u0105c mieszka\u0144com prowadzenie \u017cywego dialogu. Interesuje j\u0105 warto\u015b\u0107 etyczna tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. W 1981 roku, u\u017cywaj\u0105c dwudziestu sze\u015bciu kilometr\u00f3w niebieskiego materia\u0142u, Maria Lai \u201ewi\u0105\u017ce z g\u00f3r\u0105\u201d wszystkie domy w Ulassai. Tam, gdzie panuje zgoda, tkanin\u0119 uzupe\u0142nia supe\u0142, gdzie istnieje przyja\u017a\u0144, wst\u0119g\u0119 wzbogaca haft, je\u015bli za\u015b gdzie\u015b wci\u0105\u017c panuje niech\u0119\u0107, tkanina przechodzi g\u0142adko od domu do domu bez \u017cadnych dodatkowych znak\u00f3w. Maria Lai zamienia dzie\u0142o sztuki w\u00a0dzia\u0142anie relacyjne i wsp\u00f3lnotowe[9]<\/span><\/a>. W proces, kt\u00f3ry zmusza ludzi do rozmowy, by przezwyci\u0119\u017ca\u0107 wzajemne urazy. Opr\u00f3cz innowacyjno\u015bci praca ta ma poetycki wymiar, o szczeg\u00f3lnej intensywno\u015bci emocjonalnej i symbolicznej. \u201ePodstawow\u0105 funkcj\u0105 sztuki jest narzucenie rozejmu w walkach mi\u0119dzy lud\u017ami\u201d.<\/p>\n EPILOG<\/strong><\/p>\n Jako kuratorzy i mediatorzy nieustannie zadajemy sobie pytanie o to, czym jest dzie\u0142o sztuki. Obiektem w galerii czy dzia\u0142aniem, kt\u00f3re ma moc przemiany? Oddech i cia\u0142o. Bawe\u0142niana ni\u0107, wst\u0105\u017cka, tkanina i p\u0142\u00f3tno. W tej opowie\u015bci s\u0105 materialnym \u0142\u0105cznikiem mi\u0119dzy sztuk\u0105 a lud\u017ami i ich histori\u0105. Maria Lai zwi\u0105za\u0142a fizycznie i duchowo mieszka\u0144c\u00f3w swojej wioski. Autorzy Respiro<\/em> powtarzaj\u0105 ten gest. Przez subtelne interwencje transformuj\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 w \u201e\u017cywe cia\u0142o\u201d, zapraszaj\u0105c spo\u0142eczno\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142uczestnictwa w\u00a0tym procesie. Buduj\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 i nadaj\u0105 jej nowe znaczenia w historycznych odniesieniach. Legarsi alla montagna<\/em> mia\u0142o warto\u015b\u0107 etyczn\u0105, osi\u0105gaj\u0105c cel tam, \u201egdzie nie uda\u0142o si\u0119 religii i polityce\u201d. Respiro<\/em> aktualizuje ten paradygmat. B\u0142\u0119kitna wst\u0105\u017cka Marii Lai znajduje swoje odzwierciedlenie w bieli p\u0142\u00f3tna podczas intymnego kobiecego rytua\u0142u. Ta sama ni\u0107 przeszywa splot koronek instalacji Supplica<\/em> i udaje si\u0119 w samotn\u0105 pielgrzymk\u0119 Le Quattro Vie.<\/em><\/p>\n W Ex Chiesa di Sant\u2019Antonio w Breno sztuka staje si\u0119 tym, czym by\u0142a dla Marii Lai. Aktem tworzenia relacji, wezwaniem do czu\u0142o\u015bci i solidarno\u015bci w \u015bwiecie, kt\u00f3ry podobnie jak Ulassai, potrzebuje prawdziwego dialogu.<\/p>\n \n \n <\/p>\n <\/p>\n Tekst: Zyta Misztal von Blechinger, zdj\u0119cia: Marek Misztal von Blechinger, Sabrina Zanardini<\/p>\n \n \n [1]<\/span><\/a> Budowla \u015bredniowieczna (pierwsze wzmianki w dokumentach z XII wieku), kt\u00f3rej rozkwit przypada na czasy, gdy dolin\u0105 zarz\u0105dza\u0142a Republika Wenecka, a sam obiekt by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0105 administracyjn\u0105 i wojskow\u0105. Po upadku Republiki (1797) zamek straci\u0142 swoj\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107 i zacz\u0105\u0142 popada\u0107 w ruin\u0119. Dodatkowych zniszcze\u0144 przysporzy\u0142a mu druga wojna \u015bwiatowa. Obecnie po cz\u0119\u015bciowej renowacji jest miejscem turystycznym i\u00a0symbolem miejscowo\u015bci.<\/p>\n [2]<\/span><\/a> Ko\u015bci\u00f3\u0142 o gotyckiej czternastowiecznej konstrukcji zawsze by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 gminy Comune di Breno, a nie diecezji. Ze wzgl\u0119du na swoje po\u0142o\u017cenie obok pa\u0142acu rezydencyjnego weneckiego Capitano di Valle<\/em> (kapitana Doliny) pe\u0142ni\u0142 funkcje nie tylko sakralne, lecz r\u00f3wnie\u017c cywilne i polityczne. W XVII wieku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces upadku budowli, kt\u00f3ra pod koniec XIX wieku zosta\u0142a zdesakralizowana i przekszta\u0142cona w koszary, a\u00a0nast\u0119pnie w kino. Wn\u0119trze stanowi cz\u0119\u015b\u0107 systemu muzealnego CaMus i kryje bezcenne dzie\u0142a lombardzkiego renesansu: wielki obraz o\u0142tarzowy autorstwa Callista Piazza (z oko\u0142o 1527 roku) oraz monumentalny cykl fresk\u00f3w w prezbiterium (z lat 1535\u20131537) p\u0119dzla Girolama Romanino, przedstawiaj\u0105cy nietypowe sceny ze Starego Testamentu (Ksi\u0119ga Daniela). Badacze wskazuj\u0105 na zwi\u0105zek tematyki fresk\u00f3w z\u00a0kultem \u015bw. Antoniego (patron chroni\u0105cy od ognia) w odniesieniu do licznych ku\u017ani i hut w Val Camonica. W\u00a01910 roku budowla zosta\u0142a uznana za pomnik narodowy (Monumento Nazionale<\/em>) i s\u0142u\u017cy sztuce jako miejsce wystawiennicze.<\/p>\n [3]<\/span><\/a> Patricia Miranda \u2013 artystka, kuratorka i edukatorka z Nowego Jorku. Za\u0142o\u017cycielka organizacji The Crit Lab. W\u00a02021 roku utworzy\u0142a The Lace Archive \u2013 archiwum tysi\u0119cy podarowanych prac koronkowych wraz z\u00a0historiami rodzinnymi.<\/p>\n [4]<\/span><\/a> Artystka w swoim manife\u015bcie programowym stawia fundamentalne pytanie: \u201eCzy obiekt mo\u017ce uciele\u015bnia\u0107 akt oporu, nie powielaj\u0105c jednocze\u015bnie sposob\u00f3w represji?\u201d. Podkre\u015bla, \u017ce jej prace s\u0105 tworzone w\u00a0odpowiedzi na \u201eintensywnie antykobiec\u0105 kultur\u0119\u201d.<\/p>\n [5]<\/span><\/a> Naturalny karminowy barwnik pozyskiwany z wysuszonych zmielonych owad\u00f3w, zwanych czerwcami kaktusowymi (Dactylopius coccus<\/em>), \u017cyj\u0105cych w Meksyku. Od staro\u017cytno\u015bci a\u017c po XVI wiek uzyskiwano go tak\u017ce z czerwc\u00f3w polskich (Porphyrophora polonica<\/em>). Jest jednym z nielicznych rozpuszczalnych w wodzie naturalnych barwnik\u00f3w, kt\u00f3re nie ulegaj\u0105 degradacji z up\u0142ywem czasu. Odporny na dzia\u0142anie \u015bwiat\u0142a, podwy\u017cszonej temperatury i utlenianie bardziej trwa\u0142y ni\u017c barwniki syntetyczne.<\/p>\n [6]<\/span><\/a> Christopher Kaczmarek \u2013 artysta, profesor nadzwyczajny sztuki interdyscyplinarnej w Montclair State University, edukator z Nowego Jorku. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 obejmuje rze\u017ab\u0119, instalacje site-specific<\/em>, performanse, wideo. Jego prace maj\u0105 charakter interaktywny i \u201ekieruj\u0105 widza w stron\u0119 g\u0142\u0119bszej kontemplacji nad rol\u0105, jak\u0105 odgrywa w zamieszkiwanym przez siebie \u015brodowisku\u201d.<\/p>\n [7]<\/span><\/a> Sztuka Marii Lai jest przedmiotem wnikliwych bada\u0144, poniewa\u017c jej dzia\u0142ania wyprzedzi\u0142y o dekady trendy, kt\u00f3re zdominowa\u0142y sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. Krytycy, jak Elena Pontiggia, analizuj\u0105 jej prac\u0119, por\u00f3wnuj\u0105c j\u0105 z\u00a0najwa\u017cniejszymi nurtami sztuki XX wieku, ukazuj\u0105c jej wyj\u0105tkowo\u015b\u0107: Lai versus<\/em> land art \u2013 jej dzie\u0142o, cho\u0107 nawi\u0105zywa\u0142o do krajobrazu, by\u0142o gestem efemerycznym (wst\u0119ga ostatecznie znikn\u0119\u0142a). Lai versus<\/em> happening i\u00a0Fluxus \u2013 dzie\u0142o nie mia\u0142o w sobie nic z prowokacji, nios\u0142o za to g\u0142\u0119boki wymiar sakralny, a jego cel by\u0142 filozoficzny, etyczny i pedagogiczny: \u201esk\u0142ania\u0142o ludzi do rozmowy\u201d. Lai versus<\/em> arte povera \u2013 innowacja polega\u0142a na tym, \u017ce mieszka\u0144cy Ulassai s\u0105 nie tyle uczestnikami, ile tw\u00f3rcami wydarzenia.<\/p>\n [8]<\/span><\/a> Geneza legendy So Rutta de is Antigus<\/em> (Staro\u017cytna jaskinia) jest z\u0142o\u017cona. Mo\u017cliwe, \u017ce osuni\u0119cie ziemi rzeczywi\u015bcie si\u0119 zdarzy\u0142o i by\u0107 mo\u017ce badania archiwalne potwierdzi\u0142yby t\u0119 histori\u0119, ale trudno jest uwierzy\u0107, \u017ce w ci\u0105gu nieco ponad wieku ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 tak bogata w znaczenia opowie\u015b\u0107. Legenda jest prawdopodobnie znacznie starsza i si\u0119ga co najmniej XVII wieku, zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez sam\u0105 Mari\u0119 Lei: \u201eOdkryli\u015bmy, \u017ce opowie\u015b\u0107 ta jest przekazywana z pokolenia na pokolenie przez oko\u0142o czterysta lat\u201d.<\/p>\n\u201eQuesto dovrebbe fare l\u2019arte: farci sentire pi\u00f9 uniti. Senza questo non siamo esseri umani\u201d (To powinna robi\u0107 sztuka: sprawia\u0107, \u017ce czujemy si\u0119 bardziej zjednoczeni. Bez tego nie jeste\u015bmy istotami ludzkimi)[10]<\/span><\/a>.<\/h6>\n
Wystawa Respiro<\/em> \u2013 prezentuj\u0105ca performanse, instalacje i prace wideo ameryka\u0144skich artyst\u00f3w Patricii Mirandy i Christophera Kaczmarka \u2013 odby\u0142a si\u0119 w zabytkowym ko\u015bciele Sant\u2019Antonio w Breno, b\u0119d\u0105cym cz\u0119\u015bci\u0105 Museo Camuno.<\/h6>\n
Kurator wystawy oraz autor tekstu do katalogu \u2013 dr Federico Troletti.<\/h6>\n
Wydarzenie mia\u0142o charakter partycypacyjny i zosta\u0142o stworzone we wsp\u00f3\u0142pracy z Rezydencj\u0105 Artystyczn\u0105 RUC, lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105, w tym mieszka\u0144cami Breno, oraz studentami i dydaktykami Liceo artistico \u201eGolgi\u201d.<\/h6>\n
Dzie\u0142a Patricii Mirandy i Christophera Kaczmarka stanowi\u0142y ho\u0142d dla sardy\u0144skiej artystki Marii Lai.<\/h6>\n