[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|||” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Emilia Orzechowska: Nasz\u0105 rozmow\u0119 chcia\u0142abym zacz\u0105\u0107 od tytu\u0142u wystawy. Co widzisz patrz\u0105c na \u201cspalony horyzont\u201d?<\/strong><\/p>\n Stach Szumski: Przechadzaj\u0105c si\u0119 ostatnio po Jeleniej G\u00f3rze, trafi\u0142em w BWA na pisarza i kuratora Piotra Mach\u0142ajewskiego. Zacz\u0105\u0142em opowiada\u0107 mu o naszej wystawie i do\u015b\u0107 szybko zeszli\u015bmy na w\u0105tek paleolitycznej architektury. Piotr, chyba w przej\u0119zyczeniu, uknu\u0142 ten termin, opowiadaj\u0105c mi o zjawisku, kt\u00f3re archeolodzy nazywaj\u0105 \u201eburnt house horizon\u201d. To fenomen wyst\u0119puj\u0105cy w neolicie na terenach dzisiejszej Europy Wschodniej, polegaj\u0105cy na intencjonalnym spalaniu siedlisk. W przypadku kultury Cucuteni-Trypole mo\u017cemy, na podstawie warstw odkrywanych przez archeolog\u00f3w, prze\u015bledzi\u0107 cykliczno\u015b\u0107 palenia ca\u0142ych wiosek co 70-80 lat. Potencjalne przyczyny tej trwaj\u0105cej przez tysi\u0105clecia tradycji s\u0105 wci\u0105\u017c badane, przypuszczalnie mia\u0142a ona pod\u0142o\u017ce sanitarne. Wracaj\u0105c jednak do tytu\u0142u \u2013 po powrocie zacz\u0105\u0142em szuka\u0107 informacji na temat \u201ekultury spalonego horyzontu\u201d, nie znajduj\u0105c w internecie \u017cadnych \u015blad\u00f3w, uzna\u0142em, \u017ce to dobry termin. \u201eP\u0142on\u0105cy horyzont\u201d kojarzy mi si\u0119 z destrukcyjnym wobec planety wektorem rozwoju ludzko\u015bci. W naszej wystawie cofamy si\u0119 do czas\u00f3w precywilizacyjnych, w kt\u00f3rych mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 prapocz\u0105tk\u00f3w kierunku, jaki obrali\u015bmy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie.<\/p>\n No w\u0142a\u015bnie, cofn\u0105\u0142e\u015b si\u0119 bardzo, bardzo daleko w swoich poszukiwaniach inspiracji do najnowszych prac. Czy mo\u017cesz opowiedzie\u0107, co odnalaz\u0142e\u015b w prehistorii i po jakie w\u0105tki si\u0119gn\u0105\u0142e\u015b?<\/strong><\/p>\n Od jakiego\u015b czasu interesuj\u0119 si\u0119 najbardziej archaicznymi formami architektury. Odkrycia takie jak stanowisko Moldova I (ok. 44 tys. lat p.n.e.) stanowi\u0105 \u015bwiadectwo tego, \u017ce neandertalczycy zamieszkuj\u0105cy tereny dzisiejszej Europy Wschodniej tworzyli ju\u017c formy architektoniczne w oparciu o ko\u015bci mamut\u00f3w. To zdecydowanie zmienia nasze my\u015blenie o ich stylu \u017cycia, kt\u00f3ry prawdopodobnie by\u0142 bardziej osiad\u0142y, ni\u017c dot\u0105d zak\u0142adali\u015bmy. Do budowy pojedynczej konstrukcji u\u017cywano kilku tysi\u0119cy mamucich ko\u015bci. Znajdowane wok\u00f3\u0142 szcz\u0105tki, pokryte rytymi ornamentami, \u015bwiadcz\u0105 o ich tw\u00f3rczej wra\u017cliwo\u015bci. Ten motyw bardzo mnie interesuje \u2013 to zal\u0105\u017cek ewolucji ludzkiej potrzeby tworzenia, jeszcze nieska\u017cony doktrynami i nie skorumpowany przez p\u00f3\u017aniejsze struktury cywilizacyjne. Na podstawie r\u00f3\u017cnych odkry\u0107 archeologicznych, takich jak malowid\u0142a z jaskini La Pasiega w p\u00f3\u0142nocnej Hiszpanii (ok. 64 tys. lat p.n.e.), mo\u017cemy wnioskowa\u0107, \u017ce neandertalczycy posiadali zdolno\u015b\u0107 tworzenia abstrakcyjnych form. Z tej w\u0142a\u015bnie jaskini pochodzi jeden z moich ulubionych znak\u00f3w \u2013 wygl\u0105daj\u0105cy jak zaawansowana kapita\u0142a dot\u0105d nieznanego alfabetu. To obszar, kt\u00f3ry szczeg\u00f3lnie mnie fascynuje: abstrakcyjna sfera ich tw\u00f3rczo\u015bci, pierwotna ludzka zdolno\u015b\u0107 tworzenia formy nieprzedstawieniowej.<\/p>\n Wracaj\u0105c do naszej wystawy \u2013 moj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 inspiracj\u0105 by\u0142a nieco p\u00f3\u017aniejsza forma architektury z Mezirechu na Ukrainie, powsta\u0142a w g\u00f3rnym paleolicie, oko\u0142o 16 tys. lat temu. By\u0142a to zaawansowana, jurto-kszta\u0142tna struktura zbudowana przez Homo sapiens, r\u00f3wnie\u017c wykonana z ko\u015bci mamut\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142 mnie w\u0105tek zastosowania \u017cuchw jako budulca swoistych fundament\u00f3w dalszej konstrukcji. Pojedyncze \u017cuchwy wk\u0142adano jedna w drug\u0105, tworz\u0105c pionowe ci\u0105gi przypominaj\u0105ce swoj\u0105 budow\u0105 masywne kr\u0119gos\u0142upy \u2013 niezwykle intryguj\u0105cy przyk\u0142ad kreatywnego wykorzystania ko\u015bci.<\/p>\n Patrz\u0105c szerzej na ko\u015b\u0107 jako budulec architektury, ale te\u017c jako element ewolucji \u017cywych organizm\u00f3w \u2013 rdze\u0144, kt\u00f3ry trzyma cia\u0142a w ryzach \u2013 lubi\u0119 my\u015ble\u0107 o paleolitycznych chatach z mamucich ko\u015bci jako o przearan\u017cowanym, zdekonstruowanym szkielecie. Szkielecie, kt\u00f3ry brutalnie zmienia swoj\u0105 funkcj\u0119 w obliczu pierwotnego okrucie\u0144stwa masowego uboju, podyktowanego rz\u0105dz\u0105 przetrwania. Rodzi to r\u00f3wnie\u017c pytanie o punkt pocz\u0105tkowy ludzkiej dominacji nad zwierz\u0119tami \u2013 moment, kt\u00f3ry da\u0142 podwaliny pod dzisiejszy stan relacji ludzko-zwierz\u0119cych.<\/p>\n W swojej opowie\u015bci wracasz do momentu \u201eprzed doktryn\u0105\u201d, \u201eprzed systemem\u201d, do czasu, w kt\u00f3rym potrzeba tworzenia formy nie by\u0142a jeszcze podporz\u0105dkowana zinstytucjonalizowanej religii, ekonomii czy w\u0142adzy. Zastanawiam si\u0119, czy traktujesz prehistori\u0119 jako utracon\u0105 alternatyw\u0119 dla wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, czy raczej jako jej mroczne \u017ar\u00f3d\u0142o \u2013 moment, w kt\u00f3rym zawi\u0105za\u0142y si\u0119 mechanizmy dominacji, eksploatacji i przemocy, z kt\u00f3rymi zmagamy si\u0119 do dzi\u015b?<\/strong><\/p>\n Cz\u0119sto my\u015bl\u0119 o momencie \u017ar\u00f3d\u0142owym tego procesu. Za pocz\u0105tek skorumpowania ludzko\u015bci mo\u017cna uzna\u0107 pocz\u0105tki osadnictwa \u2013 moment w dziejach, w kt\u00f3rym zacz\u0119\u0142y formowa\u0107 si\u0119 hierarchiczne struktury spo\u0142eczne, oparte na pewnej stateczno\u015bci wynikaj\u0105cej z d\u0142ugotrwa\u0142ego przebywania danej wsp\u00f3lnoty w jednym miejscu. Jednocze\u015bnie nie mo\u017cemy mie\u0107 pewno\u015bci, czy nomadyczni \u0142owcy-zbieracze nie wykazywali r\u00f3wnie\u017c tendencji hierarchicznych i wyzyskowych wewn\u0105trz w\u0142asnych, plemiennych struktur.<\/p>\n Czyta\u0142em jaki\u015b czas temu o obyczajowo\u015bci pewnego plemienia zamieszkuj\u0105cego po\u0142udniowo-wschodni\u0105 Afryk\u0119, kt\u00f3re do dzi\u015b pos\u0142uguje si\u0119 jedn\u0105 z najbardziej archaicznych form j\u0119zyka \u2013 j\u0119zykiem klikano-mlaskanym. By\u0142 to opis bazowej etyki, wed\u0142ug kt\u00f3rej funkcjonuje ta spo\u0142eczno\u015b\u0107, \u017cyj\u0105ca wci\u0105\u017c w trybie zbieracko-\u0142owieckim. W ich plemieniu, je\u015bli kto\u015b wykazuje tendencje do samolubno\u015bci \u2013 na przyk\u0142ad po polowaniu zagarnia wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 mi\u0119sa lub ukrywa przed innymi nadprogramowy prowiant \u2013 zostaje definitywnie wykluczony z grupy. Obowi\u0105zuje tam pierwotna zasada r\u00f3wno\u015bci \u017cywieniowo-maj\u0105tkowej.<\/p>\n W ten spos\u00f3b chroni\u0105 si\u0119 przed ryzykiem, jakie niesie za sob\u0105 materialna dysproporcja wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty. To niezwykle interesuj\u0105ce podej\u015bcie w kontek\u015bcie nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119, wr\u0119cz fraktalnie rozrastaj\u0105cej si\u0119 ludzkiej chciwo\u015bci, kt\u00f3ra stanowi jeden z g\u0142\u00f3wnych filar\u00f3w i motor\u00f3w nap\u0119dowych ewolucji naszej cywilizacji.<\/p>\n Architektura z ko\u015bci mamut\u00f3w, o kt\u00f3rej m\u00f3wisz, funkcjonuje jednocze\u015bnie jako \u015bwiadectwo niezwyk\u0142ej kreatywno\u015bci i jako zapis brutalnej relacji przetrwania opartej na masowym uboju. W Kulturze spalonego horyzontu<\/em> ta dwoisto\u015b\u0107 jest bardzo wyra\u017ana. Czy bli\u017cej Ci do my\u015blenia o tych konstrukcjach jako o narodzinach architektury, czy raczej jako o pierwszym materialnym \u015bladzie ludzkiej dominacji nad \u015bwiatem nie-ludzkim?<\/strong><\/p>\n Kontekst pochodzenia ko\u015bci, z kt\u00f3rych budowane by\u0142y pierwotne formy architektoniczne, do kt\u00f3rych odnosi si\u0119 moja wystawa, nie jest do ko\u0144ca znany. By\u0107 mo\u017ce \u00f3wcze\u015bni ludzie natrafiali na nagromadzenia mamucich szcz\u0105tk\u00f3w na zgliszczach cofaj\u0105cego si\u0119 l\u0105dolodu, istnieje te\u017c prawdopodobie\u0144stwo masowego uboju. Ta niepewno\u015b\u0107 stanowi dla mnie istotne \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji \u2013 daje pewn\u0105 swobod\u0119 interpretacyjn\u0105.<\/p>\n Pomimo bardzo wnikliwych naukowych analiz nigdy nie b\u0119dziemy w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 stuprocentowej pewno\u015bci co do rzeczywistego przebiegu tych zdarze\u0144. Dialog z takimi archeologicznymi powidokami nap\u0119dza moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Motyw ko\u015bci jako budulca i tworzywa pierwotnej architektury fascynuje mnie od d\u0142u\u017cszego czasu; szczeg\u00f3lnie cieszy mnie fakt, \u017ce m\u00f3g\u0142 on wybrzmie\u0107 w kontek\u015bcie przestrzeni \u201eupad\u0142ego\u201d, zdesakralizowanego ko\u015bcio\u0142a \u2013 jako symboliczny triumf pierwotnej, preinstytucjonalnej rytualno\u015bci nad systemow\u0105 struktur\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n Twoja praktyka artystyczna konsekwentnie operuje materia\u0142ami, kt\u00f3re nios\u0105 w sobie czas \u2013 ko\u015bci\u0105, wapniem, glin\u0105, drewnem, lodem. W kontek\u015bcie tej wystawy pojawia si\u0119 tak\u017ce w\u0105tek cyrkulacji w\u0119glanu wapnia jako wsp\u00f3lnego mianownika biologii, geologii i architektury. Jak my\u015blisz o relacji mi\u0119dzy geologiczn\u0105 skal\u0105 proces\u00f3w naturalnych a ludzk\u0105 potrzeb\u0105 budowania trwa\u0142ych struktur i pozostawiania po sobie \u015blad\u00f3w?<\/strong><\/p>\n Fascynuje mnie przede wszystkim kontekst zastosowania ko\u015bci jako budulca, a tak\u017ce \u2013 na poziomie chemicznym \u2013 obecno\u015b\u0107 w\u0119glanu wapnia towarzysz\u0105cego prapocz\u0105tkom ludzkiego przetrwania. Zar\u00f3wno w przypadku teren\u00f3w krasowych, gdzie ska\u0142y wapienne, rozpuszczaj\u0105c si\u0119 pod wp\u0142ywem wody, tworz\u0105 jaskinie stanowi\u0105ce jedne z najpierwotniejszych form schronienia, jak i na terenach niekrasowych, gdzie cz\u0142owiek \u2013 zn\u00f3w korzystaj\u0105c z materia\u0142\u00f3w kostnych, zbudowanych w du\u017cej mierze w\u0142a\u015bnie z w\u0119glanu wapnia \u2013 konstruuje schronienia w oparciu o ten sam zwi\u0105zek chemiczny.<\/p>\n To materia\u0142 b\u0119d\u0105cy fizycznym artefaktem, kt\u00f3ry towarzyszy i dokumentuje ewolucj\u0119 \u017cycia na Ziemi. Bardzo interesuje mnie relacja cz\u0142owieka z tym tworzywem oraz to, jak wiele jeste\u015bmy w stanie z niego odczyta\u0107.<\/p>\n Na wystawie pracujesz z bardzo r\u00f3\u017cnorodn\u0105 materialno\u015bci\u0105: ceramik\u0105, rze\u017ab\u0105 z drewna, gliny i \u017cywicy, wielkoformatowymi obiektami tekstylnymi oraz \u017cakardami. To materia\u0142y obci\u0105\u017cone zar\u00f3wno histori\u0105 rzemios\u0142a, jak i wsp\u00f3\u0142czesnej produkcji. W jaki spos\u00f3b dob\u00f3r medium wp\u0142ywa na znaczenie Twoich prac? Czy traktujesz materia\u0142 jako neutralne narz\u0119dzie, czy jako aktywnego wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0119 narracji, kt\u00f3ry niesie w\u0142asn\u0105 pami\u0119\u0107 i op\u00f3r?<\/strong><\/p>\n Lubi\u0119 eksplorowa\u0107 r\u00f3\u017cne materia\u0142y i uznaj\u0119 to za jeden z filar\u00f3w swojej drogi artystycznej. Cz\u0119sto to w\u0142a\u015bnie konkretna materia dyktuje \u2013 lub raczej stymuluje \u2013 podejmowanie decyzji formalnych, motywuje powstawanie okre\u015blonych kszta\u0142t\u00f3w, kt\u00f3re wynikaj\u0105 bezpo\u015brednio z jej struktury. Staram si\u0119, aby forma kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w swoistej symbiozie z materialno\u015bci\u0105 danego medium.<\/p>\n Dominuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 architektury naszej wystawy zbudowa\u0142em z suchych ga\u0142\u0119zi i konar\u00f3w pochodz\u0105cych z bukowego lasu za moim domem. Zale\u017ca\u0142o mi na tym, aby g\u0142\u00f3wny budulec by\u0142 plastyczny i przyjemny w obr\u00f3bce, a jednocze\u015bnie bliski realiom materialnym omawianego okresu. Zasuszone, okorowane ga\u0142\u0119zie maj\u0105 w sobie \u2013 na poziomie wizualnym \u2013 bardzo du\u017co z ko\u015bci.<\/p>\n Lubi\u0119 tak\u017ce korzysta\u0107 z materia\u0142\u00f3w syntetycznych. Intryguje mnie relacja polimer\u00f3w, powstaj\u0105cych z benzyny lakowej jako efektu rafinacji ropy \u2013 wszelkich plastikowych stop\u00f3w, \u017cywic epoksydowych i podobnych tworzyw \u2013 z archaiczno\u015bci\u0105 samej ropy, rozumianej jako pok\u0142ad organicznej materii, kondensat powsta\u0142y z matni rozk\u0142adu szcz\u0105tk\u00f3w \u017cycia. Granica mi\u0119dzy tym, co archaiczno-organiczne, a tym, co syntetyczne, jest niezwykle cienka: wystarczy proces rafinacji, by w efekcie narodzi\u0142o si\u0119 ca\u0142e polimerowe uniwersum.<\/p>\n W ramach wystawy mieli\u015bmy z Tosi\u0105 Kili\u015b okazj\u0119 eksperymentowa\u0107 tak\u017ce z r\u00f3\u017cnymi szkliwami, poszukuj\u0105c struktur przypominaj\u0105cych wyerodowan\u0105 ko\u015b\u0107. Przeszli\u015bmy przez kilka interesuj\u0105cych proces\u00f3w ceramicznych. Sama ceramika stanowi dla mnie pomost pomi\u0119dzy geologi\u0105 a sztuk\u0105 \u2013 pozwala w mikroskali odtwarza\u0107 procesy, kt\u00f3re w rzeczywisto\u015bci zachodz\u0105 w specyficznych warunkach termiczno-ci\u015bnieniowych wewn\u0105trz litosfery. Otwiera to kolejne uniwersum materialnych eksperyment\u00f3w, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie zaczyna si\u0119 powoli rozwija\u0107 wraz z zakupem naszego pieca do ceramiki.<\/p>\n R\u00f3wnolegle tocz\u0105 si\u0119 tak\u017ce liczne eksperymenty zwi\u0105zane z tkaniem, wybarwianiem, barwieniem i \u0142\u0105czeniem r\u00f3\u017cnych tkanin. Dzi\u0119ki Tosi i Izie (The Most) aktywnie produkujemy i eksperymentujemy r\u00f3wnie\u017c na poziomie tkackim, tworz\u0105c z\u0142o\u017cone formy \u017cakardowe. W ten spos\u00f3b wszystkie te w\u0105tki splataj\u0105 si\u0119 we wsp\u00f3lny konglomerat \u2013 plastyczne cia\u0142o naszej wystawy.<\/p>\n Istotnym kontekstem wystawy jest przestrze\u0144 Galerii EL \u2013 zdesakralizowany ko\u015bci\u00f3\u0142, miejsce naznaczone histori\u0105 rytua\u0142u, wsp\u00f3lnoty i transcendencji. Na ile ta architektura sta\u0142a si\u0119 dla Ciebie r\u00f3wnorz\u0119dnym \u201emateria\u0142em\u201d pracy? Czy postrzegasz j\u0105 jako kontynuacj\u0119 paleolitycznych przestrzeni rytualnych, czy raczej jako pole napi\u0119cia mi\u0119dzy sacrum a jego rozpadem?<\/strong><\/p>\n Pomys\u0142 na wystaw\u0119 narodzi\u0142 si\u0119 w bezpo\u015bredniej relacji z przestrzeni\u0105 galerii. Zazwyczaj staram si\u0119 pracowa\u0107 w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b \u2013 wchodz\u0105c w dialog z konkretnym miejscem. Podczas ubieg\u0142orocznej wizyty w ko\u015bciele niemal od razu pojawi\u0142y mi si\u0119 w g\u0142owie proporcje obiekt\u00f3w, ich kolorystyka oraz spos\u00f3b rozlokowania w przestrzeni. Staram si\u0119 zawierza\u0107 takim intuicyjnym impulsom. P\u00f3\u017aniej doprecyzowuj\u0119 je na etapie szkic\u00f3w, by nast\u0119pnie przej\u015b\u0107 do ich materializacji, cho\u0107 to ju\u017c bardziej techniczne kulisy procesu, a pytanie dotyczy\u0142o w gruncie rzeczy czego\u015b innego. Wchodz\u0105c w interakcj\u0119 z przestrzeni\u0105 Galerii EL, trudno pomin\u0105\u0107 jej historyczne warstwy oraz sakralny kontekst. Od d\u0142u\u017cszego czasu marzy\u0142em o stworzeniu czego\u015b w\u0142a\u015bnie w tym miejscu. Lubi\u0119 pracowa\u0107 z przestrzeniami o wyra\u017anym charakterze, nios\u0105cymi okre\u015blony \u0142adunek historyczny \u2013 to dla mnie zdecydowanie ciekawsze wyzwanie ni\u017c praca w sterylnej, neutralnej galerii. W kontek\u015bcie sakralno\u015bci budynku EL bardziej ni\u017c dziedzictwo i brzemi\u0119 religii chrze\u015bcija\u0144skiej interesowa\u0142o i inspirowa\u0142o mnie to, co by\u0142o przed nim. Powidoki prechrze\u015bcija\u0144stwa, cz\u0119sto objawiaj\u0105ce si\u0119 w formie synkretycznych obrz\u0105dk\u00f3w, stopniowo przenikaj\u0105cych i metabolizowanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Ta wystawa jest w pewnym sensie ho\u0142dem dla owych relikt\u00f3w pierwotnych kult\u00f3w \u2013 przetworzonych, przemielonych, ale wci\u0105\u017c obecnych pod powierzchni\u0105 oficjalnej narracji.<\/p>\n Motyw cykliczno\u015bci \u2013 palenia siedlisk, migracji, cofania si\u0119 l\u0105dolodu i ponownego zasiedlania przestrzeni \u2013 wybrzmiewa w Twojej narracji bardzo silnie. Jednocze\u015bnie tytu\u0142owy \u201espalony horyzont\u201d sugeruje moment graniczny, po kt\u00f3rym nie nast\u0119puje ju\u017c odnowa. Czy widzisz we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie mo\u017cliwo\u015b\u0107 rytualnego resetu, czy raczej \u017cyjemy w czasie spalania, kt\u00f3re nie zak\u0142ada powrotu?<\/strong><\/p>\n Lubi\u0119 my\u015ble\u0107 o rzeczywisto\u015bci z perspektywy cykliczno\u015bci \u2013 zar\u00f3wno obserwuj\u0105c w\u0105tki i nurty przetaczaj\u0105ce si\u0119 przez ludzk\u0105 kultur\u0119, jak i rozwa\u017caj\u0105c procesy geologiczne. Perspektywa cykliczna jest mi znacznie bli\u017csza ni\u017c linearna o\u015b czasu; mam tu na my\u015bli oczywi\u015bcie procesy znacznie szersze ni\u017c \u017cycie jednostki.<\/p>\n Dobrym przyk\u0142adem jest cho\u0107by cykl formowania si\u0119 w\u0119glanu wapnia (CaCO\u2083), kt\u00f3ry obrazuje ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i powtarzalno\u015b\u0107 przemian organicznej materii \u2013 od osad\u00f3w powstaj\u0105cych z nagromadzonych szcz\u0105tk\u00f3w zwierz\u0105t na dnach morskich, przez ich wypi\u0119trzenie w procesach g\u00f3rotw\u00f3rczych i formowanie si\u0119 ska\u0142 wapiennych, a\u017c po ponowne rozpuszczanie si\u0119 tych struktur w procesach krasowych, prowadz\u0105cych do powstawania jaski\u0144 i naciek\u00f3w. Ta nieustanna rearan\u017cacja cz\u0105stek, ci\u0105g\u0142a metamorfoza materii, jest motywem, kt\u00f3ry towarzyszy mi w my\u015bleniu o otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Mam wra\u017cenie, \u017ce w\u0105tek erozji od zawsze obecny jest w moim \u017cyciu \u2013 zar\u00f3wno na poziomie estetycznym, jak i materialnym \u2013 co zapewne wi\u0105\u017ce si\u0119 z miejscem, w kt\u00f3rym przysz\u0142o mi dorasta\u0107 i \u017cy\u0107: Sudetami zachodnimi. Eroduj\u0105ce formacje skalne, niszczej\u0105ca poniemiecka architektura, krajobraz powolnej, nieuniknionej entropii.<\/p>\n W kontek\u015bcie czasu geologicznego ludzko\u015b\u0107 i jej trwanie jawi\u0105 si\u0119 jako zaledwie kr\u00f3tki u\u0142amek chwili. Skupienie si\u0119 na tej skali pozwala mi nabra\u0107 dystansu wobec wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w generowanych przez cz\u0142owieka \u2013 cho\u0107 oczywi\u015bcie nie oznacza to bezkrytycznej oboj\u0119tno\u015bci wobec aktualnego stanu rzeczy. W historii naszej planety wielokrotnie dochodzi\u0142o do masowych wymiera\u0144, wywo\u0142ywanych rozmaitymi czynnikami. Katastroficzno\u015b\u0107 i ci\u0105g\u0142e \u201eprzemielanie si\u0119\u201d reali\u00f3w panuj\u0105cych na naszej planecie wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 wpisane w cykl istnienia, kt\u00f3rego jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105.<\/p>\n Dlatego bardziej ni\u017c ostrzega\u0107 czy formu\u0142owa\u0107 diagnozy, podczas pracy nad t\u0105 wystaw\u0105 chcia\u0142em zaproponowa\u0107 pewn\u0105 podr\u00f3\u017c w czasie \u2013 cofni\u0119cie si\u0119 do prapocz\u0105tk\u00f3w ludzkiej rytualno\u015bci, pr\u00f3b\u0119 zbudowania pomostu pomi\u0119dzy krajobrazem upad\u0142ego ko\u015bcio\u0142a a najstarszymi, znanymi nam dzi\u015b formami potencjalnie sakralnej architektury.<\/p>\n I w\u0142a\u015bnie w tej pr\u00f3bie spojrzenia wstecz, poza znane nam porz\u0105dki, kryje si\u0119 sens twojej wystawy \u2013 jako zaproszenie do uwa\u017cnego, spokojnego bycia w czasie, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 i nie b\u0119dzie lini\u0105 prost\u0105. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 ci za t\u0105 niezwykle inspiruj\u0105c\u0105 rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n Rozmawia\u0142a: Emilia Orzechowska <\/span><\/p>\n Kultura spalonego horyzontu<\/span> [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”7358,7359,7360,7361,7362,7363,7364,7365″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wywiad Emilii Orzechowskiej z Stachem Szumskim<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7296,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-7284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7284"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7367,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7284\/revisions\/7367"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Tekst i zdj\u0119cia: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Centrum Sztuki Galeria EL<\/p>\n
Stach Szumski<\/span>
Wystawa trwa do 01.03.2026<\/span>
Duet kuratorski: Emilia Orzechowska i Karolina Po\u0142om<\/span><\/p>\n