{"id":7583,"date":"2026-04-15T09:51:13","date_gmt":"2026-04-15T09:51:13","guid":{"rendered":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/?p=7583"},"modified":"2026-04-15T09:57:53","modified_gmt":"2026-04-15T09:57:53","slug":"7583","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/2026\/04\/15\/7583\/","title":{"rendered":"MANIFESTO vol. 2. | L\u00edvia Ko\u017eu\u0161kov\u00e1 x Marlena Promna"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n

Lubi\u0119 wystawy w formie duet\u00f3w artystycznych. A duety w salonie-kawiarni, w kt\u00f3rym mo\u017cna zatopi\u0107 si\u0119 w mi\u0119kkich fotelach, wydaj\u0105 mi si\u0119 wyj\u0105tkowo przyjemn\u0105 spraw\u0105. Po pierwsze dlatego, \u017ce mo\u017cna wygodnie usi\u0105\u015b\u0107, napi\u0107 si\u0119 i popatrze\u0107. Spokojnie, bez po\u015bpiechu, w nieco innej roli ni\u017c w charakterze zwyczajowego widza galerii. Poza tym g\u0142\u0119boko wierz\u0119 w moc klasycznych sposob\u00f3w rozgrywania sytuacji, w tym tak\u017ce w sztuce. Rozmowa dw\u00f3jki artyst\u00f3w jest przecie\u017c dok\u0142adnie tym i zawsze stanowi znakomit\u0105 okoliczno\u015b\u0107 akcentowania, czasem mimowolnego, interesuj\u0105cych w\u0105tk\u00f3w w ich tw\u00f3rczo\u015bci. \u0141\u0105czy w sobie walory wystawy indywidualnej, a zarazem nie ma tu nigdy do czynienia z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej tylko jedna osoba \u015bwieci \u2013 wszak skontrastowanie solo show drugim pokazem ju\u017c tworzy konkretn\u0105 relacj\u0119, kt\u00f3rej najwa\u017cniejszym punktem jest dialog. Zreszt\u0105, ka\u017cdy potrzebuje sparing partnera, by stworzy\u0107 punkt zaczepienia, od kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119 odbi\u0107.\u00a0<\/span><\/div>\n

Marlena Promna i L\u00edvia Ko\u017eu\u0161kov\u00e1 nie spotykaj\u0105 si\u0119 po raz pierwszy. Wystawa MANIFESTO vol. 2 w galerii Sztuka na miejscu to kolejna ods\u0142ona ich wsp\u00f3\u0142pracy, w trakcie kt\u00f3rej okre\u015blone w\u0105tki ich tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 zale\u017cnie od siebie b\u0105d\u017a ca\u0142kowicie osobno \u2013 maj\u0105 okazj\u0119 wybrzmie\u0107. Ich wsp\u00f3lnym punktem przeci\u0119cia bezsprzecznie jest rysunek. Od niego wszak zwykle si\u0119 zaczyna, mniej lub bardziej dos\u0142ownie. W tym wypadku u obu artystek to podstawowe dla sztuki medium ma specjalne miejsce. Kluczowym poj\u0119ciem dla tej wystawy jest \u201emy\u015blenie rysunkowe\u201d, rozumiane przez takie zjawiska, jak okre\u015blony spos\u00f3b komponowania prac, zachowywanie ich notatnikowego charakteru, podkre\u015blanie struktur i konstelacji, skupienie na detalach czy tworzenie mikrouk\u0142ad\u00f3w. Nawet je\u017celi ogl\u0105damy realizacje z pewnej odleg\u0142o\u015bci, to p\u00f3\u017aniej zawsze musimy obejrze\u0107 je z bliska, rozgry\u017a\u0107, w jaki spos\u00f3b zosta\u0142y zrobione. Szczeg\u00f3\u0142 jest wi\u0119c tak samo wa\u017cny jak wizualno\u015b\u0107 wybrzmiewaj\u0105ca z dystansu. Przede wszystkim jednak rysunek ma moc porz\u0105dkowania chaosu. Jest \u0142\u0105cznikiem mi\u0119dzy koncepcj\u0105 a pocz\u0105tkiem jej materialnej realizacji. U Marleny Promnej przejawia si\u0119 to w umiej\u0119tno\u015bci okie\u0142znania wra\u017ce\u0144 p\u0142yn\u0105cych ze \u015bwiata zewn\u0119trznego i zbudowania szkieletu \u2013 podstawy dalszej pracy. L\u00edvia Ko\u017eu\u0161kov\u00e1 z kolei \u201ezapisuje czas\u201d, sprawia, \u017ce momenty zastygaj\u0105 i przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w zbi\u00f3r wizualnych motyw\u00f3w.<\/div>\n

\n

Wystawa sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch warstw. Pierwsza rozgrywa si\u0119 w nie\u0142atwej przestrzeni Sztuki na miejscu \u2013 kawiarni czy salonu, w kt\u00f3rym dziej\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne towarzyskie rzeczy, a na obrazy zerka si\u0119 przy okazji. Prace Marleny Promnej i Livii Ko\u017eu\u0161kovej jednak zdominowa\u0142y ca\u0142\u0105 przestrze\u0144, a nie dzieje si\u0119 tak w trakcie ka\u017cdej ekspozycji w tym miejscu. Zwykle realizacje wsi\u0105kaj\u0105 w kawiarniane wn\u0119trze, niekoniecznie przerywaj\u0105c gwar i rozmowy. W tym wypadku artystkom uda\u0142o si\u0119 zaw\u0142adn\u0105\u0107 przestrzeni\u0105. Niew\u0105tpliwie kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 wielkie formaty \u2013 to domena Marleny Promnej, kt\u00f3ra z wielkich p\u0142\u00f3cien tworzy monolityczne instalacje malarskie, a tak\u017ce wychodz\u0105cego w przestrze\u0144, niemal nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 \u201ezwoju\u201d Livii Ko\u017eu\u0161kovej. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 polskiej artystki bierze si\u0119 mi\u0119dzy innymi z inspiracji pejza\u017cem miejskim, uk\u0142adami architektonicznymi, zderzeniami p\u0142aszczyzn i charakterystyk\u0105 ich powierzchni, kt\u00f3re konstytuuj\u0105 estetyk\u0119 miasta. Marlena Promna przetwarza te napi\u0119cia na struktury malarskie, niew\u0105tpliwie maj\u0105ce swoje korzenie w nurtach neoimpresjonistycznych, i tworzy z nich uk\u0142ady imponuj\u0105ce nie tylko swoj\u0105 wizualno\u015bci\u0105 i rozmiarem, lecz r\u00f3wnie\u017c dyscyplin\u0105, z jak\u0105 zosta\u0142y stworzone. Tu pojawia si\u0119 tak\u017ce istotny aspekt cielesno\u015bci. Praca z formatem to wszak ogromny wysi\u0142ek fizyczny, rodzaj gestu w czasie i przestrzeni. W wypadku \u201ezwoju\u201d Livii Ko\u017eu\u0161kovej zainicjowana zosta\u0142a sytuacja niemal rze\u017abiarska, symbolicznie akcentuj\u0105ca ten aspekt dzia\u0142ania.<\/div>\n

Druga warstwa ekspozycji sk\u0142ania widza do skupienia na szczeg\u00f3le, ale tak dos\u0142ownie \u2013 trzeba podej\u015b\u0107, zdj\u0105\u0107 (lub za\u0142o\u017cy\u0107) okulary, przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska. Realizacje Livii Ko\u017eu\u0161kovej to bardziej kameralne grafiki, kola\u017ce, techniki mieszane. Mniejsze formaty zestawione razem w starym stylu \u201ew chmurze\u201d (minimalistyczne zakomponowanie wystawy w tej przestrzeni zupe\u0142nie si\u0119 tu nie sprawdza) tworz\u0105 grupy prac, przy kt\u00f3rych proces ogl\u0105dania staje si\u0119 do\u015bwiadczeniem. Widz poszukuje interesuj\u0105cych detali, koncentruje na zagadnieniach technologicznych, rozsmakowuje w interakcji z dzie\u0142em.<\/div>\n

Dialog artystek opiera si\u0119 niekiedy na analogicznych zainteresowaniach, kt\u00f3re w ka\u017cdym wypadku wiod\u0105 do zupe\u0142nie odmiennego fina\u0142u. Wyra\u017ane s\u0105 introspekcje, poszukiwania w obr\u0119bie bardzo osobistych obszar\u00f3w, kt\u00f3re Marlen\u0119 Promn\u0105 prowadz\u0105 od lat konsekwentnie do poch\u0142aniania inspiracji z zewn\u0105trz i przetwarzania jej na bardzo \u201eswoje\u201d realizacje, charakterystyczne, wymagaj\u0105ce zastosowania okre\u015blonej metody malarskiej. Livia Ko\u017eu\u0161kov\u00e1 tworzy jakby osobiste, tajemne pami\u0119tniki, pe\u0142ne motyw\u00f3w zaczerpni\u0119tych z obserwacji natury, literatury czy ornament\u00f3w rzeczywisto\u015bci. Nie spos\u00f3b nie widzie\u0107 tych realizacji w wymiarze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, brutalnie definiowanej przez cyfrowo\u015b\u0107 i jednoczesne funkcjonowanie w \u015bwiecie realnym i online. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystek, opieraj\u0105ca si\u0119 na wymagaj\u0105cych technikach, absorbuj\u0105ca fizycznie i czasowo, jawi si\u0119 wr\u0119cz jako akt oporu wzgl\u0119dem szybko dziej\u0105cej si\u0119 rzeczywisto\u015bci. Aspekt rzemie\u015blniczy, wymagaj\u0105cy dog\u0142\u0119bnej znajomo\u015bci medium, wieloletniej praktyki i ci\u0105g\u0142ego mozolnego doskonalenia umiej\u0119tno\u015bci, staje si\u0119 niemal\u017ce alchemiczn\u0105 tajemnic\u0105.<\/p>\n

\u00a0<\/span><\/div>\n

Obie tw\u00f3rczynie balansuj\u0105 na granicy \u015bwiata figuratywnego i abstrakcji. Z realno\u015bci pochodz\u0105 pewne elementy, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej s\u0105 adaptowane lub dekonstruowane i cz\u0119sto integrowane z abstrakcj\u0105 lub po prostu w ni\u0105 przekszta\u0142cane. Livia Ko\u017eu\u0161kov\u00e1 cz\u0119sto widzi te relacje wycinkowo i tworzy kompozycje maj\u0105ce wyra\u017ane korzenie w my\u015bleniu kola\u017cowym. Z kolei Marlena Promna od lat konsekwentnie przetwarza motywy istniej\u0105ce w rzeczywisto\u015bci w du\u017cej skali i uzyskuje z nich warto\u015bci abstrakcyjne. To tak\u017ce nak\u0142ada na widza obowi\u0105zek podj\u0119cia wysi\u0142ku wnikni\u0119cia do \u015bwiata przedstawionego i podj\u0119cia pr\u00f3by zrozumienia jego logiki. Dzieje si\u0119 to niejako wbrew mocno rozleniwiaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci, operuj\u0105cej najcz\u0119\u015bciej dosadno\u015bci\u0105 czy r\u00f3\u017cnymi odmianami ekshibicjonizmu. Sytuacja, w kt\u00f3rej artysta unika dos\u0142owno\u015bci i tworzy \u015bwiat intymny, niedopowiedziany, zdaje si\u0119 lekarstwem na obci\u0105\u017caj\u0105c\u0105 i przebod\u017acowuj\u0105c\u0105 codzienno\u015b\u0107.<\/div>\n

Nie spos\u00f3b uciec od wra\u017cenia, \u017ce realizacje artystek walcz\u0105 o uwag\u0119 widza, skupiaj\u0105c j\u0105 na odmienno\u015bciach. Zadaj\u0119 wi\u0119c sobie pytanie, czy monumentalizm prac Marleny Promnej nie pr\u00f3buje odci\u0105gn\u0105\u0107 uwagi od subtelnych realizacji Livii Ko\u017eu\u0161kovej? Czy intymny charakter grafik nie sprawia, \u017ce obcowanie z nimi jest silniejszym prze\u017cyciem, ni\u017c patrzenie na obrazy z dystansu? To tworzy sytuacj\u0119 ci\u0105g\u0142ego napi\u0119cia. Konieczno\u015b\u0107 przerzucania swojej uwagi z og\u00f3\u0142u na szczeg\u00f3\u0142 lub skracania dystansu, to zn\u00f3w oddalania si\u0119 od dzie\u0142a, mimo wszystko nie sprawia, \u017ce mamy do czynienia z sytuacj\u0105 konkurencyjn\u0105, w kt\u00f3rej kto\u015b zgarnia nagrod\u0119. Raczej widz\u0119 to jako okoliczno\u015b\u0107 skutecznego dzia\u0142ania artystek, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 zbojkotowa\u0107, b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a, nie\u0142atw\u0105 przestrze\u0144 i jej kawiarniany charakter, narzuci\u0107 w\u0142asny rytm i dyscyplin\u0119. W tym wymiarze wystawa staje si\u0119 manifestem obecno\u015bci w \u015bwiecie, kt\u00f3ry coraz rzadziej pozwala na skupienie i zatrzymanie si\u0119. To nie jest tylko pokaz rysunku, grafiki i malarstwa, ale potrzeba trwania przy procesie, kt\u00f3ry jest powolny, fizyczny i osobisty. W dobie cyfrowo\u015bci i ogromnego tempa tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystek staje si\u0119 deklaracj\u0105, kt\u00f3ra komunikuje, \u017ce zrozumienie \u015bwiata mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie przez zatrzymanie si\u0119 i mozoln\u0105 pr\u00f3b\u0119 dekonstrukcji jego struktur. <<\/span><\/div>\n

<\/div>\n
<\/span><\/div>\n
Tekst: Alicja Klimczak-Dobrzaniecka<\/div>\n
Zdj\u0119cia: archiwum Marleny Promnej\u00a0<\/span><\/div>\n

\n

<\/div>\n
MANIFESTO vol. 2<\/strong><\/div>\n
Livia Ko\u017eu\u0161kov\u00e1 x Marlena Promna<\/strong><\/div>\n
Sztuka na miejscu<\/strong><\/div>\n
finisa\u017c: 14.04.2026<\/strong><\/div>\n

[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”7586,7587,7588,7589,7590″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lubi\u0119 wystawy w formie duet\u00f3w artystycznych. A duety w salonie-kawiarni, w kt\u00f3rym mo\u017cna zatopi\u0107 si\u0119 w mi\u0119kkich fotelach, wydaj\u0105 mi si\u0119 wyj\u0105tkowo przyjemn\u0105 spraw\u0105. Po pierwsze dlatego, \u017ce mo\u017cna wygodnie usi\u0105\u015b\u0107, napi\u0107 si\u0119 i popatrze\u0107. Spokojnie, bez po\u015bpiechu, w nieco innej roli ni\u017c w charakterze zwyczajowego widza galerii. Poza tym g\u0142\u0119boko wierz\u0119 w moc klasycznych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7591,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-7583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7583"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7598,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7583\/revisions\/7598"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}