[1]<\/strong><\/span><\/a><\/em>. Przy ca\u0142ej tej specyfice polscy Nowi Dzicy zachowywali jednak za po\u015brednictwem swojej tw\u00f3rczo\u015bci \u015bcis\u0142\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z og\u00f3lnymi transawangardowymi d\u0105\u017ceniami, takimi jak dowarto\u015bciowanie obrazu i figuratywno\u015bci, ekspresyjno\u015b\u0107 wyrazu, interdyscyplinarno\u015b\u0107, ludyczno\u015b\u0107, nakierowanie na kolektywizm, sk\u0142onno\u015b\u0107 do \u0142\u0105czenia tego, co elitarne z tym, co egalitarne, posi\u0142kowanie si\u0119 cytatami oraz zwrot (cz\u0119sto w\u0142\u0105czaj\u0105cy pierwiastek humoru, absurdu i ironii) ku literaturze.<\/p>\nNie bez powodu w spos\u00f3b nieco podr\u0119cznikowy wymieniam te najbardziej znacz\u0105ce jako\u015bci nowej ekspresji. W znakomitej wi\u0119kszo\u015bci doskonale pasuj\u0105 one bowiem do opisu sztuki nestora polskiego neofowizmu, Zdzis\u0142awa Nitki – zw\u0142aszcza te odnosz\u0105ce si\u0119 do strategii narracyjnych. A spektrum stosowanych w tw\u00f3rczo\u015bci malarza z Obornik \u015al\u0105skich fabularnych czy gaw\u0119dziarskich rozwi\u0105za\u0144 bywa naprawd\u0119 niesamowicie szerokie i rozbudowane, co doskonale zreszt\u0105 uwidacznia wystawa Czysta rdza. <\/em>Sztuka Nitki zanurzona jest w historiach\u00a0 – historiach niezwykle r\u00f3\u017cnorodnych, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem ich \u017ar\u00f3d\u0142owego umiejscowienia, jak i ulokowanej w nich nastrojowo\u015bci. Artysta wi\u0119c, obok opowie\u015bci biblijnych, dotyka w swoich obrazach na przyk\u0142ad temat\u00f3w zwi\u0105zanych ze znacz\u0105cymi wydarzeniami historycznymi, ale tak\u017ce z entuzjazmem zapuszcza si\u0119 na grunt ba\u015bniowo\u015bci. Z ciekawo\u015bci\u0105 eksploruje on \u015bwiaty egzotycznych, obcych nam kultur i z niezwyk\u0142\u0105 empati\u0105 i szacunkiem przygl\u0105da si\u0119 z\u0142o\u017conemu, mistyczno-radosnemu obszarowi natury. To swobodne w\u0119drowanie po rozmaitych uniwersach nie by\u0142oby mo\u017cliwe, gdyby Nitka nie posiada\u0142 niezwyk\u0142ej \u0142atwo\u015bci w kreowaniu na p\u0142\u00f3tnie \u015bci\u015ble okre\u015blonej pod wzgl\u0119dem\u00a0 emocjonalnym aury. Dlatego jego prace dzia\u0142aj\u0105 na tak wielu p\u0142aszczyznach odczu\u0107 i wra\u017ce\u0144 – czasami s\u0105 humorystyczn\u0105, ciep\u0142\u0105 opowiastk\u0105, innym razem ewokuj\u0105 liryczny, poetycki nastr\u00f3j, bywa te\u017c, \u017ce kusz\u0105 niewypowiedzianym pierwiastkiem zagro\u017cenia i tajemnicy lub – niekiedy – pora\u017caj\u0105 dojmuj\u0105cym dramatyzmem. Przy ca\u0142ym tym zr\u00f3\u017cnicowaniu, ustawicznie wykorzystywan\u0105 przez Nitk\u0119 narracyjn\u0105 strategi\u0105 – zgodnie z transawangardowym rodowodem jego malarstwa – jest pos\u0142ugiwanie si\u0119 cytatem. Z ogromn\u0105 lekko\u015bci\u0105 i zr\u0119czno\u015bci\u0105 przetwarza on liczne kulturowe motywy, bez ogranicze\u0144 czerpi\u0105c na przyk\u0142ad z muzyki, filmu czy – jak przysta\u0142o na artyst\u0119, kt\u00f3ry deklaruje ch\u0119\u0107 niesienia swoich malarskich mistrz\u00f3w na w\u0142asnych ramionach – ze sztuki. To w\u0142a\u015bnie w obr\u0119bie dzie\u0142 dedykowanych uwielbianym tw\u00f3rcom (na przyk\u0142ad pozwalaj\u0105cych im na niemo\u017cliwe spotkania w niekonwencjonalnych okoliczno\u015bciach) najpe\u0142niej ujawnia si\u0119 jego nieskr\u0119powana niczym swoboda cytowania. Nitka niejednokrotnie korzysta z niej po to, aby m\u00f3c przemierza\u0107 granice terytorialne i czasowe, \u0142\u0105czy\u0107 ze sob\u0105 odleg\u0142e \u015bwiaty i – w ko\u0144cu – kreowa\u0107 ca\u0142kiem nowe, zaskakuj\u0105ce malarskie uniwersa.<\/p>\n*<\/p>\n
Bardzo g\u0142\u0119bokie osadzenie Wroc\u0142awia w neofowistycznej tradycji lat 80., sta\u0142o si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych Hubert Bujak wybra\u0142 to miasto na miejsce swoich malarskich studi\u00f3w. Nowi Dzicy – w tym oczywi\u015bcie wsp\u00f3\u0142uczestnik wystawy Czysta Rdza<\/em>, Zdzis\u0142aw Nitka – od pocz\u0105tku bardzo silnie oddzia\u0142ywali na sztuk\u0119 malarza, zar\u00f3wno w jej warstwie formalnej, jak i tre\u015bciowej. Jednak\u017ce generacyjny rozd\u017awi\u0119k istniej\u0105cy pomi\u0119dzy artystami nie m\u00f3g\u0142, co oczywiste, nie wykreowa\u0107 w tych obu obszarach pewnych definitywnych r\u00f3\u017cnic. Dobrym dla unaocznienia tego przyk\u0142adem jest chocia\u017cby kwestia tak ch\u0119tnie wykorzystywanej przez Nitk\u0119 malarskiej strategii cytowania. Wbrew pozorom okazuje si\u0119, \u017ce i Bujak u\u017cywa jej r\u00f3wnie ochoczo – tyle tylko, \u017ce przedmiotem powt\u00f3rnych przetworze\u0144 i przeniesie\u0144 staje si\u0119 w jego tw\u00f3rczo\u015bci ca\u0142a wizualno-przedmiotowa sfera nowej ekspresji ko\u0144ca XX wieku.\u00a0 Wszystko to sprawia, \u017ce narracyjne rozwi\u0105zania, kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142uguje maj\u0105 nieco odmienny charakter. Przesuwaj\u0105c mechanizm cytowania ku bardziej uog\u00f3lnionej, ca\u0142o\u015bciowej strefie, Bujak ucieka od tematycznej fragmentaryzacji i fabularnego rozdrobnienia, tak przecie\u017c ch\u0119tnie widzianego i powszechnego w postmodernistycznej tw\u00f3rczo\u015bci spod znaku transawangardy. Z pewno\u015bci\u0105 dodatkowo pomaga mu w tym bardzo klarowne sprecyzowanie problematyki w\u0142asnego malarstwa, w kt\u00f3rym, poszukuj\u0105c prymarnych \u017ar\u00f3de\u0142 i motyw\u00f3w ludzkich dzia\u0142a\u0144, bada on miejsce cz\u0142owieka w \u015bwiecie, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie do jego jedno\u015bci z natur\u0105 i kosmosem. Rozwa\u017cania te, nawet gdy przepe\u0142nione s\u0105 krytycznym w wyd\u017awi\u0119ku spo\u0142ecznym czy ekologicznym komentarzem, kieruj\u0105 Bujaka ku introwersywnym, intymnym, cz\u0119sto nostalgicznym i poetyckim obszarom. W konsekwencji jego obrazy staj\u0105 si\u0119 przestrzeniami dla pe\u0142nych symbolizmu i poci\u0105gaj\u0105cej zagadkowo\u015bci lirycznych historii, dla kt\u00f3rych punktem wyj\u015bcia jest zar\u00f3wno antropologiczna ciekawo\u015b\u0107, jak i filozoficzna refleksja autora.<\/p>\n*<\/p>\n
Paradoksalnie, to w r\u00f3\u017cnicach, a nie w podobie\u0144stwach le\u017cy w tym przypadku si\u0142a harmonijnej koegzystencji – to w\u0142a\u015bnie odmienne od siebie strategie narracyjne pozwalaj\u0105 obrazom Nitki i Bujaka tak aktywnie tre\u015bciotw\u00f3rczo pracowa\u0107 razem we wsp\u00f3lnej przestrzeni wystawienniczej. U\u017cycie odmiennych fabularnie \u015brodk\u00f3w sprawia, \u017ce ich realizacje – tam, gdzie mog\u0142yby rywalizowa\u0107 o widoczno\u015b\u0107 i pierwsze\u0144stwo – ca\u0142kiem naturalnie wchodz\u0105 na \u015bcie\u017ck\u0119 dialogu. Staj\u0105 si\u0119 dla siebie nawzajem dopowiedzeniem, rozwini\u0119ciem, anegdot\u0105, otwartym zako\u0144czeniem. Z szacunkiem dopuszczaj\u0105 si\u0119 wymiennie do g\u0142osu, konstruuj\u0105c niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 historii, w kt\u00f3rych ka\u017cdy z obraz\u00f3w na r\u00f3wnych prawach mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno ich punktem wyj\u015bcia, jak i fina\u0142em. I tak, kosmogoniczna w swoim wyd\u017awi\u0119ku kompozycja Bujaka, w kt\u00f3rej malarz personifikuje atmosferyczne i astralne procesy, w zestawieniu ze zrealizowan\u0105 przez Nitk\u0119 reinterpretacj\u0105 Chagallowskiego Aktu nad Witebskiem <\/em>nieoczekiwanie zyskuje liryczno-zmys\u0142owy rys. Natomiast rado\u015bnie ba\u015bniowy kot w butach beztrosko graj\u0105cy w przedstawieniu Nitki na gitarze w towarzystwie obrazu Bujaka, na kt\u00f3rym zjawisko koniunkcji przybiera zoomorficzn\u0105 posta\u0107, nagle nabiera g\u0142\u0119bi, wagi oraz nieco gro\u017anej tajemnicy.<\/p>\nJednak, pomimo i\u017c najwi\u0119kszy narracyjno-znaczeniowy potencja\u0142 wynika z r\u00f3\u017cnic w sposobach konstruowania opowie\u015bci przez Nitk\u0119 i Bujaka, nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce na korzy\u015b\u0107 wzajemnego tre\u015bciotw\u00f3rczego oddzia\u0142ywania ich obraz\u00f3w dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c osadzenie w zbli\u017conych tematycznie obszarach. Najwa\u017cniejszym z nich jest natura i to w\u0142a\u015bnie jej przyk\u0142ad pokazuje jak r\u00f3\u017cnorodnie tre\u015bciowo, duchowo, emocjonalnie czy ideowo mo\u017ce by\u0107 ona traktowana w malarstwie. I jakie jeszcze tre\u015bciowe, duchowe, emocjonalne czy ideowe przestrzenie mo\u017ce ona skolonizowa\u0107 przy zetkni\u0119ciu si\u0119 dw\u00f3ch, tak szczeg\u00f3lnych postaw tw\u00f3rczych.<\/p>\n
Tekst: Katarzyna Zahorska
Zdj\u0119cia: materia\u0142y galerii Arttrakt<\/p>\n
\n
\n
Hubert Bujak, Zdzis\u0142aw Nitka \u2013 Czysta rdza
17.04.2026-.22.05.2026<\/p>\n
[1]<\/span><\/a> Krzysztof Stanis\u0142awski, Nowa ekspresja<\/em> [w:] Od awangardy do postmodernizmu. Encyklopedia kultury polskiej XX wieku<\/em>, red. Grzegorz Dziamski, Instytut Kultury, Warszawa 1996, s. 410.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”7605,7606,7607,7608,7609,7610″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Arttrakcie trwa jedno ze spotka\u0144 poprzedzaj\u0105cych wsp\u00f3ln\u0105 wystaw\u0119 Zdzis\u0142awa Nitki i Huberta Bujaka. Ogl\u0105daj\u0105c przygotowane przez artyst\u00f3w na okazj\u0119 ekspozycji propozycje prac, wszyscy zgodnie zwracaj\u0105 uwag\u0119 na ich ogromn\u0105 narracyjn\u0105 pojemno\u015b\u0107. Zauwa\u017caj\u0105c z rozbawieniem, \u017ce obaj tw\u00f3rcy prezentuj\u0105 si\u0119 poprzez swoje obrazy jako postaci wyj\u0105tkowo gadatliwe, Zdzis\u0142aw Nitka stwierdza: Je\u017celi milczenie jest z\u0142otem, to […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7607,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-7602","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7602"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7615,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7602\/revisions\/7615"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}