{"id":7943,"date":"2026-06-19T08:57:45","date_gmt":"2026-06-19T08:57:45","guid":{"rendered":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/?p=7943"},"modified":"2026-06-19T08:57:46","modified_gmt":"2026-06-19T08:57:46","slug":"7943","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/2026\/06\/19\/7943\/","title":{"rendered":"Zbyt zaj\u0119ta, by zosta\u0107 muz\u0105. \u017bycie (a\u017c do \u015bmierci) i retrospektywa Leonory Carrington"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;4px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.6&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;||0px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W dokumentalnym filmie wie\u0144cz\u0105cym mediola\u0144sk\u0105 wystaw\u0119 retrospektywn\u0105 Leonora Carrington jawi si\u0119 jako niezgrabna ju\u017c w ruchach i wypowiedziach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciokilkulatka, ukazuj\u0105ca swoj\u0105 codzienno\u015b\u0107 pe\u0142n\u0105 przypadkowych gest\u00f3w i przedmiot\u00f3w. Papieros, zapalniczka, szklanka, st\u00f3\u0142, drzwi, klomby kwiat\u00f3w, obej\u015bcie, przydomowa \u0142aweczka. Zupe\u0142nie jak w swojej tw\u00f3rczo\u015bci, z jednej strony w warstwie narracyjnej zatrzymuje widza na powierzchni, tylko dociekliwym pozwalaj\u0105c zajrze\u0107 do g\u0142\u0119bi jej przemy\u015ble\u0144 i \u015bwiata \u2013 ju\u017c powoli zmierzaj\u0105cego ku \u015bmierci \u2013 a z drugiej strony wci\u0105\u017c owianego tajemnic\u0105 i otwieraj\u0105cego ciekawo\u015b\u0107 na wi\u0119cej.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wystaw\u0119 wybitnej surrealistki w Mediolanie usytuowano w Palazzo Reale, w samym centrum miasta. W nieco dusznych, przestarza\u0142ych i nielicuj\u0105cych ze spektakularno\u015bci\u0105 czy z\u00a0przestronno\u015bci\u0105 pyszni\u0105cej si\u0119 tu\u017c obok katedry \u2013 symbolu i kompasu ruchu turystycznego miasta, rozegra\u0142a si\u0119 jednak intersuj\u0105ca konfrontacja, demonstracja i podro\u017c przez wa\u017cne kulturowo i artystycznie tre\u015bci. Ta do\u015b\u0107 obszerna retrospektywa trwa\u0142a od wrze\u015bnia 2025 do stycznia 2026 roku i by\u0142a pierwsz\u0105 tak kompletn\u0105 prezentacj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci artystki we W\u0142oszech. To w\u0142a\u015bnie zwi\u0105zki brytyjskiej malarki i\u00a0pisarki z tym krajem sta\u0142y si\u0119 kanw\u0105 pokazu w ramach programu wystawienniczego Olimpiady Kulturalnej Milano Cortina 2026. Kluczowa posta\u0107 surrealizmu i awangardy o\u00a0mi\u0119dzynarodowej s\u0142awie rozpocz\u0119\u0142a tu swoj\u0105 artystyczn\u0105 drog\u0119 i tu symbolicznie j\u0105 zamkn\u0119\u0142a. Eleonora Carrington (ur. 1917) przyby\u0142a do Florencji jako czternastolatka, gdzie odebra\u0142a edukacj\u0119 i po raz pierwszy zainteresowa\u0142a si\u0119 malarstwem oraz w\u0142oskim renesansem, upatruj\u0105c inspiracji nie tylko w jego bogactwie formalnym, ale tak\u017ce technikach rzemie\u015blniczych, kt\u00f3re zg\u0142\u0119bia\u0142a i przej\u0119\u0142a na dalszym etapie tw\u00f3rczo\u015bci. Echa w\u0142oskich tradycji rezonowa\u0142y w niej podczas pobytu w Pary\u017cu, jak i Meksyku, gdzie trafi\u0142a w latach czterdziestych XX wieku i gdzie pozosta\u0142a do \u015bmierci w 2011 roku. Zwie\u0144czenie \u201ew\u0142oskiej\u201d drogi autorki nast\u0105pi\u0142o w 2022 roku, gdy wystaw\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 59. Biennale w Wenecji oparto na jej surrealistycznej ksi\u0105\u017cce dla dzieci <em>Milk of dreams<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Otwieraj\u0105cy wystaw\u0119 cytat: \u201eBy\u0142am zbyt zaj\u0119ta sztuk\u0105, by sta\u0107 si\u0119 czyj\u0105\u015b muz\u0105\u201d w\u0142a\u015bciwie wprowadza\u0142 w klimat ekspozycji, na kt\u00f3rej autork\u0119 ukazano jako rzemie\u015blniczk\u0119 i medium w\u0142asnego talentu, w kt\u00f3rej \u017cyciorysie nawet biografia sta\u0142a si\u0119 kanw\u0105 i tworzywem do kolejnych etap\u00f3w tworzenia. Jak okre\u015blili kuratorzy wystawy \u2013 s\u0142ynna badaczka surrealizmu Tere Arcq oraz Carlos Martin: Lenora Carrington wykreowa\u0142a sw\u00f3j wyimaginowany \u015bwiat, w kt\u00f3rym sztuka, literatura i \u017cycie wyewoluowa\u0142y w osobist\u0105 kosmologi\u0119, kt\u00f3rej \u0142adem sta\u0142y si\u0119 metamorfoza, poszukiwania i odkrycie (na nowo). W tek\u015bcie przewodnim wystawy czytamy, \u017ce odyseja artystki, w kt\u00f3rej podr\u00f3\u017c to nie tylko zmiana geograficzna, lecz r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3ba metamorfozy kobiet w historii, przez arkany wiedzy, zapomniane wierzenia i\u00a0heterodoksyjne formy m\u0105dro\u015bci.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lenora Carrington cz\u0119sto znajdowa\u0142a si\u0119 na marginesie \u2013 jako kobieta, matka, wyp\u0119dzona, imigrantka czy ofiara gwa\u0142tu zbiorowego, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a przemoc, dlatego transpozycja sta\u0142a si\u0119 nie tylko w\u0142a\u015bciwym jej \u015brodkiem sztuki, ale tak\u017ce narz\u0119dziem dostosowania si\u0119, budowania narracji i poznania oraz do\u015bwiadczania \u015bwiata. Monomit (campbellowska podr\u00f3\u017c bohatera), kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jej udzia\u0142em i \u017cyciow\u0105 inspiracj\u0105 ca\u0142ego dorobku, pos\u0142u\u017cy\u0142 za \u015brodek konstrukcyjny ekspozycji, podzielonej na sze\u015b\u0107 dzia\u0142\u00f3w. Wystawa, opr\u00f3cz klucza chronologicznego, podejmowa\u0142a kilka innych trop\u00f3w, ciekawie systematyzuj\u0105cych<em> \u0153uvre<\/em> i nadaj\u0105cych mu narracyjny, a przez to troch\u0119 ba\u015bniowy charakter. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142y si\u0119 etapy, nazwane przez kurator\u00f3w: <em>Wielka podr\u00f3\u017c Leonory<\/em><a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><span>[1]<\/span><\/a>, <em>Narzeczona wiatru<\/em>, <em>Przemieszczenie i bilokacja<\/em>, <em>Podr\u00f3\u017c bohaterki<\/em>, <em>Mrok roz\u015bwietlony<\/em>, <em>Alchemiczna kuchnia<\/em>.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wystawa \u2013 koncentruj\u0105c si\u0119 na artystycznej podr\u00f3\u017cy kt\u00f3ra u\u0142o\u017cy\u0142a \u017cycie Leonory Carrington \u2013 dotyka tak\u017ce temat\u00f3w kt\u00f3re ta droga przynosi\u0142a. Trauma, introspekcja, tradycje rodowe i wykorzenienie, kobiece przodkinie i ich miejsce w przestrzeni familijnej, ekofeminizm, alternatywnym spirytualizm i zapomniane mitologie. Ukszta\u0142towana przez malarstwo renesansu i wiktoria\u0144sk\u0105 literatur\u0119, \u015bredniowieczn\u0105 magi\u0119 i alchemi\u0119, kultury kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142a, malarka podejmowa\u0142a tematy, kt\u00f3re plasuj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w centrum debaty \u2013 i to nie tylko dotycz\u0105cej problematyki surrealizmu. Jej biografia, prze\u017cywana w wymiarze intymnym i osobistym, sta\u0142\u0105 si\u0119 opowie\u015bci\u0105 uniwersaln\u0105, a ona sama \u2013 fataln\u0105 figur\u0105 tamtych czas\u00f3w. Przyczyni\u0142a si\u0119 nie tylko do dyskursu wok\u00f3\u0142 sztuki, lecz r\u00f3wnie\u017c do zrewidowania ca\u0142ego wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Zostaj\u0105c z daleka od s\u0142awy i piedesta\u0142\u00f3w sztuki, kre\u015bli\u0142a nieco wstydliwy, \u201ek\u0142uj\u0105cy w\u00a0oczy\u201d scenariusz. Nie by\u0142a to podr\u00f3\u017c kanoniczn\u0105 heroiczn\u0105 drog\u0105, ale wydeptuj\u0105c\u0105 znany wielu nawet wsp\u00f3\u0142czesnym szlak. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pierwsze trzy cz\u0119\u015bci wystawy pokazywa\u0142y czas podr\u00f3\u017cy i krystalizacji stylu, pr\u00f3b\u0119 odnalezienia w\u0142asnego miejsca w \u015bwiecie (Europie) i sztuce. Anglia, W\u0142ochy, Francja \u2013 wej\u015bcie w doros\u0142o\u015b\u0107, podj\u0119cie drogi artystycznej, romans z Maksem Ernstem i\u00a0do\u015bwiadczenie wojny oraz emigracji da\u0142y wyraz tw\u00f3rczo\u015bci m\u0142odej, ale \u017carliwej, krystalizuj\u0105cej si\u0119, ale poszukuj\u0105cej, kobiecej, ale zbuntowanej. Przestrzenie wystawy oddzielono r\u00f3\u017cnymi kolorami i sztafa\u017cem (od zwiewnych tkanin po stabilne gabloty z\u00a0artefaktami), od dokumentacyjnych fotografii po symboliczne wrota drzwi, od prowadz\u0105cych korytarzy po zaciemnione wykusze. Aran\u017cerom ekspozycji uda\u0142o si\u0119 nie tylko nie zgubi\u0107 narracji, lecz r\u00f3wnie\u017c nada\u0107 jej wymiar biograficzny, gruntownie zapoznaj\u0105cy z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 autorki, metafizyczny, nadaj\u0105cy jej uniwersalistyczn\u0105 i\u00a0duchow\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119, a tak\u017ce historyczny (przesz\u0142o\u015bci), przypominaj\u0105cy, \u017ce mamy do czynienia ze sztuk\u0105, kt\u00f3ra przesz\u0142o do historii, i upami\u0119tniaj\u0105cy jej donios\u0142e miejsce po\u015br\u00f3d innych tw\u00f3rc\u00f3w nurtu surrealistycznego. Jednocze\u015bnie, jak ca\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Leonory Carrington, kt\u00f3ra stroni\u0142a od dos\u0142owno\u015bci i racjonalnych odniesie\u0144, wybieraj\u0105c intuicje i tajemnic\u0119 \u2013 pozostawia\u0142a widza w pewnym dramaturgicznym napi\u0119ciu, budowanym przez sprawny dob\u00f3r dzie\u0142, tre\u015bci opis\u00f3w i kolejnych ods\u0142on (pomieszcze\u0144).\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jako pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciotrzylatka Leonora Carrington pisa\u0142a: \u201eKim jestem? Czy jestem? T\u0105, kt\u00f3ra obserwuje (siebie), czy tamt\u0105 co obserwuje mnie?\u201d. Wci\u0105\u017c bi\u0142a si\u0119 z \u017cyciem i\u00a0przeciwno\u015bciami losu. Zakosztowa\u0142a te\u017c luksusu i kariery. Wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w\u00a0Mi\u0119dzynarodowej Wystawie Surrealizmu w galerii Beaux-Arts w Pary\u017cu. Sprzeda\u0142a pierwsz\u0105 prac\u0119 Peggy Guggenheim. Ukaza\u0142y si\u0119 jej opowiadania <em>Dom strachu <\/em>(<em>La Maison de Peur<\/em>), a jedno z nich \u2013 <em>Narzeczona wiatru <\/em>(<em>La Mari<\/em><em>\u00e9<\/em><em>e du vent<\/em>) \u2013 zosta\u0142o opatrzone wst\u0119pem i ilustracjami Maksa Ernsta. Zamieszkali na po\u0142udniu Francji, w\u00a0siedemnastowiecznym wiejskim domu, kt\u00f3ry Leonora Carrington kupi\u0142a dzi\u0119ki pieni\u0105dzom matki. Zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne dekoracje rze\u017abiarskie i malarskie, kt\u00f3re tworzyli tam miesi\u0105cami, sta\u0142y si\u0119 swoistym dialogiem tw\u00f3rc\u00f3w. Odzwierciedla\u0142 on z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, ale tak\u017ce za\u017cy\u0142o\u015b\u0107 ich tw\u00f3rczo\u015bci i charakter\u00f3w, zbiegaj\u0105c ich sztuk\u0119 i\u00a0\u017cyciorysy zanim wojna, aresztowanie Maksa i za\u0142amanie nerwowe Leonory nie przerwa\u0142y ich trzyletniego romansu. Po latach, po fikcyjnym ma\u0142\u017ce\u0144stwie z dyplomat\u0105, po raz kolejny zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z artyst\u0105, w\u0119gierskim fotografem Emerico \u201eChikim\u201d Weiszem, z\u00a0kt\u00f3rym pozosta\u0142a do (jego) \u015bmierci przez niemal siedemdziesi\u0105t lat.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kolejne trzy etapy odrzuca\u0142y chronologi\u0119 na rzecz okooliczno\u015bci i fakty na rzecz opowie\u015bci. Dzia\u0142 ukazuj\u0105cy prace oparte na figurze archetypicznej, mitycznej podr\u00f3\u017cy bohatera (The Hero\u2019s Journey) \u2013 opracowanym przez Carla Gustava Junga, a utrwalonym w\u00a0opracowaniu ameryka\u0144skiego badacza mit\u00f3w Josepha Campbella \u2013 nawi\u0105zywa\u0142 do idei przebudzenia i d\u0105\u017cenia do odzyskania \u015bwiadomo\u015bci. Wed\u0142ug kuratorskiego zamys\u0142u dzie\u0142a wybrane dla tej cz\u0119\u015bci uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w propozycj\u0119 odczytania spu\u015bcizny Leonory Carrington jako kobiecej wersji podr\u00f3\u017cy bohatera (procesu indywiduacji, czyli pe\u0142nej integracji wewn\u0119trznej dzi\u0119ki konkretnym etapom). Jak zauwa\u017cy\u0142 jej syn Gabriel: \u201eZawsze tkwi\u0142a w poszukiwaniu osobistych map, kt\u00f3re pomaga\u0142y jej porusza\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy wizjonerskim \u017cyciem i wewn\u0119trznymi demonami\u201d. Jej nawigacje mityczne, mistyczne i\u00a0spirytystyczne \u0142\u0105czy\u0142y \u015bcie\u017cki zar\u00f3wno dawnych, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych nauk. W\u00a0repertuarze jej zainteresowa\u0144 znajdowa\u0142y si\u0119 mity i figury z r\u00f3\u017cnych kultur, jak Jezus, Budda, Zaratustra, Pitagoras i Platon, Moj\u017cesz i Morfeusz, Hermes i inni. Jej fascynacja mistycznymi aspektami religii, kaba\u0142\u0105 czy gnostycyzmem wyznacza\u0142a horyzont programowy dokona\u0144 artystycznych. Z drugiej strony podbudowywa\u0142a je wp\u0142ywami buddyzmu, z kt\u00f3rych idea g\u0142\u0119bokiego szacunku dla wszelkich form \u017cycia, sta\u0142a si\u0119 najbardziej trwa\u0142\u0105 i wp\u0142ywow\u0105, a jednocze\u015bnie zasilaj\u0105c\u0105 dla jej tw\u00f3rczo\u015bci. Z kolei w\u00a0Meksyku mia\u0142a okazj\u0119 natkn\u0105\u0107 si\u0119 na spadkobierc\u00f3w i kontynuator\u00f3w idei ewolucji \u015bwiadomo\u015bci, rozwijanych przez Georga Gurd\u017cijewa i Piotra Uspie\u0144skiego. Wed\u0142ug nich przebudzenie, wyswobodzenie ze zniewalaj\u0105cego \u201esnu na jawie\u201d mo\u017cliwe jest nie tylko w\u00a0jogi\u0144skiej, buddyjskiej czy ascetycznej izolacji, lecz r\u00f3wnie\u017c w formule tak zwanej czwartej drogi, czyli w trakcie zwyk\u0142ej, codziennej spo\u0142ecznej egzystencji. To wszystko znajdowa\u0142o odzwierciedlenie w jej malarstwie, gwaszach, rysunku, realizacjach tr\u00f3jwymiarowych i literaturze. Tak jak \u017cycie miesza\u0142a z ba\u015bniami, mitami, mitologiami, podobnie traktowa\u0142a media plastyczne. Preferowa\u0142a mieszane techniki, jak akwarela z\u00a0tuszem i w\u0119glem, malarstwo r\u00f3\u017cnymi technikami, akwarela, gwasz, rysunek, pi\u00f3rko i\u00a0tusz. Upodoba\u0142a sobie laserunek i drobne poci\u0105gni\u0119cia p\u0119dzla, si\u0119ga\u0142a te\u017c po sgraffito, fuma\u017c, wydrapywanie, z\u0142ocenia i dekalkomani\u0119. Zajmowa\u0142a si\u0119 rze\u017ab\u0105, tkanin\u0105, scenografi\u0105 i tworzeniem masek, rze\u017ab, co na wystawie przybli\u017ca\u0142y fotografie dokumentalne z kolejnych etap\u00f3w \u017cycia i sztuki tw\u00f3rczyni. Jej pracownia stawa\u0142a si\u0119 alchemicznym laboratorium, kuchennym polem eksperyment\u00f3w, alkow\u0105 tarocistki, kre\u015bl\u0105c\u0105 wr\u00f3\u017cby p\u0119dzlem i tuszem. Nieokie\u0142znany pozosta\u0142 nie tylko jej warsztat, ale tak\u017ce jej nieprzenikniona mentalno\u015b\u0107 i intelekt.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201ePapie\u017c surrealizmu\u201d Andr\u00e9 Breton okre\u015bli\u0142 j\u0105 jako \u201eczarownic\u0119 o \u0142agodnym spojrzeniu pe\u0142nym drwiny\u201d. To trafny opis, kt\u00f3ry nawi\u0105zuje do jej zainteresowania i fascynacji okultyzmem, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142dzieli\u0142a z innymi tw\u00f3rcami tego nurtu. Magia, tarot, alchemia, astrologia, spirytyzm i inne egzotyczne tradycje staro\u017cytno\u015bci \u2013 kiedy\u015b zarezerwowane dla wtajemniczonych, zosta\u0142y ponownie odkryte przez surrealist\u00f3w. Ta cz\u0119\u015b\u0107 wystawy \u015bledzi jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 przez \u201emroczne miejsca wiedzy\u201d, b\u0119d\u0105ce konsekwencj\u0105 jej do\u017cywotniego zainteresowania okultyzmem i magi\u0105 rytualn\u0105. Tytu\u0142 pochodzi z pism Josepha Campbella, kt\u00f3ry por\u00f3wna\u0142 inicjacj\u0119 w okultyzm z \u201eciemno\u015bci\u0105 duszy, kt\u00f3ra nadchodzi tu\u017c przed objawieniem\u201d. Do niedawna ten aspekt jej tw\u00f3rczo\u015bci pozostawa\u0142 prawdopodobnie najmniej zbadany, bo cho\u0107 wp\u0142ywy te by\u0142y liczne i nak\u0142ada\u0142y si\u0119 na siebie, tworz\u0105c unikalny i z\u0142o\u017cony j\u0119zyk, to Carrington unika\u0142a konkretnego klarowania i\u00a0precyzowania w\u0142asnych duchowych inspiracji. Tajemniczo\u015b\u0107 ta nie jest zaskakuj\u0105ca, gdy\u017c ezoteryczne pod\u0105\u017cania nie tylko karmi\u0105 si\u0119 niejednoznaczno\u015bci\u0105 i\u00a0niedopowiedzeniem, ale tak\u017ce wymykaj\u0105 \u0142atwej kategoryzacji czy opisom. By\u0142a tego w\u00a0pe\u0142ni \u015bwiadoma i starannie umieszcza\u0142a w swoich kompozycjach zakl\u0119cia, sigile, diagramy i inne symbole magiczne, cz\u0119sto skutecznie przes\u0142aniaj\u0105c ich cel i znaczenie kryj\u0105ce si\u0119 za zabawn\u0105 narracj\u0105, myl\u0105c\u0105 \u201eniewtajemniczonych\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ostatni dzia\u0142, zainspirowany terminem stworzonym przez Susan Alberth w eseju <em>Alchemical Kitchen<\/em>, pokaza\u0142, w jaki spos\u00f3b Leonora Carrington po\u0142\u0105czy\u0142a r\u00f3\u017cne tradycje magiczne w swojej pracy, wykorzystuj\u0105c tajemnicz\u0105 symbolik\u0119 i wizualizuj\u0105c z\u0142o\u017cone idee zmian czasowych i przestrzennych zachodz\u0105cych w alchemicznej kuchni. Gotowanie sta\u0142o si\u0119 metafor\u0105 tajnych zabieg\u00f3w w kuchni, tradycyjnie kojarzonych z\u00a0prac\u0105 kobiet, lecz r\u00f3wnie\u017c z ich magicznymi, alchemicznymi i wied\u017amimi poczynaniami. G\u0142\u0119bokie zainteresowanie artystki alchemi\u0105 ukazuje si\u0119 nie tylko na poziomie ikonografii jej tw\u00f3rczo\u015bci, ale tak\u017ce w jej fascynacji (w po\u0142owie lat czterdziestych XX wieku) \u015bredniowiecznymi technikami tworzenia tempery jajowej, wzbogacaj\u0105cej faktur\u0119 o efekt roz\u015bwietlenia, a tak\u017ce utrwalaj\u0105cej pow\u0142ok\u0119 i nadaj\u0105cej jej jednocze\u015bnie organiczn\u0105 mi\u0119kko\u015b\u0107. Edward James, ekscentryczny poeta, przyjaciel i\u00a0kolekcjoner jej sztuki, opisa\u0142 ten fenomen jako nie malowanie, ale wr\u0119cz \u201ewarzenie obraz\u00f3w\u201d, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jakby nie by\u0142y kreowane wprost na p\u0142\u00f3tnie, desce, kartce, tylko powo\u0142ywane \u201ew kotle o p\u00f3\u0142nocy\u201d. Por\u00f3wnanie procesu tworzenia z po\u0142\u0105czeniem alchemicznej mieszanki, kt\u00f3r\u0105 wprawna r\u0119ka komponuje wed\u0142ug tajemniczej receptury, ukrytej nie tylko w g\u0142owie, ale tak\u017ce gdzie\u015b g\u0142\u0119boko w duszy, nadaje ca\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci artystki i feministyczn\u0105 pot\u0119g\u0119, i mistyczn\u0105 rytualizacj\u0119 oraz ide\u0119 magii stosowanej. \u017byj\u0105c w Meksyku, Leonora Carrington odkry\u0142a ponadto nowe oblicze kuchni i nowy poziom tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 \u0142\u0105czenia smak\u00f3w, nowych zi\u00f3\u0142, przypraw i ro\u015blin w kompozycyjne ca\u0142o\u015bci. Wypr\u00f3bowa\u0142a najr\u00f3\u017cniejsze sposoby serwowania wynik\u00f3w swoich eksperyment\u00f3w \u2013 od tradycyjnych rytua\u0142\u00f3w kuchni puebli, pe\u0142nych symboliki celtyckich rytua\u0142\u00f3w, w\u0142\u0105cznie z seansami jedzenia w lesie z oddawaniem ofiar Wielkiej Bogini. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Autorka s\u0142ynnej konstatacji: \u201eJestem sama dla siebie tajemnic\u0105\u201d umiej\u0119tnie przekaza\u0142a ten duchowy niepok\u00f3j w swoim dziele \u017cycia. \u201eKiedy jestem swoimi my\u015blami, mog\u0119 by\u0107 czymkolwiek: od roso\u0142u, przez par\u0119 no\u017cyczek, krokodyla, zw\u0142oki, leoparda, do kufla piwa. Kiedy jestem moimi uczuciami, staj\u0119 si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105, nienawi\u015bci\u0105, z\u0142o\u015bci\u0105, nud\u0105, szcz\u0119\u015bciem, dum\u0105, pokor\u0105 b\u00f3lem, przyjemno\u015bci\u0105, i tak dalej i dalej. Je\u015bli jestem swoim cia\u0142em, staj\u0119 si\u0119 wrostem w zmieniaj\u0105cym si\u0119 w ka\u017cdej sekundzie ciele kobiety w\u00a0\u015brednim wieku. Jednak tak jak ka\u017cdy t\u0119skni\u0119 za to\u017csamo\u015bci\u0105, a to pragnienie zawsze mnie zadziwia. Je\u015bli istnieje prawdziwa indywidualna to\u017csamo\u015b\u0107, chcia\u0142abym odnale\u017a\u0107 j\u0105, poniewa\u017c prawda po odkryciu ju\u017c przemin\u0119\u0142a\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mediola\u0144ska katedra do\u017cywa kolejnych setek lat i dalej prezentuje w s\u0142o\u0144cu pot\u0119g\u0119 dokona\u0144 cywilizacji i idei. Dobrze u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w jej cieniu, a tak\u017ce mroku muzealnego zacisza, tak dobitnie zaprezentowano zgo\u0142a odmienn\u0105 narracj\u0119 ilustruj\u0105c\u0105 przepastne obszary ludzkich wierze\u0144, religii, duchowo\u015bci i sztuki. Sztuki Leonory Carrington, kt\u00f3rej tajemnica zosta\u0142a nierozpoznana, ale poznana przez tysi\u0105ce widz\u00f3w wystawy (wydarzenie ju\u017c po otwarciu okrzykni\u0119to sukcesem frekwencyjnym). \u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Tekst i zdj\u0119cia: Justyna Teodorczyk<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><span>[1]<\/span><\/a> Wszystkie t\u0142umaczenia w\u0142asne.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row use_custom_gutter=&#8221;on&#8221; gutter_width=&#8221;2&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_gallery gallery_ids=&#8221;7946,7947,7948,7949,7950&#8243; posts_number=&#8221;40&#8243; show_title_and_caption=&#8221;off&#8221; show_pagination=&#8221;off&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.6&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||20px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W dokumentalnym filmie wie\u0144cz\u0105cym mediola\u0144sk\u0105 wystaw\u0119 retrospektywn\u0105 Leonora Carrington jawi si\u0119 jako niezgrabna ju\u017c w ruchach i wypowiedziach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciokilkulatka, ukazuj\u0105ca swoj\u0105 codzienno\u015b\u0107 pe\u0142n\u0105 przypadkowych gest\u00f3w i przedmiot\u00f3w. Papieros, zapalniczka, szklanka, st\u00f3\u0142, drzwi, klomby kwiat\u00f3w, obej\u015bcie, przydomowa \u0142aweczka. Zupe\u0142nie jak w swojej tw\u00f3rczo\u015bci, z jednej strony w warstwie narracyjnej zatrzymuje widza na powierzchni, tylko dociekliwym pozwalaj\u0105c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7946,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-7943","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7943"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7953,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7943\/revisions\/7953"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}