{"id":8182,"date":"2026-08-03T05:19:52","date_gmt":"2026-08-03T05:19:52","guid":{"rendered":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/?p=8182"},"modified":"2026-08-03T05:20:26","modified_gmt":"2026-08-03T05:20:26","slug":"8182","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/2026\/08\/03\/8182\/","title":{"rendered":"Z palcem w sercu \u2013 24. Przegl\u0105d Sztuki SURVIVAL 2026"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;4px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.7&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;||0px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><strong>Dwudziesty czwarty Przegl\u0105d Sztuki SURVIVAL, zrealizowany w 2026 roku pod has\u0142em przewodnim \u201ePalec w sercu\u201d, obra\u0142 za swoj\u0105 przestrzenn\u0105 baz\u0119 zesp\u00f3\u0142 dawnej Kliniki Psychiatrii i Chor\u00f3b Nerwowych przy ulicy Odona Bujwida 44 we Wroc\u0142awiu. Wzniesione na prze\u0142omie XIX i XX wieku neogotyckie ceglane gmachy, projektowane pierwotnie jako nowoczesny pruski o\u015brodek badawczy dzia\u0142aj\u0105cy pod kierownictwem mi\u0119dzy innymi Aloisa Alzheimera, nios\u0105 w sobie g\u0142\u0119boki, wielowarstwowy \u0142adunek historyczny. Po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej struktura ta przesz\u0142a drastyczn\u0105 reorientacj\u0119 funkcjonaln\u0105, s\u0142u\u017c\u0105c przez dekady jako szpital dzieci\u0119cy, wyspecjalizowany w onkologii, hematologii oraz chorobach zaka\u017anych.<\/strong><\/p>\n<p>Ta podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 miejsca wpisa\u0142a si\u0119 w tkank\u0119 architektoniczn\u0105 jawnie, a zarazem bole\u015bnie. Najbardziej chyba poruszaj\u0105cym elementem wizualnym, z kt\u00f3rym musieli skonfrontowa\u0107 si\u0119 uczestnicy, okaza\u0142y si\u0119 niszczej\u0105ce, opuszczone korytarze i sale szpitalne, na kt\u00f3rych \u015bcianach wci\u0105\u017c widniej\u0105 zachowane murale przedstawiaj\u0105ce bohater\u00f3w popularnych kresk\u00f3wek. Te barwne graficzne ilustracje, maj\u0105ce niegdy\u015b nie\u015b\u0107 pociech\u0119 hospitalizowanym dzieciom, w zderzeniu z obecn\u0105 surowo\u015bci\u0105, \u0142uszcz\u0105cym si\u0119 tynkiem i pustk\u0105 sal zabiegowych zdefiniowa\u0142y architektur\u0119 jako niemego, lecz niezwykle wymownego \u015bwiadka dramatycznych mikrohistorii. Przestrze\u0144 kliniki nigdy nie mog\u0142aby by\u0107 neutralnym miejscem dla obiekt\u00f3w artystycznych \u2013 sta\u0142a si\u0119 aktywnym autonomicznym podmiotem wystawy, redefiniuj\u0105cym ka\u017cdy wprowadzony w jego obr\u0119b gest tw\u00f3rczy.<\/p>\n<p><strong>Strategia umiaru<\/strong><\/p>\n<p>Przegl\u0105d kuratorskich wybor\u00f3w tegorocznej edycji \u2013 za kt\u00f3re odpowiada\u0142 zesp\u00f3\u0142 w sk\u0142adzie: Micha\u0142 Bieniek, Daniel Bro\u017cek, Ma\u0142gorzata Mi\u015bniakiewicz i Ewa Pluta \u2013 prowadzi mnie do sformu\u0142owania jednoznacznej tezy: kluczem do sukcesu wystawy sta\u0142a si\u0119 konsekwentna, \u015bwiadoma rezygnacja z prze\u0142adowania przestrzeni nadmiarem prac i mo\u017ce przede wszystkim \u2013 postawienie na realizacje delikatne, subtelnie wpisuj\u0105ce si\u0119 w realia miejsca. Kuratorzy wykazali si\u0119 wyczuciem, stawiaj\u0105c na minimalizm i rygorystyczn\u0105 selekcj\u0119 dzie\u0142. Zaprezentowane realizacje programowo wymyka\u0142y si\u0119 komercyjnej logice wsp\u00f3\u0142czesnego przemys\u0142u festiwalowego, opartego najcz\u0119\u015bciej na zasadzie spektakularno\u015bci, nadmiaru bod\u017ac\u00f3w wizualnych i instytucjonalnego przepychu.<\/p>\n<p>Wybieraj\u0105c si\u0119 na festiwal, by\u0142am ciekawa, w jaki spos\u00f3b prace zostan\u0105 zaaran\u017cowane, poniewa\u017c by\u0142o wiadomo, \u017ce b\u0119dzie ich niewiele \u2013 jedynie trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 dzie\u0142. Wprowadzenie atrakcyjnych \u201efajerwerk\u00f3w\u201d czy monumentalnych inwazyjnych struktur w tak delikatne, naznaczone cierpieniem otoczenie architektoniczno-historyczne by\u0142oby g\u0142\u0119bokim b\u0142\u0119dem zar\u00f3wno etycznym, jak i estetycznym. Na szcz\u0119\u015bcie zamiast tego, publiczno\u015bci zaoferowano wystaw\u0119 subteln\u0105, w kt\u00f3rej dzie\u0142a sztuki zaistnia\u0142y nienachalnie, miejscami wr\u0119cz efemerycznie. Taka formu\u0142a ekspozycji nie tylko uszanowa\u0142a zastany <em>genius loci<\/em>, ale przede wszystkim otworzy\u0142a przed odbiorcami mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnej, nieskr\u0119powanej eksploracji zakamark\u00f3w kliniki. Widzowie mogli samodzielnie do\u015bwiadcza\u0107 pustki, \u015bwiat\u0142a i cienia dawnych sal, odnajduj\u0105c ukryte prace naturalnie, bez z g\u00f3ry narzuconego przymusu czy dydaktycznego re\u017cimu. W mojej opinii \u017cadna inna forma zaplanowania tej ekspozycji nie okaza\u0142aby si\u0119 w\u0142a\u015bciwa, co wystawia najlepsze \u015bwiadectwo dojrza\u0142o\u015bci oraz wra\u017cliwo\u015bci ca\u0142emu zespo\u0142owi kuratorskiemu.<\/p>\n<p><strong>Audialno\u015b\u0107 i intymno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p>W tak zarysowanej strukturze ekspozycyjnej to w\u0142a\u015bnie prace operuj\u0105ce d\u017awi\u0119kiem oraz pow\u015bci\u0105gliwym gestem najsilniej rezonowa\u0142y z architektur\u0105. Niew\u0105tpliwym faworytem ca\u0142ego przegl\u0105du, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 subtelno\u015bci\u0105 formy, by\u0142a dla mnie instalacja d\u017awi\u0119kowa <em>Wsp\u00f3lne bicie serca<\/em> autorstwa Anny Underowicz. Umieszczona w surowej przestrzeni dawnych laboratori\u00f3w, praca ta emitowa\u0142a niskie rytmiczne rejestracje ludzkiego t\u0119tna, kt\u00f3re stapia\u0142y si\u0119 z naturaln\u0105 audiosfer\u0105 budynku. Rezygnuj\u0105c z przyt\u0142aczaj\u0105cych artefakt\u00f3w wizualnych, Anna Underowicz stworzy\u0142a maszyn\u0119 do prze\u017cywania emocji cia\u0142em, niejako zmusi\u0142a odbiorc\u00f3w do g\u0142\u0119bokiego, somatycznego odczuwania przestrzeni, zamieniaj\u0105c fizjologiczny zapis \u017cycia w uniwersaln\u0105 metafor\u0119 przetrwania i krucho\u015bci ludzkiej egzystencji w murach szpitala.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie intymny, a zarazem performatywny charakter mia\u0142a realizacja<em> Praktyka przebudzenia duetu<\/em> Natalia G\u00f3recka i Mi\u0142osz K\u0119dra. Arty\u015bci usytuowali w pustej sali znalezione na miejscu stare pianino, niegdy\u015b s\u0142u\u017c\u0105ce osobom przebywaj\u0105cym w plac\u00f3wce, poddali je strukturalnej dekonstrukcji i po\u0142\u0105czyli z autorskim systemem pneumatyczno-elektronicznym. Instrument ten s\u0142u\u017cy\u0142 jako baza do cyklicznych performans\u00f3w d\u017awi\u0119kowych, jednak nawet w okresach ciszy, jako samotny obiekt w pozbawionym innych bod\u017ac\u00f3w wn\u0119trzu, definiowa\u0142 architektur\u0119 sali jako pud\u0142o rezonansowe dla pami\u0119ci miejsca. Dzie\u0142o to z powodzeniem bada\u0142o granice mi\u0119dzy obecno\u015bci\u0105 a nieobecno\u015bci\u0105, wpisuj\u0105c si\u0119 w najlepsze tradycje sound artu.<\/p>\n<p>Trzeci\u0105 realizacj\u0105, kt\u00f3ra zapad\u0142a mi szczeg\u00f3lnie w pami\u0119\u0107, by\u0142a praca Daniela Kotowskiego zatytu\u0142owana <em>Lizanie 4\u201933\u201d<\/em>. Artysta, wykorzystuj\u0105c format obiektu i wideo z d\u017awi\u0119kiem, podj\u0105\u0142 dialog z histori\u0105 sztuki (w tym z ikonicznym wyst\u0119pem Johna Cage\u2019a), skupiaj\u0105c si\u0119 na problematyce widzialno\u015bci, reprezentacji oraz unikalnej wra\u017cliwo\u015bci os\u00f3b g\u0142uchych. W spos\u00f3b wywa\u017cony i pozbawiony publicystycznego patosu skonfrontowa\u0142 utrwalone w kulturowym kanonie mechanizmy audiocentryzmu z do\u015bwiadczeniem cielesnym. Praca ta, zlokalizowana w jednej z dawnych sal chorych, zmusi\u0142a widz\u00f3w do przewarto\u015bciowania definicji ciszy, normy oraz komunikacji w przestrzeni instytucjonalnej.<\/p>\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce w tym roku zadbano w obr\u0119bie ca\u0142ego festiwalu r\u00f3wnie\u017c o dobr\u0105 komunikacj\u0119 tre\u015bci trudnych, mog\u0105cych mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na odbiorc\u00f3w. Pojawi\u0142y si\u0119 czytelne piktogramy, informuj\u0105ce o tym, \u017ce prace dotycz\u0105 na przyk\u0142ad kryzysu choroby psychicznej, samob\u00f3jstwa, nago\u015bci, przemocy, test\u00f3w na zwierz\u0119tach. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce taki spos\u00f3b oznaczania stanie si\u0119 standardem na wszystkich wystawach sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n<p><strong>Klinika wsp\u00f3lnych wyobra\u017ce\u0144<\/strong><\/p>\n<p>Osobn\u0105, autonomiczn\u0105 i niezwykle istotn\u0105 przestrze\u0144 festiwalu stanowi\u0142a wystawa towarzysz\u0105ca <em>Klinika wsp\u00f3lnych wyobra\u017ce\u0144<\/em>. Zbudowana w gmachu dawnej Chemii Og\u00f3lnej, stanowi\u0142a rzadki przyk\u0142ad udanego, w pe\u0142ni partnerskiego projektu partycypacyjnego, zrealizowanego przez uznanych artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych w bezpo\u015bredniej wsp\u00f3\u0142pracy z dzie\u0107mi i m\u0142odzie\u017c\u0105. Proces ten zmierza\u0142 do krytycznej dekonstrukcji spo\u0142ecznych wyobra\u017ce\u0144, l\u0119k\u00f3w oraz mechanizm\u00f3w stygmatyzacji i wykluczenia.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d kluczowych postaci \u015bwiata sztuki, kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w t\u0119 sekcj\u0119, na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje Joanna Pawlik, znana z bezkompromisowych, a zarazem pe\u0142nych empatii bada\u0144 nad cielesno\u015bci\u0105 i nienormatywno\u015bci\u0105, oraz wroc\u0142awska pisarka Agnieszka Wolny-Hamka\u0142o, kt\u00f3ra stworzy\u0142a tkank\u0119 literacko-audialn\u0105 projektu. W gronie os\u00f3b artystycznych zaanga\u017cowanych w <em>Klinik\u0119 wsp\u00f3lnych wyobra\u017ce\u0144<\/em> znale\u017ali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy innymi Ma\u0142gorzata Mycek, Karolina Balcer, Kuba St\u0119pie\u0144 i Iza Rutkowska. Mi\u0119dzynarodowy i g\u0142\u0119boko teoretyczny wymiar nadali tej cz\u0119\u015bci wystawy badacze oraz kuratorzy: Andy Field, Beckie Darlington, Sara Bo\u017eani\u0107 i Kamila Kami\u0144ska. Dzi\u0119ki zderzeniu dzieci\u0119cej, nieskr\u0119powanej wyobra\u017ani z dojrza\u0142ym warsztatem artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych sekcja ta sta\u0142a si\u0119 pe\u0142nowarto\u015bciowym, wielog\u0142osowym manifestem na rzecz budowania wsp\u00f3lnoty opartej na empatii i wzajemnej trosce.<\/p>\n<p><strong>Forum krytycznej refleksji \u2013 Program Sceny Spo\u0142ecznej<\/strong><\/p>\n<p>Silnym punktem Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL jest interdyscyplinarny Program Sceny Spo\u0142ecznej. Tym razem zosta\u0142 ulokowany w zielonej przestrzeni dawnego ogrodu przyszpitalnego i stanowi\u0142 warto\u015bciowe merytoryczne dope\u0142nienie g\u0142\u00f3wnego korpusu wystawy. Zamiast lu\u017anych paneli dyskusyjnych, organizatorzy zaproponowali przegl\u0105d pal\u0105cych problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Do najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w programu nale\u017ca\u0142a \u2013 zorganizowana we wsp\u00f3\u0142pracy z Uniwersytetem Medycznym we Wroc\u0142awiu \u2013 debata na temat kryzysu wiarygodno\u015bci wiedzy medycznej i edukacji zdrowotnej w dobie globalnej dezinformacji oraz fake news\u00f3w.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie istotny wk\u0142ad w dyskusj\u0119 o wsp\u00f3\u0142czesnym mie\u015bcie wnios\u0142a rozmowa z udzia\u0142em cenionej architektki Agaty Twardoch oraz Bogny \u015awi\u0105tkowskiej, po\u015bwi\u0119cona etycznym, spo\u0142ecznym i planistycznym konsekwencjom czasowego adaptowania opuszczonych budynk\u00f3w poszpitalnych na cele kulturalne. Perspektyw\u0119 teoretyczn\u0105 uzupe\u0142ni\u0142y wyk\u0142ady Agaty G\u0105siorowskiej z Uniwersytetu SWPS, po\u015bwi\u0119cone granicom eksperyment\u00f3w naukowych, oraz warsztaty krytycznego my\u015blenia prowadzone przez Jana Blew\u0119 w ramach projektu AI-THOS. Ogr\u00f3d dawnej kliniki sta\u0142 si\u0119 w ten spos\u00f3b t\u0119tni\u0105cym \u017cyciem, demokratycznym forum wymiany my\u015bli mi\u0119dzy nauk\u0105 a aktywizmem.<\/p>\n<p><strong>Nagroda Publiczno\u015bci<\/strong><\/p>\n<p>Weryfikacj\u0105 krytycznego i spo\u0142ecznego odbioru 24. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL by\u0142y przyznane nagrody. Nagrod\u0119 Publiczno\u015bci, ufundowan\u0105 przez rektora Uniwersytetu Medycznego we Wroc\u0142awiu, zdoby\u0142a Anastasia Rydlevskaya za instalacj\u0119 <em>Dezintegracja<\/em>. Zaprezentowana w ramach<em> Kliniki wsp\u00f3lnych wyobra\u017ce\u0144<\/em> praca zyska\u0142a najwi\u0119ksze uznanie widz\u00f3w. W mojej ocenie, dzie\u0142o to jawi si\u0119 jako realizacja na wskro\u015b fantazyjna i niezwyk\u0142a, zar\u00f3wno w warstwie formalnej, jak i g\u0142\u0119boko ukrytej tre\u015bci. Jak zgodnie podkre\u015blaj\u0105 bran\u017cowe recenzje, jej wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 polega\u0142a na maestrii, z jak\u0105 artystka po\u0142\u0105czy\u0142a trudne, traumatyczne do\u015bwiadczenie utraty to\u017csamo\u015bci narodowej i przymusowej migracji z kunsztown\u0105 form\u0105 kaskadowo podwieszonych pod sufitem, misternie przetworzonych struktur tekstylnych, wytworzonych z ubra\u0144 pochodz\u0105cych z Polski i Bia\u0142orusi. Ta unikalna fuzja intymnego dramatu z niemal architektoniczn\u0105 form\u0105 rze\u017abiarsk\u0105 udowodni\u0142a, \u017ce sztuka zaanga\u017cowana potrafi unika\u0107 publicystycznej dos\u0142owno\u015bci, staj\u0105c si\u0119 uniwersalnym, poetyckim traktatem o rozpadzie i rekonstrukcji ludzkiego \u015bwiata. Formu\u0142a tej nagrody \u2013 obejmuj\u0105ca gratyfikacj\u0119 finansow\u0105 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 organizacji indywidualnej wystawy w galerii Mieszkanie Geppert\u00f3w \u2013 potwierdza celno\u015b\u0107 demokratycznych wybor\u00f3w publiczno\u015bci, kt\u00f3ra doceni\u0142a g\u0142\u0119boko ludzki, intymny wymiar dzie\u0142a. Na podium znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce realizacje mojej faworytki Anny Underowicz i Justyny Kosi\u0144skiej, kt\u00f3ra zosta\u0142a wyr\u00f3\u017cniona za instalacj\u0119 artystyczn\u0105 zatytu\u0142owan\u0105 <em>Membrany<\/em> (haft na tkaninie), prezentowan\u0105 w ramach wystawy g\u0142\u00f3wnej.<\/p>\n<p><strong>Powr\u00f3t do korzeni<\/strong><\/p>\n<p>Obecna edycja Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w\u0142a\u015bciwie pozbawiona by\u0142a s\u0142abych punkt\u00f3w. Wydarzenie to modelowo wpisa\u0142o si\u0119 w najlepsz\u0105 wieloletni\u0105 tradycj\u0119 festiwalu wypracowan\u0105 przez Fundacj\u0119 Art Transparent. Od pocz\u0105tku istnienia tego wydarzenia chodzi\u0142o o zachowanie wywa\u017conego balansu mi\u0119dzy prezentacj\u0105 rzetelnej, bezkompromisowej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej a aktem performatywnego odkrywania i przywracania pami\u0119ci zapomnianych, niedost\u0119pnych na co dzie\u0144 punkt\u00f3w w miejskim krajobrazie Wroc\u0142awia. Nie zawsze udawa\u0142o si\u0119 to w r\u00f3wnym stopniu, bo i wyzwania staj\u0105ce przed organizatorami bywa\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane.<\/p>\n<p>Tegoroczna ods\u0142ona udowodni\u0142a jednak, \u017ce Przegl\u0105d Sztuki SURVIVAL nie podda\u0142 si\u0119 pokusie komercjalizacji ani rutynie. Przez subtelny, pe\u0142en szacunku dialog z trudn\u0105 aur\u0105 i architektur\u0105 dawnego szpitala wroc\u0142awska impreza potwierdzi\u0142a sw\u00f3j status jednego z najwa\u017cniejszych i najbardziej wra\u017cliwych intelektualnie punkt\u00f3w na mapie polskiego \u017cycia artystycznego.<\/p>\n<p>Tekst: Patrycja Sikora<br \/>Zdj\u0119cia: T. Papuczys, archiwum Fundacji Art Transparent<\/p>\n<\/div>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row use_custom_gutter=&#8221;on&#8221; gutter_width=&#8221;2&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_gallery gallery_ids=&#8221;8185,8186,8187,8188,8189,8190,8194,8192&#8243; posts_number=&#8221;40&#8243; show_title_and_caption=&#8221;off&#8221; show_pagination=&#8221;off&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.7&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||20px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dwudziesty czwarty Przegl\u0105d Sztuki SURVIVAL, zrealizowany w 2026 roku pod has\u0142em przewodnim \u201ePalec w sercu\u201d, obra\u0142 za swoj\u0105 przestrzenn\u0105 baz\u0119 zesp\u00f3\u0142 dawnej Kliniki Psychiatrii i Chor\u00f3b Nerwowych przy ulicy Odona Bujwida 44 we Wroc\u0142awiu. Wzniesione na prze\u0142omie XIX i XX wieku neogotyckie ceglane gmachy, projektowane pierwotnie jako nowoczesny pruski o\u015brodek badawczy dzia\u0142aj\u0105cy pod kierownictwem mi\u0119dzy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8189,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-8182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8182"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8198,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8182\/revisions\/8198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}