[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.8″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od rodzaju \u017ce\u0144skiego w zdaniu, kt\u00f3re Dmytro Tarasenko zobaczy\u0142 w aplikacji do nauki j\u0119zyka polskiego; m\u00f3g\u0142 je skorygowa\u0107, lecz tego nie zrobi\u0142. Z tego drobnego rozmini\u0119cia gramatyki z biografi\u0105 \u2013 niepoprawionej ko\u0144c\u00f3wki, kt\u00f3ra na moment uczyni\u0142a go kim\u015b innym \u2013 wyros\u0142a wystawa \u201eKiedy\u015b by\u0142am artystk\u0105\u201d, otwarta 18 wrze\u015bnia w Galerii u Kosa\u0142ki.<\/p>\n
Pomys\u0142 dojrzewa\u0142 w g\u0142owie kuratora od 2022 roku, od nieweso\u0142ego momentu, w kt\u00f3rym zacz\u0105\u0142 si\u0119 zastanawia\u0107, jak drobne, dawno podj\u0119te decyzje i okoliczno\u015bci uformowa\u0142y jego w\u0142asn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119. Wystawa pyta jednak o co\u015b jeszcze bardziej ostrego ni\u017c \u201eco by by\u0142o, gdyby\u201d \u2013 stawia pytanie o to, komu wolno nazwa\u0107 siebie artyst\/k\/\u0105 i kto takiego prawa udziela.<\/p>\n
Zapraszaj\u0105c do projektu dziewi\u0119tna\u015bcioro uczestnik\u00f3w i uczestniczek, Tarasenko postawi\u0142 im to samo, pozornie proste pytanie: kim jeste\u015b, kim chcesz tu by\u0107? Nie przypisa\u0142 nikomu statusu z g\u00f3ry, tylko pozwoli\u0142 si\u0119 okre\u015bli\u0107 samodzielnie. Tak w jednej przestrzeni znalaz\u0142y si\u0119 Joanna Rajkowska, Ewa Zarzycka, Pola Dwurnik i inni zawodowi arty\u015bci \u2013 oraz osoby bez wykszta\u0142cenia artystycznego, dla kt\u00f3rych sztuka bywa wci\u0105\u017c mo\u017cliwo\u015bci\u0105 niezrealizowan\u0105. Ekspozycj\u0119 dope\u0142nili opowie\u015bciami, kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 jest prawdziwa, cz\u0119\u015b\u0107 zmy\u015blona, a widz nie dostaje klucza, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by to rozstrzygn\u0105\u0107.<\/p>\n
Wchodz\u0105c do prostej przestrzeni galerii, pocz\u0105tkowo pr\u00f3bowa\u0142am ustali\u0107, co w dopisanych historiach jest faktem, a co konfabulacj\u0105. Umys\u0142 szuka sensu i porz\u0105dku. Zorientowa\u0142am si\u0119 jednak, \u017ce bardziej chc\u0119 zanurzy\u0107 si\u0119 w te narracje, ni\u017c je weryfikowa\u0107. Podejrzewam, \u017ce jest to w\u0142a\u015bciwy tryb zwiedzania tej ekspozycji: nie \u015bledztwo, ale gotowo\u015b\u0107 przyj\u0119cia cudzej wersji siebie, cho\u0107by tylko na czas ogl\u0105dania.<\/p>\n
Alternatywne drogi<\/strong><\/p>\n Ten sam gest \u2013 wej\u015bcie w cudz\u0105 biografi\u0119 \u2013 znajduje na wystawie wcielenia dos\u0142owniejsze ni\u017c zmy\u015blenie. \u201eDwadzie\u015bcia dwa zlecenia\u201d Joanny Rajkowskiej (2003\u20132005) opowiadaj\u0105 o tym, jak artystka og\u0142osi\u0142a si\u0119 do wynaj\u0119cia w Berlinie, \u0141odzi i Sheffield, a ka\u017cdy zainteresowany m\u00f3g\u0142 poprosi\u0107 j\u0105 o wykonanie niemal dowolnej czynno\u015bci. Rysowa\u0142a dla organizacji antyglobalistycznej, pomaga\u0142a zorganizowa\u0107 p\u00f3\u017anonocne \u015bniadanie, towarzyszy\u0142a komu\u015b w drodze na lotnisko. Dwadzie\u015bcia dwie cudze sytuacje, przemierzone po kolei i r\u00f3wnie szybko od\u0142o\u017cone \u2013 w tym cyklu Rajkowska nie tyle spekuluje o alternatywnej biografii, ile faktycznie na chwil\u0119 wciela si\u0119 w kogo\u015b innego.<\/p>\n Podobny ruch, tyle \u017ce skierowany do wewn\u0105trz, robi Miros\u0142aw Chudy w wielkoformatowym obrazie odtwarzaj\u0105cym sytuacj\u0119 sprzed lat: przypadkowe spotkanie z fotografem na ameryka\u0144skiej ulicy, propozycj\u0119 sesji w sukni \u015blubnej, zdj\u0119cia opublikowane w magazynie, kt\u00f3rego egzemplarza nikt ju\u017c nie potrafi odnale\u017a\u0107. Skoro dow\u00f3d zagin\u0105\u0142, Chudy maluje go od nowa \u2013 m\u0119\u017cczyzn\u0119 w kolejnych kobiecych przebraniach. Tak jakby chcia\u0142 ustali\u0107 w\u0142asnym p\u0119dzlem, co tamtego dnia naprawd\u0119 si\u0119 wydarzy\u0142o.<\/p>\n Niedaleko wisi autoportret Aleksandra Baszy\u0144skiego, na kt\u00f3rym artysta wyst\u0119puje jako reporter telewizji nadaj\u0105cy z sawanny. To dos\u0142ownie obraz jego marze\u0144 z dzieci\u0144stwa, kt\u00f3re nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119, bo fach reportera wymaga pracy s\u0142owem, a to niespecjalnie poci\u0105ga\u0142o ma\u0142ego Sasz\u0119. Dlatego przekierowa\u0142 swoj\u0105 uwag\u0119 na sztuk\u0119 wizualn\u0105, co sk\u0105din\u0105d oznacza, \u017ce dzi\u015b m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 bohaterem zamiast autorem reporta\u017cu.<\/p>\n Najsubtelniej rozegrana wyda\u0142a mi si\u0119 jednak cz\u0119\u015b\u0107 zwi\u0105zana z artystyczn\u0105 rodzin\u0105 Dwurnik\u00f3w. Jej ci\u0119\u017car rozk\u0142ada si\u0119 inaczej, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 po podpisanych nazwiskach. Punktem, kt\u00f3ry jako pierwszy przyci\u0105ga wzrok, s\u0105 rysunki Stasia O\u017cgi-Dwurnika, syna Poli Dwurnik. Zajmuj\u0105 najwi\u0119cej przestrzeni, towarzyszy im wideo, w kt\u00f3rym ch\u0142opiec z rozbrajaj\u0105c\u0105 swobod\u0105 opowiada, co i dlaczego narysowa\u0142. Prace samej Poli z dzieci\u0144stwa pojawiaj\u0105 si\u0119 obok jako dopowiedzenie, uzupe\u0142nione fotografiami dokumentuj\u0105cymi wystaw\u0119 \u201eKooperacja\u201d. W 1985 roku w Pracowni Dziekanka rysunki ma\u0142ej Poli jej ojciec, Edward Dwurnik, umie\u015bci\u0142 obok w\u0142asnych obraz\u00f3w. To zdj\u0119cia-\u015blady, nie centrum pracy. A mimo to zmieniaj\u0105 spos\u00f3b, w jaki si\u0119 je czyta, poniewa\u017c pozwalaj\u0105 dostrzec w nich nie tyle wspomnienie, co powt\u00f3rzenie gestu.<\/p>\n \u0141atwo uzna\u0107 ten gest za wy\u0142\u0105cznie rodzinn\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107, za co\u015b, co dzieje si\u0119 mi\u0119dzy bliskimi bez wi\u0119kszych konsekwencji. Tymczasem wywodzi si\u0119 on z biografii artystycznej samego Dwurnika. Latem 1965 roku, jeszcze jako student warszawskiej ASP, zobaczy\u0142 w Kielcach wystaw\u0119 Nikifora i to od powsta\u0142ego pod jej wp\u0142ywem \u201eRysunku nr 1\u201d liczy\u0142 pocz\u0105tek swojej tw\u00f3rczo\u015bci. Zawodowy malarz sytuowa\u0142 wi\u0119c \u017ar\u00f3d\u0142o w\u0142asnej sztuki nie w dyplomie, lecz w spotkaniu z samoukiem, kt\u00f3ry \u017cadnego dyplomu nie zdoby\u0142. To sk\u0105din\u0105d t\u0142umaczy, dlaczego dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej powiesi\u0142 obok siebie w\u0142asne obrazy i szkice sze\u015bcioletniej Poli. Zestawienie prac na wystawie Tarasenki przenosi ten gest o pokolenie dalej \u2013 na wnuka, kt\u00f3rego typowo dzieci\u0119ce prace, tworzone bez \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce mog\u0142yby podlega\u0107 ocenie, zajmuj\u0105 na \u015bcianie wi\u0119cej miejsca ni\u017c dzie\u0142a artystki o uznanym dorobku.<\/p>\n Przypomnia\u0142 mi si\u0119 przy tych pracach Picasso, kt\u00f3ry w 1956 roku, ogl\u0105daj\u0105c wystaw\u0119 dzieci\u0119cych rysunk\u00f3w, mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce w ich wieku umia\u0142 rysowa\u0107 jak Rafael, ale wiele lat zaj\u0119\u0142o mu nauczenie si\u0119, jak rysowa\u0107 jak dziecko. Ca\u0142a ta rodzinna sekwencja \u2013 Nikifor, Dwurnik, Pola, Sta\u015b \u2013 dzia\u0142a w\u0142a\u015bnie w tym kierunku: nie od nieumiej\u0119tno\u015bci ku mistrzostwu, lecz odwrotnie, jako powracaj\u0105cy ruch w stron\u0119 tego, co dziecko potrafi, zanim zd\u0105\u017cy si\u0119 dowiedzie\u0107, czego robi\u0107 nie wolno.<\/p>\n Bo co takiego \u015bwiat robi z wyobra\u017ani\u0105? Tropem mo\u017ce by\u0107 praca Lidii Holosko, kt\u00f3ra opisuje siebie: pi\u0119cio- czy sze\u015bcioletni\u0105 dziewczynk\u0119 rysuj\u0105c\u0105 \u017caby. Jedna z \u017cab sika, co wywo\u0142uje szyderstwa ze strony innych dzieci i krytyk\u0119 pomieszan\u0105 z zak\u0142opotaniem ze strony doros\u0142ych. Oraz pytania: sk\u0105d? po co? dlaczego? A dla malutkiej tw\u00f3rczyni nie wydawa\u0142o si\u0119 to wtedy ani dziwne, ani niew\u0142a\u015bciwe; po prostu chcia\u0142a narysowa\u0107 tak\u0105 w\u0142a\u015bnie \u017cab\u0119. Nie umia\u0142a odpowiedzie\u0107 na pytania, kt\u00f3re chwil\u0119 wcze\u015bniej w og\u00f3le dla niej nie istnia\u0142y.<\/p>\n Pokazanie rysunku sikaj\u0105cej \u017caby z fotografi\u0105 niewinnej dzieci\u0119cej buzi na rewersie przypomina o tym, co odkry\u0142 Mark Rothko, przez ponad dwie dekady ucz\u0105c dzieci w Brooklyn Jewish Center: \u017ce rodz\u0105 si\u0119 one z tw\u00f3rcz\u0105 swobod\u0105, kt\u00f3r\u0105 dopiero doros\u0142y \u015bwiat ze swoim aparatem pyta\u0144 i ocen zaczyna t\u0142umi\u0107. Rothko przestrzega\u0142 przed tym, co nazywa\u0142 \u201ezahamowaniami fizycznymi i emocjonalnymi\u201d wprowadzanymi przez nauczanie. Widzia\u0142 w nich dok\u0142adnie taki mechanizm, jaki spotka\u0142 ma\u0142\u0105 Lidi\u0119: pytanie \u201edlaczego to narysowa\u0142a\u015b?\u201d jako pierwszy krok do tego, \u017ceby przesta\u0142a rysowa\u0107 to, co podpowiada jej wyobra\u017ania.<\/p>\n To dok\u0142adnie ta sama beztroska, kt\u00f3r\u0105 s\u0142ycha\u0107 w wideo Stasia, tylko przy\u0142apana w chwili, gdy jest jej odbierana. I dlatego te dwie prace warto ogl\u0105da\u0107 razem, cho\u0107 wisz\u0105 na przeciwleg\u0142ych \u015bcianach. Ujawnia si\u0119 przy nich asymetria, kt\u00f3rej by\u0107 mo\u017ce ta wystawa nie planowa\u0142a a\u017c tak dos\u0142ownie, a kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 dla mnie jej najmocniejszym, cho\u0107 niewypowiedzianym tematem. Uznani arty\u015bci snuj\u0105 tu swobodne domys\u0142y o \u017cyciach r\u00f3wnoleg\u0142ych, z komfortem w\u0142a\u015bciwym tym, kt\u00f3rzy nie musz\u0105 ju\u017c nikomu niczego udowadnia\u0107. Osoby bez formalnego przygotowania m\u00f3wi\u0105 cz\u0119\u015bciej o w\u0105tpliwo\u015bciach i poczuciu niewystarczalno\u015bci. Kuratorski opis zapewnia, \u017ce granica mi\u0119dzy profesjonalnym a nieprofesjonalnym staje si\u0119 na tej wystawie umowna; z tego, co wida\u0107 na \u015bcianach, wynika raczej, \u017ce dla jednej strony jest ona umowna, a dla drugiej wci\u0105\u017c dotkliwie realna.<\/p>\n Kompetencje do tworzenia lub m\u00f3wienia o sztuce to temat, kt\u00f3ry zg\u0142\u0119biam we w\u0142asnym zakresie od dawna. Kultura programuje nas tak, \u017ceby uznawa\u0107 autorytet tych, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, a nie tych, kt\u00f3rzy czuj\u0105. Akademickie przygotowanie i dyplom stanowi\u0105 kredyt zaufania. Czy jest mo\u017cliwe, \u017ceby spojrzenie spoza \u201e\u015brodowiska\u201d dodawa\u0142o jak\u0105\u015b istotn\u0105 warto\u015b\u0107? Czy tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystek i artyst\u00f3w amator\u00f3w jest anegdotycznym dodatkiem, czy czym\u015b, czemu nale\u017ca\u0142oby przyzna\u0107 pe\u0142noprawne miejsce w obiegu sztuki? To pytanie wraca do mnie jak bumerang. Zabawne, \u017ce dos\u0142ownie dwa miesi\u0105ce temu, podczas mojego projektu \u201eSztuka dla mas\u201d w tej\u017ce Galerii u Kosa\u0142ki, zadawa\u0142am odwiedzaj\u0105cym podobne pytanie: czy czuj\u0105 si\u0119 osobami ze \u015bwiata sztuki, czy raczej sztuk\u0119 konsumuj\u0105cymi? Mnie wydawa\u0142o si\u0119 to proste, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po obu stronach wywo\u0142ywa\u0142o konsternacj\u0119. Wystawa Tarasenki t\u0142umaczy mi teraz to wahanie znacznie lepiej, ni\u017c ja sama potrafi\u0142am je wtedy nazwa\u0107 \u2013 pokazuje, \u017ce pytanie o prawo do bycia artyst\u0105 nie jest dzi\u015b retoryczne ani marginalne, tylko wci\u0105\u017c ma swoj\u0105 realn\u0105 cen\u0119.<\/p>\n Sama jeszcze niedawno nie s\u0105dzi\u0142abym, \u017ce b\u0119d\u0119 otwiera\u0142a w\u0142asn\u0105 wystaw\u0119 albo \u017ce napisz\u0119 tekst do pisma artystycznego \u2013 cho\u0107 od dzieci\u0144stwa sztuka by\u0142a dla mnie bardzo wa\u017cna, zar\u00f3wno w aspekcie tworzenia, jak i do\u015bwiadczania. Z czasem przesta\u0142am o niej fantazjowa\u0107 i obra\u0142am tak\u0105 w\u0142a\u015bnie alternatywn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, nad kt\u00f3r\u0105 dumali autorzy i autorki zaproszeni do projektu. Wystawa \u201eKiedy\u015b by\u0142am artystk\u0105\u201d jest zbudowana z dziewi\u0119tnastu takich racjonalizacji \u2013 i z kilku moment\u00f3w, w kt\u00f3rych kto\u015b zdecydowa\u0142 si\u0119 je odwo\u0142a\u0107.<\/p>\n Wystawa potrwa do 2 pa\u017adziernika.<\/p>\n Tekst: Bogusia Sobiczewska [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”8356,8357,8358,8359,8360,8361,8362″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.8″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od rodzaju \u017ce\u0144skiego w zdaniu, kt\u00f3re Dmytro Tarasenko zobaczy\u0142 w aplikacji do nauki j\u0119zyka polskiego; m\u00f3g\u0142 je skorygowa\u0107, lecz tego nie zrobi\u0142. Z tego drobnego rozmini\u0119cia gramatyki z biografi\u0105 \u2013 niepoprawionej ko\u0144c\u00f3wki, kt\u00f3ra na moment uczyni\u0142a go kim\u015b innym \u2013 wyros\u0142a wystawa \u201eKiedy\u015b by\u0142am artystk\u0105\u201d, otwarta 18 wrze\u015bnia w Galerii u Kosa\u0142ki. Pomys\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8359,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-8353","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8353"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8364,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8353\/revisions\/8364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Zdj\u0119cia: materia\u0142y organizatora<\/p>\n<\/div>\n