{"id":8377,"date":"2026-10-05T11:55:31","date_gmt":"2026-10-05T11:55:31","guid":{"rendered":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/?p=8377"},"modified":"2026-10-05T11:57:09","modified_gmt":"2026-10-05T11:57:09","slug":"8377","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/2026\/10\/05\/8377\/","title":{"rendered":"Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;4px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.8&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;||0px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<h6 style=\"text-align: right;\">\u201eNa ka\u017cdym, kto go ujrza\u0142, sprawia\u0142 wra\u017cenie tak romantycznego pi\u0119kna, \u017ce mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 widoki pa\u0142acu na \u015bcianach domostw w najbardziej zapad\u0142ych niemieckich wioskach\u201d.<br \/>Lothar Bucher<\/h6>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Od 9 pa\u017adziernika 2026 roku b\u0119dzie mo\u017cna zobaczy\u0107 wystaw\u0119, kt\u00f3ra rozci\u0105ga si\u0119 na dwie galerie \u2013 SIC! BWA Wroc\u0142aw i BWA Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny. Zainicjowa\u0142y j\u0105 dwie kuratorki, Mika Drozdowska i Joanna Koby\u0142t, na co dzie\u0144 odpowiadaj\u0105ce za program tych przestrzeni. Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy stanowi ostatni\u0105 prezentacj\u0119 w galerii na Dworcu G\u0142\u00f3wnym, z kt\u00f3rej wroc\u0142awskie BWA wyprowadza si\u0119 wiosn\u0105 2027 roku. Wystawa prezentuje prace tworzone przez mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 artystyczny w r\u00f3\u017cnorodnych mediach, takich jak malarstwo, fotografia, rze\u017aba, instalacje przestrzenne, \u015bwiat\u0142o oraz obiekty szklane.<\/p>\n<p><strong>Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy jako \u00f3smy cud \u015bwiata <\/strong><\/p>\n<p>Punktem wyj\u015bcia dla wystawy jest figura Pa\u0142acu Kryszta\u0142owego \u2013 monumentalnego, szklanego pawilonu z 1851 roku, zaprojektowanego na Wielk\u0105 Wystaw\u0119 \u015awiatow\u0105 w londy\u0144skim Hyde Parku przez Josepha Paxtona, hodowc\u0119 kwiat\u00f3w, ogrodnika i konstruktora szklarni. By\u0142 to pierwszy obiekt stworzony w ca\u0142o\u015bci z \u017celiwnych i szklanych prefabrykat\u00f3w, przez wielu uznawany za \u00f3smy cud \u015bwiata. Prace nad Pa\u0142acem Kryszta\u0142owym, rozpocz\u0119te 26 wrze\u015bnia 1850 roku, zako\u0144czono ju\u017c w styczniu 1851.<\/p>\n<p>Budynek sta\u0142 si\u0119 symbolem epoki przemys\u0142owej, imperialnych ambicji i wiary w post\u0119p, a w historii architektury, sztuki i literatury zapisa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno jako ikona spo\u0142ecznych utopii (Czernyszewski, \u017beromski), jak i dystopijnych diagnoz nowoczesno\u015bci (Dostojewski, Prus). Cho\u0107 brytyjskie mieszcza\u0144stwo przez d\u0142ugi czas odnosi\u0142o si\u0119 z rezerw\u0105 do tego uciele\u015bnienia nowoczesno\u015bci, Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy od pocz\u0105tku okaza\u0142 si\u0119 wielkim sukcesem. Budowla wzbudzi\u0142a zachwyt publiczno\u015bci i przyci\u0105gn\u0119\u0142a t\u0142umy odwiedzaj\u0105cych z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata. Po zako\u0144czeniu wystawy w Hyde Parku szklana konstrukcja Paxtona zosta\u0142a w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy rozebrana, a nast\u0119pnie w 1854 roku z\u0142o\u017cona na drugim kra\u0144cu Londynu, na wzg\u00f3rzu Sydenham. To w\u0142a\u015bnie tam w 1865 roku zmar\u0142 Joseph Paxton \u2013 niedaleko swojego najs\u0142ynniejszego dzie\u0142a, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o go o siedemdziesi\u0105t dwa lata. W 1936 roku Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy sp\u0142on\u0105\u0142.<\/p>\n<p><strong>Dwie galerie, jedna wystawa<\/strong><\/p>\n<p>Wystawa zostanie zaprezentowana w dw\u00f3ch przestrzeniach: BWA Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny oraz galerii SIC!. Dworzec G\u0142\u00f3wny \u2013 zabytkowy budynek z lat 1855\u20131857 \u2013 architektonicznie nawi\u0105zuje do Pa\u0142acu Kryszta\u0142owego. Program galerii BWA Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny rozwijany przez Joann\u0119 Koby\u0142t wi\u0105za\u0142 si\u0119 z kontekstem miejsca i przepracowywa\u0142 epok\u0119 nowoczesno\u015bci, kt\u00f3rej konsekwencje dzi\u015b wszyscy odczuwamy. Z kolei galeria SIC! to jedyna w Polsce publiczna galeria po\u015bwi\u0119cona szk\u0142u wsp\u00f3\u0142czesnemu. Jej program \u0142\u0105czy eksperymentalne praktyki artystyczne z tradycj\u0105 szklarsk\u0105 Dolnego \u015al\u0105ska, traktuj\u0105c szk\u0142o zar\u00f3wno jako materia\u0142, jak i punkt wyj\u015bcia do refleksji nad przezroczysto\u015bci\u0105, widzialno\u015bci\u0105 i krucho\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Prezentowane na wystawie prace wykorzystuj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne media \u2013 malarstwo (Wiktor Dyndo, Patrycja Cichosz), fotografi\u0119 (Tom Swoboda, Richard Mosse), rze\u017ab\u0119 (Jan Baszak, Yinka Shonibare, Erin Dickson), instalacje przestrzenne (namiot z kryszta\u0142\u00f3w Saszy Baszynskiego), prac\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 (cz\u0119\u015b\u0107 instalacji Kristy Israel), rze\u017ab\u0119 z tekstyli\u00f3w (Jan Baszak), instalacj\u0119 \u015bwietln\u0105 (Klaudia Kasperska) oraz obiekty szklane (John Moran, Krista Israel, Erin Dickson, Pawe\u0142 Szeibel). Dzie\u0142a nie ilustruj\u0105 historii Pa\u0142acu Kryszta\u0142owego, lecz podejmuj\u0105 z ni\u0105 dialog, otwieraj\u0105c kolejne perspektywy interpretacyjne.<\/p>\n<p>Jednym z motyw\u00f3w spajaj\u0105cych prace artyst\u00f3w i artystek jest przezroczysto\u015b\u0107, rozumiana zar\u00f3wno dos\u0142ownie, jak i metaforycznie jako spos\u00f3b ujawniania i ukrywania, organizowania widzialno\u015bci, wyznaczania granic oraz budowania relacji mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem, przyrod\u0105 a przestrzeni\u0105. Istotnym elementem do\u015bwiadczenia jest tak\u017ce d\u017awi\u0119k, kt\u00f3ry rozszerza odbi\u00f3r jednej z realizacji poza warstw\u0119 wizualn\u0105. Uzupe\u0142nieniem narracji s\u0105 stereoskopy z materia\u0142ami ikonograficznymi, odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do dziewi\u0119tnastowiecznych sposob\u00f3w ogl\u0105dania \u015bwiata i zach\u0119caj\u0105ce do refleksji nad tym, jak zmienia\u0142y si\u0119 technologie patrzenia. Motyw stereoskop\u00f3w zainspirowa\u0142 tak\u017ce Szymona Zakrzewskiego do stworzenia identyfikacji wizualnej oraz scenografii Pa\u0142acu Kryszta\u0142owego.<\/p>\n<p><strong>Scenografia, kaskadowe kadry i kompleks wystawienniczy<\/strong><\/p>\n<p>Wystawa zosta\u0142a zaprojektowana jako do\u015bwiadczenie stopniowego odkrywania przestrzeni. Zwiedzaj\u0105cy nie widzi wszystkiego od razu \u2013 kolejne prace i relacje mi\u0119dzy nimi ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w miar\u0119 zwiedzania wystawy. To, co z jednej perspektywy pozostaje ukryte, z innej staje si\u0119 widoczne. \u015awiadomie budowane kaskadowe kadry, zmieniaj\u0105ce si\u0119 punkty widzenia oraz gra \u015bwiat\u0142a i odbi\u0107 zach\u0119caj\u0105 do uwa\u017cnego patrzenia i wielokrotnego powracania do tych samych obiekt\u00f3w.<\/p>\n<p>Scenografia nawi\u0105zuje do estetyki nadmiaru i tego, jak wystawiano w Pa\u0142acu Kryszta\u0142owym, a mianowicie szerszego dziewi\u0119tnastowiecznego zjawiska, jakim by\u0142 \u201ekompleks wystawienniczy\u201d (Tony Bennett). Termin ten opisuje praktyki wystawiania i ogl\u0105dania sztuki wsp\u00f3lne dla muze\u00f3w, ogrod\u00f3w zoologicznych i botanicznych czy panoram. \u201eKompleks wystawienniczy\u201d narzuca\u0142 hierarchiczny i zdystansowany spos\u00f3b patrzenia, kszta\u0142towa\u0142 spo\u0142eczne wyobra\u017cenia i utrwala\u0142 relacje w\u0142adzy mi\u0119dzy patrz\u0105cym a tym, co zostaje wystawione na widok. Centralnym elementem tego porz\u0105dku by\u0142a architektura szk\u0142a \u2013 materia\u0142u, kt\u00f3ry zmieni\u0142 logik\u0119 spojrzenia. Szklane pawilony, witryny i dioramy ustanawia\u0142y estetyk\u0119 przejrzysto\u015bci, ekspozycji i kontroli. Wystawa Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy \u015bwiadomie wykorzystuje szk\u0142o jako element prac i aran\u017cacji, podkre\u015blaj\u0105c jego rol\u0119 w konstruowaniu nowoczesnych i wsp\u00f3\u0142czesnych sposob\u00f3w widzenia. W scenografii wyznaczone s\u0105 osie obserwacyjne, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 zwiedzaj\u0105cym dostrze\u017cenie analogii pomi\u0119dzy przestrzeniami obu galerii a historycznym Pa\u0142acem Kryszta\u0142owym. \u015awiadome komponowanie perspektyw i kadr\u00f3w ma uruchamia\u0107 skojarzenia z dziewi\u0119tnastowieczn\u0105 architektur\u0105 wystaw \u015bwiatowych oraz sposobami patrzenia charakterystycznymi dla tamtej epoki.<\/p>\n<p>Tekst i zdj\u0119cia: materia\u0142y organizatora<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy<\/strong><br \/><strong>9.10.2026\u201328.02.2027<\/strong><br \/><strong>Kuratorki: Mika Drozdowska, Joanna Koby\u0142t<\/strong><br \/><strong>BWA Wroc\u0142aw G\u0142\u00f3wny, ul. Pi\u0142sudskiego 105<\/strong><br \/><strong>SIC! BWA Wroc\u0142aw, pl. Ko\u015bciuszki 9\/10<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_row use_custom_gutter=&#8221;on&#8221; gutter_width=&#8221;2&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;0px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221;][et_pb_gallery gallery_ids=&#8221;8381&#8243; posts_number=&#8221;40&#8243; show_title_and_caption=&#8221;off&#8221; show_pagination=&#8221;off&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.8&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||20px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;post_content&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ikona nowoczesno\u015bci, \u00f3smy cud \u015bwiata, \u201ewielki interior\u201d. Wystawa Pa\u0142ac Kryszta\u0142owy, rozci\u0105gni\u0119ta na dwie galerie BWA Wroc\u0142aw, komentuje symbol epoki przemys\u0142owej \u2013 szk\u0142o, jego transparentno\u015b\u0107 i muzealn\u0105 hierarchiczno\u015b\u0107. \u015awiadomie budowane kaskadowe kadry, zmieniaj\u0105ce si\u0119 punkty widzenia oraz gra \u015bwiat\u0142a i odbi\u0107 zach\u0119caj\u0105 do uwa\u017cnego patrzenia i powracania do tych samych obiekt\u00f3w. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8381,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-8377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8377"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8387,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8377\/revisions\/8387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}