[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”4px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_text _builder_version=”4.27.9″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Wystawa Traktor czy reaktor. Energia, praca i utopia po post\u0119pie opowiada o przemianach energetycznych w Europie Wschodniej \u2013 od powojennej, socjalistycznej modernizacji i atomowych utopii, przez transformacj\u0119 ustrojow\u0105, a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesne relacje geopolityczne i kondycj\u0119 planetarn\u0105. Pozwala spojrze\u0107 z nowej perspektywy na histori\u0119 tego regionu, wizje i marzenia, kt\u00f3re go kszta\u0142towa\u0142y, ale te\u017c, opieraj\u0105c si\u0119 na jego do\u015bwiadczeniach, podj\u0105\u0107 dyskusj\u0119 o jednym z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144 XXI wieku, jakim s\u0105 zmiany klimatyczne.<\/p>\n
Wystawa Traktor czy reaktor, przygotowana przez Jakuba Gawkowskiego i Joann\u0119 Soko\u0142owsk\u0105, podejmuje temat transformacji energetycznych w Europie Wschodniej oraz wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z nimi przemian w\u202fzakresie pracy i w relacji ludzi ze \u015brodowiskiem naturalnym \u2013 w okresie socjalizmu i postsocjalizmu, a tak\u017ce w spekulatywnych wizjach przysz\u0142o\u015bci. Osadzenie narracji w kontek\u015bcie historii tego regionu pozwala nie tylko przyjrze\u0107 mu si\u0119 z nowej perspektywy, lecz tak\u017ce zastanowi\u0107 si\u0119 nad globalnymi wyzwaniami wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. \u201eCzerpi\u0105c z historii i do\u015bwiadcze\u0144 Europy Wschodniej z okresu jej odbudowy po II wojnie \u015bwiatowej, przez katastrof\u0119 w Czarnobylu i transformacj\u0119 po 1989 roku, mo\u017cna opowiada\u0107 tak\u017ce o kondycji planety. W tym uj\u0119ciu blok wschodni staje si\u0119 swojego rodzaju laboratorium \u0142\u0105cz\u0105cym badania nad przesz\u0142o\u015bci\u0105 z tymi nad przysz\u0142o\u015bci\u0105\u201d \u2013 m\u00f3wi kurator wystawy Jakub Gawkowski.<\/p>\n
Opowie\u015b\u0107 o energii<\/strong><\/p>\n Energia funkcjonuje w narracji wystawy jako wytw\u00f3r spo\u0142eczny, rezultat przekszta\u0142cania materii za spraw\u0105 ludzkiej pracy. Kszta\u0142tuje zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0119, wp\u0142ywa na kultur\u0119. Jest si\u0142\u0105 polityczn\u0105 i paliwem gospodarek. Nie sprowadza si\u0119 wi\u0119c do samych surowc\u00f3w: w\u0119gla, uranu, gazu ziemnego czy ropy naftowej. Wystawa zderza dylematy i sprzeczno\u015bci ideologiczne, ekonomiczne i ekologiczne wynikaj\u0105ce z uzale\u017cnienia rozwoju spo\u0142ecznego od system\u00f3w energetycznych. Jej zakres tematyczny obejmuje takie procesy jak program energoch\u0142onnej socjalistycznej nowoczesno\u015bci, ale te\u017c \u015brodowiskowe i polityczne skutki radzieckiego i rosyjskiego imperializmu energetycznego. Wprowadza te\u017c perspektyw\u0119 transformacji energetycznych w kontek\u015bcie postsocjalistycznym. Horyzont wystawy wyznaczony jest przez ekologiczny kryzys planetarny, kt\u00f3ry kwestionuje dotychczasowe wizje post\u0119pu.<\/p>\n Rewizja historii Europy Wschodniej<\/strong><\/p>\n Na wystawie b\u0119dzie mo\u017cna zobaczy\u0107 materia\u0142y archiwalne oraz prace wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w i artystek, pochodz\u0105cych m.in. z Polski, Ukrainy, Litwy, S\u0142owenii, W\u0119gier czy Uzbekistanu. Ta wizualna opowie\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119ca wiele uwagi historii, ale te\u017c nie bez powodu pojawi si\u0119 w Studio BWA Wroc\u0142aw \u2013 galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. \u201eSztuka wsp\u00f3\u0142czesna staje si\u0119 w naszych r\u0119kach narz\u0119dziem, kt\u00f3re umo\u017cliwia rewizj\u0119 historii tej cz\u0119\u015bci Europy. Pozwala te\u017c zabra\u0107 g\u0142os w dyskusji o przysz\u0142o\u015bci: o kapitalizmie i o\u202ftym, co po nim\u201d \u2013 opowiada Jakub Gawkowski. A Joanna Soko\u0142owska dodaje: \u201eSztuka \u0142\u0105czy wiele perspektyw i zjawisk, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 osobno w \u017cyciu spo\u0142ecznym. W pracach artystycznych mo\u017cna dostrzec ich splot. Tu polityka i ekologia staj\u0105 si\u0119 nierozerwalne\u201d.<\/p>\n Oleksiy Radynski, ukrai\u0144ski artysta uczestnicz\u0105cy w wystawie, zajmuje si\u0119 histori\u0105 infrastruktur energetycznych i relacjami pomi\u0119dzy Zwi\u0105zkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich a Europ\u0105 Zachodni\u0105, Rosj\u0105 a Ukrain\u0105. W swojej pracy przygl\u0105da si\u0119 gazoci\u0105gom ci\u0105gn\u0105cym si\u0119 od Syberii do Europy Zachodniej, by zabra\u0107 g\u0142os w aktualnej politycznej dyskusji o kolonializmie sowieckim, jak i dzisiejszych relacjach mi\u0119dzy Niemcami a Rosj\u0105. Pochodz\u0105cy z Litwy Nomeda i Gediminas Urbonas podejmuj\u0105 temat ruroci\u0105gu \u201ePrzyja\u017a\u0144”, budowanego od 1960 roku i biegn\u0105cego cztery tysi\u0105ce kilometr\u00f3w z Syberii przez Ukrain\u0119 i Bia\u0142oru\u015b do pa\u0144stw ba\u0142tyckich, Polski i Niemiec. W swojej pracy badawczej analizuj\u0105 relacje spo\u0142eczne, ekologiczne i polityczne, ale \u2013 poza kolonializmem \u2013 zwracaj\u0105 uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na zjawiska, takie jak emancypacja robotnik\u00f3w, migracja w Zwi\u0105zku Radzieckim czy internacjonalizm socjalistyczny.<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych os\u00f3b artystycznych g\u0142os spoza Europy Wschodniej, ale wci\u0105\u017c z bloku wschodniego, zabiera te\u017c pochodz\u0105ca z Uzbekistanu Saodat Ismailova. Sw\u00f3j esej wizualny zrealizowa\u0142a w Kazachstanie, gdzie w jednym z tak zwanych miast atomowych ZSRR prowadzone by\u0142y badania nad broni\u0105 nuklearn\u0105. Cho\u0107 d\u0142ugo si\u0119 o tym nie m\u00f3wi\u0142o, dzi\u015b ju\u017c wiemy, \u017ce i tam eksperymenty okaza\u0142y si\u0119 tragiczne w skutkach zar\u00f3wno dla mieszka\u0144c\u00f3w tych teren\u00f3w, jak i dla przyrody.<\/p>\n Kres utopii i si\u0142a energii spo\u0142ecznej<\/strong><\/p>\n By przybli\u017cy\u0107 wydarzenia wa\u017cne dla Europy Wschodniej, Jakub Gawkowski i Joanna Soko\u0142owska zagl\u0105daj\u0105 tak\u017ce do archiw\u00f3w. Ju\u017c sam tytu\u0142 wystawy \u2013 Traktor czy reaktor \u2013 nawi\u0105zuje do dzia\u0142a\u0144 grupy Praffdata z 1987 roku, wyra\u017caj\u0105cych g\u0142os artyst\u00f3w w dyskusji o budowie elektrowni atomowej w Polsce. W Studio BWA Wroc\u0142aw po raz pierwszy publicznie zaprezentowany zostanie materia\u0142 Mykhaila Nazarenki, filmowca amatora, kt\u00f3ry dokumentowa\u0142 \u017cycie w Prypeci, miasteczku zbudowanym dla pracownik\u00f3w elektrowni j\u0105drowej w Czarnobylu w czasach ZSRR, obecnie na terenie Ukrainy. Nazarenko stworzy\u0142 w swoich filmach obraz modelowego socjalistycznego miasta. Elektrownia jest w jego wizji nie tylko konstrukcj\u0105 technologiczn\u0105, lecz tak\u017ce generatorem energii spo\u0142ecznej i \u017cycia kulturalnego. Filmowiec uchwyci\u0142 r\u00f3wnie\u017c katastrof\u0119 \u2013 pierwsze dni po wybuchu reaktora. Historia Elektren \u2013 innego (po)radzieckiego miasta zbudowanego w Litwie wok\u00f3\u0142 elektrowni \u2013 jest przedmiotem filmu Deimantasa Narkevi\u010diusa. W tym przypadku jednak katastrof\u0105 okaza\u0142a si\u0119 transformacja ustrojowa. Tw\u00f3rca przedstawia wiar\u0119 w kolektywn\u0105 prac\u0119 i post\u0119p jako si\u0142y buduj\u0105ce wsp\u00f3lnot\u0119 oraz kres tej utopii. Ukazuje dylemat zwi\u0105zany z poszukiwaniem nowej idei, kt\u00f3ra mog\u0142aby zn\u00f3w po\u0142\u0105czy\u0107 ludzi we wsp\u00f3lnym dzia\u0142aniu.<\/p>\n Wystawa Traktor czy reaktor prezentuje prace i dokumenty akcentuj\u0105ce si\u0142\u0119 energii spo\u0142ecznej zaanga\u017cowanej do realizacji marze\u0144 o dobrobycie, wolno\u015bci i pokoju, ale te\u017c dylematy dotycz\u0105ce sposob\u00f3w przekszta\u0142cania \u015bwiata. W jej ramach b\u0119dzie mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 z wizjami przysz\u0142o\u015bci, tymi historycznym i wsp\u00f3\u0142czesnymi, utopijnymi i alternatywnymi, z uwzgl\u0119dnieniem koszt\u00f3w ponoszonych przez cz\u0142owieka i \u015brodowisko. Wystawa sk\u0142ania\u0107 ma te\u017c do refleksji nad dalszym rozwojem tego regionu i \u015bwiata.<\/p>\n Wystawa powsta\u0142a na kanwie bada\u0144 prowadzonych przez Jakuba Gawkowskiego i Joann\u0119 Soko\u0142owsk\u0105 w ramach wsp\u00f3\u0142pracy Instytutu Goethego w Krakowie z BWA Wroc\u0142aw Galeriami Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n Osoby artystyczne: Marcin Derda, Vadim Fishkin, Ludwik Holesz, Saodat Ismailova, Justyna M\u0119drala, Deimantas Narkevi\u010dius, Mykhailo Nazarenko, Teofil Ociepka, Praffdata, Oleksiy Radynski, Mako Sajko, Rita S\u00fcveges, Nomeda & Gediminas Urbonas, Julita W\u00f3jcik, Monika Zawadzki Tekst i zdj\u0119cia: materia\u0142y organizatora<\/p>\n Traktor czy reaktor. Energia, praca i utopia po post\u0119pie <\/strong> [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_row use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content”][et_pb_gallery gallery_ids=”8491,8490,8489,8488″ posts_number=”40″ show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.9″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” theme_builder_area=”post_content” sticky_enabled=”0″][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wystawa Traktor czy reaktor. Energia, praca i utopia po post\u0119pie opowiada o przemianach energetycznych w Europie Wschodniej \u2013 od powojennej, socjalistycznej modernizacji i atomowych utopii, przez transformacj\u0119 ustrojow\u0105, a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesne relacje geopolityczne i kondycj\u0119 planetarn\u0105. Pozwala spojrze\u0107 z nowej perspektywy na histori\u0119 tego regionu, wizje i marzenia, kt\u00f3re go kszta\u0142towa\u0142y, ale te\u017c, opieraj\u0105c si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8492,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-8485","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8485"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8496,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8485\/revisions\/8496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/format.asp.wroc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Osoby kuratorskie: Jakub Gawkowski i Joanna Soko\u0142owska<\/p>\n
30.10.2026\u201310.01.2027 <\/strong>
Wernisa\u017c: 30 pa\u017adziernika, pi\u0105tek, godz. 19.00 <\/strong>
Studio BWA Wroc\u0142aw, ul. Ruska 46a\/301<\/strong><\/p>\n