„Widoczne (do)wody. Flotacja krajobrazów postindustrialnych” to spojrzenie na akweny Dolnego Śląska, które powstały w związku z „przemysłowym” przekształcaniem środowiska. Bierzemy pod uwagę takie obiekty wodne, jak stawy poflotacyjne i hodowlane, zbiorniki retencyjne, jeziora powydobywcze, kanały i poregulacyjne starorzecza, progi wodne, śluzy oraz urządzenia rekreacyjne.
Oglądamy je przez różne „aparaty” (fotograficzny: zdjęcia cyfrowe i analogowe; kartograficzny; archiwalny i krajoznawczy). Pojęciem wyjaśniającym te widoki jest flotacja. W przemyśle oznacza ona proces rozdzielania i wzbogacania minerałów, w którym jedne cząstki wypływają na powierzchnię, a inne opadają. Dla nas jest sposobem postrzegania wody – nie tylko jako zasobu wykorzystywanego przez człowieka, ale też jako materii uczestniczącej w złożonych procesach ekologicznych, społecznych i ekonomicznych. Na wystawie flotacja metaforycznie rozdziela to, co oczywiste od tego, co zwykle pozostaje niewidoczne. Ujawnia zatarte ślady pamięci i podskórne zjawiska zachodzące w środowisku. Podsuwa alternatywne wyobrażenia przyszłości.
Istotna jest tu „perspektywa biocentryczna”, w której człowiek nie stanowi jedynego punktu odniesienia. Zbiorniki i cieki są traktowane jako media złożonych relacji pomiędzy wodą, glebą, roślinami, zwierzętami, mikroorganizmami i ludźmi. Tematem wystawy jest nie tylko ich przemysłowa funkcja i historia, lecz także procesy zachodzące po wyłączeniu z eksploatacji: renaturyzacja lub spontaniczne wtórne dziczenie oraz rekultywacja, czyli wprowadzanie nowych sposobów użytkowania.
Projekt nie zakłada idealizowania przemysłowej przeszłości ani pomijania związanych z nią problemów środowiskowych. Przeciwnie – proponuje krytyczne, ale jednocześnie utopijne spojrzenie na przyszłość miejsc, których funkcje i znaczenie mogą się zmieniać. Fotografie, materiały filmowe i dźwiękowe oraz instalacja przestrzenna kierują uwagę ku temu, co dopiero się wyłania: nowym relacjom, formom życia i sposobom współistnienia. Ku krajobrazom, które nie są już tylko pozostałością po przeszłości, lecz stają się nowymi przestrzeniami publicznymi, rekreacyjnymi i kulturowymi.
Tekst i zdjęcia: materiały organizatora
Magdalena Mądra
Widoczne (do)wody. Flotacja krajobrazów postindustrialnych – wystawa M. Mądrej i W. Browarnego
Kurator: Wojciech Browarny
Wernisaż: 29.10, 19:00
Czas trwania: 30.10-05.12.2026
Miejsce: GUA Collective, ul. Ruska 46A, IV piętro, lok. 401.4
